ආර්ථික වර්ධනය 4.7%ක් වුවත් ජීවන වියදම ඉහළට – පවුල්වලින් 75%කට මූලික වියදම් පියවා ගැනීමත් අභියෝගයක්
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය ප්‍රකෘතිමත් වෙමින් පවතින බව නිල සංඛ්‍යාලේඛන මඟින් පෙන්වා දුන්නද, එම ආර්ථික වර්ධනය සහ සාමාන්‍ය ජනතාව දෛනික ජීවිතයේදී අත්විඳින ආර්ථික යථාර්ථය අතර පැහැදිලි පරස්පරතාවක් පවතින බව ආයෝජන සහ ප්‍රතිපත්ති උපදේශන විශේෂඥ ඉන්දික හෙට්ටිආරච්චි මහතා පෙන්වා දෙයි.
ඩේලි මිරර් පුවත්පතට ඉදිරිපත් කළ ආර්ථික විග්‍රහයක් මඟින් ඔහු අවධාරණය කර ඇත්තේ, රටේ ආර්ථික වර්ධනය සංඛ්‍යාලේඛනවලින් පිළිබිඹු වුවද එහි ප්‍රතිලාභ සාමාන්‍ය ජනතාව වෙත ප්‍රමාණවත් ලෙස ළඟා නොවන බවයි.
නවතම නිල දත්ත අනුව, 2026 වසරේ පළමු භාගයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය සියයට 4.7ක වර්ධනයක් වාර්තා කර තිබේ.
බොහෝ ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් මෙම තත්ත්වය ස්ථාවර ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමක ආරම්භයක් ලෙස අර්ථකථනය කළද, එම වර්ධනය සාමාන්‍ය ජනතාවට ප්‍රායෝගිකව නොදැනෙන බව හෙට්ටිආරච්චි මහතා පවසයි.
විශේෂයෙන් උද්ධමනය සියයට 8 ඉක්මවා ඉහළ යාමත් සමඟ ජීවන වියදම දරාගැනීම සාමාන්‍ය පවුල්වලට දැඩි අභියෝගයක් වී ඇති බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
පවුල්වලින් 75%කට මූලික ජීවන වියදම් පියවා ගැනීමත් අභියෝගයක්
මෑතකදී සිදුකරන ලද සමීක්ෂණයකට අනුව, මෙරට සමස්ත පවුල් ඒකක අතරින් සිය මූලික ජීවන වියදම් පියවා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් ආදායමක් ලබන්නේ සියයට 25ක් පමණක් බව ඩේලි මිරර් පුවත්පතේ පළවූ එම විග්‍රහයේ සඳහන් වේ.
ඒ අනුව, ඉතිරි සියයට 75ක පවුල් ඒකක සඳහා සිය මූලික අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් ආදායමක් නොමැති බව එම දත්ත මඟින් පෙන්වා දී තිබේ.
මෙම තත්ත්වය නිල වශයෙන් වාර්තා වන ආර්ථික වර්ධනය සහ ජනතාවගේ සැබෑ ජීවන තත්ත්වය අතර පවතින පරතරය පැහැදිලි කරන බව හෙට්ටිආරච්චි මහතාගේ අදහසයි.
ආර්ථික වර්ධනයට වඩා බදු ආදායම ඉහළ ගිහින්
2026 වසරේ පළමු භාගයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට අදාළ දත්ත විශ්ලේෂණය කරමින් හෙට්ටිආරච්චි මහතා පෙන්වා දෙන්නේ, නාමික වශයෙන් මෙරට ආර්ථිකය සියයට 11.2කින් ප්‍රසාරණය වී ඇති බවයි.
කෙසේ වෙතත්, සැබෑ නිෂ්පාදන සහ සේවා ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් නිරූපණය කරන දළ එකතු කළ අගය හෙවත් Gross Value Added (GVA) වර්ධනය වී ඇත්තේ සියයට 8.6කින් පමණක් බව ඔහු සඳහන් කරයි.
දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සහ දළ එකතු කළ අගය අතර මෙම පරතරය ඇතිවීමට ප්‍රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ ශුද්ධ පරිභෝජන බදු ආදායම සියයට 34.6කින් ඉහළ යාම බව ඔහුගේ විග්‍රහයේ දැක්වේ.
මෙම තත්ත්වය සැබෑ ආර්ථික පරිවර්තනයකට වඩා ආර්ථික කම්පනයක් ලෙස හඳුන්වන හෙට්ටිආරච්චි මහතා, 2023 වසරේ සිට ක්‍රියාත්මක වන ආර්ථිකය හැකිළීමේ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සහ දළ එකතු කළ අගය අතර පරතරය පෙර නොවූ විරූ ආකාරයෙන් පුළුල් වී ඇති බව පෙන්වා දෙයි.
