බැංකු ගිණුම්වල තියෙන සල්ලි ආරක්ෂා කරගන්න එක පාරිභෝගිකයින්ගේ විතරක් වගකීමක්ද? නැත්නම් අපේ සල්ලි බලාගන්න බැංකු සහ නියාමන ආයතනත් ඒකට ප්‍රමාණවත් දෙයක් කරනවද කියන එක තමයි දැන් තියෙන ලොකුම ප්‍රශ්නේ.
හදිසියේ දවසක ඔබගේ බැංකු ගිණුමෙන් ලක්ෂ ගණනක් මංකොල්ල කාලා කියලා දැනගන්න ලැබුණොත් කොහොමද?
ඔබ කලබලයෙන් බැංකුවට කතා කරලා බලාපොරොත්තු වෙන්නේ ඉක්මන් පරීක්ෂණයක්, සල්ලි ටික ආපහු ලබාගන්න උත්සාහයක් සහ ඇත්තටම වුණේ මොකක්ද කියන පැහැදිලි කිරීමක්.
නමුත් බැංකුවෙන් කියන්නේ වෙනත් කෙනෙක් එක්වරක් පාවිච්චි කරන මුරපදයක් (OTP) පාවිච්චි කරලා සල්ලි අරන් තියෙන නිසා, ඒකෙ සම්පූර්ණ වගකීම පාරිභෝගිකයා වන ඔබම බාරගන්න ඕනේ කියලා.
ඩිජිටල් මූල්‍ය වංචාවකට අසු වුණු කෙනෙකුට බැංකුවෙන් ලැබෙන මේ උත්තරය තවත් ලොකු අසාධාරණයක් විදිහට තමයි දැනෙන්නේ.
මුරපද සහ OTP වගේ රහස්‍ය තොරතුරු ආරක්ෂා කරගන්න එක පාරිභෝගිකයින්ගේ වගකීමක් කියන එක බොරුවක් නෙවෙයි. ඒත් ඒකෙන් බැංකුවල තියෙන ආරක්ෂක පද්ධතිවල දුර්වලතා, ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය නොකිරීම සහ වංචාවකට මුහුණ දුන්නාම බැංකු දක්වන මන්දගාමී ප්‍රතිචාර ගැන තියෙන සාධාරණ ප්‍රශ්න යටපත් වෙන්නේ නැහැ.
ශ්‍රී ලංකාවෙත් දැන් ඩිජිටල් බැංකු සේවා ගොඩක් දුරට භාවිත කරන නිසා, සයිබර් අපරාධකරුවන් බැංකු පද්ධතිවල හිඩැස් වලින් ප්‍රයෝජන අරන් සල්ලි හොරකම් කරනකොට, ඒ පාඩුවෙ වගකීම භාරගන්න ඕනේ කවුද කියන ප්‍රශ්නය දැන් මඟහරින්න බැහැ.
OTP උගුල: වංචාකරුවන් අපේ විශ්වාසය පාවිච්චි කරන හැටි
ඩිජිටල් වංචාකරුවන් පාවිච්චි කරන හොඳම ක්‍රමයක් තමයි බොරු කෙටි පණිවුඩ (SMS), ව්‍යාජ ලින්ක් සහ වෙනත් කෙනෙක් වගේ පෙනී සිටීම.
ඔබට විශ්වාසදායක බැංකුවකින් ආපු එකක් වගේ පෙනෙන SMS එකක් ලැබෙන්න පුළුවන්. ඒකේ ලියලා තියෙන්න පුළුවන් ඔබේ ගිණුම තාවකාලිකව අත්හිටුවලා තියෙනවා කියලා හරි, ඉක්මනින් තොරතුරු තහවුරු කරන්න කියලයි. නැත්නම් බැංකුවේ සයිට් එක වගේම හදාපු බොරු වෙබ් අඩවියකට යන්න කියලා ලින්ක් එකක් දෙන්න පුළුවන්.
