
ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය අංශයේ සේවා ස්ථාන ආශ්රිත ගැටලු සාකච්ඡා සහ එකඟතා මාර්ගයෙන් විසඳීම සඳහා ජාතික මට්ටමේ සංවාද ක්රමවේදයක් ශක්තිමත් කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ. වසර දෙකක් පුරා ක්රියාත්මක වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ සහාය ලත් ඒකාබද්ධ වැඩසටහනක් අවසන් වීමත් සමඟ, සේවක අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම, කම්කරු සබඳතා වැඩිදියුණු කිරීම සහ තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලියට ආන්තිකකරණයට ලක්වූ ප්රජාවන්ගේ සහභාගීත්වය ඉහළ නැංවීම එහි ප්රධාන අරමුණු වී ඇත.
රාජ්ය පරිපාලන, පළාත් සභා සහ පළාත් පාලන අමාත්යාංශය සමඟ එක්ව සංවර්ධනය කළ මෙම වැඩපිළිවෙළ, ‘ශ්රී ලංකාවේ සාමය සහ අර්බුද වැළැක්වීම සඳහා සමාජ සංවාදය’ (Social Dialogue for Peace and Crisis Prevention in Sri Lanka) නමැති ඒකාබද්ධ ව්යාපෘතියේ කොටසකි. ජාත්යන්තර කම්කරු සංවිධානය (ILO), යුනෙස්කෝ (UNESCO) සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ ජනගහන අරමුදල (UNFPA) එක්ව එය ක්රියාත්මක කර තිබේ.
ව්යාපෘතියේ අවසන් උත්සවය නොවැම්බර් 20 වැනිදා කොළඹ සිනමන් ග්රෑන්ඩ් හෝටලයේදී පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ අතර, රාජ්ය ආයතන, සේවකයන්, සේවායෝජකයන් සහ ප්රජාවන් අතර වඩාත් ඵලදායී සබඳතා ගොඩනැගීම සඳහා ගෙන ඇති පියවර එහිදී අවධානයට ලක්වීමට නියමිතව තිබිණි.
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික අර්බුදය හේතුවෙන් ඉහළ ගිය බදු, ජීවන වියදම සහ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව පහත වැටීම සේවකයන්ට මෙන්ම පවුල් ඒකකවලට ද දැඩි බලපෑමක් එල්ල කළේය. එම පසුබිම තුළ සේවා ස්ථානවල ඇතිවන නොවිසඳුණු ගැටලු කාර්මික ආරවුල් හෝ අත්යවශ්ය සේවා අඩාලවීම් දක්වා වර්ධනය වීම වැළැක්වීම මෙම වැඩසටහනේ එක් ප්රධාන අරමුණක් වී තිබේ.
ඒ සඳහා සාකච්ඡා, උපදේශන සහ ඒකාබද්ධ ගැටලු විසඳීමේ ක්රියාවලීන්ට විධිමත් අවස්ථා සලසන ක්රමවේදයක් හඳුන්වා දී ඇත.

රාජ්ය සේවා සංවාදය සඳහා මට්ටම් තුනක ක්රමවේදයක්
2026 ඔක්තෝබර් මාසයේදී නිල වශයෙන් ආරම්භ කළ ජාතික රාජ්ය සේවා සංවාද සංසදය (National Public Service Dialogue Forum) රාජ්ය සේවකයන්ට සහ පරිපාලන නිලධාරීන්ට තම ගැටලු ඉදිරිපත් කර ඒවාට විසඳුම් සෙවීමට විධිමත් අවස්ථාවක් සලසයි.
මෙම ක්රමවේදය මට්ටම් තුනකින් ක්රියාත්මක වේ.
1. ආයතනික මට්ටම: එක් එක් රාජ්ය ආයතනය තුළ සේවකයන්, කළමනාකාරීත්වය සහ ඔවුන්ගේ නියෝජිතයන් එක්ව සේවා ස්ථානවල පවතින ගැටලු සාකච්ඡා කිරීම සඳහා සංසද පිහිටුවා තිබේ. උසස්වීම් ලබාදීමේ ක්රියාපටිපාටි, සේවා කොන්දේසි, වෘත්තීය සුරක්ෂිතතාව, පරිපාලන ගැටලු සහ සේවා සැපයීම සම්බන්ධ ගැටලු ඒ අතරට අයත් වේ.
