ශ්රී ලංකාවේ ගීතයට අර්ථයක්, සමාජයට හඬක් සහ පරම්පරා ගණනාවකට මතකයක් ඉතිරි කළ නන්දා මාලනී නම් මහා කලාකාරියගේ සංගීත ගමනට අද අපි අවසන් ආචාරය පුද කරමු.
2026 අගෝස්තු 20 වැනිදා ශ්රී ලාංකේය සංගීතයේ එක් යුගයක් නිහඬ විය.
විශාරද ආචාර්ය නන්දා මාලනී මහත්මිය, වසර 82ක් වූ සිය ජීවිත ගමන නිමා කරමින් නාවල පිහිටි සිය නිවසේදී අභාවප්රාප්ත වූවාය. දශක හයකට වැඩි කාලයක් පුරා ඇය ශ්රී ලාංකේය සංගීතයට කළ මෙහෙවර කොතරම් විශාලද යන්න ඇයගේ අභාවයෙන් පසු රට පුරා මතුව ඇති ශෝකයෙන්ම පැහැදිලි වේ.
ඇය වෙනුවෙන් ශ්රී ලංකා රජය අගෝස්තු 21, 22 සහ 23 යන දින තුන ජාතික ශෝක දින ලෙස ප්රකාශයට පත් කර තිබීමද, ඇය රටේ කලා හා සංස්කෘතික ජීවිතයට කළ බලපෑමේ තරම කියාපාන සුවිශේෂී සලකුණකි.
නමුත් නන්දා මාලනී ගැන කතා කරන විට “ගායිකාවක්” යන වචනය පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ.
ඇය යනු ගීතය තුළින් යුගයක් කතා කළ කලාකාරියකි.
පුංචි දැරියකගෙන් ශ්රී ලංකාවේ මහා ගායන ශිල්පිනියක් දක්වා
1943 අගෝස්තු 23 වැනිදා අලුත්ගම ලෙවන්දූව ප්රදේශයේ උපත ලැබූ නන්දා මාලනී, කුඩා වියේ සිටම ගායනයට දැක්වූ සුවිශේෂී දක්ෂතාව නිසා අවධානය දිනාගත්තාය.
ඇයගේ ගායන හැකියාව මුල්වරට පුළුල් ශ්රාවක පිරිසක් අතරට ගියේ ගුවන්විදුලිය හරහාය. “බුදු සාදු” වැනි ගීත ගායනා කරමින් කුඩා කාලයේදීම ඇයගේ හඬ ශ්රාවකයන්ට හඳුනාගැනීමට හැකි විය.
ඒ හඬ පසුව ශ්රී ලංකාවේ සංගීත ඉතිහාසයේ අමතක නොවන හඬක් බවට පත්වනු ඇතැයි එදා කිසිවෙකු නොසිතන්නට ඇත.
“රන්මුතු දූව” සහ සිනමා ගීතයේ නව පරිච්ඡේදයක්
1962 වසරේ තිරගත වූ “රන්මුතු දූව” චිත්රපටය නන්දා මාලනීගේ සිනමා ගායන ජීවිතයේ වැදගත්ම ආරම්භක සන්ධිස්ථානයකි.
ශ්රී ලංකාවේ ප්රථම වර්ණ සිංහල චිත්රපටය ලෙස සැලකෙන රන්මුතු දූව සඳහා පණ්ඩිත් ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේවයන්ගේ සංගීත අධ්යක්ෂණය යටතේ ඇය නාරද දිසාසේකර සමඟ ගැයූ “ගලන ගඟකි ජීවිතේ” ගීතය ඇයගේ නාමය සිනමා සංගීතය තුළ ස්ථාපිත කිරීමට විශාල දායකත්වයක් ලබා දුන්නේය.
ඒ වෙනුවෙන් ඇය පළමු සරසවිය සම්මාන උළෙලේදී හොඳම කාන්තා පසුබිම් ගායිකාව ලෙස සම්මානයට පාත්ර වූවාය.
එය ඇයගේ දීර්ඝ සම්මාන ගමනේ ආරම්භය පමණි.
අමරදේවයන් සමඟ ගොඩනැගුණු සංගීත ගමන
නන්දා මාලනීගේ සංගීත ජීවිතය ගැන කතා කරන විට පණ්ඩිත් ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේවයන්ගේ නාමය අමතක කළ නොහැක.