සමහර වෙලාවට ඇත්ත බැංකු වලින් එන පණිවුඩ එන තැනම (Sender Name) මේ බොරු පණිවුඩත් වැටෙන විදිහට සකස් කරලා තියෙන නිසා මිනිස්සු පටලවා ගන්න එක ලේසියි.
මිනිස්සු නොදැනුවත්වම මේ වගේ බොරු ලින්ක් එකකට ගිහින් තමන්ගේ විස්තර හෝ OTP අංකය දැම්මොත්, තමන්ට වෙන දේ තේරෙන්නත් කලින් අපරාධකරුවන් ගිණුමේ සල්ලි ටික මාරු කරගෙන ඉවරයි.
මෙතැනදී ලොකු ප්‍රශ්න ටිකක් මතුවෙනවා:
බැංකු සහ දුරකථන සේවා ආයතන, මේ විදිහට බැංකු වගේ මවාපාමින් එන බොරු පණිවුඩ නවත්තන්න මොන වගේ ආරක්ෂක පියවරද අරන් තියෙන්නේ? සාමාන්‍යයෙන් පොඩි ගනුදෙනු විතරක් කරන ගිණුමකින්, එකපාරටම විනාඩි කීපයක් ඇතුළත ලක්ෂ 5ක් හෝ 10ක් වෙනත් ගිණුමකට මාරු වෙනකොට ඒක හඳුනාගන්න බැංකුවල තියෙන සිස්ටම් මොනවාද? සැක සහිත ගනුදෙනුවක් දැක්කම ඒක තාවකාලිකව නවත්වන්න හෝ බ්ලොක් කරන්න බැංකු කටයුතු කරන්නේ කොහොමද? පාරිභෝගිකයෙක් තමන්ගේ ගිණුමෙන් අවසරයකින් තොරව සල්ලි ගිහින් කියලා දැනුම් දුන්නම, බැංකුව ඒකට කොච්චර ඉක්මනින් ක්‍රියාත්මක වෙනවද? තමන්ට තියෙන අයිතිවාසිකම් සහ වගකීම් ගැන බැංකු පාරිභෝගිකයින්ට හරියටම කියලා දීලා තියෙනවද? මේ ප්‍රශ්නවලින් කියවුණේ නැහැ කිසිම නිශ්චිත බැංකුවක් වැරදි කරලා තියෙනවා කියලා. හැබැයි මේවායින් පැහැදිලි වෙන්නේ බැංකු පද්ධතියේ ආරක්ෂාව තවත් වැඩිදියුණු විය යුතු තැන් මොනවාද කියන එකයි.
ගනුදෙනුවක් සිදුවෙලා තියෙන්නේ OTP එකක් දීලා නම්, ඒක විමර්ශනයකට එකතු කරගන්න ඕනේ තමයි. හැබැයි ඒක විතරක් පෙන්නලා සම්පූර්ණ පරීක්ෂණයක්ම යටපත් කරන එක වැරදියි.
මියුල් ගිණුම් (Mule Accounts): ඩිජිටල් මංකොල්ලවල අනිත් පැත්ත
හොරකම් කරන සල්ලි වංචාකරුවන් එකපාරටම එයාලගේ පුද්ගලික ගිණුම්වලට ගන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට එයාලා පාවිච්චි කරන්නේ ‘මියුල් ගිණුම්’ (Mule Accounts) කියන අතරමැදි ගිණුම් කිහිපයක්.
මේවයින් සමහර ගිණුම් හදා තියෙන්නේ බොරු නම් සහ බොරු හැඳුනුම්පත් පාවිච්චි කරලා. තවත් සමහර ගිණුම් සැබෑ පාරිභෝගිකයින්ගේ ඒවා වෙන්න පුළුවන්; හැබැයි ඔවුන් දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව මේ වගේ සැක සහිත සල්ලි ගන්න සහ යවන්න ඒ ගිණුම් පාවිච්චි කරන්න ඉඩ දීලා තියෙනවා.
