ශ්‍රීලන්කන් ගුවන් සේවයේ පරිගණක පද්ධතිවල ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්න මතුව තිබේ. ඒ, හැකර්වරුන් ජාතික ගුවන් සේවයේ ඩිජිටල් පද්ධතිවලට අනවසරයෙන් ඇතුළු වී ඇමරිකානු ඩොලර් 50,000ක කප්පම් මුදලක් ක්‍රිප්ටොකරන්සි (Cryptocurrency) මඟින් ඉල්ලා ඇති බවට විපක්ෂ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී දයාසිරි ජයසේකර මහතා චෝදනා කිරීමත් සමඟය.
ඔක්තෝබර් 20 වැනි අඟහරුවාදා පාර්ලිමේන්තුවේදී ඉදිරිපත් වූ මෙම චෝදනා හේතුවෙන්, ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධානතම ගුවන් සේවය සයිබර් ප්‍රහාරවලට කෙතරම් අවදානමකට ලක්ව තිබේද යන්න පිළිබඳව මෙන්ම එහි සේවකයන්ට, මෙහෙයුම් කටයුතුවලට සහ මගීන්ට ඇති විය හැකි බලපෑම් පිළිබඳව ද අවධානය යොමු වී තිබේ.
මෙම අනවසර ඇතුළුවීම මුලින්ම සිදුවී ඇත්තේ 2026 ජුනි මාසයේදී බවත්, ඉන් අනතුරුව ඊට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් ගුවන් සේවයේ පද්ධති වෙත තමන්ට ප්‍රවේශය ඇති බවට වන තොරතුරු ඩාර්ක් වෙබ් (Dark Web) හරහා ප්‍රසිද්ධ කර ඇති බවත් ජයසේකර මහතා චෝදනා කළේය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සිදුවීමට අදාළව සිදුවූ බව කියන අනවසර ඇතුළුවීමේ සැබෑ පරාසය, ප්‍රහාරකයන්ට තවදුරටත් පද්ධති වෙත ප්‍රවේශය තිබේද යන්න සහ මගීන්ගේ දත්ත කිසිවක් හෙළිදරව් වී තිබේද යන්න පිළිබඳව මෙම වාර්තාව සඳහා සමාලෝචනය කළ තොරතුරුවලින් තහවුරු වී නොමැත.
බරපතළ සයිබර් ආරක්ෂක උල්ලංඝනයක් පිළිබඳ චෝදනා
පාර්ලිමේන්තු විවාදය සම්බන්ධයෙන් පළ වූ වාර්තාවලට අනුව, හැකර්වරුන් ශ්‍රීලන්කන් ගුවන් සේවයේ පරිගණක පද්ධතිවලට සහ සේවකයන්ගේ විද්‍යුත් තැපැල් ගිණුම්වලට ප්‍රවේශ වී ඇති බවට ජයසේකර මහතා චෝදනා කළේය.
ප්‍රහාරකයන් මෙම සිදුවීමේ වගකීම භාරගන්නා බව පවසමින් වීඩියෝවක් නිකුත් කර ඇති බවත්, ක්‍රිප්ටොකරන්සි මඟින් ඇමරිකානු ඩොලර් 50,000ක මුදලක් ඉල්ලා ඇති බවත් ඔහු වැඩිදුරටත් ප්‍රකාශ කළේය.
මෙම තත්ත්වය විසඳීම සඳහා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් සහාය ලබාදීමට ඉදිරිපත් වූ බව කියන අවස්ථාවේදී එම සහාය භාර නොගත්තේ මන්දැයි යන්න පිළිබඳව ද මන්ත්‍රීවරයා ප්‍රශ්න කළේය.
කෙසේ වෙතත්, අදාළ ආයතන විසින් තහවුරු කරන තුරු, කප්පම් ඉල්ලීම හෝ ඇමරිකානු සහාය ලබාදීමට ඉදිරිපත් වූ බවට වන වාර්තා ස්වාධීනව තහවුරු වූ කරුණු ලෙස සැලකිය නොහැකිය.
එසේ වුවද, වෙන්කරවා ගැනීම්, සේවක කළමනාකරණය, මූල්‍ය ගනුදෙනු සහ තවත් මෙහෙයුම් කටයුතු රැසක් සඳහා ගුවන් සේවා එකිනෙකට සම්බන්ධ තොරතුරු පද්ධති මත රඳා පවතින බැවින්, මෙම චෝදනා පිළිබඳව විමර්ශනය කිරීම වැදගත් වේ.
