
ශ්රී ලංකාවේ 2027 අයවැය රාජ්ය ආයෝජන, බදු සහන සහ ආර්ථික වර්ධනය ඉලක්ක කරගත් පුළුල් වැඩපිළිවෙළක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. එහෙත් එහි ප්රධාන සංඛ්යාලේඛනවලට යටින් වඩාත් වැදගත් ප්රශ්නයක් මතු වේ. රටේ ආර්ථික ප්රකෘතිය සාමාන්ය ජනතාවගේ ජීවිත සැබෑ ලෙසම යහපත් කර තිබේද? නැතහොත් මූල්ය ස්ථාවරත්වය යන පෙනුමට යටින් පවුල්වල ජීවන තත්ත්වය ක්රමයෙන් පිරිහෙමින් තිබේද?
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා නොවැම්බර් 12 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ අයවැයෙන් ඉදිරි වසර සඳහා රජයේ ආර්ථික ප්රමුඛතා ප්රකාශයට පත් කෙරිණි. මේ වන විට අයවැය පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු විවාදය ආරම්භ වී ඇති අතර, මෙම සතියේ ‘කිවිඳ දක්ම’ තුළින් විමසා බැලෙන්නේ එම සංඛ්යාලේඛන රටේ ආර්ථික ගමන්මඟ පිළිබඳ හෙළි කරන කරුණු මොනවාද යන්නයි.
මෙය වත්මන් පාලනය ඉදිරිපත් කරන තුන්වැනි අයවැයයි. අයවැය දෙකක් ඉදිරිපත් කර ඇති මේ අවස්ථාව වන විට, රජයේ ආර්ථික කාර්යසාධනය එහිම ප්රතිපත්ති, තීරණ සහ ප්රතිඵල මත විනිශ්චය කළ යුතු කාලය එළඹ තිබේ.
ජනාධිපතිවරණ සහ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ චක්රය අනුව 2029 වසරේදී යළිත් ජනතා තීන්දුවකට මුහුණ දීමට රජයට සිදුවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. එම දේශපාලන පසුබිම තුළ වත්මන් අයවැය පාලනයේ ප්රගතිය තක්සේරු කිරීමට වැදගත් අවස්ථාවක් සපයයි.
පළමු අයවැය දෙකෙන් රජයට සිය මැතිවරණ පොරොන්දු ප්රතිපත්ති බවට පරිවර්තනය කරන ආකාරය පෙන්වීමට අවස්ථාව ලැබිණි. එහෙත් තුන්වැනි අයවැය වන විටත් පෙර පැවති පාලනවල අසාර්ථකත්වයන් පමණක් පෙන්වා දීමෙන් වත්මන් ආර්ථික ප්රතිඵල පැහැදිලි කිරීම ප්රමාණවත් නොවේ.
ආදායම් එකතු කිරීම, රාජ්ය වියදම්, ආයෝජන තීරණ, පරිපාලන කාර්යක්ෂමතාව සහ ආර්ථික ප්රතිපත්ති සම්බන්ධ වගකීම දැන් සැලකිය යුතු මට්ටමකින් වත්මන් නායකත්වය සතුය.
එබැවින් සාර්ථකත්වය මැනිය යුත්තේ රජය ඉටු කිරීමට බලාපොරොත්තු වන දේ මත පමණක් නොව, වසර දෙකක පාලන කාලයකින් පසු සැබෑවටම අත්කරගෙන ඇති ප්රතිඵල මතය.

එකිනෙකට වෙනස් ආර්ථික අරමුණු සමබර කිරීමට ගත් උත්සාහයක්
මගේ තක්සේරුව අනුව 2027 අයවැය මිශ්ර ප්රතිඵල සහිත වැඩපිළිවෙළකි.
එක් අතකින් ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ ශ්රී ලංකාව ඇති කරගත් එකඟතාව යටතේ පවත්වාගෙන යන මූල්ය විනය අඛණ්ඩව පවත්වා ගැනීමට රජය උත්සාහ කරයි. අනෙක් අතට, අඛණ්ඩ මූල්ය දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දෙන පවුල්වලට සහන සැලසෙන බව පෙන්වීමට ද රජය අපේක්ෂා කරයි.
