
අතුරුදන්වූවන්ගේ පවුල් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් ඉදිරිපත් කළ විරෝධතා සහ පූර්ව පුරාවිද්යාත්මක සොයාගැනීම් සමඟ නවතම වාර්තාවේ කරුණු අතර පවතින නොගැළපීම් සැලකිල්ලට ගනිමින්, චෙම්මනි සමූහ මිනීවළ පිළිබඳ විමර්ශන ඉදිරියට ගෙන යාමේදී මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව සහ අනූෂා වන්නිනායක විසින් සකස් කළ මතභේදාත්මක පුරාවිද්යා වාර්තාව මත තවදුරටත් රඳා සිටීම අවශ්ය නොවන බව යාපනය මහේස්ත්රාත් අධිකරණය තීරණය කර තිබේ.
යාපනය මහේස්ත්රාත් එස්. ලෙනින් කුමාර් ඉදිරියේ නොවැම්බර් 19 වැනිදා පැවති නඩු විභාගයේදී අදාළ වාර්තාවේ නිගමන සම්බන්ධයෙන් නීතිඥවරුන් විරෝධතා ඉදිරිපත් කිරීමෙන් අනතුරුව මෙම තීරණය ගෙන ඇත.
මිනිස් අස්ථි කොටස් හමුවූ ස්ථානයේ ස්වභාවය, රහසිගතව මළසිරුරු තැන්පත් කළ ස්ථානයකට වඩා විධිමත් භූමදාන ක්රමවේදයක් පැවති ස්ථානයකට සමාන බවට වාර්තාවේ දැක්වෙන අදහස් අභියෝගයට ලක්ව තිබිණි.
කෙසේ වෙතත්, අධිකරණය අදාළ වාර්තාව නිල වශයෙන් ප්රතික්ෂේප කර නොමැත. ඒ වෙනුවට, පුරාවිද්යාඥයන්ගේ පෙර තක්සේරු කිරීම් සහ නවතම සොයාගැනීම් අතර පවතින වෙනස්කම් සඳහා සතුටුදායක පැහැදිලි කිරීමක් ඉදිරිපත් වී නොමැති බව සලකා, විමර්ශනයේ ඉදිරි කටයුතු එම වාර්තාවේ නිගමන මත පදනම් විය යුතු නැති බව තීරණය කර තිබේ.
ශ්රී ලංකාවේ වාර්තා වූ විශාලතම මිනිස් අස්ථි සොයාගැනීම් අතරට අයත් චෙම්මනි කැණීම්වල අදියර තුනකදී මිනිස් අස්ථි කොටස් සහිත කට්ටල 583ක් හමුවී ඇති බව වාර්තා වීමත් සමඟ, මෙම තීරණය විමර්ශනයේ විශ්වසනීයත්වය සහ විද්යාත්මක සාක්ෂි පිළිබඳ අවධානය යළිත් යොමු කර තිබේ.

භූමදානය පිළිබඳ පුරාවිද්යාඥයන්ගේ නිගමන අභියෝගයට
මතභේදයට තුඩුදී ඇති වාර්තාව “Forensic Archaeological Excavation in Chemmani, Jaffna (2025/2026): A Summary Report on Findings” යන නමින් සකස් කර තිබේ. මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව සහ පුරාවිද්යාඥ අනූෂා වන්නිනායක විසින් සකස් කළ පිටු 190කින් සමන්විත මෙම වාර්තාව 2026 ඔක්තෝබර් මාසයේදී යාපනය මහේස්ත්රාත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කර ඇත.
එහි සඳහන් වන්නේ, භූමියේදී හමුවූ භෞතික සාක්ෂි පමණක් පදනම් කරගෙන එහි භූමදානවල ස්වභාවය සහ ලක්ෂණ පිළිබඳ නිශ්චිත නිගමනයකට එළඹීමට ප්රමාණවත් නොවන බවයි.
