
නොරොච්චෝලේ ලක්විජය බලාගාරයට ප්රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු සැපයීම හේතුවෙන් රුපියල් බිලියන 15.68කට අධික මූල්ය අලාභයක් සිදුව ඇති බවට ඉදිරිපත් වී ඇති ඇස්තමේන්තුවක් සමඟ, 2025/2026 ගල්අඟුරු ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ තීරණ රැසක් පිළිබඳ බරපතළ ගැටලු මතුව තිබේ.
මෙම ගනුදෙනුවට අදාළව සැපයූ ගල්අඟුරු නැව් 19ක ප්රමිතිය, ටෙන්ඩර් පටිපාටිය, සැපයුම්කරුවා තෝරාගැනීම සහ අඩු ප්රමිතියකින් යුත් ගල්අඟුරු භාවිතය හේතුවෙන් විදුලිබල උත්පාදනයට ඇතිවූ බලපෑම් සම්බන්ධයෙන් විශේෂ අවධානයක් යොමුව ඇත.
බලශක්ති අමාත්යාංශය, ශ්රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව, ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම සහ ලක්විජය බලාගාරයේ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්ගේ දායකත්වයෙන් සකස් කළ බව සඳහන් මූල්ය ඇගයීමකට අනුව, අමතර ගල්අඟුරු පරිභෝජනය, විදුලිබල උත්පාදනය අඩුවීම සහ වෙනත් මූලාශ්රවලින් හදිසියේ විදුලිය මිලදී ගැනීම හේතුවෙන් මෙම අලාභය සිදුව ඇති බව පැවසේ.

අදාළ ගල්අඟුරු සැපයුම් කොන්ත්රාත්තුව Trident Chemphar Ltd සමාගමට පිරිනමා තිබූ අතර, එම ගිවිසුම යටතේ ගල්අඟුරු මෙට්රික් ටොන් මිලියන 1.14කට ආසන්න ප්රමාණයක් රැගත් නැව් 19ක් මෙරටට පැමිණ තිබේ.
විගණකාධිපතිවරයාගේ විශේෂ විගණන සොයාගැනීම් සහ ස්වාධීන රසායනාගාර පරීක්ෂණ මඟින් ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ හා ගල්අඟුරුවල ප්රමිතියේ අඩුපාඩු හඳුනාගෙන ඇති බව වාර්තා වේ. එහෙත් සිදුවූ සමස්ත මූල්ය අලාභය පිළිබඳ නිශ්චිත අගයක් අවසන් වශයෙන් තහවුරු කිරීමට තවදුරටත් ගණනය කිරීම් අවශ්ය වේ.
මෙම ගනුදෙනුවට සම්බන්ධ නිලධාරීන්ගේ තීරණ, අතරමැදියන්ගේ මැදිහත්වීම් සහ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය හිතාමතා වෙනස් කළ බවට එල්ල වන චෝදනා ද තවමත් විමර්ශනය කළ යුතු කරුණු අතර වේ.
රුපියල් බිලියන 15.681ක පාඩුව ගණනය කළේ කෙසේද?
ඉදිරිපත් වී ඇති මූල්ය ඇගයීමට අනුව, බාල ගල්අඟුරු භාවිතය හේතුවෙන් විදුලිබල උත්පාදනයට අදාළ අමතර වියදම් කිහිපයක් හඳුනාගෙන තිබේ.
එහි සඳහන් ප්රධාන වියදම් සහ මෙහෙයුම් අලාභ මෙසේය.
- හදිසි විදුලිබල මිලදී ගැනීම් සඳහා රුපියල් බිලියන 8.572ක්: ලක්විජය බලාගාරයෙන් අපේක්ෂිත විදුලිබල ප්රමාණය නිපදවීමට නොහැකිවීම නිසා වෙනත් මූලාශ්රවලින් විදුලිය ලබාගැනීමට දැරූ අමතර වියදම රුපියල් 8,572,510,000ක් ලෙස දක්වා තිබේ.
