ග්රෙගරි වැවේදී අනතුරට පත් ගුවන් යානය ගොඩගැනීමේ මෙහෙයුම් කටයුතුවල ගලවා ගැනීමේ කණ්ඩායම් සක්රීයව නිරතව සිටියදී, සිනමන් එයාර් (Cinnamon Air) සමාගමේ ගුවන් හා භූමි මෙහෙයුම් අධ්යක්ෂ ඉන්දික ප්රේමදාස මහතා, හානියට පත් යානයට අඩි කිහිපයක් පමණක් දුරින් සිට සිගරට් පානය කරන අයුරු දැක්වෙන කම්පන සහගත වීඩියෝවක් අනතුර සිදුවූ ස්ථානයෙන් වාර්තා වී ඇත. ගුවන් ආරක්ෂණ විශේෂඥයන් පවසන්නේ, මෙම හැසිරීම මගින් සක්රීය අනතුරු කලාපයක ගිනිගැනීමේ අවදානම පිළිබඳව ඇති භයානක සහ සාපරාධී නොසලකා හැරීමක් පිළිබිඹු වන බවයි. මෙය ගලවා ගැනීමේ නිලධාරීන්ගේ ජීවිත අනතුරේ හෙළන්නක් වන අතර, ආයතනික ආරක්ෂණ සංස්කෘතිය, නියාමන අධීක්ෂණය සහ වඩාත් බරපතල ව්යසනයක් වළක්වා ගනු ලැබුවේ අවදානම් පාලනයට වඩා හුදු වාසනාව මතද යන ප්රශ්නය මේ හරහා දැඩි ලෙස මතු වී තිබේ.
අනතුර සිදුවූ ස්ථානයෙන්ම ලබාගත් මෙම වීඩියෝ දර්ශන මගින් අනාවරණය වන බරපතල ආරක්ෂක දෝෂය, නුවරඑළිය ග්රෙගරි වැවේ සිදුවූ ගුවන් යානා අනතුර අභිබවා ගොස් ඇත. එය ශ්රී ලංකාවේ සිවිල් ගුවන් සේවා අංශය තුළ පවතින ආරක්ෂක විනය, නායකත්වයේ හැසිරීම සහ නියාමන අධීක්ෂණය පිළිබඳ හදිසි ප්රශ්න මතු කිරීමට සමත්ව ඇත.
විශේෂඥයන් පවසන පරිදි, සක්රීය ගුවන් අනතුරු කලාපයක, විශේෂයෙන්ම ඉන්ධන ආශ්රිත අවදානම් වැඩි සහ ඒවා සැණෙකින් දෘශ්යමාන නොවන ජලයේ ගොඩබස්වන යානයක් සම්බන්ධ අවස්ථාවක, කිසිසේත්ම නොවිය යුතු ආකාරයේ හැසිරීමක් මෙම වීඩියෝ දර්ශනවලින් පෙන්නුම් කරයි.
අනතුර තහවුරුයි, නමුත් අවධානය භූමියේ හැසිරීම වෙත
මෙම අනතුර සිදුවූයේ සිනමන් එයාර් සමාගමට අයත් යානයක් ග්රෙගරි වැවට ගොඩබැස්වීමට උත්සාහ කිරීමේදී ඇතිවූ දෝෂයක් හේතුවෙනි. එම අවස්ථාවේ යානයේ මගීන් නොසිටි බවත්, කාර්ය මණ්ඩලයේ සියලු දෙනා කිසිදු තුවාලයකින් තොරව බේරී ඇති බවත් සමාගම තහවුරු කර ඇත.
යානය ගොඩබැස්වීමේදී සිදුවූ යාන්ත්රික හා මෙහෙයුම් ගැටලු පිළිබඳව මේ වන විට තක්සේරු කරමින් පවතින අතරතුර, බොහෝ දෙනාගේ අවධානය යානයෙන් බැහැර වී, අනතුරෙන් පසු එම ස්ථානයේ සිදුවූ පුද්ගල හැසිරීම් වෙත වේගයෙන් යොමු වී තිබේ.
අධ්යක්ෂවරයා සක්රීය අනතුරු කලාපයක දුම් පානය කරනු පෙනේ
සිද්ධිය සිදුවූ ස්ථානයේ තිබූ ඡායාරූප සහ ඇසින් දුටු සාක්ෂිවලට අනුව, සිනමන් එයාර් හි ගුවන් හා භූමි මෙහෙයුම් අධ්යක්ෂ ඉන්දික ප්රේමදාස මහතා, ගුවන් ආරක්ෂණ වෘත්තිකයන් විසින් අතිශය භයානක සහ වෘත්තීයමය වශයෙන් කිසිසේත් නිදහසට කරුණක් ඉදිරිපත් කළ නොහැකි හැසිරීමක නිරතව සිටිනු දක්නට ලැබිණි.