කෙසේ වෙතත්, වෙනත් ස්ථානවල වාර්තා වී ඇති රහසිගත භූමදාන ස්ථානවලට වඩා මෙම ස්ථානයේ පුරාවිද්යාත්මක සාක්ෂි විධිමත් භූමදාන ක්රමවේදවලට වැඩි සමානකමක් දක්වන බවට එහි කතුවරුන් අදහස් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
එමෙන්ම, මෙම ස්ථානයේ මිනිස් අස්ථි විශාල සංඛ්යාවක් එකට හමුවීම වසංගත රෝගයක් හෝ ස්වාභාවික ව්යසනයක් හේතුවෙන් සිදුවූවක් විය හැකිද යන්න පිළිබඳව ද වාර්තාවේ සලකා බලා ඇත. එහෙත් ඒ සම්බන්ධයෙන් අවසන් නිගමනයකට පැමිණීමට තවදුරටත් විද්යාත්මක පරීක්ෂණ අවශ්ය බව ද එහි පිළිගෙන තිබේ.
අතුරුදන්වූවන්ගේ පවුල් සහ ඔවුන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥවරුන් මෙම අර්ථකථන අභියෝගයට ලක් කරති. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ මිනිස් අස්ථිවල තත්ත්වය, ඒවා හමුවූ ස්ථාන, ප්රදේශයේ ඓතිහාසික පසුබිම සහ පෙර කැණීම්වලදී වාර්තා වූ සාක්ෂි පිළිබඳව වාර්තාව ප්රමාණවත් අවධානයක් යොමු කර නොමැති බවයි.
සුමන්තිරන් පුරාවිද්යා වාර්තාවේ පරස්පරතා පෙන්වා දෙයි
පීඩාවට පත් පවුල් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ජනාධිපති නීතිඥ සහ හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී එම්. ඒ. සුමන්තිරන් මහතා නඩු විභාගයෙන් අනතුරුව මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ පුරාවිද්යාඥයන්ගේ නවතම වාර්තාවේ පවතින අඩුපාඩු සහ පරස්පරතා පිළිබඳව අධිකරණයේ අවධානය යොමු කළ බවයි.
පවුල් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් සහ අතුරුදන්වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය (Office on Missing Persons) වෙනුවෙන් පෙනී සිටි පාර්ශ්වය, විමර්ශනයේ ඉදිරි ගමන්මඟ තීරණය කිරීමේදී සෝමදේව මහතාගේ සොයාගැනීම් මත පමණක් රඳා නොසිටිය යුතු බවට කරුණු ඉදිරිපත් කළ බව ද ඔහු සඳහන් කර තිබේ.
පෙර වාර්තාවල කරුණු සමඟ නවතම වාර්තාවේ පවතින බව කියන නොගැළපීම්, ඇතැම් අර්ථකථන සඳහා ප්රමාණවත් සාක්ෂි ඉදිරිපත් නොවීම සහ පුරාවිද්යාඥයාගේ තක්සේරුව වෙනස් වීමට හේතු වූ කරුණු පිළිබඳ සතුටුදායක පැහැදිලි කිරීමක් නොමැති වීම එහිදී ඉදිරිපත් වූ විරෝධතා අතර වේ.
ඒ අනුව, මතභේදාත්මක වාර්තාවේ නිගමන මත පදනම්ව ඉදිරි තීරණ ගැනීම අවශ්ය නොවන බවට අධිකරණය තීරණය කර තිබේ.