- අමතර ගල්අඟුරු පරිභෝජනය සඳහා රුපියල් බිලියන 7.099ක්: සැපයූ ගල්අඟුරුවල තාපජනක අගය අඩුවීම හේතුවෙන් එකම විදුලිබල ප්රමාණයක් නිපදවීමට වැඩි ගල්අඟුරු ප්රමාණයක් දහනය කිරීමට සිදුව ඇත. ඒ සඳහා ඇස්තමේන්තු කර ඇති අමතර වියදම රුපියල් 7,099,432,713.45කි.
- අමතර නඩත්තු සහ අළු ඉවත් කිරීම සඳහා රුපියල් මිලියන 93.5ක්: බලාගාර උපකරණ නඩත්තුවට රුපියල් මිලියන 80.4ක් සහ අතිරික්ත අළු ඉවත් කිරීමට රුපියල් මිලියන 13.1ක් වැයවී ඇති බව සඳහන් වේ.
- විදුලිබල උත්පාදනය මෙගාවොට් පැය 197,673.21කින් අඩුවීම: 2026 ජනවාරි සිට සැප්තැම්බර් 15 දක්වා කාලය තුළ බලාගාරයේ ක්රියාකාරිත්වය පහළ යෑම හේතුවෙන් මෙම විදුලිබල ප්රමාණය අහිමිවූ බව ඇගයීමේ දැක්වේ.
සමස්ත මූල්ය අලාභය රුපියල් 15,681,292,713ක් ලෙස වාර්තාවේ සඳහන් වුවද, එහි දක්වා ඇති ඇතැම් වියදම් එකතු කිරීමේදී එම අගයට නොගැළපෙන සංඛ්යාත්මක වෙනස්කම් හඳුනාගත හැකිය.
මෙහෙයුම් පිරිවැයට අදාළව රුපියල් බිලියන 7.108ක උප එකතුවක් ද සඳහන් වන අතර, එය වෙනම දක්වා ඇති වියදම් සමඟ සැසඳීමෙන් පැහැදිලි කරගත යුතුය.
එබැවින් රුපියල් බිලියන 15.681ක අලාභය අවසන් විගණනයකින් තහවුරු කළ මුදලක් ලෙස සැලකීමට පෙර අදාළ ගණනය කිරීම් නැවත පරීක්ෂා කිරීම අවශ්ය වේ.
ගල්අඟුරු ප්රසම්පාදන සැලැස්ම ප්රතික්ෂේප කිරීමෙන් ඇරඹුණු ගැටලුව
2025/2026 මෙහෙයුම් සමය සඳහා අවශ්ය ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලිය ආරම්භ වූ අවධියේ සිටම මතභේදාත්මක තීරණ කිහිපයක් ගෙන ඇති බවට චෝදනා එල්ල වී තිබේ.
2025 මාර්තු මාසයේදී ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම ඉදිරිපත් කළ ප්රසම්පාදන සැලැස්ම විෂය භාර අමාත්යවරයා විසින් ප්රතික්ෂේප කර ඇති බව මුල් වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
එම තීරණය නිසා ටෙන්ඩර් ක්රියාවලිය ආරම්භ කිරීම ප්රමාද වූ බවත්, අවශ්ය කාලය තුළ ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීමට තිබූ අවස්ථා සීමා වූ බවත් චෝදනා කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, සැලැස්ම ප්රතික්ෂේප කිරීමට සාධාරණ ප්රසම්පාදන හේතු පැවතියේද, නැතහොත් එය අනවශ්ය ප්රමාදයකට හේතුවූයේද යන්න නිල ලේඛන මත තහවුරු කළ යුතුව ඇත.
ටෙන්ඩර් කාලය දින 42 සිට 21ට අඩු කළේ ඇයි?
2025 අගෝස්තු මාසයේදී ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම LCC/25/TT/1 අංකය යටතේ ගල්අඟුරු මෙට්රික් ටොන් මිලියන 1.5ක් පමණ මිලදී ගැනීම සඳහා ටෙන්ඩර් කැඳවා තිබේ.
එහිදී ලංසු ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතව තිබූ දින 42ක කාලය දින 21ක් දක්වා අඩු කර ඇති බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත.