මෙතැන අරමුණ වෙන්නේ සල්ලි ටික ගිණුම් ගණනාවක් හරහා අකුණු වේගයෙන් මාරු කරලා, මේ හොරකම කළේ කවුද කියලාවත් හොයාගන්න බැරි විදිහට වහලා දාන එකයි.
මෙන්න මේකෙන් බැංකුවලට සහ නියාමන ආයතනවලට ලොකු ප්‍රශ්න ටිකක් මතු වෙනවා.
පාරිභෝගිකයින් හඳුනා ගැනීමේ නීති (KYC) හරියට ක්‍රියාත්මක වෙනවද?
ශ්‍රී ලංකාවේ බැංකු සහ මූල්‍ය ආයතන මූල්‍ය බුද්ධි ඒකකය (FIU) වගේ ආයතනවල දැඩි නීති යටතේ තමයි පාරිභෝගිකයින්ගේ ගිණුම් විවෘත කරන්නේ සහ සල්ලි නිරීක්ෂණය කරන්නේ.
ඒ නීති හදලා තියෙන්නේ පාරිභෝගිකයා කවුද කියලා හරියටම දැනගන්නත්, සැක සහිත වැඩක් වෙනවා නම් කලින්ම අල්ලගන්නත් තමයි.
ඒත් නීති තිබ්බ පලියට වැඩේ හරියට වෙනවද කියන එක බලන්න ඕනේ ගිණුම් අරිනකොට පුරවන කොළ කෑලි වලින් නෙවෙයි, ඒකේ ප්‍රතිඵල වලින්.
උදාහරණයක් විදිහට: ගිණුමකට එකපාරටම ලොකු සල්ලි ප්‍රමාණයක් ඇවිත්, ඒ විනාඩියෙන් වෙනත් ගිණුම්වලට මාරු වෙනවා නම්, බැංකු ඒ ගැන සොයා බලනවද? ගිණුම් ගණනාවක් පාවිච්චි කරලා මේ විදිහට ඉක්මනට සල්ලි මාරු කරන සැක සහිත රටාවන් බැංකුවලට හොයාගන්න පුළුවන්ද? තවත් කෙනෙක්ගේ සල්ලි වංචා කරලා යනවා කියලා තේරුණ ගමන්, ඒ ආයතන අතරේ ඒ ගැන තොරතුරු හුවමාරු වෙලා තවත් සල්ලි යන එක නවත්තන්න බැංකුවලට පුළුවන්ද? සැක සහිත ගනුදෙනු නීතියට අනුව හරියට වාර්තා කරලා පරීක්ෂා කරනවද? මෙතැනදී මොනවා හරි වැරැද්දක් වෙලා තියෙනවා නම්, ඒකට වගකිව යුත්තේ කවුද කියලා ආයතනිකවත්, පුද්ගලිකවත් බලන්න ඕනේ.
ඒ වගේම, කාර්ය මණ්ඩලයේ කෙනෙක් මේකට සම්බන්ධයි වගේ චෝදනා කරනවා නම් ඒක සාක්ෂිවලින්ම ඔප්පු වෙන්න ඕනේ. නිකම්ම මියුල් ගිණුමක් හැදුණ පලියට බැංකු සේවකයෙක් වැරදි කරලා කියන්න බැහැ.
බැංකු වගකීම ගැන ඉන්දියානු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය කිව්ව සැබෑ කතාව
OTP වංචාවකට අසු වෙලා සල්ලි නැති වෙන හැම කෙනෙක්ටම බැංකුවෙන් සල්ලි ආපහු දෙන්නම ඕනේ කියලා නීතියක් නැතත්, ඉන්දියාවේ අධිකරණ තීන්දු වලින් මේ ගැන අපිට හොඳ අවබෝධයක් ගන්න පුළුවන්.