අමරදේවයන්ගේ වැඩසටහන් හා නිර්මාණ හරහා නන්දා මාලනීගේ ගායන හැකියාව තවදුරටත් වර්ධනය වූ අතර, පසුව ඔවුන් දෙදෙනා ශ්රී ලංකාවේ සංගීත ඉතිහාසයේ මතකයේ රැඳෙන නිර්මාණ රැසකට දායක වූහ.
1971දී පැවැත්වුණු “ශ්රාවණ ආරාධනා” ප්රසංගයද ඔවුන්ගේ සංගීත සහයෝගීතාවයේ වැදගත් අවස්ථාවක් විය.
ජනප්රියත්වයට වඩා එහා ගිය ගීත
නන්දා මාලනීගේ විශේෂත්වය වූයේ ඇය ගීත ගැයුවේ ජනප්රිය වීමට පමණක් නොවීමයි.
ඇයගේ ගීත තුළ ආදරය තිබුණි.
විරහව තිබුණි.
මව් සෙනෙහස තිබුණි.
කාන්තාවකගේ අභ්යන්තර හැඟීම් තිබුණි.
මිනිස් ජීවිතයේ සතුටත් වේදනාවත් තිබුණි.
එමෙන්ම සමාජයේ අසාධාරණය, දුක් වේදනා සහ මිනිසුන් මුහුණ දෙන යථාර්ථයන් පිළිබඳ ප්රශ්නද තිබුණි.
“පිපුණු මලේ රුව”, “කඩ මණ්ඩියේ”, “මන්ද නාව කරන්නේ” වැනි නිර්මාණ හරහා ඇය මිනිස් ජීවිතයේ ඉතා සංවේදී පැතිකඩ ගීතයට ගෙන ආවාය.
ඒ නිසා නන්දා මාලනීගේ ගීත අසන විට අපට දැනෙන්නේ හුදෙක් ගායනයක් නොවේ.
අපේම ජීවිතයේ කිසියම් කොටසක් ඒ හඬ තුළින් ඇසෙන බවකි.
“සත්යයේ ගීතය” — ගීතයට නව අරුතක්
1973දී නන්දා මාලනී සිය පළමු ඒකපුද්ගල ප්රසංග මාලාව ආරම්භ කළාය. එය ප්රසංග 530ක් පමණ පැවැත්වීමෙන් පසු 1979දී අවසන් විය.
ඉන් අනතුරුව 1981දී ආරම්භ කළ “සත්යයේ ගීතය” ප්රසංග මාලාවද ඇයගේ කලා ජීවිතයේ සුවිශේෂී පරිච්ඡේදයක් විය. එය ප්රසංග 500කට ආසන්න සංඛ්යාවක් දක්වා ගමන් කළේය.
මෙහිදී නන්දා මාලනී තවදුරටත් හුදෙක් ගායිකාවක් නොවීය.
ඇය සමාජය දෙස බලන කලාකාරියක් බවට පත්වූවාය.
“පවන” — ගීතයෙන් කතා කළ සමාජ හෘදසාක්ෂිය
1987දී ආරම්භ කළ “පවන” ප්රසංග මාලාව නන්දා මාලනීගේ සංගීත ගමනේ වඩාත්ම කතාබහට ලක් වූ නිර්මාණාත්මක පරිච්ඡේදයකි.
එම ප්රසංග හරහා ඇය එවකට ශ්රී ලංකා සමාජය මුහුණ දෙමින් සිටි ප්රචණ්ඩත්වය, අසාධාරණය, දේශපාලනික හා සමාජීය අර්බුද වැනි කරුණු පිළිබඳව සංගීතයෙන් කතා කළාය. ප්රසංග මාලාව මාස 18ක් පුරා පැවති අතර ප්රසංග 205ක් පමණ පැවැත්වූ බව වාර්තා වේ.
ඒ නිසා “පවන” යනු තවත් සංගීත ප්රසංගයක් පමණක් නොවේ.
එය ගීතය සමාජයේ හෘදසාක්ෂියක් බවට පත් කළ නිර්මාණාත්මක ප්රකාශනයකි.
ගායනය පමණක් නොව, අධ්යාපනයත් ඇගේ ගමනේ කොටසක්
නන්දා මාලනීගේ සාර්ථකත්වය පිටුපස තිබුණේ උපතින් ලැබුණු හඬ පමණක් නොවේ.
ඇය සංගීතය පිළිබඳ විධිමත් අධ්යාපනයක්ද ලැබුවාය.