එක් පද්ධතියක ආරක්ෂාව බිඳවැටීමක් සිදුවූ පමණින් අනෙකුත් සියලුම පද්ධති ද අනවසරයෙන් ප්‍රවේශ වී ඇති බව අදහස් නොවේ.
දැනටමත් ගුවන් ටිකට්පත් වෙන්කරගෙන ඇති මගීන්ට කුමක් සිදුවේද?
මගීන්ට වඩාත්ම වැදගත් ප්‍රශ්නය වන්නේ තමන්ගේ සංවේදී පෞද්ගලික තොරතුරු හෙළිදරව් වී තිබේද යන්නයි.
ගුවන් සේවාවල වෙන්කරවා ගැනීමේ පද්ධති තුළ මගීන්ගේ නම්, සම්බන්ධ කරගැනීමේ තොරතුරු, ගමන් විස්තර, වෙන්කරවා ගැනීමේ යොමු අංක සහ වෙනත් පෞද්ගලික තොරතුරු අඩංගු විය හැකිය.
අදාළ පද්ධතිවල තාක්ෂණික සැකැස්ම අනුව, වෙනත් පද්ධති හරහා ගෙවීම් සම්බන්ධ තොරතුරු හෝ අනන්‍යතාව තහවුරු කිරීමේ විස්තර ද සැකසෙනු ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සිදුවීම හේතුවෙන් ශ්‍රීලන්කන් ගුවන් සේවයේ මගී වාර්තා, ගෙවීම් තොරතුරු හෝ ගුවන් ගමන් මෙහෙයුම්වලට බලපෑමක් සිදුවූ බවට, සමාලෝචනය කළ මූලාශ්‍රවලින් මේ වන විට තහවුරු කළ හැකි සාක්ෂි නොමැත.
එසේ වුවද, අදාළ පද්ධතිවලින් කිසියම් පද්ධතියකට බලපෑමක් සිදුවී තිබේද යන්න ස්වාධීන විමර්ශනයකින් තහවුරු කර තිබේද යන්න පිළිබඳව බලධාරීන් පැහැදිලි කිරීමක් ලබාදිය යුතුය.
සයිබර් ප්‍රහාරයක් බරපතළ ප්‍රතිවිපාක ඇති කළ හැක්කේ ඇයි?
ගුවන් සේවා ක්ෂේත්‍රයේ සයිබර් ආරක්ෂක සිදුවීම් හේතුවෙන් මෙහෙයුම් කටයුතුවලට, මූල්‍ය තත්ත්වයට සහ කීර්තිනාමයට අවදානම් ඇති විය හැකිය.
ජාත්‍යන්තරව මෙහෙයුම් කටයුතු සිදුකරන ගුවන් සේවයකට අත්‍යවශ්‍ය තාක්ෂණික පද්ධතියක සිදුවන සීමිත බාධාවක් පවා පාරිභෝගික සේවා, සේවක සන්නිවේදනය හෝ පරිපාලන කටයුතු සංකීර්ණ කිරීමට හේතු විය හැකිය.
සේවකයකුගේ විද්‍යුත් තැපැල් ගිණුමක් අනවසරයෙන් භාවිත කිරීම හරහා වෙනත් පුද්ගලයකු ලෙස පෙනී සිටීම, වංචනික පණිවිඩ යැවීම හෝ තවදුරටත් අනවසර ප්‍රවේශයන් ලබාගැනීම වැනි අවදානම් ද මතුවිය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, විද්‍යුත් තැපැල් ගිණුමක් අනවසරයෙන් භාවිත කිරීම යනු ගුවන් යානා, ගුවන් ගමන් පාලන පද්ධති හෝ ගුවන් ගමන් ආරක්ෂාවට අදාළ පද්ධති පාලනයට නතු කරගෙන ඇති බවක් නොවේ. පවතින වාර්තා අනුව එවැනි සම්බන්ධයක් තහවුරු වී නොමැත.
ශ්‍රී ලංකාවේ සයිබර් ආරක්ෂාව සම්බන්ධ අභියෝගයක්
මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් මතුව ඇති මතභේදාත්මක තත්ත්වය, ශ්‍රී ලංකාවේ අත්‍යවශ්‍ය ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්වල ආරක්ෂාව පිළිබඳ පුළුල් ප්‍රශ්න ද මතු කරයි.