ඒ සමඟම නිෂ්පාදනය ඉහළ නංවා ආර්ථික වර්ධනය වේගවත් කිරීමේ අරමුණින් රාජ්ය ආයෝජන වැඩි කිරීමට ද පොරොන්දු වී තිබේ.
මෙම අරමුණු එකිනෙකට පරස්පර විය යුතු නැත. එහෙත් ඒවා එකවර සාක්ෂාත් කර ගැනීමට සැලකිය යුතු මූල්ය සහ පරිපාලන විනයක් අවශ්ය වේ.
අයවැය ඇස්තමේන්තුවලට අනුව රුපියල් බිලියන 6,180ක පමණ ආදායමක් සහ ප්රදාන අපේක්ෂා කරන අතර, වියදම රුපියල් බිලියන 7,673ක් ලෙස දක්වා තිබේ. ඒ අනුව අපේක්ෂිත අයවැය හිඟය රුපියල් බිලියන 1,493කි.
ආපදා ප්රතිසංස්කරණ සඳහා යෝජිත අතිරේක වියදම් ද එක් කළහොත් සමස්ත වියදම රුපියල් බිලියන 7,933ක් දක්වා ඉහළ යන අතර, අයවැය හිඟය රුපියල් බිලියන 1,753ක් පමණ වනු ඇත.
අතිරේක ප්රතිසංස්කරණ වියදම් ද ඇතුළුව රාජ්ය ආයෝජන රුපියල් ට්රිලියන දෙකකට ආසන්න වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
මෙවැනි විශාල මූල්ය කැපවීම්වලින් සැබෑ ආර්ථික ප්රතිලාභ ලැබේද යන්න තීරණය වන්නේ තෝරාගන්නා ව්යාපෘතිවල ගුණාත්මකභාවය සහ ඒවා ක්රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව මතය.
රාජ්ය ආයෝජනවලින් මැනිය හැකි ප්රතිලාභ ලැබිය යුතුයි
අයවැයේ සාධනීය අංග කිහිපයක් ද තිබේ. ඒවා පිළිගත යුතුය.
මාර්ග, දුම්රිය, ග්රාමීය සම්බන්ධතා, ප්රවාහන යටිතල පහසුකම් සහ වෙනත් ඵලදායී වත්කම් සඳහා ආයෝජනය කිරීමෙන් නිසි ව්යාපෘති තෝරාගෙන කාර්යක්ෂමව ක්රියාත්මක කළහොත් ආර්ථිකය ශක්තිමත් කළ හැකිය.
සෞඛ්යය, අධ්යාපනය, සමාජ ආරක්ෂණය සහ රාජ්ය සේවක වැටුප් සම්බන්ධයෙන් යෝජනා කර ඇති ප්රතිපාදන ද පවුල්වලට සහන සැලසීමටත් අත්යවශ්ය සේවා වැඩිදියුණු කිරීමටත් දායක විය හැකිය.
2027 අප්රේල් මාසයේ සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි පුද්ගල ආදායම් බද්දේ සංශෝධන කිහිපයක් ද රජය යෝජනා කර තිබේ. ඒ අනුව වාර්ෂික බදු නිදහස් සීමාව රුපියල් මිලියන 1.8 සිට රුපියල් මිලියන 1.95 දක්වා ඉහළ නැංවීමට නියමිතය.
මෙවැනි පියවරවලින් අදාළ බදු ගෙවන්නන්ගේ වියදම් කළ හැකි ආදායම ඉහළ යා හැකි නමුත්, එහි සැබෑ ප්රතිලාභ තක්සේරු කළ යුත්තේ උද්ධමනය සහ සමස්ත ජීවන වියදම ද සැලකිල්ලට ගනිමිනි.
කෙසේ වෙතත්, රාජ්ය ආයෝජන තක්සේරු කළ යුත්තේ වෙන් කරන මුදලේ ප්රමාණය අනුව පමණක් නොවේ.
එක් එක් ව්යාපෘතියේ ආර්ථික සාධාරණත්වය, අපේක්ෂිත ප්රතිලාභ, ක්රියාත්මක කිරීමේ පිරිවැය සහ දිගුකාලීන වාසි පිළිබඳව විමසා බැලිය යුතුය.