පසුව පාර්ලිමේන්තුවේදී මේ පිළිබඳ ප්රශ්න මතු කිරීමෙන් අනතුරුව එම කාලය දින 28ක් දක්වා දීර්ඝ කළ බව ද වාර්තා වේ.
ලංසු ඉදිරිපත් කිරීමේ කාලය කෙටි කිරීමෙන් සැපයුම්කරුවන්ට අවශ්ය ලේඛන සකස් කිරීමට සහ සුදුසුකම් සපුරාලීමට ඇති අවස්ථා සීමා විය හැකිය. එමඟින් තරගකාරීත්වයට බලපෑම් ඇතිවීමේ හැකියාවක් ද පවතී.
මෙම වෙනස්කම් අනුමත කළේ කවුරුන්ද, ඒ සඳහා ඉදිරිපත් කළ හේතු මොනවාද සහ අදාළ ප්රසම්පාදන නීති පිළිපැද තිබුණේද යන්න පිළිබඳ තවදුරටත් විමර්ශනය කළ යුතුය.
ලියාපදිංචි ගැටලු මැද Trident Chemphar සමාගමට කොන්ත්රාත්තුව
ගල්අඟුරු සැපයීමේ කොන්ත්රාත්තුව අවසානයේ Trident Chemphar Ltd සමාගමට පිරිනමා තිබේ.
එහෙත් 2025/2026 ගල්අඟුරු ප්රසම්පාදනය පිළිබඳ විගණකාධිපතිවරයාගේ විශේෂ විගණනයෙන්, අදාළ සමාගමේ ලියාපදිංචි තත්ත්වය සහ ප්රසම්පාදන සුදුසුකම් සම්බන්ධයෙන් අඩුපාඩු හඳුනාගෙන ඇති බව වාර්තා වේ.
අවශ්ය ලියාපදිංචි ක්රියාපටිපාටි නියමිත අවස්ථාව වන විට සම්පූර්ණ කර නොතිබියදීත් සමාගම තෝරාගෙන ඇති බව විගණන සොයාගැනීම්වල සඳහන් වේ.
සමාගම අවශ්ය තැන්පතු මුදල් ගෙවා තිබුණේද, නියමිත තාපජනක ප්රමිතියෙන් යුත් ගල්අඟුරු සැපයීමේ ප්රමාණවත් පළපුරුද්දක් තිබුණේද යන්න සම්බන්ධයෙන් ද ප්රශ්න මතුකර ඇත.
ගිවිසුම සඳහා නීතිමය අනුමැතිය ලබාගැනීමේ ක්රියාවලිය ද විමර්ශනයට ලක්ව තිබේ.
පාර්ලිමේන්තුවේ වාර්තා වූ විගණන තොරතුරුවලට අනුව, නීතිපතිවරයාගේ අනුමැතිය 2025 නොවැම්බර් 20 වැනිදා ලැබීමට නියමිතව තිබියදී, ඊට පෙර දිනය වූ නොවැම්බර් 19 වැනිදා ගිවිසුම අත්සන් කර ඇත.
මෙම කරුණු ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් වැඩිදුර විමර්ශනයක් අවශ්ය බව පෙන්වා දුන්නද, කිසියම් නිලධාරියෙකු හෝ සමාගමක් හිතාමතා වරදක් සිදුකළ බව ඒවායින් පමණක් තහවුරු නොවේ.
රුසියානු සංචාරය සහ අතිරේක ගල්අඟුරු සැපයුම අත්හිටුවීම
2025 ඔක්තෝබර් මාසයේදී විකල්ප ගල්අඟුරු සැපයුම් සම්බන්ධයෙන් ගත් තීරණ කිහිපයක් ද විමර්ශනයට ලක්විය යුතු බව මුල් වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
අවශ්ය පූර්ව අනුමැතිය ලබා නොගෙන බලශක්ති අමාත්යවරයා 2025 ඔක්තෝබර් 15 වැනිදා රුසියාවට ගොස් SUEK සමාගමේ නියෝජිතයන් හමුවූ බවට එහි චෝදනා කර ඇත.