මෙම භූමදාන වසංගත රෝගයක් හේතුවෙන් සිදුවූවක් විය හැකි බවට ඉදිරිපත් වූ අදහස ද සුමන්තිරන් මහතා අභියෝගයට ලක් කර ඇත. ඒ සඳහා ඔහු නඩු විභාගයේදී සඳහන් වූ අවසන් ප්රධාන වසංගත තත්ත්වයෙන් පසුව නිෂ්පාදනය කළ බවට දින සඳහන් කාසි හමුවීමේ කරුණ පෙන්වා දී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, එම වස්තූන්ගේ ඓතිහාසික වැදගත්කම තවදුරටත් පුරාවිද්යාත්මක අර්ථකථනයට යටත් වේ. කාසියක නිෂ්පාදන දිනය පමණක් පදනම් කරගෙන එයට සම්බන්ධ භූමදානය සිදුවූ කාලය තීරණය කළ නොහැකිය. විශේෂයෙන්ම එම කාසිය හමුවූ නිශ්චිත ස්ථානය හෝ මිනිස් අස්ථි සමඟ එයට තිබූ සම්බන්ධතාව පැහැදිලි නොමැති නම් එවැනි නිගමනයකට පැමිණීම සීමාසහිත වේ.
කාබන් කාලනිර්ණ පරීක්ෂණ පිළිබඳ තීරණය කල් යයි
නඩු විභාගයේදී කැණීම් ස්ථානයෙන් හමුවූ මිනිස් අස්ථිවල කාලය නිර්ණය කිරීම සඳහා රේඩියෝකාබන් කාලනිර්ණ පරීක්ෂණ ඇතුළු තවත් විද්යාත්මක පරීක්ෂණ සිදුකිරීමේ යෝජනා ද සාකච්ඡාවට ලක්ව තිබේ.
මානව හිමිකම් සහ සංවර්ධනය සඳහා වූ මධ්යස්ථානයේ (Centre for Human Rights and Development) විධායක අධ්යක්ෂ ජ්යෙෂ්ඨ නීතිඥ කේ. එස්. රත්නවේල් මහතා සඳහන් කර ඇත්තේ අතුරු වාර්තාව පිළිබඳව අධිකරණයේදී සාකච්ඡා වූ බවත්, එහි මතභේදාත්මක නිගමන මත පදනම්ව තවදුරටත් ක්රියාමාර්ග ගැනීමක් සිදු නොවන බවට අධිකරණය කරුණු දක්වා ඇති බවත්ය.
තවදුරටත් පරීක්ෂණ සඳහා සහභාගි වීමට අපේක්ෂිත විශේෂඥයන් පිළිබඳ තොරතුරු අධිකරණ වෛද්ය කණ්ඩායම විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති බව ද ඔහු සඳහන් කර තිබේ.
හමුවූ මිනිස් අස්ථි කොටස් අයත් කාලසීමාව ආසන්න වශයෙන් හඳුනාගැනීම සඳහා අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් කාබන් කාලනිර්ණ පරීක්ෂණයක් ඉල්ලා තිබිණි. එහෙත් නොවැම්බර් 19 වැනිදා පැවති නඩු විභාගයේදී එම පරීක්ෂණය සිදුකිරීමට අවසර ලබාදෙන නියෝගයක් නිකුත් කර නොමැත.
ඒ වෙනුවට, වෙනත් විද්යාත්මක පරීක්ෂණ ක්රමවේද සලකා බැලීමට අධිකරණය ඉඩ ලබාදී ඇති අතර, අදාළ පරීක්ෂණ සිදුකළ හැකි රසායනාගාර පිළිබඳ යෝජනා ඉදිරිපත් කරන ලෙස ද දැනුම් දී තිබේ.
මියගිය පුද්ගලයන්ගේ අනන්යතාව තහවුරු කිරීම මෙම විමර්ශනයේ මූලික අරමුණක් වන බැවින් ඩීඑන්ඒ පරීක්ෂණවල වැදගත්කම ද පීඩාවට පත් පවුල් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥවරුන් අවධාරණය කර ඇත.
කාබන් කාලනිර්ණ පරීක්ෂණ මඟින් ජීව විද්යාත්මක ද්රව්යයක ආසන්න වයස හඳුනාගැනීමට හැකි අතර, ඩීඑන්ඒ පරීක්ෂණ මඟින් මියගිය පුද්ගලයන්ගේ අනන්යතාව තහවුරු කිරීම සඳහා ඥාතීන්ගෙන් ලබාගන්නා ජාන සාම්පල සමඟ සැසඳීම් සිදුකළ හැකිය.
