හෝටල් ලොබියක් පොදු ස්ථානයක් වුවත්, එහි පටිගත වන CCTV දර්ශන ඕනෑම පාර්ශ්වයකට නිකුත් කළ හැකිද? කොළඹ තරු පහේ හෝටලයක සිදුවීමක් මුල් කරගනිමින් පෞද්ගලිකත්වය, දත්ත ආරක්ෂාව සහ මාධ්‍ය ආචාරධර්ම පිළිබඳ විවාදයක් මතුව තිබේ.
කොළඹ පිහිටි තරු පහේ හෝටලයක ලොබියට පුද්ගලයන් පිරිසක් ඇතුළු වන සහ හෝටලයේ කොරිඩෝරයක් ඔස්සේ කාමරයක් වෙත ගමන් කරන ආකාරය දැක්වෙන CCTV දර්ශන සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රචාරය වීමත් සමඟ මෙම සංවාදය ආරම්භ වී තිබේ. එම පිරිස අතර මේ දිනවල දැඩි කතාබහට ලක්ව සිටින භික්ෂුවක ලෙස හඳුන්වන පුද්ගලයකු ද සිටින බව වාර්තා වේ.
අදාළ දර්ශන මුලින්ම ප්‍රචාරය වී ඇත්තේ ජනාධිපති මාධ්‍ය අංශයට සම්බන්ධ පුද්ගලයකුගේ ෆේස්බුක් ගිණුමක් හරහා බවට පැවසීමත් සමඟ සිදුවීමට දේශපාලන මානයක් ද එක්ව තිබේ.
මෙහිදී මතුවන ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය වන්නේ හෝටල් ලොබියක් පොදු ස්ථානයක් ලෙස සැලකිය හැකි වුවත්, එහි පටිගත වන ආරක්ෂක කැමරා දර්ශන තෙවැනි පාර්ශ්වයකට හෝ සමාජ මාධ්‍ය වෙත මුදාහැරීමට හෝටල් කළමනාකාරිත්වයට අසීමිත බලයක් තිබේද යන්නයි.
හෝටල් ලොබියක් පොදු ස්ථානයක්ද?
හෝටල් ලොබියක් සම්බන්ධයෙන් පොදු සහ පෞද්ගලික යන සංකල්ප දෙකම අදාළ වේ. එය හෝටලයට අයත් පෞද්ගලික දේපළක් වුවද, අමුත්තන්ට, පාරිභෝගිකයන්ට සහ සේවා ලබාගැනීමට පැමිණෙන පුද්ගලයන්ට ප්‍රවේශය ලබාදෙන ස්ථානයකි.
ඒ අනුව, හෝටල් ලොබියක් සම්පූර්ණයෙන්ම පොදු ස්ථානයකට හෝ පෞද්ගලික නිවසක් වැනි ස්ථානයකට සමාන කළ නොහැකිය. එහි ප්‍රවේශය සහ භාවිතය හෝටල් කළමනාකාරිත්වය විසින් පාලනය කරනු ලබන අතර, ආරක්ෂාව සඳහා CCTV කැමරා සවි කිරීම ද සාමාන්‍ය භාවිතයකි.
එහෙත්, CCTV කැමරා මගින් යම් සිදුවීමක් පටිගත කිරීමට අවසර තිබීම සහ එම දර්ශන වෙනත් පාර්ශ්වයකට ලබාදීමට හෝ ප්‍රසිද්ධ කිරීමට අවසර තිබීම එකිනෙකට වෙනස් කරුණු දෙකකි.
හෝටල් ලොබියකදී තමන් CCTV කැමරාවලට හසු විය හැකි බවට අමුත්තන්ට අවබෝධයක් තිබිය හැකිය. නමුත් ඒ හේතුවෙන් තමන්ගේ දර්ශන ඕනෑම පුද්ගලයකුට ලබාගැනීමට හෝ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රචාරය කිරීමට අවසර ලැබෙන බවක් අදහස් නොවේ.
හෝටල් කාමරයක් තුළ ඇති පෞද්ගලිකත්වය
හෝටලයක පොදු ප්‍රදේශ සහ අමුත්තකු නවාතැන් ගන්නා කාමරය අතර සැලකිය යුතු වෙනසක් පවතී.
මුදල් ගෙවා ලබාගත් හෝටල් කාමරයක් තුළ රැඳී සිටින පුද්ගලයකුට සැලකිය යුතු පෞද්ගලිකත්වයක් අපේක්ෂා කළ හැකිය. ඒ අනුව, එවැනි කාමරයකට අනවසරයෙන් ඇතුළුවීම හෝ එහි සිදුවන පෞද්ගලික කටයුතු නිරීක්ෂණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වෙනම නීතිමය කරුණු මතුවිය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, හෝටල් කාමරයක් සෑම නීතිමය කටයුත්තකදීම පෞද්ගලික නිවසකට සම්පූර්ණයෙන් සමාන වන බව හෝ පොලිසියට සෑම අවස්ථාවකදීම සෝදිසි වරෙන්තුවක් අනිවාර්ය බව සාමාන්‍යකරණය කළ නොහැකිය. එවැනි කරුණු අදාළ නීතිය, විමර්ශනයේ ස්වභාවය සහ පවතින අවස්ථානුකූල තත්ත්වයන් මත තීරණය වේ.