එමෙන්ම Potencia LLC-FZ සමාගම සමඟ පැවති ගිවිසුමක් යටතේ අමතර ගල්අඟුරු ලබාගැනීමට තිබූ අවස්ථාව ඔක්තෝබර් 24 වැනිදා අත්හිටුවා ඇති බව ද සඳහන් වේ.
එම ගිවිසුම මඟින් මුල් සැපයුම් ප්රමාණයට අමතරව තවත් සියයට 10ක ගල්අඟුරු ප්රමාණයක් ලබාගැනීමේ හැකියාව පැවති බව වාර්තා වේ.
මෙම විකල්පය අත්හිටුවීමෙන් ගල්අඟුරු ලබාගැනීමට තිබූ වෙනත් අවස්ථා සීමා වූ බවට චෝදනා එල්ල වුවද, රුසියානු සංචාරය සහ අදාළ තීරණය අතර සෘජු සම්බන්ධයක් ස්වාධීනව තහවුරු වී නොමැත.
ඒ පිළිබඳ නිගමනයකට එළඹීමට ප්රසම්පාදන ලේඛන, ගිවිසුම් කොන්දේසි සහ අදාළ ආයතන අතර හුවමාරු වූ ලිපිලේඛන පරීක්ෂා කිරීම අවශ්ය වේ.
ගනුදෙනුවට සම්බන්ධ අතරමැදියන් ගැනත් චෝදනා
ගල්අඟුරු ගනුදෙනුවට අදාළ ණයවර ලිපි සකස් කිරීමේදී ප්රමාණවත් මූල්ය පසුබිම් පරීක්ෂාවක් සිදුකර නොමැති බවට ද චෝදනා එල්ල වී තිබේ.
මෙම චෝදනාවලදී අතරමැදියන් ලෙස පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු නම් කර ඇත.
- සරත්චන්ද්ර රෙඩ්ඩි (Saratchandra Reddy) – විදේශීය අතරමැදියෙකු ලෙස හඳුන්වා දී ඇත.
- සනත් බණ්ඩාර ජයසුන්දර (Sanath Bandara Jayasundara) – දේශීය අතරමැදියෙකු ලෙස හඳුන්වා දී ඇත.
අදාළ පුද්ගලයන් වංචනික ක්රියාවල නිරත වූ බවට මුල් වාර්තාවේ චෝදනා කර ඇතත්, එම චෝදනා ස්වාධීනව තහවුරු කරන ප්රමාණවත් සාක්ෂි සමාලෝචනය කළ තොරතුරු තුළින් අනාවරණය වී නොමැත.
එබැවින් එම චෝදනා තහවුරු වූ වැරදි ලෙස සැලකිය නොහැකිය.
මූල්ය ගනුදෙනු බැංකු, ප්රසම්පාදන සහ ගිවිසුම්ගත නීතිවලට අනුකූලව සිදුවූයේද, ගනුදෙනුවට සම්බන්ධ පාර්ශ්වයන් නිසි පරිදි පරීක්ෂාවට ලක්කර තිබුණේද යන්න විමර්ශනය කළ යුතුය.
පළමු ගල්අඟුරු නැව ප්රමාද වෙයි; මුල් තොගවලින්ම ප්රමිති ගැටලු
මුල් සැලැස්මට අනුව 2025 වසරේ අවසන් මාස කිහිපය තුළ ගල්අඟුරු සැපයුම් ආරම්භ කිරීමට නියමිතව තිබිණි.
එහෙත් Trident සමාගමේ පළමු ගල්අඟුරු නැව මෙරටට පැමිණ ඇත්තේ 2025 දෙසැම්බර් 31 වැනිදාය.
එම නැව මුලින් සැලසුම් කළ කාලයට වඩා ප්රමාද වී පැමිණ ඇති අතර, මුල් ගල්අඟුරු තොගවල සිටම ඒවායේ ප්රමිතිය සම්බන්ධයෙන් ගැටලු මතුවී තිබේ.