2. ක්ෂේත්ර මට්ටම: තනි ආයතනයක් තුළ විසඳාගත නොහැකි ගැටලු අදාළ රාජ්ය සේවා ක්ෂේත්රයට අයත් නියෝජිතයන් සහභාගී වන සංසද වෙත යොමු කර සාකච්ඡා කිරීමට අවස්ථාව සලසා ඇත.
3. ජාතික මට්ටම: ක්ෂේත්ර කිහිපයකට බලපාන හෝ මධ්යම රජයේ මැදිහත්වීම අවශ්ය වන ගැටලු ජාතික රාජ්ය සේවා සංවාද සංසදය තුළ සලකා බැලේ.
මෙම ක්රමවේදය හරහා කාර්මික ක්රියාමාර්ගවලට යොමුවීමට පෙර සේවා ස්ථානවල ගැටලු සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් විසඳා ගැනීමටත්, රාජ්ය පරිපාලකයන් සහ සේවකයන් අතර සහයෝගීතාව වර්ධනය කිරීමටත් අපේක්ෂා කෙරේ.
ව්යාපෘතියේ අවසන් වාර්තාවට අදාළ තොරතුරුවලට අනුව, සේවා ස්ථාන සංසද 82ක් සහ ක්ෂේත්ර මට්ටමේ සංසද හතක් පිහිටුවා හෝ ක්රියාත්මක කර තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම සංඛ්යාලේඛන අවසන් ව්යාපෘති වාර්තාව සමඟ තහවුරු කරගත යුතුය.
ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය සේවකයන් මිලියන 1.4කට පමණ අදාළව, සේවා කොන්දේසි සහ රැකියා සම්බන්ධ ගැටලු වඩාත් විධිමත්ව ඉදිරිපත් කර සාධාරණ විසඳුම් ලබාගත හැකි ක්රියාවලියක් ස්ථාපිත කිරීම මෙහි පුළුල් අරමුණයි.
කාන්තා නායකත්වය සහ සුරක්ෂිත සේවා පරිසරයක්
රාජ්ය සේවයට අමතරව පෞද්ගලික සහ වතු ක්ෂේත්රවල සේවායෝජකයන්, සේවකයන් සහ වෘත්තීය සමිති අතර සංවාදය ශක්තිමත් කිරීමට ද මෙම ව්යාපෘතිය අවධානය යොමු කර තිබේ.
ලංකා සේවායෝජක සම්මේලනය, ජාතික වාණිජ මණ්ඩලය, එක්සත් ජාතීන්ගේ ගෝලීය සංයුක්ත ජාලය – ශ්රී ලංකා (UN Global Compact Network Sri Lanka) සහ ජාතික කම්කරු උපදේශක සභාව (National Labour Advisory Council) ඇතුළු ආයතන මෙම පුළුල් වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ වී ඇත.
කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාව ප්රවර්ධනය කිරීම, සේවා ස්ථානවල ලිංගික හිංසනය වැළැක්වීම, පැමිණිලි ඉදිරිපත් කිරීමේ ක්රමවේද ශක්තිමත් කිරීම සහ කාන්තාවන්ගේ නායකත්ව සහ තීරණ ගැනීමේ සහභාගීත්වය ඉහළ නැංවීම සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ ජනගහන අරමුදල විශේෂ අවධානයක් යොමු කර තිබේ.
නුසුදුසු හැසිරීම් සම්බන්ධයෙන් බියකින් හෝ පළිගැනීම්වලට ලක්වීමේ අවදානමකින් තොරව පැමිණිලි ඉදිරිපත් කළ හැකි සේවා පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමත්, එම පැමිණිලි විධිමත් ක්රියාපටිපාටි ඔස්සේ විමර්ශනය කිරීමත් පිළිබඳව මෙම වැඩසටහන යටතේ සාකච්ඡා පවත්වා ඇත.
මීට අමතරව, කම්කරු ආරවුල් විසඳීමේදී ස්ත්රී පුරුෂ සමානාත්මතාව පිළිබඳ සංවේදී ප්රවේශයන් භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් දැනුවත් කිරීමේ සහ ධාරිතා සංවර්ධන වැඩසටහන් පවත්වා තිබේ. ඒ සඳහා කම්කරු විනිශ්චය සභා විනිසුරුවරුන් සහ වතු ක්ෂේත්රයේ කළමනාකරණ නිලධාරීන් ද සම්බන්ධ කරගෙන ඇත.