අතුරුදන්වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලයේ කොමසාරිස් මිරාක් රහීම් මහතා තහවුරු කර ඇත්තේ ඉදිරි විමර්ශන සඳහා යොදාගත හැකි විද්යාත්මක පරීක්ෂණ ක්රමවේද සහ රසායනාගාර පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීම සඳහා අදාළ පාර්ශ්ව දෙසැම්බර් 14 වැනිදා යළි අධිකරණය හමුවේ පෙනී සිටීමට නියමිත බවයි.
පවුල් වාර්තාව ප්රතික්ෂේප කර ජාත්යන්තර විමර්ශනයක් ඉල්ලයි
දෙමළ ජාතික ජනතා පෙරමුණේ නීතිඥ කනගරත්නම් සුගස් මහතා මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් සඳහන් කර ඇත්තේ පීඩාවට පත් පවුල් පුරාවිද්යාඥයන්ගේ නිගමන ප්රතික්ෂේප කර ඇති බවත්, ජාත්යන්තර සහභාගීත්වයක් සහිත විමර්ශනයක් සඳහා ඔවුන් තවදුරටත් ඉල්ලීම් කරන බවත්ය.
මෙම විරෝධතා ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ පීඩාවට පත් පාර්ශ්ව වෙනුවෙන් නීතිඥ කස්තුරි අහලංගන් විසින් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරන ලද විධිමත් පෙත්සමක් මඟිනි.
පිටු නවයකින් සමන්විත එම පෙත්සම මඟින් වාර්තාවේ නිරීක්ෂණ, අර්ථකථන සහ නිගමන අභියෝගයට ලක්කර තිබේ. මිනිස් අස්ථි හමුවූ අවස්ථාවට අදාළ භෞතික තත්ත්වයන් ප්රමාණවත් ලෙස විමර්ශනය කිරීමට වාර්තාව අපොහොසත් වී ඇති බව ද එහි සඳහන් වේ.
විශේෂයෙන්ම, කැණීම් ස්ථානයේ පුරාවිද්යාත්මක පසුබිම, අස්ථි සැකිලි තැන්පත් වී තිබූ ආකාරය සහ අවට ප්රදේශයේ ඉතිහාසය ප්රමාණවත් ලෙස සැලකිල්ලට නොගෙන එම ස්ථානය සාමාන්ය සුසාන භූමියක් ලෙස සැලකීමට පවතින සාක්ෂි ප්රමාණවත්ද යන්න පෙත්සමෙන් ප්රශ්න කර තිබේ.
වඩාත් පුළුල් අධිකරණ වෛද්ය පරීක්ෂණයකින් තොරව සාම්ප්රදායික භූමදාන ක්රමවේද මඟින් මෙම සොයාගැනීම් පැහැදිලි කළ හැකි බවට ඉදිරිපත් කර ඇති අදහස ද පවුල් විසින් අභියෝගයට ලක්කර ඇත.
ජාත්යන්තර සහභාගීත්වයක් සහිත විමර්ශනයක් සඳහා ඔවුන් ඉදිරිපත් කරන ඉල්ලීම, අතුරුදන්වූ ඥාතීන් සොයන පවුල් අතර දිගුකාලීනව පවතින විමර්ශනවල විශ්වසනීයත්වය, ස්වාධීනත්වය සහ විනිවිදභාවය පිළිබඳ ගැටලු සමඟ සම්බන්ධ වී තිබේ.
