
රුවන්පුර අධිවේගී මාර්ගයේ පළමු අදියරේ ඉදිකිරීම් සඳහා රුපියල් බිලියන 251.37ක කොන්ත්රාත් අනුමත කිරීමට අමාත්ය මණ්ඩලය පියවර ගෙන තිබුණ ද, 2026 සහ 2027 වසර දෙක සඳහා අයවැයෙන් වෙන්කර ඇති සමස්ත මුදල රුපියල් බිලියන 45.68ක් පමණි. අනුමත කොන්ත්රාත් වටිනාකම සහ දැනට ප්රකාශයට පත්කර ඇති අයවැය ප්රතිපාදන අතර පවතින මෙම විශාල වෙනස හමුවේ, ව්යාපෘතිය සඳහා ඉදිරි වසරවලදී අවශ්ය මූල්ය ප්රතිපාදන සපයා ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමුව තිබේ.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ, ප්රමාණවත් වාර්ෂික ප්රතිපාදන නොමැතිව අනුමත ඉදිකිරීම් කටයුතු සාධාරණ කාලයක් තුළ අවසන් කළ හැකිද යන්න පිළිබඳව ද ප්රශ්න මතුව තිබේ.
කහතුඩුව සිට ඉංගිරිය දක්වා වූ කොටස සහ දක්ෂිණ අධිවේගී මාර්ගය සමඟ සම්බන්ධ වන අන්තර් හුවමාරුව ඇතුළත් පළමු අදියරේ ඉදිකිරීම් සඳහා කොන්ත්රාත් පැකේජ 11ක් අමාත්ය මණ්ඩලයේ අනුමැතියට ලක්ව ඇත.
මීට පෙර ව්යාපෘති ලේඛනවල පළමු අදියරේ දිග කිලෝමීටර් 24.3ක් ලෙස සඳහන් වුවද, නවතම කොන්ත්රාත් නිවේදනයේ ඉදිකිරීම් කොටස කිලෝමීටර් 22.18ක් ලෙස දක්වා තිබේ. මෙය වඩාත් නිශ්චිත දුර මිනුම් අනුව ඉදිරිපත් කර ඇති වෙනසකි.

රු. බිලියන 251.37ක කොන්ත්රාත් වටිනාකම සහ අයවැය ප්රතිපාදන අතර විශාල පරතරයක්
2027 අයවැය යෝජනා අනුව, රුවන්පුර අධිවේගී මාර්ගයේ පළමු අදියරේ මූලික කටයුතු සඳහා 2026 වසරේදී රුපියල් බිලියන 18.68ක් වෙන්කර තිබේ. 2027 වසර සඳහා යෝජනා කර ඇති මුදල රුපියල් බිලියන 27කි.
ඒ අනුව, වසර දෙක සඳහා වෙන්කර ඇති සමස්ත මුදල රුපියල් බිලියන 45.68කි.
මූල්ය තත්ත්වය පහත පරිදි සාරාංශ කළ හැකිය.
- පළමු අදියර සඳහා අනුමත සමස්ත කොන්ත්රාත් වටිනාකම: රු. බිලියන 251.37
- 2026 වසර සඳහා වෙන්කළ මුදල: රු. බිලියන 18.68
- 2027 වසර සඳහා යෝජිත මුදල: රු. බිලියන 27
- 2026 සහ 2027 වසර දෙක සඳහා සමස්ත ප්රතිපාදන: රු. බිලියන 45.68
- අනුමත කොන්ත්රාත් වටිනාකම සහ වසර දෙකේ ප්රතිපාදන අතර වෙනස: රු. බිලියන 205.69
ඒ අනුව, වසර දෙක සඳහා වෙන්කර ඇති මුදල අනුමත කොන්ත්රාත් වටිනාකමෙන් සියයට 18.2කට ආසන්න ප්රමාණයකි. ඉතිරි සියයට 81.8ක මුදල ඉදිරි අයවැය ප්රතිපාදන හෝ වෙනත් මූල්ය ක්රමවේද ඔස්සේ සපයා ගැනීමට සිදුවනු ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම රුපියල් බිලියන 205.69ක වෙනස රජයට පවතින නිශ්චිත මූල්ය හිඟයක් ලෙස අර්ථ දැක්විය නොහැකිය. මහා පරිමාණ යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘතිවලදී ඉදිකිරීම් කොන්ත්රාත් සඳහා වන මුදල් සාමාන්යයෙන් එකවර නොගෙවන අතර, ඉදිකිරීම් ප්රගතිය සහ එකඟ වූ කාර්යසාධන අදියර අනුව වසර කිහිපයක් පුරා ගෙවීම් සිදු කෙරේ.
