
ප්රවාහන, මහාමාර්ග සහ නාගරික සංවර්ධන අමාත්ය බිමල් රත්නායක මහතා යතුරුපැදිකරුවන් සඳහා මාර්ගයේ මීටර් දෙකක පමණ කොටසක් වෙන් කිරීමේ යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. මැලේසියාවේ ක්රියාත්මක වෙනම යතුරුපැදි මංතීරු ක්රමය ආදර්ශයට ගනිමින් ඉදිරිපත් කර ඇති මෙම යෝජනාවේ අරමුණ වන්නේ බස් රථ, ලොරි සහ අනෙකුත් බර වාහන සමඟ එකම මාර්ගයේ ගමන් කරන යතුරුපැදිකරුවන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමයි.
ශ්රී ලංකාවේ මාර්ග අනතුරු හේතුවෙන් සිදුවන මරණ අතරින් වැඩිම පිරිසක් යතුරුපැදිකරුවන් වීම මෙම යෝජනාවේ වැදගත්කම තවදුරටත් ඉස්මතු කරයි. විශේෂයෙන්ම වාහන එකිනෙකට ආසන්නව ගමන් කිරීම, අනාරක්ෂිත ලෙස ඉස්සර කිරීම සහ බර වාහන අතරින් යතුරුපැදි ධාවනය කිරීම වැනි තත්ත්වයන් අනතුරු අවදානම ඉහළ නංවයි.
කෙසේ වෙතත්, පවතින මාර්ග පද්ධතිය තුළ යතුරුපැදි සඳහා වෙනම මංතීරු හඳුන්වාදීම සරල කාර්යයක් නොවේ. මාර්ගවල පළල, පවතින රථවාහන තදබදය, මංසන්ධිවල සැලසුම සහ නීති ක්රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව පිළිබඳව ද අවධානය යොමු කළ යුතුය. යතුරුපැදිකරුවන්ගේ ආරක්ෂාව වැඩි කිරීමට ගන්නා පියවරක් හේතුවෙන් අනෙකුත් මාර්ග භාවිත කරන්නන්ට අලුත් ගැටලු ඇති නොවන බව තහවුරු කිරීම ද අත්යවශ්ය වේ.

මැලේසියාවේ සාර්ථකත්වය සහ ශ්රී ලංකාවේ මාර්ග තත්ත්වය
මෙම යෝජනාව සඳහා ආදර්ශයක් වී ඇත්තේ මැලේසියාවේ ක්රියාත්මක වෙනම යතුරුපැදි මාර්ග පද්ධතියයි. එරට සිදු කළ මාර්ග ආරක්ෂණ අධ්යයනයකට අනුව, යතුරුපැදිකරුවන් සඳහා වෙන් කළ මංතීරු හඳුන්වාදීමත් සමඟ යතුරුපැදි අනතුරු මරණ සියයට 74කින් අඩු වී තිබේ. බර හා වේගවත් වාහනවලින් යතුරුපැදිකරුවන් වෙන් කිරීමෙන් ඔවුන් මුහුණ දෙන අවදානම අඩු කළ හැකි බව මෙම ප්රතිඵලයෙන් පැහැදිලි වේ.
එහෙත් මැලේසියාවේ ක්රියාත්මක පද්ධතිය සහ ශ්රී ලංකාවේ යෝජිත ක්රමය අතර වැදගත් වෙනසක් පවතී. මැලේසියාවේ ඇතැම් ස්ථානවල යතුරුපැදි සඳහා භෞතිකව වෙන් කළ මාර්ග සහ ඒ වෙනුවෙන්ම ඉදිකළ පහසුකම් පවතී. එය දැනට පවතින මාර්ගයක තීන්ත ඉරි ඇඳ තවත් මංතීරුවක් වෙන් කිරීමකට සමාන නොවේ.
ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ මාර්ග ඉදිකර ඇත්තේ යතුරුපැදි, බස් රථ, ලොරි සහ අනෙකුත් වාහන එකම මාර්ග පද්ධතියක් තුළ ගමන් කරන ආකාරයටය. එවැනි මාර්ගයකින් කොටසක් යතුරුපැදි සඳහා වෙන් කළහොත් අනෙකුත් වාහන සඳහා ඉතිරි වන ඉඩකඩ සීමා විය හැකිය.
ඒ අනුව මැලේසියාවේ සාර්ථක වූ ක්රමය ශ්රී ලංකාවට ද එලෙසම ගැළපේ යැයි පූර්ව නිගමනයකට එළඹිය නොහැකිය. මාර්ගයේ පළල, රථවාහන ධාරිතාව, මංසන්ධි සහ රියැදුරන්ගේ හැසිරීම ඇතුළු කරුණු සැලකිල්ලට ගනිමින් මෙරටට ගැළපෙන ක්රමවේදයක් සකස් කළ යුතුය.