පාලනය කළ යුතු අනතුරු කලාපයක් සහ ගිනි ප්රභව සීමා කළ යුතු කලාපයක් ලෙස සැලකිය යුතු ප්රදේශයක, ප්රේමදාස මහතා හානියට පත් යානයට ඉතා සමීපව සිට සිගරට් පානය කරමින්, එහි අළු සහ ගිනි පුපුරු අවට ජලයට හලන අයුරු නිරීක්ෂණය විය.
මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි: ඉන්ධන, වාෂ්ප සහ ගිනිගැනීමේ අවදානම
ගුවන් අනතුරකට ප්රතිචාර දැක්වීමේදී, ඉතිරිව ඇති ඉන්ධන, වාෂ්පශීලී වායූන් සහ හඳුනා නොගත් කාන්දු ලක්ෂ්ය පවතින බව නිශ්චිතවම බැහැර කරන තුරු උපකල්පනය කෙරේ. ජලය මත ක්රියාත්මක වන යානා සම්බන්ධයෙන් මෙම පූර්වාරක්ෂාව වඩාත් තීරණාත්මක වන්නේ, ජලය මත ඉන්ධන විසිරී යාම සහ වාෂ්ප හැසිරීම පියවි ඇසින් හඳුනා ගැනීම අපහසු බැවිනි.
මෙවැනි තත්ත්වයක් යටතේ ගිනි ප්රභවයක් හඳුන්වා දීම ජාත්යන්තරව බරපතල ආරක්ෂක උල්ලංඝනයක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. එය තත්පර කිහිපයක් ඇතුළත පාලනය කළ හැකි තත්ත්වයක් මාරාන්තික ගින්නක් හෝ පිපිරීමක් දක්වා වර්ධනය කිරීමට සමත් වේ. ග්රෙගරි වැවේදී නිරීක්ෂණය වූ මෙම හැසිරීම, අවදානම් කළමනාකරණය කළ පරිසරයක් සක්රීය ගිනි අවදානම් කලාපයක් බවට පත් කිරීමේ සහ ජීවිත බේරාගත හැකි අනතුරක් මහා මනුෂ්ය ඝාතනයක් සිදුවිය හැකි මට්ටමකට ගෙන යාමේ ප්රායෝගික උදාහරණයක් බව විශේෂඥයෝ පවසති.
“ව්යසනයක් ඉතා අසීරුවෙන් මඟ හැරුණා”
‘ද මෝනින් ටෙලිග්රාෆ්’ (The Morning Telegraph) වෙත අදහස් දැක්වූ ගුවන් සේවා වෘත්තිකයන්, ප්රේමදාස මහතාගේ හැසිරීම “දැඩි කනස්සල්ලට කරුණක්” සහ “පැහැදිලි කළ නොහැකි දෙයක්” ලෙස විස්තර කළහ.
“කිසිවක් සිදු නොවීම යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ එම ස්ථානය ආරක්ෂිත බව නොවේ,” යැයි නම සඳහන් කිරීමට අකමැති වූ ජ්යෙෂ්ඨ ගුවන් ආරක්ෂණ විශේෂඥයෙක් පැවසීය. “එයින් අදහස් කරන්නේ ව්යසනයක් ඉතා අසීරුවෙන් මඟ හැරුණු බවයි.”
ගින්නක් හෝ පිපිරීමක් සිදු නොවීම ආරක්ෂක කළමනාකරණයේ සාර්ථකත්වයක් නොව හුදු වාසනාව මත සිදුවූවක් බව නිරීක්ෂකයෝ පවසති. ගෝලීය ගුවන් සේවා පරීක්ෂණවලදී, මෙවැනි “නූලෙන් බේරුණු” අවස්ථාවන් සලකනු ලබන්නේ සාර්ථකත්වයක් ලෙස නොව බරපතල අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙසය.
සමාගමේ ප්රතිචාරය සහ නියාමන කාර්යභාරය
අනතුරෙන් පසුව, සිනමන් එයාර් හි මව් සමාගම වන සැෆ්රන් ඒවියේෂන් (Saffron Aviation) නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පහත කරුණු තහවුරු කළේය:
යානයේ මගීන් සිටියේ නැත.
කාර්ය මණ්ඩලය ආරක්ෂිතයි.