එසේ වුවද, මෙම සංඛ්යාලේඛන මඟින් ව්යාපෘතිය ඉදිරියට පවත්වාගෙන යාම සඳහා මහා භාණ්ඩාගාරය ඉදිරියේ ඇති මූල්ය වගකීමේ පරිමාණය පැහැදිලි වේ.
එබැවින්, එක් එක් වසර සඳහා අපේක්ෂිත මුදල් වෙන්කිරීම්, ඉදිකිරීම් අදියර අනුව ගෙවීම් සිදුකරන ආකාරය සහ ව්යාපෘතිය අවසන් කිරීම සඳහා ප්රමාණවත් ප්රතිපාදන සපයා ඇති ආකාරය ඇතුළත් සවිස්තරාත්මක මූල්ය සැලැස්මක් ඉදිරිපත් කිරීම වැදගත් වේ.
පළමු අදියර අවසන් කිරීමට තවත් වසර අටක් ගතවේද?
ඉතිරිව ඇති රුපියල් බිලියන 205.69ක මුදල වසරකට රුපියල් බිලියන 27 බැගින් පමණක් වෙන්කරමින් සපයා ගන්නේ නම්, එම මුදලට සමාන ප්රතිපාදන සැපයීමට තවත් වසර 7.6ක පමණ කාලයක් ගතවනු ඇත.
මෙම සරල ගණනය අනුව, පළමු අදියර සඳහා අවශ්ය මූල්ය ප්රතිපාදන සැපයීමේ කාලය 2030 දශකයේ මැද භාගය දක්වා දීර්ඝ විය හැකිය.
එවැනි තත්ත්වයක් ඇති වුවහොත් ඉදිකිරීම් ප්රමාද වීම, කොන්ත්රාත්කරුවන්ගේ වගකීම් සහ ව්යාපෘතියෙන් අපේක්ෂිත ආර්ථික ප්රතිලාභ ලැබීමට ගතවන කාලය පිළිබඳ ගැටලු මතුවිය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම ගණනය නිල ඉදිකිරීම් කාලසටහනක් නොවේ. වාර්ෂික අයවැය ප්රතිපාදන සහ එම වසර තුළ අවසන් කරන ඉදිකිරීම් කටයුතුවල වටිනාකම එකිනෙකට සමාන නොවේ. කොන්ත්රාත්කරුවන් එකඟ වූ කාලසටහනට අනුව ඉදිකිරීම් සිදුකරන අතර, රජය එම කටයුතු වෙනුවෙන් ගෙවීම් මූල්ය වර්ෂ කිහිපයක් පුරා බෙදාහැරීමට ද හැකියාව තිබේ.
එමෙන්ම, ඉදිරි වසරවලදී වාර්ෂික ප්රතිපාදන ඉහළ නැංවුවහොත්, වසරකට රුපියල් බිලියන 27ක් පමණක් වෙන්කරනු ඇතැයි උපකල්පනය කරමින් සිදුකරන මෙම ගණනයට වඩා වේගයෙන් ඉදිකිරීම් අවසන් කිරීමට ද හැකි වනු ඇත.
එබැවින්, ප්රධාන වශයෙන් පැහැදිලි කරගත යුත්තේ අනුමත කොන්ත්රාත් කාලසටහනට ගැළපෙන යථාර්ථවාදී බහු වාර්ෂික මූල්ය සැලැස්මක් රජය සකස් කර තිබේද යන්නයි.