පටු මාර්ගවල රථවාහන තදබදය වැඩිවීමේ අවදානම
මෙම යෝජනාව ක්රියාත්මක කිරීමේදී මුහුණ දීමට සිදුවන ප්රධානතම ගැටලුවක් වන්නේ ශ්රී ලංකාවේ පවතින මාර්ගවල සීමිත පළලයි.
දෙපසට වාහන ධාවනය වන සාමාන්ය මාර්ගයක දෙපසින්ම මීටර් දෙක බැගින් යතුරුපැදි සඳහා වෙන් කළහොත්, සමස්තයක් ලෙස මීටර් හතරක පමණ මාර්ග ඉඩක් ඒ සඳහා වෙන් කිරීමට සිදුවේ. මාර්ගය පුළුල් කිරීමක් සිදු නොකර එසේ කළහොත් බස් රථ, ලොරි, මෝටර් රථ ඇතුළු අනෙකුත් වාහන සඳහා ඇති ඉඩකඩ අඩු වේ.
දැනටමත් බර වාහන ගමනාගමනය හේතුවෙන් තදබදයක් පවතින මාර්ගවල මෙවැනි සීමා පැනවීමෙන් වාහන පෝලිම් දිගු වීම සහ ගමනාගමන කාලය වැඩිවීම සිදුවිය හැකිය. එහෙත් එවැනි තදබදයක් කොපමණ දුරකට ඇතිවේද යන්න තීරණය කළ යුත්තේ පූර්ව රථවාහන අධ්යයන සහ තාක්ෂණික විශ්ලේෂණ මඟිනි.
ඉස්සර කිරීමේදී සහ මුහුණට මුහුණ ගැටීමේදී ඇතිවිය හැකි අවදානම්
සාමාන්ය වාහන සඳහා ඉතිරි වන මංතීරුවල පළල අඩුවීම තවත් අනතුරුදායක තත්ත්වයන්ට හේතු විය හැකිය. බස් රථයක් හෝ ලොරියක් ඉස්සර කිරීමට උත්සාහ කරන රියැදුරෙකුට ප්රමාණවත් ඉඩක් නොමැති වුවහොත්, ප්රතිවිරුද්ධ දිශාවෙන් පැමිණෙන වාහන ධාවනය වන මංතීරුවට ඇතුළු වීමට පෙළඹිය හැකිය.
එවැනි අනාරක්ෂිත ඉස්සර කිරීම් හේතුවෙන් මුහුණට මුහුණ ගැටීම් ඇතුළු බරපතළ අනතුරු ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතී. යතුරුපැදිකරුවන් සඳහා වෙන් කළ මංතීරු මඟින් එක් ආකාරයක අනතුරු අවදානමක් අඩු කළ හැකි වුවත්, අනෙකුත් වාහනවල ගමනාගමනයට බලපාන ආකාරය ද සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
භෞතික බාධක යොදා මංතීරු වෙන් කිරීමෙන් ආරක්ෂාව වැඩි කළ හැකි නමුත්, වාහන හැරවීම, අතුරු මාර්ගවලට ඇතුළුවීම, නිවාස හා ව්යාපාරික ස්ථාන වෙත ප්රවේශ වීම සහ හදිසි සේවා වාහනවල ගමනාගමනය සඳහා ප්රමාණවත් ඉඩක් ද සැලසිය යුතුය.
ග්රාමීය මාර්ගවලත් මංතීරු වෙන් කිරීම පහසු නැහැ
කොළඹ වැනි අධික රථවාහන තදබදයක් පවතින නාගරික ප්රදේශවල මෙම යෝජනාව ක්රියාත්මක කිරීම දුෂ්කර බව අමාත්ය බිමල් රත්නායක මහතා ද පිළිගෙන තිබේ. ඒ අනුව ප්රධාන නගරවලින් පිටත මාර්ගවල මෙවැනි මංතීරු හඳුන්වාදීමට වැඩි අවධානයක් යොමු වී ඇත.
එහෙත් ග්රාමීය මාර්ග සියල්ලම පුළුල් බවට නිගමනය කළ නොහැකිය. ඇතැම් ග්රාමීය මාර්ග ප්රධාන නාගරික මාර්ගවලට වඩා පටු වන අතර, සමහර ස්ථානවල බස් රථ දෙකකට එකිනෙක පසුකර යාමට පවා ප්රමාණවත් ඉඩක් නොමැත.
එවැනි මාර්ගවල අමතර ඉදිකිරීම් සිදු නොකර යතුරුපැදි සඳහා වෙනම මංතීරුවක් වෙන් කිරීම ප්රායෝගික නොවිය හැකිය.