කිසිදු තුවාලයක් හෝ මරණයක් සිදු නොවීය.
සමාගම පවසා සිටියේ තමන් ශ්රී ලංකා සිවිල් ගුවන් සේවා අධිකාරිය (CAASL) සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන බවයි. කෙසේ වෙතත්, අනතුර සිදුවූ ස්ථානයෙන් මතුවන දෘශ්ය සාක්ෂි හේතුවෙන් එම ප්රකාශවල විශ්වාසනීයත්වය පිළිබඳ ගැටලු මතු වී ඇත.
නායකත්වයේ හැසිරීම සහ ආරක්ෂණ සංස්කෘතිය පරීක්ෂාවට
ගුවන් සේවා ආරක්ෂණ සංස්කෘතිය හැඩගැසෙන්නේ අත්පොත් හෝ සහතික මත පමණක් නොව, අවදානම් අවස්ථාවලදී ජ්යෙෂ්ඨ නායකයන් හැසිරෙන ආකාරය අනුව බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති. ඉන්දික ප්රේමදාස මහතාගේ හැසිරීම මගින්, සැබවින්ම ක්රියාත්මක වන ප්රමිතීන් මොනවාද යන්න පිළිබඳව සේවක මණ්ඩලයට වැරදි පණිවිඩයක් ලබා දෙන බව ඔවුන් තර්ක කරති. මේ හරහා ශ්රී ලංකා සිවිල් ගුවන් සේවා අධිකාරිය මේ සම්බන්ධයෙන් ගන්නා ක්රියාමාර්ග පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු වී ඇත.
පිළිතුරු අවශ්ය වන නියාමන ප්රශ්න
අනතුර සිදුවූ ස්ථානයේ දුම් පානය කිරීම CAASL රෙගුලාසි, ICAO ආරක්ෂණ මාර්ගෝපදේශ හෝ සමාගමේම ආරක්ෂණ කළමනාකරණ පද්ධති (SMS) ක්රියා පටිපාටි උල්ලංඝනය කිරීමක්ද? එම අවස්ථාවේදී ආරක්ෂක නිලධාරීන් එහි සිටියේ නම් ඔවුන් එය වැළැක්වීමට කටයුතු නොකළේ ඇයි? මෙම හැසිරීම ගලවා ගැනීමේ කණ්ඩායම්වල හෝ පරීක්ෂකවරුන්ගේ ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් වූවාද? ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් මූලික ආරක්ෂණ නීති උල්ලංඝනය කරන විට CAASL රෙගුලාසි යටතේ නියම කර ඇති විනය පියවර මොනවාද?
ජාත්යන්තර ගුවන් සේවා භාවිතයන්ට අනුව, වැදගත් වන්නේ සිදුවූ ප්රථිඵලය නොව පුද්ගලයාගේ හැසිරීමයි. ආරක්ෂණ පද්ධති පවතින්නේ නරකම තත්ත්වයන් වැළැක්වීමට මිස, වාසනාව නිසා අනතුරක් නොවූ පසු එම වැරදි සාධාරණීකරණය කිරීමට නොවේ.
පාදක සටහනක් නොව, දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක්
ග්රෙගරි වැවේ සිදුවීමෙන් ජීවිත හානි සිදු නොවූවත්, එම ස්ථානයෙන් ලැබුණු වීඩියෝ දර්ශන මගින් ආරක්ෂණ සංස්කෘතිය සහ නායකත්වයේ වගකීම පිළිබඳ බරපතල අඩුපාඩු නිරාවරණය වී ඇත. දැන් ඇති සැබෑ පරීක්ෂණය නම්, සිවිල් ගුවන් සේවා අධිකාරිය මෙම සිදුවීම බරපතල ආරක්ෂක අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස සලකා දැඩි ක්රියාමාර්ග ගන්නේද, නැතහොත් එය නොසලකා හරින්නේද යන්නයි. වත්මන් සිවිල් ගුවන් සේවා අධ්යක්ෂ ජනරාල් දමින්ද රඹුක්වැල්ල මහතා සහ ඉන්දික ප්රේමදාස මහතා යන දෙදෙනාම ගුවන් හමුදා පසුබිමක් සහිත අය වීම නිසා, නියාමන ස්වාධීනත්වය සහ විනිවිදභාවය පිළිබඳව මහජන විශ්වාසය රැකගැනීම මෙහිදී තීරණාත්මක වනු ඇත.
ගුවන් සේවයේදී, වාසනාව යනු ආරක්ෂණ උපාය මාර්ගයක් නොවේ. වගවීම පමණක් එසේ වේ.