සම්පූර්ණ අධිවේගී මාර්ගය ඉදිකිරීමට 2054 දක්වා ගතවේද?
යෝජිත රුවන්පුර අධිවේගී මාර්ගය කහතුඩුවේ සිට රත්නපුර ප්රදේශය හරහා පැල්මඩුල්ල දක්වා ඉදිකිරීමට සැලසුම් කර ඇති අතර, එමඟින් බස්නාහිර සහ සබරගමුව පළාත් යා කෙරෙන තවත් අධිවේගී මාර්ග සම්බන්ධතාවක් නිර්මාණය කිරීමට අපේක්ෂිතය.
මීට පෙර ඉදිරිපත් කර ඇති ව්යාපෘති ලේඛනවල සමස්ත මාර්ගයේ දිග කිලෝමීටර් 73.9ක් ලෙස සඳහන් වේ. කෙසේ වෙතත්, ඇතැම් ප්රකාශිත විස්තරවල එම දුර කිලෝමීටර් 71.8ක් ලෙස ද දක්වා තිබේ.
පළමු අදියරේ අනුමත ඉදිකිරීම් පිරිවැය සම්පූර්ණ මාර්ගයේ දිගට සමානුපාතිකව ගණනය කළහොත්, සමස්ත ව්යාපෘතියේ ඇස්තමේන්තුගත පිරිවැය රුපියල් බිලියන 740ත් 765ත් අතර අගයක් දක්වා ඉහළ යා හැකිය.
එහෙත් මෙය සමස්ත අධිවේගී මාර්ගය සඳහා රජය විසින් අනුමත කරන ලද නිල පිරිවැය ඇස්තමේන්තුවක් නොවේ. එක් එක් කොටසේ ඉංජිනේරු අවශ්යතා, ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම, භූ විෂමතාව, ඉදිකිරීමට අවශ්ය ව්යුහයන් සහ කොන්ත්රාත් මිල ගණන් අනුව සැබෑ පිරිවැය වෙනස් විය හැකිය.
දැනට පවතින මූල්ය ප්රතිපාදන සම්බන්ධ විවේචන අතර, සම්පූර්ණ අධිවේගී මාර්ගය ඉදිකිරීමට වසර 28ක් දක්වා ගතවිය හැකි බවට ද මත පළ වී තිබේ. එවැනි කාලසීමාවක් යටතේ ඉදිකිරීම් සිදුකළහොත් ව්යාපෘතිය අවසන් වීම 2054 වසර දක්වා කල් යා හැකි බවට ද පුරෝකථන ඉදිරිපත් වී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, එය රජය විසින් ප්රකාශයට පත්කළ නිල අවසන් කිරීමේ දිනයක් නොවේ. එමෙන්ම, දැනට ප්රකාශයට පත්කර ඇති අයවැය ප්රතිපාදන මත පමණක් පදනම්ව එවැනි ප්රමාදයක් අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවනු ඇතැයි නිගමනය කළ නොහැකිය.
වාර්ෂිකව කිලෝමීටර් 2.6ත් 3ත් අතර ප්රමාණයක් ඉදිකිරීමේ උපකල්පිත වේගයක් අනුව කිලෝමීටර් 73.9ක මාර්ගයක් සඳහා වසර 25ත් 28ත් අතර කාලයක් ගතවිය හැකි බවට වෙනම ගණනයක් ද ඉදිරිපත් වී තිබේ. එමෙන්ම, රත්නපුර දක්වා වූ කොටස සඳහා වසර 21ක පමණ කාලයක් ගතවිය හැකි බවට ද තවත් ඇස්තමේන්තුවක් පවතී. නමුත් මේ කිසිදු කාලසීමාවක් නිල ඉදිකිරීම් වැඩසටහනකින් තහවුරු කර නොමැත.