ගිවිසුම අනුව ගල්අඟුරු පරීක්ෂා කිරීමටත්, ප්රමිතියට අනුකූල නොවන තොග සම්බන්ධයෙන් ගිවිසුම්ගත ක්රියාමාර්ග ගැනීමටත් අවස්ථාව සලසා තිබිණි.
අඛණ්ඩව සැපයූ තොග දෙකක් නියමිත ප්රමිතියට අසමත් වූ පසු ගිවිසුම අවසන් කිරීමට බලධාරීන්ට අවස්ථාව තිබූ බවට මුල් වාර්තාවෙන් චෝදනා කර ඇත.
එසේ වුවද, ගිවිසුම දිගටම ක්රියාත්මක කර තිබේ.
ඒ යටතේ ගල්අඟුරු මෙට්රික් ටොන් මිලියන 1.14කට ආසන්න ප්රමාණයක් රැගත් නැව් 19ක් අවසානයේ භාරගෙන ඇත.
ප්රමිතිය පිළිබඳ ගැටලු තිබියදීත් සැපයුම් දිගටම භාරගැනීමට හේතුවූ තීරණ විමර්ශනය කළ යුතුය. ඒ සමඟම විකල්ප ගල්අඟුරු සැපයුමක් නොමැතිව ගිවිසුම අවලංගු කිරීමෙන් විදුලිබල උත්පාදනයට ඇතිවිය හැකි බලපෑම් ද සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
ස්වාධීන පරීක්ෂණවලින් ගල්අඟුරුවල තාපජනක අගය පහළ බව හෙළිවෙයි
ගල්අඟුරු ප්රමිතිය සම්බන්ධයෙන් Bureau Veritas ආයතනය සිදුකළ ස්වාධීන පරීක්ෂණ මෙම ගනුදෙනුව පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු අනාවරණය කර තිබේ.
ප්රසම්පාදන පිරිවිතර අනුව ගල්අඟුරු ප්රතික්ෂේප කළ යුතු අවම තාපජනක අගය කිලෝග්රෑමයකට කිලෝකැලරි 5,900ක් ලෙස නියම කර තිබිණි.
එහෙත් අදාළ නැව්ගත කිරීම් 19 සම්බන්ධයෙන් වාර්තා වූ තාපජනක අගයන් කිලෝග්රෑමයකට කිලෝකැලරි 4,762ත් 5,426ත් අතර පැවති බව සඳහන් වේ.
වාර්තාවේ දක්වා ඇති උදාහරණ දෙකක් මෙසේය.
- MV Conan – කිලෝග්රෑමයකට කිලෝකැලරි 4,762ක්.
- MV Ultra Confidence – කිලෝග්රෑමයකට කිලෝකැලරි 4,858ක්.
මෙම අගයන් නියමිත අවම ප්රමිතියට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස පහළ මට්ටමක පවතී.
තාපජනක අගය අඩු ගල්අඟුරු භාවිත කිරීමේදී එකම විදුලිබල ප්රමාණයක් නිපදවීමට වැඩි ඉන්ධන ප්රමාණයක් අවශ්ය වේ. ගල්අඟුරුවල සංයුතිය සහ බලාගාරයේ මෙහෙයුම් තත්ත්වය අනුව බොයිලේරු ක්රියාකාරිත්වය, අළු නිෂ්පාදනය සහ අනෙකුත් උපකරණවල කාර්යක්ෂමතාවට ද බලපෑම් ඇතිවිය හැකිය.
Bureau Veritas ආයතනයේ පරීක්ෂණ සැපයුම්කරුගේ මුල් පරීක්ෂණ ක්රමවේදවලින් ස්වාධීනව සිදුකර තිබීම ද විශේෂත්වයකි.
මීට පෙර විවිධ රසායනාගාර පරීක්ෂණ ප්රතිඵල අතර නොගැළපීම් වාර්තා වී තිබූ අතර, ඒ පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තුවේදී ද අවධානය යොමුව තිබේ.