ඒ වෙනුවට නගර සීමාවෙන් පිටත පිහිටි පුළුල් අන්තර් පළාත් මහාමාර්ග සහ සුදුසු A හා B ශ්රේණියේ මාර්ග තෝරාගැනීම වඩාත් ප්රායෝගික ප්රවේශයක් වනු ඇත. මාර්ගය ග්රාමීය ප්රදේශයක පිහිටා තිබීම පමණක් එය යෝජිත ක්රමයට සුදුසු බව තීරණය කිරීමට ප්රමාණවත් නොවේ. මාර්ගයේ පළල සහ දෛනික රථවාහන ගමනාගමනය මත පදනම්ව ස්ථාන තෝරාගත යුතුය.
පදිකයන්, වාහන නැවැත්වීම සහ මංසන්ධි පිළිබඳ ගැටලු
මාර්ගයේ පළලට අමතරව අවධානය යොමු කළ යුතු තවත් කරුණු රැසක් තිබේ. බොහෝ අර්ධ නාගරික සහ ග්රාමීය මාර්ගවල නිසි පදික වේදිකා නොමැති බැවින් ජනතාව මාර්ගයේ අයිනෙන් ගමන් කරති. පාපැදිකරුවන්, ත්රිරෝද රථ සහ මාර්ග අයිනේ නවතා තබන වාහන ද එම ඉඩකඩ භාවිත කරයි.
මෙවැනි තත්ත්වයන් යටතේ මාර්ගයේ කොටසක් යතුරුපැදි සඳහා වෙන් කිරීමෙන් පදිකයන් ඇතුළු අනෙකුත් මාර්ග භාවිත කරන්නන්ගේ ආරක්ෂාවට ද බලපෑම් ඇති විය හැකිය. එබැවින් යතුරුපැදි මංතීරු සැලසුම් කිරීමේදී ඔවුන් සඳහා ද සුදුසු පහසුකම් සැලසීම අවශ්ය වේ.
මංසන්ධි සහ වාහන හැරවීමේ ස්ථාන ද විශේෂ අවධානයක් අවශ්ය කරන ප්රදේශ වේ. අතුරු මාර්ගවලට හැරවීමේදී, නිවාස හෝ ව්යාපාරික ස්ථාන වෙත ඇතුළුවීමේදී සහ නවතා ඇති වාහන මඟහැර යාමේදී යතුරුපැදිකරුවන්ට වෙනම මංතීරුවෙන් ආරක්ෂිතව පිටවීමට සහ නැවත ඇතුළුවීමට අවස්ථාව තිබිය යුතුය.
එසේ නොවුවහොත් මංතීරු හරහා ගමන් කරන අනෙකුත් වාහන සමඟ ගැටුම් ඇතිවිය හැකිය. ත්රිරෝද රථ, පාපැදි සහ හදිසි සේවා වාහන සඳහා මෙම මංතීරු භාවිත කිරීමේදී අදාළ වන නීති මොනවාද යන්න ද පැහැදිලි කළ යුතුය.
මංතීරු සලකුණු කිරීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ
මෙම ක්රමය සාර්ථක කරගැනීමට මුහුණ දෙන තවත් ප්රධාන අභියෝගයක් වන්නේ රථවාහන නීති නිසි ලෙස ක්රියාත්මක කිරීමයි. යතුරුපැදිකරුවන් තමන්ට වෙන් කළ මංතීරුවේම ගමන් කරන බවත්, අනෙකුත් වාහන එම මංතීරුවට අනවසරයෙන් ඇතුළු නොවන බවත් තහවුරු කළ යුතුය.
ශ්රී ලංකාවේ බස් ප්රමුඛතා මංතීරු ක්රියාත්මක කිරීමේදී මතු වූ ප්රායෝගික දුෂ්කරතා ද මෙහිදී සැලකිල්ලට ගත හැකිය. මාර්ගයේ තීන්ත ඉරි ඇඳීමෙන් පමණක් රියැදුරන්ගේ විනය සහ නීතිගරුකභාවය සහතික කළ නොහැකිය.
භෞතික බාධක යෙදීම ඇතැම් මාර්ගවලට සුදුසු වුවත්, නිතර මංසන්ධි, ව්යාපාරික ස්ථාන සහ පිවිසුම් මාර්ග පිහිටි ප්රදේශවල එය ක්රියාත්මක කිරීම අපහසු විය හැකිය.
එබැවින් මාර්ග සැලසුම් කිරීමේ සිටම නීති ක්රියාත්මක කිරීමේ ක්රමවේදය ද ඇතුළත් කළ යුතුය. රථවාහන පොලිසිය, මාර්ග සංවර්ධන ආයතන, ප්රවාහන සැලසුම්කරුවන් සහ මාර්ග භාවිත කරන්නන් අතර සම්බන්ධීකරණයක් ද අවශ්ය වේ.