රුපියල් 100ක නිෂ්පාදනයකට රුපියල් 12ක වක්‍ර බද්දක්
මෙරට වක්‍ර හෙවත් පරිභෝජන බදු ප්‍රමාණය සමස්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 12ක ඉහළ අගයක් ගන්නා බව ඩේලි මිරර් පුවත්පතේ පළවූ විග්‍රහයේ සඳහන් වේ.
එහිදී හෙට්ටිආරච්චි මහතා පෙන්වා දෙන්නේ, රට තුළ නිෂ්පාදනය වන රුපියල් 100ක වටිනාකමකින් යුත් භාණ්ඩ හා සේවා වෙනුවෙන් රජය සාමාන්‍යයෙන් රුපියල් 12ක වක්‍ර බද්දක් අයකර ගන්නා තත්ත්වයක් පවතින බවයි.
මෙම බදු අයකිරීම පුද්ගලයන් සහ ව්‍යාපාර විසින් ගෙවනු ලබන ඍජු ආදායම් බදුවලට අමතරව සිදුවන බව ද ඔහු පෙන්වා දෙයි.
එමෙන්ම, වක්‍ර බදු ඉහළ මට්ටමක පැවතීම රට තුළ අලෙවි වන භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාමටත්, පාරිභෝගික ඉල්ලුම සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටීමටත් සෘජුව බලපා ඇති බව ඔහුගේ විග්‍රහයේ සඳහන් වේ.
ඒ අනුව, නිල සංඛ්‍යාලේඛනවලින් පෙන්වන ආර්ථික වර්ධනය සාමාන්‍ය ජනතාවට නොදැනීමට බලපාන ප්‍රධානතම සාධකය රජයේ බදු ප්‍රතිපත්තිය බව හෙට්ටිආරච්චි මහතා අවධාරණය කරයි.
අධික බදු නිසා ආර්ථිකය එකතැන පල්වීමේ අවදානමක්
ශ්‍රී ලංකාවේ වක්‍ර බදු අනුපාතය ලෝකයේ ඉහළම මට්ටම් අතර පවතින බව ද හෙට්ටිආරච්චි මහතා පෙන්වා දෙයි.
අධික වක්‍ර බදු සහ ආර්ථිකය හැකිළීමේ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් කෙටි හා මධ්‍යකාලීනව භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාම සහ ආර්ථික ඉල්ලුම පහත වැටීම සිදුවන බව ඔහු සඳහන් කරයි.
මෙවැනි බදු ක්‍රමයක් දීර්ඝකාලීනව පවත්වාගෙන යාම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන තරගකාරිත්වය දුර්වල වීමේ අවදානමක් පවතින බව ඔහු අනතුරු අඟවයි.
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වන අතරම භාණ්ඩ හා සේවා මිල ඉහළ යන තත්ත්වයක් හෙවත් ‘ආර්ථික එකතැන පල්වීමක් සහිත උද්ධමනය’ (Stagflation) ඇතිවිය හැකි බව ද ඔහුගේ විග්‍රහයේ සඳහන් වේ.
මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇතිවීම රටේ සමස්ත ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වයට මෙන්ම ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයට සහ සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාට ද අහිතකර බලපෑම් ඇති කළ හැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
ඉදිරි වසර දෙකේදී මධ්‍යම පන්තිය තවදුරටත් හැකිළීමේ අවදානමක්
ඉදිරි වසර දෙක තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වීමේ සහ උද්ධමනය ඉහළ යාමේ ලක්ෂණ මේ වනවිටත් මතුවෙමින් පවතින බව ඉන්දික හෙට්ටිආරච්චි මහතා අනතුරු අඟවයි.
මෙම තත්ත්වයේ දරුණුතම ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෙරට මධ්‍යම පාන්තික ප්‍රජාව ක්‍රමයෙන් හැකිළී යාම සහ දිළිඳුකම ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාම සිදුවිය හැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
විශේෂයෙන් අධික ජීවන වියදම, බදු බර සහ ආදායම් ප්‍රමාණවත් නොවීම හමුවේ සාමාන්‍ය පවුල්වල ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට දැඩි බලපෑම් එල්ල විය හැකි බව ඔහුගේ විග්‍රහයෙන් අවධාරණය කෙරේ.
ඒ අනුව, නිල සංඛ්‍යාලේඛනවලින් පෙන්නුම් කරන ආර්ථික ප්‍රකෘතිය සහ ජනතාවගේ සැබෑ ජීවන තත්ත්වය අතර පවතින පරතරය අවම කිරීම ශ්‍රී ලංකාව හමුවේ ඇති ප්‍රධාන ආර්ථික අභියෝගයක් බව ඉන්දික හෙට්ටිආරච්චි මහතාගේ විග්‍රහයෙන් පෙන්වා දී තිබේ.