කැණීම් අදියර තුනකදී මිනිස් අස්ථි කට්ටල 583ක් හමුවෙයි
චෙම්මනි – සිත්තුපත්ති ප්රදේශයේ කැණීම් කටයුතු ආරම්භ කර ඇත්තේ 2025 වසරේ මැයි මාසයේදීය. එම වසරේ මුල් භාගයේදී මිනිස් අස්ථි කොටස් හමුවීමත් සමඟ විමර්ශන සහ කැණීම් කටයුතු ආරම්භ කර තිබිණි.
දින 110කට ආසන්න කාලයක් පුරා අදියර තුනකින් සිදුකළ කැණීම්වලදී ළමුන්ගේ සහ ළදරුවන්ගේ අස්ථි කොටස් ද ඇතුළුව මිනිස් අස්ථි කට්ටල 583ක් හමුවූ බව විමර්ශකයන් වාර්තා කර තිබේ.
තුන්වැනි කැණීම් අදියර අවසන් වීමෙන් අනතුරුව 2026 අගෝස්තු 19 වැනිදා කැණීම් කටයුතු තාවකාලිකව අත්හිටුවා ඇත.
කෙසේ වෙතත්, පුරාවිද්යාඥයන්ගේ අතුරු වාර්තාවේ අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 574 දෙනකුට අයත් අස්ථි කොටස් හඳුනාගෙන ඇති බව සඳහන් වේ. එය කැණීම් අවසන් වන විට නිවේදනය කළ අස්ථි කට්ටල 583ක සමස්ත සංඛ්යාවට වඩා වෙනස් අගයකි.
කැණීම් ස්ථානයෙන් හමුවූ පෞද්ගලික භාණ්ඩ සහ භූමදානය සිදුවූ ආකාරය තීරණය කිරීමට අදාළ විය හැකි වෙනත් ද්රව්ය පිළිබඳව ද එම වාර්තාවේ කරුණු ඇතුළත් කර තිබේ.
ළමුන්ගේ භාවිතයට අදාළ භාණ්ඩ, කිරි බෝතල්, බෑග්, වැහි කබා සහ බෝනික්කන් ඇතුළු භාණ්ඩ කිහිපයක් කැණීම් අතරතුර හමුවූ බව වාර්තා වී ඇත. එම ද්රව්ය මේ වන විටත් අධිකරණ අධීක්ෂණය සහ අධිකරණ වෛද්ය පරීක්ෂණවලට යටත් වේ.
මිනිස් අස්ථිවල පිහිටීම, ඒවායේ තත්ත්වය, ඒ සමඟ හමුවූ භාණ්ඩ සහ සිරුරු තැන්පත් කර ඇති ආකාරය යන කරුණු, මෙම ස්ථානය සාමාන්ය භූමදාන භූමියක්ද, නීතිවිරෝධී ලෙස සිරුරු බැහැර කළ ස්ථානයක්ද නැතහොත් වෙනත් තත්ත්වයක් යටතේ සිදුවූ භූමදානයක්ද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා විමර්ශකයන් විසින් පරීක්ෂා කළ යුතු කරුණු අතර වේ.
නීතිවිරෝධී භූමදාන පිළිබඳ මානව හිමිකම් කොමිසමත් අවධානය යොමු කරයි
2025 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ශ්රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව චෙම්මනි කැණීම් සම්බන්ධයෙන් සිදුකළ කරුණු සොයා බැලීමේ විමර්ශනයක සොයාගැනීම් ප්රකාශයට පත්කර තිබිණි.
එහිදී ඇතැම් මිනිස් අස්ථි සැකිලි පිහිටා තිබූ ආකාරය, ඒවා එකිනෙකට සමීපව පැවතීම සහ සොයාගත් නොගැඹුරු ගැඹුර සැලකිල්ලට ගත් විට, එම භූමදාන නීතිවිරෝධී ඒවා විය හැකි බවටත්, නීති විරෝධී ඝාතනවලට සම්බන්ධ විය හැකි බවටත් සාධාරණ සැකයක් පවතින බව කොමිසම සඳහන් කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, එම තක්සේරුව මඟින් මරණවල හේතුව හෝ සිදුවූ තත්ත්වයන් පිළිබඳ අවසන් අධිකරණ තීරණයක් ප්රකාශයට පත්කර නොමැත.