රුවන්පුර අධිවේගී මාර්ග ව්යාපෘතිය මෙවැනි විශාල යටිතල පහසුකම් ආයෝජන සම්බන්ධයෙන් මතු විය යුතු ප්රශ්නවලට උදාහරණයකි.
එහි මුල් සැලසුම්කරණයේ ඇතැම් අංශ සහ ආර්ථික ශක්යතාව සම්බන්ධයෙන් මීට පෙර ද ගැටලු මතු වී තිබේ. එම කරුණු සැලකිය යුතු මහජන මුදලක් නැවත වෙන් කිරීමට පෙර යළි විමසා බැලිය යුතුය.
මෙම ව්යාපෘතිය සහ මීට පෙර යෝජනා වූ වෙනත් ව්යාපෘති සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපති කාර්යාලය සහ මුදල් අමාත්යාංශය සතුව පවතින ශක්යතා අධ්යයන සහ තාක්ෂණික ඇගයීම් තිබේ නම් ඒවා සමාලෝචනය කළ යුතු බව මගේ අදහසයි.
යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘතියක් ක්රියාත්මක කළ යුත්තේ එය සැබෑ ආර්ථික වටිනාකමක් ලබා දෙන බැවිනි. අනුප්රාප්තික ආණ්ඩු සිය සංවර්ධන වැඩසටහන්වලට නැවත නැවතත් ඇතුළත් කර ඇති නිසා පමණක් එය ක්රියාත්මක කිරීම සුදුසු නොවේ.
මුදල් වෙන් කිරීම සහ එම මුදල් ඵලදායී ලෙස වියදම් කිරීම අතර ද බරපතළ වෙනසක් පවතී.
ශ්රී ලංකාවේ අතීත අත්දැකීම් අනුව, අයවැයෙන් විශාල ප්රාග්ධන වියදම් ප්රමාණයක් ප්රකාශයට පත් කළ ද මූල්ය වර්ෂය අවසානයේදී එම මුදල්වලින් සැලකිය යුතු කොටසක් වියදම් නොවී ඉතිරි වන අවස්ථා තිබේ.
වාර්තා අනුව 2026 වසරේ මුල් මාස නවය තුළ එම වසර සඳහා වෙන් කළ ප්රාග්ධන වියදම්වලින් 30%කටත් අඩු ප්රමාණයක් භාවිත කර තිබේ.
මෙම තත්ත්වය දිගටම පැවතුණහොත් 2027 වසරේ යෝජිත ආයෝජන වැඩසටහනට ද එවැනිම බාධාවලට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකිය.
අයවැය කතාවේදී ප්රකාශයට පත් කරන විශාල ප්රාග්ධන වියදම් ප්රමාණයක්, ව්යාපෘති ප්රසම්පාදන ප්රමාද, පරිපාලන ක්රියාපටිපාටි සහ අසම්පූර්ණ ක්රියාත්මක කිරීම් හමුවේ නතර වන්නේ නම් එයින් ආර්ථිකයට ලැබෙන ප්රයෝජනය ඉතා සීමිතය.
IMF වැඩසටහනෙන් පසු ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ගමන්මඟ කුමක්ද?
සමහර විට වඩාත් වැදගත් ප්රශ්නය වන්නේ 2027 මාර්තු මාසයෙන් පසු ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ගමන්මඟ කුමක් වනු ඇත්ද යන්නයි.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ ශ්රී ලංකාව ඇති කරගත් විස්තීරණ අරමුදල් පහසුකම (Extended Fund Facility – EFF) 2023 මාර්තු 20 වැනිදා අනුමත කෙරුණු අතර, එය මාස 48ක කාලයක් සඳහා ක්රියාත්මක වීමට නියමිතව තිබේ. ඒ අනුව වැඩසටහන 2027 මාර්තු 19 වැනිදා අවසන් වීමට නියමිතය.
ශ්රී ලංකාවේ මූල්ය බිඳවැටීමෙන් පසු රට පිළිබඳ විශ්වාසය යම් මට්ටමකට යළි ගොඩනැඟීම සඳහා මෙම වැඩසටහන වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.