ඉන්දියාවේ ලක්නව්හි Bhatkhande Music Institute හි ඉගෙනුම ලැබූ ඇය පසුව විශාරද සුදුසුකම ලබාගත්තාය. ඇය සංගීත අධ්යාපනයට ලබාදුන් වැදගත්කම පසුව ඇය විසින් පිහිටුවන ලද නන්දා මාලනී සංගීත ආශ්රමය හරහාද පැහැදිලි විය.
සම්මාන ගණනකට වඩා විශාල වූ ඇගේ ගෞරවය
දශක හයකට වැඩි කාලයක් පුරා නන්දා මාලනී ජාතික මට්ටමේ සම්මාන රැසකට පාත්ර වූවාය.
සරසවිය සම්මාන, ජනාධිපති සම්මාන ඇතුළු සම්මාන රැසකින් ඇයගේ ගායන දක්ෂතාව සහ කලා මෙහෙවර ඇගයීමට ලක්විය.
2017දී ශ්රී ලංකා දෘශ්ය හා රංග කලා විශ්වවිද්යාලය විසින් ඇයට ලලිත කලා ක්ෂේත්රයේ ගෞරව ආචාර්ය උපාධියක් පිරිනමන ලදී.
එහෙත් ඇයගේ සැබෑ සම්මානය වූයේ කුසලාන හෝ සහතික නොවේ.
පරම්පරා ගණනාවක් ඇයගේ ගීත තම ජීවිතයේ කොටසක් කරගෙන සිටීමය.
අද රටක් ඇගේ වියෝව වෙනුවෙන් නිහඬ වී සිටී
නන්දා මාලනී මහත්මියගේ අභාවයත් සමඟ ශ්රී ලංකාව දින තුනක ජාතික ශෝක කාලයකට පිවිස තිබේ. අගෝස්තු 21 සිට 23 දක්වා එම ජාතික ශෝක කාලය ක්රියාත්මක වේ.
ඇයගේ දේහයට අවසන් ගෞරව දැක්වීම සඳහා අද සිට ජනතාවට අවස්ථාව සලසා තිබේ.
ඒ අතරින් වඩාත් සංවේදී කරුණ වන්නේ, ඇයගේ හඬින් ජීවිතයේ විවිධ අවස්ථාවල සැනසීමක්, ශක්තියක් හෝ මතකයක් ලබාගත් මිනිසුන් අද ඇයගෙන් අවසන් වරට සමුගැනීමට පැමිණීමයි.
හඬ නිහඬ වුණත්…
කාලය ගත වේ.
පරම්පරා වෙනස් වේ.
තාක්ෂණය වෙනස් වේ.
ගීත අසන මාධ්ය වෙනස් වේ.
නමුත් ඇතැම් ගීත කාලයත් සමඟ පැරණි නොවේ.
ඇතැම් හඬවල් වයසට යන්නේ නැත.
නන්දා මාලනීගේ හඬ එවැනි හඬකි.
ඇය ගැයූ ගීත තවත් පරම්පරාවක් ගයනු ඇත.
ඇයගේ ගීත තවත් පරම්පරාවක් අසනු ඇත.
ඇය ගැයූ මිනිස්කම, ආදරය, වේදනාව සහ සමාජය පිළිබඳ ප්රශ්න තවත් පරම්පරාවක් සිතනු ඇත.
ඒ නිසා 2026 අගෝස්තු 20 වැනිදා නිහඬ වූයේ නන්දා මාලනීගේ හඬ පමණි.
ඇයගේ ගීත නිහඬ වී නැත.
ඇයගේ මතකය නිහඬ වී නැත.
ඇයගේ සංගීත උරුමය නිහඬ වී නැත.
නන්දා මාලනී නම් ඒ අසමසම කලාකාරිය අප අතරින් සමුගෙන ගියත්, ඇයගේ හඬ තවත් දශක ගණනාවක් ශ්රී ලංකාවේ ගුවන් විදුලි තරංග අතරත්, මිනිසුන්ගේ මතක අතරත්, ගීත අතරත් ජීවත් වනු ඇත.
ඇය ගී ගැයුවේ ජීවිතය ගැන ය.
ඒ නිසා ඇයගේ ගීත ජීවත් වේ.
ආචාර්ය විශාරද නන්දා මාලනී මහත්මියනි,
ඔබට නිවන් සුව.