CCTV දර්ශන පිටතට නිකුත් කිරීමේ සීමා
විවාදයට ලක්ව ඇති සිදුවීමේදී පටිගත වූ දර්ශන හෝටලයේ ලොබිය සහ කාමර වෙත යන කොරිඩෝරය ආශ්‍රිතව සිදුවූ බව පැවසේ.
එවැනි දර්ශන ආරක්ෂක අරමුණු සඳහා පටිගත කර තබාගැනීම සහ ඒවා බාහිර පාර්ශ්වයකට ලබාදීම අතර පැහැදිලි වෙනසක් තිබිය යුතුය. CCTV දර්ශනවලින් පුද්ගලයකු හඳුනාගත හැකි නම්, ඒවා පෞද්ගලික දත්ත ලෙස සැලකීමේ හැකියාව ද පවතී.
ඒ අනුව, එම දර්ශන ලබාදීමේදී අදාළ නීතිමය පදනම, ඒවා භාවිත කරන අරමුණ සහ දත්ත ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම් සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
දර්ශන අධිකරණයකට හෝ නීත්‍යනුකූල විමර්ශනයක් සිදුකරන බලධාරියකුට ලබාදීම සහ ඒවා දේශපාලනික හෝ වෙනත් අරමුණක් සඳහා සමාජ මාධ්‍යයට මුදාහැරීම එකම කාරණයක් නොවේ.
එහෙත්, CCTV දර්ශන පිටතට නිකුත් කළ හැක්කේ අධිකරණ නියෝගයක් මත පමණක් බවට ද සියලු අවස්ථා සඳහා අදාළ වන නීතිමය නිගමනයක් ලබාදිය නොහැකිය. එවැනි දර්ශන නිකුත් කිරීමේ නීත්‍යනුකූලභාවය අදාළ නීති සහ අවස්ථාවේ කරුණු අනුව විමසා බැලිය යුතුය.
පෞද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණ පනත අදාළ වන්නේ කෙසේද?
ශ්‍රී ලංකාවේ 2022 අංක 9 දරන පුද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණ පනත පෞද්ගලික දත්ත සැකසීම සම්බන්ධයෙන් වැදගත් නීතිමය රාමුවක් සපයයි.
පුද්ගලයන් හඳුනාගත හැකි CCTV දර්ශන රැස් කිරීම, ගබඩා කිරීම, ප්‍රවේශය ලබාදීම සහ වෙනත් අරමුණු සඳහා භාවිත කිරීමේදී අදාළ දත්ත ආරක්ෂණ නීති සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
එවැනි දත්ත ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම අදාළ තත්ත්වයන් යටතේ දත්ත පාලකයන්ට පැවරිය හැකිය. එම නිසා ආරක්ෂක අරමුණක් සඳහා රැස් කළ දර්ශන වෙනත් අරමුණකට භාවිත කරන්නේ නම්, ඒ සඳහා පවතින නීතිමය පදනම සහ අදාළ සීමා පරීක්ෂා කිරීම වැදගත් වේ.
කෙසේ වෙතත්, පනතේ අදාළ විධිවිධාන, ඒවා ක්‍රියාත්මක වන කාලසීමාව සහ අදාළ ව්‍යතිරේක සලකා බැලීමකින් තොරව යම් ක්‍රියාවක් නීතිවිරෝධී බවට අවසන් නිගමනයකට එළඹීම සුදුසු නොවේ.
නීතිඥ තිෂ්‍ය වේරගොඩ මතු කරන පෞද්ගලිකත්ව ගැටලුව
මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් සිය ෆේස්බුක් පිටුවේ අදහස් පළකර ඇති නීතිඥ තිෂ්‍ය වේරගොඩ පෙන්වා දෙන්නේ පෞද්ගලිකත්වය යනු පුද්ගලයකුට ලබාදෙන වරප්‍රසාදයක් නොව, ආරක්ෂා කළ යුතු අයිතියක් බවයි.
ඔහුගේ අදහස අනුව, හෝටලයකට පැමිණෙන පුද්ගලයකුට තමන්ගේ පෞද්ගලිකත්වයට ගරු කරනු ඇතැයි සාධාරණ අපේක්ෂාවක් තිබිය හැකිය. පුද්ගලික දත්ත රැස්කරන ආයතන ඒවා ආරක්ෂා කිරීමට අදාළ නීතිමය වගකීම්වලට යටත් වන බව ද ඔහු අවධාරණය කරයි.