මූල්ය ඒකාබද්ධකරණය, ආදායම් එකතු කිරීම ශක්තිමත් කිරීම, මුදල් මැවීම මඟින් රජයේ වියදම් පියවීම සීමා කිරීම, පිරිවැයට ගැළපෙන බලශක්ති මිල ගණන්, ණය ප්රතිව්යුහගතකරණය සහ රාජ්ය ව්යවසාය ප්රතිසංස්කරණ එම ස්ථාවරකරණ ක්රියාවලියේ කොටස් විය.
එහෙත් මෙම ගැලපුම් ක්රියාවලියේ සමාජීය පිරිවැය නොසලකා හැරිය නොහැකිය.
බදු වැඩිවීම්, පාලනය කරන මිල ගණන් ඉහළ නැංවීම සහ පවුල්වල මිලදී ගැනීමේ හැකියාව පහත වැටීම හේතුවෙන් සාමාන්ය ජනතාවට සැලකිය යුතු පීඩනයක් එල්ල විය. ආර්ථික අර්බුදයේ ප්රතිවිපාකවලින් ඒ වන විටත් පීඩා විඳිමින් සිටි බොහෝ පවුල්වලට එම බර තවත් දැඩි විය.
IMF වැඩසටහනක් ආර්ථික ස්ථාවරකරණය සඳහා රාමුවක් සපයයි. එහෙත් එය දිගින් දිගටම ජාතික ආර්ථික සංවර්ධන උපායමාර්ගයකට ආදේශකයක් විය නොහැකිය.
එබැවින් වත්මන් වැඩසටහන නියමිත පරිදි අවසන් වන විට එම සංක්රාන්ති කාලය කළමනාකරණය කිරීමට රජය අපේක්ෂා කරන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි කළ යුතුය.
ශ්රී ලංකාව තවත් IMF සහාය සහිත වැඩසටහනක් අපේක්ෂා කරන්නේද? පවතින වැඩසටහන දීර්ඝ කිරීමට හැකියාවක් තිබේ නම් එවැනි පියවරක් ගන්නේද? නැතහොත් දේශීයව සකස් කළ ආර්ථික රාමුවක් යටතේ ඉදිරියට යන්නේද?
මෙම සෑම විකල්පයක්ම ආයෝජක විශ්වාසය, මූල්ය ප්රතිපත්ති, විදේශ මූල්ය පහසුකම් ලබා ගැනීම සහ ණය වගකීම් ඉටු කිරීමේ හැකියාව කෙරෙහි බලපානු ඇත.
ඉදිරි වසරවලදී විදේශ ණය සේවාකරණ පීඩනය වැඩි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බැවින්, වත්මන් වැඩසටහන අවසන් වීමෙන් ශ්රී ලංකාවේ මූල්ය වගකීම් අවසන් නොවේ.
විදේශ විනිමය අවශ්යතා, ණය ආපසු ගෙවීම් සහ අනාගත අයවැය හිඟයන් කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් ජනතාවට හිමි විය යුතුය.
IMF සහාය තවදුරටත් අවශ්ය වන තත්ත්වයක් ඇති වුවහොත්, එය දේශපාලන සහතික කිරීම් පිටුපස සඟවනවා වෙනුවට විවෘතව සාකච්ඡා කළ යුතුය.
ආර්ථිකයේ සැබෑ තත්ත්වය හෙළි කරන අංශ හතර
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික තත්ත්වය පිළිබඳ අර්ථවත් තක්සේරුවක් සිදු කිරීමට එකිනෙකට සම්බන්ධ අංශ හතරක් විමසා බැලිය යුතුය.
මුදල් අංශය: මුදල් සැපයුම, පොලී අනුපාත, බැංකු පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය, ණය පහසුකම් ලබා ගැනීමේ හැකියාව සහ උද්ධමනය පාලනය කිරීම මෙයට ඇතුළත් වේ. මුදල් සහ මූල්ය ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීමේ ප්රධාන වගකීම ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව සතුය.