ගුවන් සේවා, බැංකු, වරාය, විදුලි සංදේශ සේවා සපයන්නන් සහ රාජ්‍ය ආයතන වැඩි වැඩියෙන් සංකීර්ණ පරිගණක ජාල මත රඳා පවතී.
ඩිජිටල් සේවා පුළුල් වන විට, ආරක්ෂක පද්ධති නිරීක්ෂණය, සිදුවීම්වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම, ස්වාධීන ආරක්ෂක විගණන සහ පද්ධති යථා තත්ත්වයට පත්කිරීමේ ක්‍රමවේද සඳහා ආයතන ආයෝජනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
විශේෂයෙන්ම, අනවසර ඇතුළුවීම් කඩිනමින් හඳුනාගැනීමට සහ නීතිමය අවශ්‍යතා අනුව බලපෑමට ලක්වූ පාරිභෝගිකයන් දැනුවත් කිරීමට ආයතන සතුව ප්‍රමාණවත් ක්‍රියාපටිපාටි තිබේද යන්න සොයා බැලීම වැදගත් වේ.
ශ්‍රීලන්කන් ගුවන් සේවය පිළිතුරු දිය යුතු ප්‍රශ්න
මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් ගුවන් සේවයට සහ අදාළ රාජ්‍ය බලධාරීන්ට මහජනතාවට වැදගත් වන ප්‍රශ්න කිහිපයකට පිළිතුරු ලබාදීමට සිදුව තිබේ.
2026 ජුනි මාසයේදී තහවුරු කළ හැකි සයිබර් ආරක්ෂක සිදුවීමක් සිදුවී තිබේද? එසේ නම්, එය හඳුනාගනු ලැබුවේ කවදාද? බලපෑමට ලක්වූ පද්ධති මොනවාද?
සේවකයන්ගේ විද්‍යුත් තැපැල් ගිණුම්වලට අනවසරයෙන් ප්‍රවේශ වී තිබේද? මගීන්ගේ තොරතුරු කිසිවක් හෙළිදරව් වී තිබේද?
ප්‍රහාරකයන් මුදල් ඉල්ලා තිබේද? ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හෝ වෙනත් ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් සහාය ලබාදීමට ඉදිරිපත් වී තිබේද?
අවසාන වශයෙන්, බලපෑමට ලක්වූ පද්ධති ආරක්ෂිත බව තහවුරු කරන ස්වාධීන තාක්ෂණික ඇගයීමක් ගුවන් සේවය විසින් සම්පූර්ණ කර තිබේද?
මෙම ප්‍රශ්න සඳහා ස්වාධීනව තහවුරු කළ පිළිතුරු මේ දක්වා The Morning Telegraph වෙත ලැබී නොමැත.
මහජන විශ්වාසය තහවුරු කිරීමට විනිවිදභාවය අත්‍යවශ්‍යයි
ශ්‍රීලන්කන් ගුවන් සේවය ශ්‍රී ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ සංචාරක කර්මාන්තය වෙනුවෙන් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
විශ්වාසදායක විමර්ශනයක් මඟින් චෝදනා, තහවුරු කළ තාක්ෂණික සොයාගැනීම් සහ මෙහෙයුම් කටයුතුවලට සිදුවූ බලපෑම් අතර පැහැදිලි වෙනසක් පෙන්වා දිය යුතුය.
ජාතික ගුවන් සේවයේ ආරක්ෂක පද්ධති උල්ලංඝනයක් සිදුවූයේද, ඒ සම්බන්ධයෙන් ගනු ලැබූ පියවර මොනවාද සහ මගීන් තමන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කිසියම් ක්‍රියාමාර්ගයක් ගත යුතුද යන්න පිළිබඳව දැනගැනීමට මහජනතාවට අයිතියක් තිබේ.
එම කරුණු තහවුරු වන තුරු, ගුවන් සේවයේ සමස්ත පරිගණක ජාලයම තවමත් හැකර්වරුන්ගේ පාලනය යටතේ පවතින බවට වන ප්‍රකාශ අවසන් නිගමන ලෙස නොව, තහවුරු නොකළ චෝදනා ලෙස සැලකිය යුතුය.