ඒ අනුව, වැටුප් සහ සේවා කොන්දේසි සම්බන්ධ ආරවුල් විසඳීමෙන් පමණක් යහපත් කම්කරු සබඳතා ගොඩනැගිය නොහැකි බව මෙම වැඩපිළිවෙළ මඟින් අවධාරණය කරයි. සුරක්ෂිත සේවා පරිසරයක්, සාධාරණ සැලකීමක් සහ රැකියාවට අදාළ තීරණ ගැනීමේදී කාන්තාවන්ට අර්ථවත් සහභාගීත්වයක් ලබාදීම ද ඒ සඳහා අත්යවශ්ය වේ.
ප්රජා සංසද හරහා ආන්තිකකරණයට ලක්වූ සේවකයන්ට හඬක්
විධිමත් රැකියා ව්යුහයන්ට අයත් නොවන ජීවනෝපායන්හි නිරත වන ජනතාව සම්බන්ධයෙන් ද මෙම ව්යාපෘතියේ ප්රජා සහභාගීත්ව වැඩසටහන් අවධානය යොමු කර තිබේ.
ශ්රී ලංකාවේ ශ්රම බලකායෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් අවිධිමත් ආර්ථික ක්ෂේත්රයේ සේවය කරන අතර, එම සේවකයන් බොහෝ දෙනකුට විධිමත් වැටුප් ක්රමයක්, ස්ථාවර සේවා ගිවිසුම් සහ පුළුල් රැකියා ආරක්ෂණ හිමිකම් නොමැත.
යුනෙස්කෝ සංවිධානයේ ප්රජා සංවාද වැඩසටහන යටතේ වර්ල්ඩ් විෂන් ලංකා (World Vision Lanka) සමඟ එක්ව ගම්පහ, බදුල්ල සහ මඩකලපුව දිස්ත්රික්කවල ප්රජා මට්ටමේ වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කර තිබේ.
කාන්තාවන්ට, තරුණයන්ට සහ ආන්තිකකරණයට ලක්වූ කණ්ඩායම්වලට ආර්ථික ප්රකෘතිමත් වීම සහ ප්රාදේශීය සංවර්ධනය සම්බන්ධ සාකච්ඡාවලට වඩාත් ඵලදායී ලෙස සහභාගී වීමට අවස්ථාව සැලසීම සඳහා ප්රජා සංසද පිහිටුවීමට සහ ඒවා ශක්තිමත් කිරීමට මෙම වැඩසටහන සහාය වී ඇත.
සංස්කෘතීන් අතර සංවාදය, ගැටුම් පිළිබඳ සංවේදී ප්රවේශයන්, ප්රතිපත්ති සම්බන්ධ සාකච්ඡාවලට සහභාගී වීම සහ මතභේද උත්සන්න වීම වැළැක්වීමේ ක්රමවේද පිළිබඳව සහභාගී වූවන්ට පුහුණුව ලබා දී තිබේ.
එමෙන්ම, ප්රජාවන් මුහුණ දෙන ගැටලු දිස්ත්රික් සහ ජාතික මට්ටමේ තීරණ ගැනීමේ ව්යුහයන් වෙත යොමු කිරීම ද මෙම වැඩපිළිවෙළේ අරමුණකි. කෘෂිකර්මාන්තය, ධීවර කර්මාන්තය, වතු ආශ්රිත ජීවනෝපායන් ඇතුළු විවිධ ක්ෂේත්රවල නිරත ජනතාවගේ ගැටලු අදාළ බලධාරීන්ගේ අවධානයට යොමු කිරීම ඒ හරහා අපේක්ෂා කෙරේ.
යුනෙස්කෝ සංවිධානයේ ප්රකාශිත ව්යාපෘති තොරතුරුවලට අනුව, පවතින ප්රජා සංසද 34ක් සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති අතර සාමාජිකයන් 180 දෙනකුට පුහුණුව ලබා දී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, අවසන් උත්සවය සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති මුල් තොරතුරුවල සංසද 33ක් සහ සහභාගී වූවන් 180කට වැඩි පිරිසක් පිළිබඳව සඳහන් වේ. මෙම සංඛ්යාලේඛන අතර පවතින වෙනස අවසන් වැඩසටහන් වාර්තා මඟින් තහවුරු කරගත යුතුය.
ආර්ථික ප්රකෘතිමත් වීම සමඟ මහජන විශ්වාසය ගොඩනැගීම
ශ්රී ලංකාවේ එක්සත් ජාතීන්ගේ නේවාසික සම්බන්ධීකාරක මාර්ක්-ආන්ද්රේ ෆ්රාන්ෂ් (Marc-André Franche) අවධාරණය කර ඇත්තේ ආර්ථික ප්රකෘතිමත් වීම රාජ්ය සේවා වැඩිදියුණු කිරීම, ආයතනවල වගකීම්සහගත ප්රතිචාර දැක්වීම සහ සමාජ සාධාරණත්වය තහවුරු කිරීම සමඟ ඉදිරියට යා යුතු බවයි.