මූල්ය අංශය: රජයේ ආදායම්, බදු, වියදම්, රාජ්ය ණය ගැනීම්, ණය බර සහ අයවැය හිඟය මෙම අංශයට අයත් වේ. වාර්ෂික අයවැය රාජ්ය මූල්ය ප්රතිපත්තියේ ප්රධාන මෙවලමකි.
විදේශීය අංශය: විදේශ විනිමය සංචිත, රුපියලේ අගය, අපනයන, ආනයන, සංචාරක ආදායම්, විදේශගත ශ්රමිකයන්ගේ ප්රේෂණ සහ විදේශ ණය ගෙවීම් රටේ ජාත්යන්තර මූල්ය තත්ත්වය තීරණය කරයි. 2026 අගෝස්තු මාසය අවසන් වන විට දළ නිල සංචිත ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.9ක් පමණ වූ අතර, එම වසරේ මුල් මාස නවය තුළ ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියල 6.3%කින් පමණ අවප්රමාණය වී තිබිණි.
සැබෑ ආර්ථික අංශය: කෘෂිකර්මාන්තය, කර්මාන්ත, ඉදිකිරීම්, ප්රවාහනය, ධීවර කර්මාන්තය, සේවා සහ වෙනත් නිෂ්පාදන ක්රියාකාරකම් මඟින් රැකියා, නිෂ්පාදනය සහ පවුල් ආදායම් තීරණය වේ. ආර්ථික ප්රතිපත්තිවල සැබෑ බලපෑම වඩාත් පැහැදිලිව දක්නට ලැබෙන්නේ මෙම අංශය තුළය.
මෙම අංශ හතර අතරින් සිව්වැනි අංශය විශේෂයෙන් වැදගත්ය.
රටක විදේශ සංචිත ඉහළ යා හැකිය. බැංකු පද්ධතිය වඩාත් ස්ථාවර විය හැකිය. රාජ්ය මූල්ය දර්ශක ද යහපත් විය හැකිය. එහෙත් ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් තවදුරටත් ආර්ථික දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දෙන්නේ නම්, එම ස්ථාවරත්වයේ ප්රතිලාභ සමාජය පුරා ව්යාප්ත වී ඇතැයි කිව නොහැකිය.
ගොවීන්ට තම නිෂ්පාදන සඳහා ප්රමාණවත් මිලක් නොලැබේ නම්, කර්මාන්ත පවත්වාගෙන යාමට ව්යාපාරිකයන්ට අපහසු නම්, කුඩා ව්යාපාරවලට ඉල්ලුම පහත වැටීමෙන් බලපෑම් එල්ල වේ නම් සහ තරුණ තරුණියන්ට සුදුසු රැකියා සොයාගත නොහැකි නම්, සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය තවමත් පුළුල් පදනමකින් යුත් ආර්ථික ප්රකෘතියක් බවට පත්ව නැත.
මගේ තක්සේරුව අනුව රටේ ආර්ථික කාර්යසාධනයේ ප්රධාන දුර්වලතාවක් වන්නේ ද මෙයයි.
රජය යම් මට්ටමක මුදල් හා රාජ්ය මූල්ය ස්ථාවරත්වයක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇතත්, එහි ප්රතිලාභ සමාජයේ සියලුම කොටස්වල ආදායම් සහ අවස්ථා වැඩිදියුණු කිරීමට තවමත් ප්රමාණවත් ලෙස පරිවර්තනය වී නොමැත.
ස්ථාවරත්වය යනු ආර්ථික වර්ධනය නොවේ
2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු අත්කරගත් ප්රගතිය පිළිගැනීමට රජයට අයිතියක් තිබේ.
එම කාලයේ පැවති දැඩි ඉන්ධන පෝලිම්, දිගු විදුලි කප්පාදු සහ පුළුල් භාණ්ඩ හිඟය අද දෛනික ජීවිතයේ සාමාන්ය ලක්ෂණ නොවේ.
බැංකු පද්ධතිය අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක වී තිබේ. විදේශ විනිමය සංචිත වැඩි වී ඇති අතර, ජාත්යන්තර මූල්ය ආයතන අතර රට පිළිබඳ විශ්වාසය ද යම් මට්ටමකට යළි ගොඩනැඟී තිබේ.