ලක්විජය බලාගාරයේ ජනන ඒකක බිඳවැටීම් ගැනත් ගැටලු
ප්රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු භාවිතය සහ ලක්විජය බලාගාරයේ ඇතිවූ මෙහෙයුම් ගැටලු අතර සම්බන්ධයක් පවතින බව මුල් වාර්තාවෙන් පෙන්වා දී ඇත.
2026 ඔක්තෝබර් 17 වැනිදා බලාගාරයේ පළමු විදුලි ජනන ඒකකය බිඳවැටී ඇති බවත්, පසුව දෙවැනි ඒකකයට ද ගැටලු ඇතිවූ බවත් එහි සඳහන් වේ.
මෙම බිඳවැටීම් බාල ගල්අඟුරු භාවිතය නිසා සිදුවූ බවට වාර්තාවෙන් චෝදනා කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, එම බිඳවැටීම්වලට ගල්අඟුරු සෘජුවම හේතුවූ බව තහවුරු කරන අවසන් ඉංජිනේරු වාර්තාවක් සමාලෝචනය කළ තොරතුරු අතර නොමැත.
ඒ සඳහා උපකරණවල තත්ත්වය, බොයිලේරු ක්රියාකාරිත්වය, නඩත්තු ඉතිහාසය, මෙහෙයුම් වාර්තා සහ භාවිත කළ ගල්අඟුරුවල ප්රමිතිය පිළිබඳ තාක්ෂණික පරීක්ෂණ අවශ්ය වේ.
ඔක්තෝබර් මාසයේ සිදුවූ බිඳවැටීම් හේතුවෙන් ඇතිවූ ආර්ථික අලාභය ද මෙතෙක් සම්පූර්ණයෙන් ගණනය කර නොමැති බව වාර්තා වේ.
උපකරණ හානි හේතුවෙන් අමතර විදුලිබල උත්පාදන අලාභයක් සිදුවී ඇති බව තහවුරු වුවහොත්, සමස්ත මූල්ය හානිය දැනට ඉදිරිපත් කර ඇති ඇස්තමේන්තුවට වඩා ඉහළ යා හැකිය.
හදිසි ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීම්වලදී ටොන් එකකට ඩොලර් 43.50ක් වැඩිපුර
ගල්අඟුරු සැපයුම් ගැටලු හමුවේ හදිසි ප්රසම්පාදන ක්රමවේද යටතේ අතිරේක ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීමට රජය පියවර ගෙන තිබේ.
මුල් වාර්තාවට අනුව, මෙට්රික් ටොන් 300,000ක පමණ ගල්අඟුරු ප්රමාණයක් රැගත් අතිරේක නැව් පහක් මිලදී ගැනීමට සැලසුම් කර ඇත්තේ ටොන් එකක් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 142 බැගිනි.
මුල් කොන්ත්රාත්තුවේ ගල්අඟුරු මෙට්රික් ටොන් එකක මිල ඇමෙරිකානු ඩොලර් 98.50ක් ලෙස සඳහන් වේ.
ඒ අනුව, වෙනත් ගිවිසුම් කොන්දේසි සහ වියදම් සැලකිල්ලට ගැනීමට පෙර, හදිසි මිලදී ගැනීම්වලදී ටොන් එකකට ඇමෙරිකානු ඩොලර් 43.50ක මිල වෙනසක් පවතී.
හදිසි සැපයුම් යටතේ ලබාගත් ගල්අඟුරුවල ද ප්රමිති ගැටලු මතුවූ බවත්, එක් නැව්ගත කිරීමක් සම්පූර්ණයෙන් ප්රතික්ෂේප කළ බවත් මුල් වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
අධික අළු ප්රමාණයක් සහිත ගල්අඟුරු තොග සම්බන්ධයෙන් නීතිමය හා තාක්ෂණික විකල්ප සලකා බැලීමට බලධාරීන්ට සිදුවූ බව ද එම කාලයේ පළවූ වාර්තාවල දැක්වේ.
හදිසි මිලදී ගැනීම්වල සැබෑ මූල්ය බලපෑම තීරණය කිරීමේදී සැපයූ, භාරගත්, ප්රතික්ෂේප කළ සහ මුදල් ගෙවූ ගල්අඟුරු ප්රමාණයන් වෙන වෙනම සලකා බැලිය යුතුය.