සේවකයන්ට සහ ප්රජාවන්ට තමන්ට බලපාන තීරණ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වීමට සහභාගී වීමේ අවස්ථා ලබාදීමේ වැදගත්කම ද ඔහුගේ අදහස් තුළ අවධාරණය කර තිබේ.
මෙම වැඩපිළිවෙළේ මූලික අදහස වන්නේ ආර්ථික දර්ශකවල දියුණුව පමණක් මත මහජන විශ්වාසය යළි ගොඩනැගිය නොහැකි බවයි.
පුරවැසියන්ට තමන් ලබාගන්නා රාජ්ය සේවාවල ගුණාත්මකභාවය වැඩිදියුණු වන බව අත්විඳීමට හැකි විය යුතු අතර, රාජ්ය සේවකයන්ට ද සාධාරණ සේවා කොන්දේසි සහ තම ගැටලු ඉදිරිපත් කර විසඳුම් ලබාගත හැකි විශ්වාසදායක ක්රමවේද තිබිය යුතුය.
ඒ අනුව, සේවා ස්ථානවල සංවාදය සමාජ සහජීවනය ප්රවර්ධනය කිරීමේ සහ ප්රජාවන් හා රාජ්ය ආයතන අතර විශ්වාසය ශක්තිමත් කිරීමේ පුළුල් වැඩපිළිවෙළක් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට මෙම ව්යාපෘතිය උත්සාහ කර තිබේ.
ව්යාපෘතියෙන් පසු ක්රමවේදයේ අඛණ්ඩ පැවැත්ම අභියෝගයක්
2024 ජුනි මාසයේදී ආරම්භ කළ මෙම ඒකාබද්ධ වැඩසටහන 2026 නොවැම්බර් 30 වැනිදා අවසන් වීමට නියමිත අතර, එහි අවසන් උත්සවය නොවැම්බර් 20 වැනිදා පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබිණි.
සාමය ගොඩනැගීම සහ ශ්රී ලංකාවේ තිරසර සංවර්ධන ඉලක්ක සම්බන්ධ එක්සත් ජාතීන්ගේ අරමුදල් වැඩපිළිවෙළ යටතේ මෙම ව්යාපෘතියට සහාය ලබාදී තිබේ.
කාලසීමාවක් සහිත ව්යාපෘතිය අවසන් වුවද, එහි ක්රියාත්මක කළ සේවා ස්ථාන සහ ප්රජා සංවාද ක්රමවේද අදාළ ආයතන සහ හවුල්කාරිත්වයන් හරහා අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම අපේක්ෂා කෙරේ.
කෙසේ වෙතත්, එහි සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ සේවකයන්ට බාධාවකින් තොරව තම ගැටලු ඉදිරිපත් කළ හැකිද, පරිපාලන බලධාරීන් ඒවාට සාධනීය ප්රතිචාර දක්වන්නේද සහ සංවාදයෙන් ඇතිවන එකඟතා ප්රායෝගික වෙනස්කම් බවට පත්වන්නේද යන්න මතය.
සේවකයන් සඳහා මෙම වැඩපිළිවෙළේ සාර්ථකත්වය මැනිය හැක්කේ තම පැමිණිලිවලට සාධාරණ සහ කඩිනම් විසඳුම් ලැබෙන්නේද යන්න මතය. මහජනතාව සඳහා එහි වටිනාකම තීරණය වන්නේ රාජ්ය ආයතන තුළ ඇතිවන සහයෝගීතාව වඩාත් විශ්වාසදායක සහ කාර්යක්ෂම රාජ්ය සේවාවක් බවට පත්වන්නේද යන්නෙනි.
එබැවින්, මෙම වැඩසටහනේ දිගුකාලීන සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ පිහිටුවන ලද සංසද සංඛ්යාවෙන් හෝ පුහුණුව ලැබූ පුද්ගලයන් සංඛ්යාවෙන් පමණක් නොවේ. සාකච්ඡාව, වගවීම සහ සාධනීය ගැටලු විසඳීම ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය පරිපාලන ක්රියාවලියේ ස්ථිර අංග බවට පත් කිරීමට හැකි වේද යන්න එහි සැබෑ පරීක්ෂණය වනු ඇත.