මෙම ජයග්රහණ අවතක්සේරු නොකළ යුතුය.
එහෙත් ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ තිරසාර ආර්ථික වර්ධනය යනු මූලික වශයෙන් වෙනස් අරමුණු දෙකකි.
වාහනයක් ප්රපාතයකට වැටීමෙන් වළක්වා ගැනීම ජයග්රහණයකි. එහෙත් එම වාහනය නැවත ගමනාන්තය කරා ළඟා වීමට අවශ්ය වේගයෙන් ඉදිරියට ගෙන යාම ඊට වඩා වෙනස් අභියෝගයකි.
මූල්ය බිඳවැටීමේ දරුණුතම තත්ත්වයන් යළි ඇතිවීම වළක්වා ගැනීමට ශ්රී ලංකාව ප්රගතියක් අත්කරගෙන තිබේ.
වඩාත් දුෂ්කර කාර්යය වන්නේ පවුල් ආදායම් යළි ගොඩනඟන, රැකියා අවස්ථා පුළුල් කරන සහ ජීවන තත්ත්වය නංවන තරම් ශක්තිමත් මෙන්ම සියලු දෙනාට ප්රතිලාභ ලැබෙන ආර්ථික වර්ධනයක් ඇති කිරීමයි.
ඒ සඳහා වියදම් පාලනය කිරීම සහ මූල්ය ඉලක්ක සපුරාලීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ.
ඵලදායී ආයෝජන, තරගකාරී කර්මාන්ත, ශක්තිමත් අපනයන, විශ්වාසදායක ණය පහසුකම් සහ ව්යාපාරවලට විශ්වාසයෙන් ව්යාප්ත විය හැකි පරිසරයක් ඒ සඳහා අවශ්ය වේ.
උද්ධමනය සහ රුපියලේ අවප්රමාණය පවුල් අයවැයට බලපායි
උද්ධමනය යළිත් සැලකිය යුතු අවධානයක් යොමු කළ යුතු ගැටලුවක් බවට පත්ව තිබේ.
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ දත්ත අනුව කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය මත මනිනු ලබන වාර්ෂික උද්ධමනය 2026 අගෝස්තු මාසයේදී 8% දක්වා ඉහළ ගොස් ඔක්තෝබර් මාසයේදී 8.3%ක් විය.
සැලකිය යුතු කාලයක් අඩු මට්ටමක පැවති උද්ධමනය යළි ඉහළ යාමත් සමඟ ආහාර මිල සහ බලශක්තිය සම්බන්ධ පිරිවැය ඇතුළු සාධක පුළුල් ආර්ථික පීඩනයට දායක වී තිබේ.
සාමාන්ය පවුල්වලට බලපාන විට උද්ධමන අනුපාතය සහ භාණ්ඩවල මිල මට්ටම අතර වෙනස තේරුම් ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.
වාර්ෂික උද්ධමනය 8%ක් යන්නෙන් අදහස් වන්නේ භාණ්ඩ 8%කින් ලාභ වී ඇති බව නොවේ. එයින් අදහස් වන්නේ සාමාන්ය පාරිභෝගික මිල ගණන් වසරකට පෙර පැවති මට්ටමට වඩා 8%කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.
පසුව උද්ධමන අනුපාතය පහත වැටුණ ද පවුල් ගෙවන භාණ්ඩ මිල අනිවාර්යයෙන්ම පෙර පැවති මට්ටමට නැවත පැමිණෙන්නේ නැත.
ආහාර ද්රව්ය, විදුලිය, ප්රවාහනය, අධ්යාපනය සහ සෞඛ්ය සේවා සඳහා වැය වන මුදල හරහා පවුල් මෙම පීඩනය අත්විඳිති.
මිල ඉහළ යාමට සරිලන පරිදි වැටුප් වැඩි නොවන්නේ නම්, උද්ධමනය අඩු වෙමින් පවතින බව ආර්ථික දත්තවලින් පෙනුණ ද ජනතාවගේ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව තවදුරටත් පහත වැටිය හැකිය.
රුපියලේ අගය ද මෙහිදී සැලකිලිමත් විය යුතු තවත් කරුණකි.
