මරණ අනුපාතය සියයට 75 දක්වා ඉහළ යා හැකි සහ මෙතෙක් ස්ථිර ප්රතිකාරයක් සොයාගෙන නොමැති නිපා (Nipah) වෛරසය පිළිබඳව ලොව පුරා යළිත් දැඩි අවධානයක් යොමුව තිබේ. මේ පිළිබඳව ශ්රී ලාංකිකයන් හදිසියේ දැනගත යුතු කරුණු කිහිපයකි.
කොවිඩ් වසංගතය මගින් බෝවන රෝග පිළිබඳව ගෝලීය වශයෙන් ඇති කළ දැනුවත්භාවයෙන් පසුව, ලෝකයේ අවධානය දැන් තවත් භයානක රෝග කාරකයක් වෙත යොමුව ඇත. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) විසින් බරපතල ගෝලීය තර්ජනයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති නිපා වෛරසය, ලොව දන්නා මාරාන්තික වෛරස අතරින් එකකි. මෙහි ආසාදිතයන් අතර මරණ අනුපාතය සියයට 40 සිට 75 දක්වා ඉහළ අගයක් ගනී.
නිපා වෛරසය මුලින්ම හඳුනාගනු ලැබුවේ 1998 සහ 1999 වසරවල මැලේසියාවේ ‘සුන්ගායි නිපා’ (Sungai Nipah) ගම්මානයෙනි. මුල්ම රෝගීන් වාර්තා වූයේ ඌරු ගොවිපළවල් ආශ්රිතව ජීවත් වූ පුද්ගලයන්ගෙනි. පසුව කරන ලද පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු වූයේ වවුලන් මෙම වෛරසයේ ස්වභාවික වාහකයන් බවයි. වවුලන්ගෙන් ඌරන්ටත්, පසුව ඌරන්ගෙන් මිනිසුන්ටත් මෙම වෛරසය ආසාදනය වී තිබුණි.
ඉන්දියාවෙන් සහ බංග්ලාදේශයෙන් මෑතකදී වාර්තා වූ රෝගී තත්ත්වයන් හරහා මෙම වෛරසය ව්යාප්ත විය හැකි ක්රම කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත. වවුලන්ගේ ඛේටය හෝ මළපහ තැවරුණු පලතුරු අනුභව කිරීම, වවුලන් මගින් දූෂිත වූ පාන වර්ග පානය කිරීම හෝ ආසාදිත සතුන් සමීපව ඇසුරු කිරීම මගින් මිනිසුන්ට මෙය ආසාදනය විය හැකිය. වඩාත්ම භයානක කරුණ වන්නේ, ආසාදිතයෙකු රැකබලා ගන්නා පවුලේ සාමාජිකයන් සහ සෞඛ්ය සේවකයන් හරහා පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට මෙම වෛරසය පැතිරීමට ඇති හැකියාවයි.
රෝග ලක්ෂණ සහ ප්රතිකාර
වෛරසය ශරීරගත වී දින 4 සිට 14 දක්වා කාලය තුළ රෝග ලක්ෂණ මතු වේ. මූලික ලක්ෂණ වන්නේ:
උණ සහ හිසරදය
කැස්ස සහ ශ්වසන අපහසුතා
දරුණු අවස්ථාවලදී මොළයේ ඉදිමීම (Encephalitis)
අන්දමන්ද වීම, සහ පැය 24-48ත් අතර කාලයකදී සිහි නැති වීම (Coma)
වර්තමානය වන විට නිපා වෛරසය සඳහා අනුමත කරන ලද ප්රතිවෛරස ඖෂධයක් හෝ එන්නතක් නොමැත. වෛද්ය ප්රතිකාර ප්රධාන වශයෙන් යොමු කෙරෙන්නේ රෝග ලක්ෂණ පාලනය කිරීමට සහ දැඩි සත්කාරක පහසුකම් සැපයීමටය.
ශ්රී ලංකාවේ තත්ත්වය
ශ්රී ලංකාවෙන් මෙතෙක් නිපා වෛරසය ආසාදනය වූ කිසිදු රෝගියෙකු නිල වශයෙන් වාර්තා වී නොමැත. එහෙත්, අප රටේ වවුලන් බහුලව සිටීම සහ ආසාදිත රටවල් අසලම පිහිටා තිබීම නිසා අප දැඩි අවධානයෙන් සිටිය යුතුය. මහජන සෞඛ්ය විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන පරිදි අනුගමනය කළ යුතු පූර්ව ආරක්ෂණ පියවර කිහිපයකි:
සතුන් සපා කෑ හෝ බිම වැටී ඇති පලතුරු අනුභවයෙන් වැළකීම.
පලතුරු හොඳින් සෝදා ආහාරයට ගැනීම.
වවුලන් ගැවසෙන ප්රදේශවල ඇති විවෘත පානීය ජල මූලාශ්ර භාවිතයෙන් වැළකීම.
රෝග ලක්ෂණ මතු වූ වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර සඳහා යොමු වීම.
දැනුවත්භාවය, සනීපාරක්ෂාව සහ කල්තියා ක්රියාත්මක වීම මෙවැනි වසංගතයකින් ආරක්ෂා වීමට ඇති ශක්තිමත්ම අවි වේ.