තවද, මාර්ගයේ පළමු අදියරේ මූල්ය අවශ්යතා ඉතිරි කොටස්වලට ද සමානුපාතිකව යෙදීමෙන් පමණක් සමස්ත ඉදිකිරීම් කාලය නිවැරදිව ගණනය කළ නොහැකිය. විවිධ කොටස්වල ඉදිකිරීම් පිරිවැය වෙනස් විය හැකි අතර, ඒවායින් කිහිපයක් එකවර ඉදිකිරීමේ හැකියාව ද පවතී.
පැල්මඩුල්ල දක්වා දිවෙන සමස්ත ව්යාපෘතිය සඳහා ඒකාබද්ධ මූල්ය සැලැස්මක් සහ අවසන් කිරීමේ කාලසටහනක් රජය මෙතෙක් ඉදිරිපත් කර ඇති සංඛ්යාලේඛන මඟින් පැහැදිලි වී නොමැත.
ඉදිකිරීම් ප්රමාද වීමෙන් ව්යාපෘති පිරිවැය ඉහළ යා හැකියි
මහා පරිමාණ යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘති දිගු කාලයක් පුරා ක්රියාත්මක වීමේදී මුහුණදීමට සිදුවන ප්රධාන අවදානමක් වන්නේ ඉදිකිරීම් පිරිවැය ඉහළ යාමයි.
ගොඩනැගිලි ද්රව්ය මිල, ශ්රම වියදම්, ඉන්ධන මිල සහ විනිමය අනුපාතවල සිදුවන වෙනස්කම් කොන්ත්රාත් ගෙවීම්වලට බලපෑම් කළ හැකිය. විශේෂයෙන්ම, මිල වෙනස්වීම් අනුව කොන්ත්රාත් වටිනාකම් සංශෝධනය කිරීමට අදාළ විධිවිධාන ගිවිසුම්වල ඇතුළත් කර තිබේ නම් මෙම බලපෑම තවදුරටත් වැදගත් වේ.
දිගු ක්රියාත්මක කිරීමේ කාලසීමාවක් හේතුවෙන් පරිපාලන වියදම් ඉහළ යාමට මෙන්ම, ව්යාපෘතියෙන් අපේක්ෂිත ආර්ථික ප්රතිලාභ ලැබීම ද ප්රමාද විය හැකිය.
රුවන්පුර අධිවේගී මාර්ගය ප්රමාද වුවහොත් ගමන් කාලය අඩු වීම, ප්රාදේශීය සම්බන්ධතා වර්ධනය වීම සහ සම්පූර්ණ මාර්ගය ක්රියාත්මක වීමෙන් අපේක්ෂිත අනෙකුත් ප්රවාහන වාසි ලැබීම ද කල් යනු ඇත.
ඉදිරිපත් වී ඇති විවේචනවල තවත් කරුණක් වන්නේ කහතුඩුව සහ ඉංගිරිය අතර කොටස භාවිතයට ගැනීමට හැකි වන තෙක් ව්යාපෘතියෙන් ගාස්තු ආදායමක් නොලැබෙනු ඇති බවයි.
සාමාන්යයෙන් අධිවේගී මාර්ගයක ගාස්තු අයකිරීම ආරම්භ කළ හැක්කේ අදාළ කොටස ඉදිකර අවසන් කර, නිල වශයෙන් රථවාහන ධාවනය සඳහා විවෘත කිරීමෙන් පසුවය. කෙසේ වෙතත්, ඉදිකිරීම් කාලය තුළ ගාස්තු ආදායමක් නොලැබීමෙන් රජයේ වියදම්වලින් කිසිදු ආර්ථික වටිනාකමක් ජනනය නොවන බව අදහස් නොවේ.
ඉදිකිරීම් කටයුතු මඟින් රැකියා අවස්ථා, ව්යාපාරික අවස්ථා සහ වෙනත් ආර්ථික ක්රියාකාරකම් ඇති කළ හැකි අතර, ප්රධාන ප්රවාහන ප්රතිලාභ ලැබෙන්නේ මාර්ගය භාවිතයට විවෘත කිරීමෙන් පසුවය.