ඉන්දියානු රාජ්‍ය බැංකුවට (State Bank of India) එරෙහි නඩුවකදී, පාරිභෝගිකයාගේ පැත්තෙන් කිසිම නොසැලකිල්ලක් නැති නම් සහ පැය 24ක් ඇතුළත බැංකුවට දැනුම් දීලා තියෙනවා නම්, ඔන්ලයින් සිදුවන අනවසර මුදල් මාරු කිරීම්වලට බැංකුව වගකිව යුතුයි කියලා ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දු කළා.
අනවසර ගනුදෙනු හඳුනාගන්න සහ නවත්වන්න නව තාක්ෂණය පාවිච්චි කරමින් බැංකු නිතරම අවදියෙන් ඉන්න ඕනේ කියලා අධිකරණය කිව්වා.
ඒ වගේම, පාරිභෝගිකයා තමන්ගේ මෝඩකමට හරි නොසැලකිල්ලට හරි තමන්ගේ OTP අංකය අනුන්ට දීලා සල්ලි නැති කරගත්තොත්, ඒකේ වගකීම පාරිභෝගිකයාටම දරන්න වෙනවා කියලත් ඒ නඩුවෙන් කිව්වා.
ඒ නිසා, පාරිභෝගිකයෙක් රැවටිලා මුරපදයක් දුන්න පලියට බැංකුවම හැම තිස්සෙම වැරදි වෙන්නේ නැහැ.
ඉන්දියානු මහ බැංකුවෙත් මේ වගේ අනවසර ගනුදෙනු ගැන පාරිභෝගික වගකීම් බෙදී යන පැහැදිලි ක්‍රමවේදයක් තියෙනවා.
වැරදුණේ කොතැනද, පාරිභෝගිකයා හැසිරුණේ කොහොමද, බැංකුවට දැනුම් දුන්නේ කොච්චර ඉක්මනටද කියන දේවල් මත තමයි වගකීම තීරණය වෙන්නේ.
පාරිභෝගිකයාගේ නොසැලකිල්ලක් නිසා (ස්වෙච්ඡාවෙන් පාස්වර්ඩ් දුන්නා වගේ දෙයක්) පාඩුවක් වුණොත්, බැංකුවට ඒ ගැන කියනකම් පාඩුව දරන්න වෙන්නේ පාරිභෝගිකයාටමයි. ඊට පස්සේ වෙන දේවල්වලට නීතිය වෙනස්.
ශ්‍රී ලංකාවට මේකෙන් ඉගෙන ගන්න තියෙන ලොකුම පාඩම තමයි, හැම බැංකු වංචාවකටම ඉල්ලපු ගමන් සල්ලි ආපහු දෙන්න ඕනේ කියන එක නෙවෙයි.
ඒ වෙනුවට පාරිභෝගික වගකීම කියන එක පැහැදිලි නීති, නිසි පරීක්ෂණ සහ සාධාරණ ක්‍රමවේදයක් යටතේ තීරණය වෙන්න ඕනේ කියන එකයි.
මියුල් ගිණුම්වලට එරෙහිව ඉන්දියාව ගත්තු තවත් පියවර
ඩිජිටල් වංචා සහ මියුල් ගිණුම් වැඩි වෙන එක ගැන ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මෑතකදී තවත් දැඩි නියෝග නිකුත් කළා.
2026 අගෝස්තු මාසයේදී, අධිකරණය නියෝග කළා සැක සහිත ගිණුම් ගැන සොයා බැලීමේ ක්‍රියාවලිය තවත් ශක්තිමත් කරන්න කියලා. ඒ වගේම ඩිජිටල් වංචාවලින් නැති වෙන සල්ලි ආපහු ලබා ගැනීමේ ක්‍රමවේද දියුණු කරන්නත් කිව්වා.