එම වියදම් මුල් Trident කොන්ත්රාත්තුවෙන් සිදුවූ බවට වාර්තා වන පාඩුවලට එකතු කිරීමේදී එකම වියදම දෙවරක් ගණනය නොවීමට ද වගබලා ගත යුතුය.
ජලවිදුලි සම්පත් භාවිතයෙන් තවත් බිලියන 2.2ක ආවස්ථික පිරිවැයක්
ගල්අඟුරු ප්රසම්පාදන ගැටලු හේතුවෙන් ඇතිවූ සියලු ආර්ථික බලපෑම් සෘජු මූල්ය අලාභ ගණනය කිරීමෙන් පමණක් ආවරණය නොවන බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
ගල්අඟුරු බලාගාරයෙන් නිපදවිය යුතු විදුලිබල ප්රමාණය අඩුවීම පියවා ගැනීම සඳහා ජලවිදුලි සම්පත් වැඩි වශයෙන් භාවිත කිරීමට සිදුවීමෙන් රුපියල් බිලියන 2.2ක පමණ ආවස්ථික පිරිවැයක් ඇතිවූ බවට ඇස්තමේන්තු කර තිබේ.
ජලවිදුලි සම්පත් වැඩි වශයෙන් භාවිත කිරීමෙන් පසුකාලීන විදුලිබල උත්පාදනය සඳහා පවතින ජල සංචිතවලට බලපෑම් ඇතිවිය හැකිය.
මීට අමතරව, ඩීසල් භාවිතයෙන් හදිසි විදුලිබල උත්පාදනය සිදුකිරීමට වැයවූ අමතර මුදල් පිළිබඳව ද වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
එම පිරිවැය තීරණය වන්නේ නිපදවූ විදුලිබල ප්රමාණය, ඉන්ධන මිල, බලාගාර මෙහෙයුම් වියදම් සහ අදාළ සහනාධාර අනුවය.
මේ අනුව, සමස්ත ආර්ථික බලපෑම ප්රධාන මූල්ය අලාභ ඇස්තමේන්තුව ඉක්මවා යා හැකි වුවද, අතිරේක වියදම් තහවුරු කිරීම සහ එකම වියදම නැවත ගණනය වීම වැළැක්වීම අත්යවශ්ය වේ.
ඩොලර් මිලියන 54කට වැඩි මුදලක් අයකර ගැනීමට සැලසුම්
ගල්අඟුරු සැපයුම් ගිවිසුමට අදාළ දඩ මුදල් සහ මූල්ය ආරක්ෂණ විධිවිධාන යටතේ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 54.686ක පමණ මුදලක් අයකර ගැනීමට බලධාරීන් උත්සාහ කරමින් සිටින බව මුල් වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
එම මුදල රුපියල් බිලියන 18.116කට සමාන බව ද එහි දක්වා ඇත.
අදාළ මුදල් පහත පරිදි වෙන්කර දක්වා තිබේ.
- දඩ මුදල් – ඇමෙරිකානු ඩොලර් 36,496,000ක්.
- ආරක්ෂක තැන්පතු – ඇමෙරිකානු ඩොලර් 14,446,000ක්.
- ඉදිරියේදී රඳවා ගැනීමට යෝජිත තැන්පතු – ඇමෙරිකානු ඩොලර් 3,440,000ක්.
කෙසේ වෙතත්, මෙම අගයන් තුන එකතු කළ විට ලැබෙන්නේ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 54.382කි. එය වාර්තාවේ සඳහන් මිලියන 54.686ක මුදලට වඩා වෙනස් වේ.
එම සංඛ්යාත්මක වෙනස නිල මූල්ය ලේඛන මඟින් පැහැදිලි කළ යුතුව ඇත.