එබැවින්, මෙහිදී වඩාත් වැදගත් වන්නේ ඉදිකිරීම් ප්රමාද වීම සහ සමස්ත පිරිවැය ඉහළ යාම හමුවේ අවසානයේ ලැබෙන ආර්ථික ප්රතිලාභ එම ආයෝජනය සාධාරණීකරණය කරන්නේද යන්නයි.
නව ණය ගැනීමකින් තොරව ඉදිකිරීම් කිරීමේ අභියෝගය
නව ණය ගැනීම් මත වැඩි වශයෙන් රඳා නොසිට යටිතල පහසුකම් සංවර්ධන ව්යාපෘති සඳහා දේශීය අයවැය ප්රතිපාදන යොදා ගැනීමේ රජයේ ප්රවේශය ද මේ වන විට අවධානයට ලක්ව තිබේ.
දේශීය අයවැය ප්රතිපාදන ඔස්සේ ඉදිකිරීම් සඳහා මුදල් සැපයීමෙන් අතිරේක විදේශ මූල්යකරණ අවශ්යතාව අඩු කරගත හැකි වුවද, එමඟින් ව්යාපෘතිය පුරා ප්රමාණවත් මුදල් සැපයීමේ වගකීම ඉවත් නොවේ.
ඉදිකිරීම් කාලසටහනට අවශ්ය මුදලට වඩා අඩු ප්රතිපාදන වාර්ෂිකව වෙන් කළහොත් කොන්ත්රාත්කරුවන්ට නියමිත ගෙවීම් ප්රමාද වීම හෝ ඉදිකිරීම් කටයුතු මන්දගාමී වීම සිදුවිය හැකිය.
අනෙක් අතට, ඉදිකිරීම් අදියරවලට ගැළපෙන ලෙස වියදම් සැලසුම් කර, ඉදිරි වසර සඳහා විශ්වාසදායක මූල්ය ප්රතිපාදන සහතික කර තිබේ නම් අදියරෙන් අදියර මුදල් වෙන් කිරීමේ ක්රමවේදයක් මූල්යමය වශයෙන් කළමනාකරණය කළ හැකිය.
2027 වසර සඳහා රුපියල් බිලියන 27ක් පමණක් වෙන්කිරීමට යෝජනා කර තිබීමෙන් රජයට අතිරේක ආදායම් සපයා ගැනීමට නොහැකි බවට නිගමනය කිරීම ද සාධාරණ නොවේ. එවැනි නිගමනයකට පැමිණීමට මහා භාණ්ඩාගාරයේ සමස්ත ප්රාග්ධන වියදම් වැඩසටහන, ආදායම් පුරෝකථන, වෙනත් වියදම් වගකීම් සහ කොන්ත්රාත්කරුවන් සමඟ එකඟ වී ඇති මූල්ය ක්රමවේද ද විමසා බැලිය යුතුය.
කෙසේ වෙතත්, පළමු අදියර සඳහා පමණක් රුපියල් බිලියන 251.37ක කොන්ත්රාත් වටිනාකමක් පවතින බැවින්, 2026 සහ 2027 වසර සඳහා දැනට ප්රකාශයට පත්කර ඇති ප්රතිපාදනවලට අමතරව සැලකිය යුතු මුදලක් ඉදිරි වසරවලදී වැය කිරීමට සිදුවනු ඇති බව පැහැදිලිය.
දක්ෂිණ අධිවේගී මාර්ගය සමඟ සැසඳීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු
හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ පාලන සමයේ ඉදිකළ දක්ෂිණ අධිවේගී මාර්ගය සමඟ රුවන්පුර අධිවේගී මාර්ග ව්යාපෘතිය සැසඳීමක් ද වත්මන් මූල්ය ප්රතිපාදන සම්බන්ධ විවේචන අතර දක්නට ලැබේ.