ආරක්ෂක අරමුණු සඳහා රැස්කරන CCTV දර්ශන වෙනත් පාර්ශ්වයකට ලබාදීමේදී එම පියවර සඳහා නීත්‍යනුකූල පදනමක් තිබේද යන්න විමසා බැලිය යුතු බව ඔහුගේ මතයයි.
තවද, යම් පුද්ගලයකුට එරෙහිව දේශපාලනික හෝ වෙනත් විවේචන පැවතියද, එම පුද්ගලයාගේ දත්ත භාවිත කිරීමේදී අදාළ නීතිමය හා ආචාරධාර්මික සීමා නොසලකා හැරිය නොහැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
මෙය අදාළ සිදුවීමට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් කිහිපදෙනකුට පමණක් සීමා වූ ගැටලුවක් නොව, හෝටල් සහ වෙනත් ආයතනවල CCTV පද්ධති මගින් පටිගත වන සියලු දෙනාටම අදාළ විය හැකි කරුණකි.
දේශපාලන වාසිය සහ මාධ්‍ය ආචාරධර්ම
මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් සමාජ මාධ්‍ය තුළ පවතින ඇතැම් අදහස්වලින් පෙනී යන්නේ, අදාළ පුද්ගලයා පිළිබඳ සමාජයේ පවතින විවේචන හේතුවෙන් වීඩියෝ දර්ශන ප්‍රසිද්ධ කිරීම සාධාරණ ක්‍රියාවක් ලෙස ඇතැමුන් දකින බවයි.
එහෙත්, පුද්ගලයකු සම්බන්ධයෙන් පවතින සමාජ මතය සහ ඔහුගේ පෞද්ගලික දත්ත භාවිත කිරීමේ නීත්‍යනුකූලභාවය එකිනෙකට වෙනස් කරුණු දෙකකි.
අදාළ දර්ශන ප්‍රසිද්ධ කිරීම ජාතික ආරක්ෂාවට හෝ මහජන යහපතට සේවයක් කළේද යන්න විමසීමට පෙර, ඒවා ලබාගත් ආකාරය, නිකුත් කළ පාර්ශ්වය, නිකුත් කිරීමේ අරමුණ සහ ඒ සඳහා පැවති නීතිමය අවසරය පිළිබඳව පැහැදිලි කරගත යුතුය.
එමෙන්ම, දර්ශන නිකුත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් හෝටල් කළමනාකාරිත්වයේ භූමිකාවක් තිබුණේද, වෙනත් පාර්ශ්වයකට ඒවා ලැබුණේ කෙසේද සහ එම ක්‍රියාවලියට අදාළ ආරක්ෂක ක්‍රමවේද අනුගමනය කර තිබුණේද යන්න ද විමර්ශනය කළ යුතු කරුණු වේ.
අද ප්‍රතිවාදියාට සිදුවන දේ හෙට තමන්ටත් සිදුවිය හැකිය
මෙම සිදුවීමෙන් මතුවන පුළුල්ම ප්‍රශ්නය වන්නේ දේශපාලන මතභේදයක් හෝ පුද්ගලයකු පිළිබඳ සමාජ විවේචනයක් හේතුවෙන් පෞද්ගලිකත්වය සහ දත්ත ආරක්ෂාව පිළිබඳ ප්‍රමිතීන් නොසලකා හැරිය හැකිද යන්නයි.
යම් පුද්ගලයකුගේ ක්‍රියාකලාපය සම්බන්ධයෙන් විවේචන තිබිය හැකිය. එමෙන්ම, මහජන යහපතට අදාළ කරුණු පිළිබඳව විමර්ශන පැවැත්වීමේ අවශ්‍යතාව ද තිබිය හැකිය. එහෙත්, ඒ කිසිවක් නීතිමය ක්‍රියාපටිපාටි සහ ආචාරධාර්මික සීමා නොසලකා හැරීමට ස්වයංක්‍රීය අවසරයක් ලබා නොදේ.
අද දේශපාලන ප්‍රතිවාදියකුට අදාළ දර්ශන ප්‍රසිද්ධ කිරීම සාධාරණ යැයි පිළිගන්නේ නම්, හෙට තමන්ට අදාළ දර්ශන වෙනත් පාර්ශ්වයක් විසින් එලෙසම භාවිත කරන විට ඊට එරෙහිව හඬ නැගීමේ සදාචාරාත්මක පදනම ද දුර්වල විය හැකිය.
එබැවින්, මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කළ යුත්තේ වීඩියෝ දර්ශනවල සිටින පුද්ගලයන් පිළිබඳ සමාජ මතයට පමණක් නොවේ. පෞද්ගලිකත්වය, දත්ත ආරක්ෂාව, ආයතනික වගකීම සහ මාධ්‍ය ආචාරධර්ම පිළිබඳව ද විවෘත හා සාධාරණ සංවාදයක් ඇති කිරීම මේ මොහොතේ අත්‍යවශ්‍ය වේ.