දඩ මුදල් සහ ගෙවීමට ඉතිරිව ඇති මුදල් ඇතුළුව ඇමෙරිකානු ඩොලර් 39,911,101ක් රඳවාගෙන හෝ ගෙවීම අත්හිටුවා ඇති බව ද වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
එම මුදල සැපයුම්කරුට ගෙවිය යුතු මුළු කොන්ත්රාත් වටිනාකම වන ඇමෙරිකානු ඩොලර් 111,155,576න් සියයට 35.90කට ආසන්න ප්රමාණයකි.
එහෙත් රඳවාගත් ගෙවීම්, ආරක්ෂක තැන්පතු, නියම කළ දඩ මුදල් සහ සැබවින්ම රජයට අයකරගත් මුදල් එකම ආකාරයෙන් සැලකිය නොහැකිය.
ඒවායේ නීතිමය සහ මූල්ය තත්ත්වයන් වෙනස් වන බැවින්, අවසානයේ රජයට අයකරගත හැකි මුදල තහවුරු කිරීමට වෙනම ගණනය කිරීමක් අවශ්ය වේ.
බාල ගල්අඟුරු ගනුදෙනුවේ වගකීම කාටද?
මෙම ගල්අඟුරු ගනුදෙනුව පිළිබඳ මතුව ඇති කරුණු ගල්අඟුරුවල ප්රමිතියට පමණක් සීමා නොවේ.
සැපයුම්කරුවා තෝරාගැනීම, ටෙන්ඩර් කාලසීමා වෙනස් කිරීම, ගිවිසුම් අනුමත කිරීම, ගල්අඟුරු පරීක්ෂා කිරීම, ප්රමිතියට අනුකූල නොවන තොග භාරගැනීම සහ අමතර විදුලිබල වියදම් දැරීමට සිදුවීම යන කරුණු සියල්ලම මෙහිදී විමර්ශනය කළ යුතුය.
විගණකාධිපතිවරයාගේ සොයාගැනීම් සහ ස්වාධීන පරීක්ෂණ වාර්තා මඟින් ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ අඩුපාඩු පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු අනාවරණය වී ඇති බව සඳහන් වුවද, අදාළ තීරණවලට වගකිවයුත්තන් පිළිබඳ අවසන් නිගමනයකට එළඹීමට තවදුරටත් සාක්ෂි අවශ්ය වේ.
අමාත්ය මට්ටමේ තීරණ, අතරමැදියන්ගේ මැදිහත්වීම් සහ මූල්ය අධීක්ෂණය පිළිබඳ චෝදනා ද නිල ලේඛන මත විමර්ශනය කළ යුතු අතර, ඒ සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල වන සියලු පාර්ශ්වයන්ට ප්රතිචාර දැක්වීමේ අවස්ථාව ලබාදිය යුතුය.
Trident Chemphar සමාගමේ ගිවිසුම්ගත වගකීම්, ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම ගත් තීරණ සහ ප්රසම්පාදනය අධීක්ෂණය කළ නිලධාරීන්ගේ කාර්යභාරය ද මෙහිදී අවධානයට ලක්විය යුතුය.
ඒ සමඟම රටට සිදුවූ බවට වාර්තා වන මූල්ය අලාභය ස්වාධීනව තහවුරු කිරීම, නීත්යනුකූලව අයකරගත හැකි මුදල් නැවත ලබාගැනීම සහ අනාගතයේ මෙවැනි ප්රසම්පාදන ගැටලු වැළැක්වීමට අවශ්ය ක්රමවේද හඳුන්වාදීම අත්යවශ්ය වේ.
විදුලිබල උත්පාදනය සඳහා අවශ්ය ඉන්ධන මිලදී ගැනීමේදී ඇතිවන අසාර්ථකත්වයන්ගේ මූල්ය බර අවසානයේ දැරීමට සිදුවන්නේ මෙරට විදුලි පාරිභෝගිකයන්ටය.
එබැවින් මෙම ගනුදෙනුවේ සැබෑ මූල්ය හානිය කොපමණද, අදාළ තීරණ ගනු ලැබුවේ කුමන පදනමක් මතද සහ ඒවාට වගකිවයුත්තන් කවුරුන්ද යන්න තහවුරු කිරීම ඉදිරි විමර්ශනවල ප්රධාන අරමුණ විය යුතුය.