කොට්ටාව සිට පින්නදූව දක්වා කිලෝමීටර් 95.3ක පමණ දුරකින් යුත් දක්ෂිණ අධිවේගී මාර්ග කොටස 2011 නොවැම්බර් 27 වැනිදා රථවාහන ධාවනය සඳහා විවෘත කෙරිණි.
2000 දශකයේ දෙවන භාගයේදී එහි ප්රධාන ඉදිකිරීම් කොන්ත්රාත් ක්රියාත්මක වුවද, නිල ව්යාපෘති වාර්තාවලට අනුව එහි ක්රියාත්මක කිරීමේ කටයුතු ආරම්භ වී ඇත්තේ 2003 වසරේදීය. ඒ අනුව, සමස්ත ව්යාපෘතිය වසර හයකින් පමණක් අවසන් කළ බවට හැඳින්වීම නිවැරදි නොවේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සංසන්දනයෙන් පැහැදිලි වන ප්රධාන කරුණ වන්නේ මහා පරිමාණ ප්රවාහන යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘති සාර්ථකව අවසන් කිරීම සඳහා මූල්යකරණය, කොන්ත්රාත් ප්රදානය සහ ඉදිකිරීම් කාලසටහන් අතර නිසි සම්බන්ධීකරණයක් පැවතීමේ වැදගත්කමයි.
එමෙන්ම, ව්යාපෘති දෙක අතර සෘජු සංසන්දනයක් සිදුකිරීමේදී භූ විෂමතාව, සැලසුම්, මූල්යකරණ ක්රමවේද, ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම සහ ඉදිකිරීම් අවශ්යතා වැනි වෙනස්කම් ද සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
ඉදිකිරීම් සහ මූල්ය සැලැස්ම පිළිබඳව රජය පැහැදිලි කළ යුතුයි
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ පාලනය යටතේ අධිවේගී මාර්ග ඇතුළු ප්රවාහන යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීම පුළුල් ප්රාග්ධන ආයෝජන වැඩසටහනේ කොටසක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
රුවන්පුර අධිවේගී මාර්ගයේ කොන්ත්රාත් සඳහා අමාත්ය මණ්ඩල අනුමැතිය හිමිවීම ඉදිකිරීම් ආරම්භ කිරීම සඳහා පදනමක් සපයන නමුත්, එම අනුමැතියෙන් පමණක් පළමු අදියර අවසන් වන දිනය හෝ සමස්ත ව්යාපෘතිය සඳහා මුදල් සපයා ගන්නා ආකාරය තහවුරු නොවේ.
එබැවින්, අපේක්ෂිත ඉදිකිරීම් කාලසීමාව, වාර්ෂික මූල්ය ප්රතිපාදන, කොන්ත්රාත් ගෙවීම් සිදුකරන ක්රමවේද සහ එක් එක් අදියර අවසන් කිරීමට නියමිත දින පිළිබඳව රජය සහ මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය පැහැදිලි කිරීමක් සිදුකළ යුතුය.
එවැනි තොරතුරු මඟින් වසර කිහිපයක් පුරා සැලසුම් සහගතව මූල්යකරණය කරන ව්යාපෘතියක් සහ ප්රමාණවත් මුදල් නොමැතිකම හේතුවෙන් ඉදිකිරීම් ප්රමාද විය හැකි ව්යාපෘතියක් අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට මහජනතාවට හැකි වනු ඇත.
කොළඹ සහ රත්නපුර ප්රදේශය අතර සම්බන්ධතාව වැඩිදියුණු කිරීමට අපේක්ෂිත මෙම අධිවේගී මාර්ග ව්යාපෘතියේ සැබෑ සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ අනුමත කොන්ත්රාත් ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කර, මූල්යමය වශයෙන් තිරසාර පිරිවැයක් යටතේ නියමිත කාලසීමාවක් තුළ ඉදිකිරීම් අවසන් කිරීමට රජයට ඇති හැකියාව මතය.