2026 නොවැම්බර් 18 වැනිදා ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ විදුලි පණිවුඩ හුවමාරු විකිණුම් අනුපාතය අනුව ඇමෙරිකානු ඩොලරයක සාමාන්ය අගය රුපියල් 337.24ක් පමණ විය.
රුපියල දුර්වල වීම හේතුවෙන් වෙනත් සාධක මඟින් එහි බලපෑම සමනය නොවන්නේ නම්, ආනයනික ඉන්ධන, ඖෂධ, යන්ත්රෝපකරණ, කර්මාන්ත සඳහා අවශ්ය අමුද්රව්ය සහ අනෙකුත් අත්යවශ්ය භාණ්ඩවලට ගෙවිය යුතු රුපියල් පිරිවැය ඉහළ යයි.
එමඟින් නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ ගොස් අවසානයේ පාරිභෝගික මිල ගණන්වලට ද බලපෑම් ඇති විය හැකිය.
ආනයනික බලශක්තිය සහ අතරමැදි භාණ්ඩ රැසක් මත තවදුරටත් රඳා පවතින ආර්ථිකයකට විනිමය අනුපාත ස්ථාවරත්වය වැදගත් වන්නේ මූල්ය වෙළෙඳපොළ සඳහා පමණක් නොවේ. එය පවුල්වල සුබසාධනයට සහ ව්යාපාරවල තරගකාරීත්වයට ද සෘජුව බලපායි.
නිහඬ ආර්ථික සුනාමිය
මෙලෙස ක්රමයෙන් එකතු වන පීඩනය මම හඳුන්වන්නේ ‘නිහඬ ආර්ථික සුනාමිය’ ලෙසය.
භෞතික සුනාමියක් ඇතිවීමට පෙර දෘශ්යමාන වෙනස්කම් සිදුවන අතර, අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති කාර්යක්ෂම නම් ජනතාවට ඒ පිළිබඳව කලින් දැනුම් දීම ද සිදු වේ.
එහෙත් ආර්ථික අර්බුදයක් එතරම් පැහැදිලිව වර්ධනය නොවිය හැකිය.
පවුල්වල වියදම් ක්රමයෙන් ඉහළ යයි. ආහාර ද්රව්ය මිලදී ගැනීමේදී ප්රමාණය අඩු කිරීමට සිදු වේ. දරුවන්ගේ අමතර අධ්යාපනය සඳහා වැය කරන මුදල් සීමා කිරීමට මවුපියන්ට සිදු වේ. නියමිත ඖෂධ මිලදී ගැනීම පවා ඇතැම් රෝගීන්ට දුෂ්කර විය හැකිය.
වඩා හොඳ රැකියා අවස්ථා සොයා තරුණ තරුණියන් රට හැර යාම පිළිබඳව සලකා බලති.
කුඩා ව්යාපාර සේවක සංඛ්යාව අඩු කරයි. ව්යාප්ති සැලසුම් කල් දමයි. අපේක්ෂිත ආදායම වගා කිරීමේ අවදානම සාධාරණීකරණය නොකරන තත්ත්වයකදී ගොවීන් වගා කටයුතු සීමා කරති.
මෙම වෙනස්කම් සියල්ල එකවර සිදු නොවන අතර, ජාතික ආර්ථික දර්ශකවල ක්ෂණික කඩාවැටීමක් ලෙස ද ඒවා නොපෙනී යා හැකිය.
ඒවා ක්රමයෙන් පවුල්, ප්රජාවන් සහ කර්මාන්ත පුරා එකතු වේ.
රජය විදේශ සංචිත ඉහළ යාම, මූල්ය විනය සහ වෙනත් සාධනීය ආර්ථික දර්ශක ඉදිරිපත් කරන අතරම, අඩු සහ මධ්යම ආදායම්ලාභී ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය ක්රමයෙන් පිරිහෙමින් තිබිය හැකිය.
මෙයින් අදහස් වන්නේ සෑම පවුලක්ම දුප්පත් වෙමින් සිටින බව හෝ ආර්ථික ප්රකෘතියෙන් කිසිදු ප්රතිලාභයක් ලැබී නැති බව නොවේ.