රට පුරා ක්රියාත්මක කිරීමට පෙර ශක්යතා අධ්යයනයක් අවශ්යයි
යතුරුපැදි අනතුරු හේතුවෙන් සිදුවන මරණ අවම කිරීම සඳහා නව ක්රමවේද හඳුන්වාදීමට රජය දක්වන උනන්දුව සාධනීය පියවරකි. ජාත්යන්තරව සාර්ථක ප්රතිඵල පෙන්වා ඇති මාර්ග ආරක්ෂණ ක්රමවේද පිළිබඳව ශ්රී ලංකාව ද අවධානය යොමු කළ යුතුය.
එහෙත් එවැනි ක්රමයක් මෙරටට හඳුන්වාදීමට පෙර පුළුල් ශක්යතා අධ්යයනයක් සිදු කිරීම අත්යවශ්ය වේ. මාර්ග වර්ග, පවතින ඉඩකඩ, රථවාහන ධාරිතාව සහ අනෙකුත් වාහනවල ගමනාගමනයට ඇති විය හැකි බලපෑම් එහිදී විමසා බැලිය යුතුය.
රථවාහන ඉංජිනේරුවන් සහ මාර්ග ආරක්ෂණ විශේෂඥයන් එක්ව යෝජිත මංතීරුවල පළල ප්රමාණවත්ද, එමඟින් අනෙකුත් වාහනවල ආරක්ෂිත ගමනාගමනයට බාධා ඇතිවේද යන්න ඇගයීම වැදගත්ය.
ඒ සඳහා තෝරාගත් පුළුල් මාර්ග කිහිපයක නියමු ව්යාපෘතියක් ක්රියාත්මක කර එහි ප්රතිඵල නිරීක්ෂණය කිරීම සුදුසු ප්රවේශයක් වනු ඇත. එවැනි වැඩසටහනක් මඟින් පහත කරුණු ඇගයීමට ලක් කළ හැකිය.
- යතුරුපැදි අනතුරු, මරණ සහ බරපතළ තුවාල සංඛ්යාවල සිදුවන වෙනස්කම්.
- රථවාහන තදබදය, ගමනාගමන කාලය සහ වාහන ගලායාමට ඇති බලපෑම.
- යතුරුපැදි මංතීරු භාවිත කිරීම සම්බන්ධ නීතිවලට අනුකූල වීම.
- මංසන්ධි, හැරවුම් ස්ථාන සහ මාර්ග පිවිසුම්වල ආරක්ෂාව.
- පදිකයන්, පාපැදිකරුවන් සහ ත්රිරෝද රථ සමඟ ඇතිවන ගැටුම්කාරී තත්ත්වයන්.
- භෞතික බාධක සහ වෙනත් වෙන් කිරීමේ ක්රමවල ප්රායෝගිකත්වය.
- ඉදිකිරීම්, නඩත්තු සහ නීති ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා වැය වන මුදල.
මෙම අධ්යයනයේ ප්රතිඵල මත යෝජිත ක්රමය රට පුරා ව්යාප්ත කළ යුතුද, වෙනස්කම් සහිතව ක්රියාත්මක කළ යුතුද, නැතහොත් විශේෂිත මාර්ගවලට පමණක් සීමා කළ යුතුද යන්න තීරණය කළ හැකිය.
බිමල් රත්නායක අමාත්යවරයාගේ යෝජනාව නිසි ඉංජිනේරු සැලසුම්, ප්රායෝගික සැලසුම්කරණය සහ ඵලදායී නීති ක්රියාත්මක කිරීම සමඟ ඉදිරියට ගෙන ගියහොත් ශ්රී ලංකාවේ මාර්ග ආරක්ෂාව වැඩිදියුණු කිරීමට වැදගත් දායකත්වයක් ලබා දිය හැකිය.
එහෙත් එහි සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ යතුරුපැදිකරුවන් සඳහා මීටර් දෙකක ඉඩක් වෙන් කිරීමෙන් පමණක් නොවේ. එමඟින් සියලුම මාර්ග භාවිත කරන්නන්ට වඩාත් ආරක්ෂිත සහ කාර්යක්ෂම ගමනාගමන පද්ධතියක් නිර්මාණය වන බව ප්රායෝගිකව තහවුරු කළ යුතුය. ඒ සඳහා නියමු ව්යාපෘතියක් ක්රියාත්මක කර ස්වාධීන ඇගයීමකට ලක් කිරීම, මෙම යෝජනාවේ සැබෑ ප්රතිඵල හඳුනාගැනීමට ඇති වඩාත් සුදුසු මාර්ගයයි.