මියගිය පුද්ගලයන්ගේ අනන්යතාව තහවුරු කිරීම සහ අපරාධමය වරදක් පිළිබඳ සාක්ෂි හමුවුවහොත් වගවීම සහතික කිරීම සඳහා විශ්වසනීය, විනිවිදභාවයෙන් යුත් සහ විද්යාත්මක ක්රමවේද මත පදනම් වූ විමර්ශනයක් සිදුකරන ලෙස මානව හිමිකම් කොමිසම ඉල්ලා තිබේ.
1990 දශකයේදී චෙම්මනි ප්රදේශයේ සමූහ මිනීවළවල් පවතින බවට චෝදනා මතුවීමත් සමඟ එම ප්රදේශය ඓතිහාසික වශයෙන් විශේෂ අවධානයකට ලක්විය. ශ්රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය පැවති සමයේ සිදුවූ අතුරුදන්වීම් සහ චෝදනා එල්ල වූ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සමඟ ද එම චෝදනා සම්බන්ධ වී තිබේ.
අතුරුදන්වූ ඥාතීන් සොයන පවුල් විසින් ස්වාධීන අධිකරණ වෛද්ය පරීක්ෂණ සහ අර්ථවත් සහභාගීත්වයක් සහිත විමර්ශන ඉල්ලා සිටීමට මෙම ඓතිහාසික පසුබිම ද බලපා තිබේ.
ඉදිරි විමර්ශන තීරණය කිරීමට දෙසැම්බර් 14 වැනිදා යළි නඩු විභාගයක්
චෙම්මනි සමූහ මිනීවළ සම්බන්ධ විද්යාත්මක විමර්ශන කටයුතු පිළිබඳ වැඩිදුර කරුණු සලකා බැලීම සඳහා යාපනය මහේස්ත්රාත් අධිකරණය දෙසැම්බර් 14 වැනිදා යළි රැස්වීමට නියමිතය.
එහිදී පරීක්ෂණ සඳහා යොදාගත හැකි විද්යාත්මක ක්රමවේද සහ සුදුසු රසායනාගාර පිළිබඳව අදාළ පාර්ශ්ව වැඩිදුර කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතය.
හමුවූ මිනිස් අස්ථි තවදුරටත් පරීක්ෂා කරන ආකාරය, කාලනිර්ණ පරීක්ෂණ සඳහා අවසර ලබාදෙන්නේද සහ මියගිය පුද්ගලයන් හඳුනාගැනීමේ කටයුතු ඉදිරියට ගෙන යන්නේ කෙසේද යන්න තීරණය කිරීමේදී එම නඩු විභාගය වැදගත් වනු ඇත.
පුරාවිද්යා වාර්තාවට විරෝධය පළ කළ පවුල්වලට අනුව, මෙම විමර්ශනයේ ප්රධාන අවශ්යතාව වන්නේ මියගිය පුද්ගලයන්ගේ අනන්යතාව සහ ඔවුන්ගේ මළසිරුරු චෙම්මනි ප්රදේශයේ භූමදානය වූ තත්ත්වයන් පිළිබඳ විශ්වසනීය සාක්ෂි තහවුරු කර ගැනීමයි.
සෝමදේව මහතාගේ නවතම තක්සේරුව මත විමර්ශනය ඉදිරියට ගෙන යාම අවශ්ය නොවන බවට අධිකරණය තීරණය කිරීමත් සමඟ එම ප්රශ්නවලට තවමත් අවසන් පිළිතුරක් ලැබී නොමැත. ඒ සඳහා තවදුරටත් අධිකරණ වෛද්ය පරීක්ෂණ සහ අධිකරණ අධීක්ෂණය යටතේ විමර්ශන සිදුකිරීම අවශ්ය වනු ඇත.