එයින් අදහස් වන්නේ එම ප්රතිලාභ සමාජයේ පුළුල් කොටසකට ප්රමාණවත් ලෙස ලැබෙන්නේද යන්න තීරණය කිරීමට ප්රධාන ආර්ථික දර්ශක පමණක් ප්රමාණවත් නොවන බවයි.
මෙම පීඩනයන්ට නිසි ප්රතිපත්තිමය ප්රතිචාරයක් නොලැබී දිගටම පැවතුණහොත්, ඒවායේ සමාජීය හා දේශපාලන ප්රතිවිපාක වඩාත් බරපතළ විය හැකිය.
‘නිහඬ සුනාමිය’ යන උපමාවෙන් අවධාරණය කරන්නේ එම අනතුරු ඇඟවීමයි.
2027 අයවැයෙන් ඉටු විය යුතු කාර්යභාරය
ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු අත්කරගත් ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීමෙන් ඔබ්බට යන වගකීමක් දැන් රජය සතුය.
එම ස්ථාවරත්වය වැඩි නිෂ්පාදනයක්, ශක්තිමත් ආයෝජන, පුළුල් අපනයන, තිරසාර රැකියා සහ පවුල්වල සැබෑ ආදායම් වැඩිදියුණු කිරීමක් බවට පරිවර්තනය කළ යුතුය.
අයවැයෙන් වෙන් කරන ප්රාග්ධන වියදම් යථාර්ථවාදී කාලසටහන් සහ ස්වාධීනව තක්සේරු කරන ලද ආර්ථික ප්රමුඛතා අනුව ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාරවලට විශ්වාසදායක මූල්ය පහසුකම්, කාර්යක්ෂම රාජ්ය සේවා සහ පුළුල් වෙළෙඳපොළ වෙත පිවිසීමේ අවස්ථා අවශ්ය වේ.
ඵලදායිතාව, ප්රවාහනය, සැකසුම් කර්මාන්ත, තාක්ෂණය සහ අපනයන සංවර්ධනය සඳහා ආයෝජනය කිරීමෙන් කෘෂිකර්මාන්තය, කර්මාන්ත සහ සේවා අංශ වඩාත් සමීපව සම්බන්ධ කළ යුතුය.
වත්මන් IMF වැඩසටහන නියමිත පරිදි අවසන් වූ පසු ක්රියාත්මක කිරීමට අපේක්ෂා කරන ආර්ථික උපායමාර්ගය පිළිබඳ විශ්වාසදායක පැහැදිලි කිරීමක් ද රජය ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
මූල්ය විනය හෝ රාජ්ය ආයෝජන හෝ අවසාන අරමුණ ලෙස සැලකිය යුතු නොවේ.
ඒ දෙකම භාවිත කළ යුත්තේ ආර්ථිකයේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ශක්තිමත් කිරීමටත්, ජනතාවගේ ජීවිත යහපත් කිරීමටත්ය.
අවසානයේදී අයවැයක සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ පාර්ලිමේන්තුවේදී එයට ලැබෙන අත්පොළසන් හඬින් හෝ මුදල් අමාත්යවරයා ප්රකාශයට පත් කරන සංඛ්යාලේඛනවල විශාලත්වයෙන් නොවේ.
එහි සැබෑ වටිනාකම මැනෙන්නේ පවුලක කෑම මේසය මත, ගමේ කඩය තුළ, කර්මාන්තශාලාවේ, කෘෂිකාර්මික භූමියක සහ සමස්ත රැකියා වෙළෙඳපොළ තුළය.
ආර්ථික ප්රතිපත්ති එදිනෙදා ජීවිතයේ යථාර්ථයක් බවට පත්වන්නේ එම ස්ථානවලදීය.
පවුල් සහ ව්යාපාරවලින් මතු වන අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හැරියහොත්, අයවැයේ ප්රධාන සංඛ්යාලේඛන යටින් නිහඬව එකතු වන මූල්ය පීඩනයන් අවසානයේ කළමනාකරණය කිරීමට වඩාත් අපහසු ප්රතිවිපාක ඇති කළ හැකිය.