මේවායින් පැහැදිලි වෙන්නේ බැංකු, නියාමකයින් සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන එකතු වෙලා මේකට විසඳුම් දෙන්න ඕනේ කියන එකයි.
වංචාවකට සම්බන්ධ වුණා කියලා හැම ගිණුමක්ම බැංකුවේ ලොකු වැරැද්දක් නිසා වුණා කියලා කියන්න බැහැ.
ඒත් ශ්‍රී ලංකාවටත් තියෙන පොදු පණිවුඩය තමයි මේක: බැංකු පද්ධතිය ඇතුළේ සැක සහිත විදිහට සල්ලි මාරු වෙනකොට, ඒක නවත්තන්න පුළුවන් ප්‍රබල ආරක්ෂක ක්‍රම තියෙන්න ඕනේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ බැංකු පාරිභෝගිකයින්ට තියෙන ආරක්ෂාවන් මොනවාද?
අපේ රටේ මූල්‍ය පාරිභෝගිකයින් ආරක්ෂා කරන්න කිසිම ක්‍රමයක් නැහැ කියන්න බැහැ.
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් 2023 අංක 01 දරන මූල්‍ය පාරිභෝගික ආරක්ෂණ රෙගුලාසි හඳුන්වා දීලා තියෙනවා.
ඒවායින් සාධාරණ ලෙස සැලකීම, විනිවිදභාවය, පාරිභෝගික ආරක්ෂාව සහ පැමිණිලි විමර්ශනය කරන හැටි ගැන සඳහන් වෙනවා.
ඒ වගේම මහ බැංකුව යටතේ ‘මූල්‍ය පාරිභෝගික සබඳතා දෙපාර්තමේන්තුවක්’ පවා ක්‍රියාත්මක වෙනවා බැංකු ගැන එන පැමිණිලි බාරගන්න.
මේ දේවල් ගොඩක් වැදගත්.
හැබැයි මේවා තිබ්බ පලියට ඩිජිටල් වංචාවකදී සල්ලි ආපහු ලැබෙනවද නැද්ද කියන එකට පැහැදිලි උත්තරයක් ලැබෙන්නේ නැහැ.
පාරිභෝගිකයින් හරියටම දැනගන්න ඕනේ:
අනවසර ගනුදෙනුවකට බැංකුව පාරිභෝගිකයාව වගකිවයුතු කරන්නේ මොන වගේ අවස්ථාවලදීද? පාරිභෝගිකයාගේ නොසැලකිල්ලක් තිබුණා කියලා තීරණය කරන්න බැංකුව බලන සාක්ෂි මොනවාද? වංචා නිරීක්ෂණය කරන්න බැංකුවට බැරි වුණ එක වගකීම් බෙදී යාමට බලපාන්නේ කොහොමද? සැක සහිත ගනුදෙනු කොච්චර ඉක්මනට විමර්ශනය කරන්න ඕනේද? බැංකුව දෙන තීන්දුවත් එක්ක පාරිභෝගිකයා එකඟ නැත්නම්, ඊටපස්සේ කරන්න පුළුවන් දේවල් මොනවාද? මේ වගේ දේවල් පැහැදිලි සහ හැමෝටම තේරෙන ප්‍රමිතියකට හැදුවොත් පාරිභෝගිකයින්ට වගේම බැංකුවලටත් තියෙන ප්‍රශ්න අඩු කරගන්න පුළුවන්.
මහ බැංකුවේ පාරිභෝගික ආරක්ෂණ රාමුව කියන්නේ තවදුරටත් මේ වගේ ඩිජිටල් වංචාවලින් ආරක්ෂා වෙන්න තියෙන හොඳ පදනමක්.
ඩිජිටල්කරණයේ වාසි සහ මූල්‍ය ආරක්ෂාවේ වගකීම
ඩිජිටල් බැංකු සේවා නිසා අපිට ගොඩක් වාසි ලැබිලා තියෙනවා.
බැංකු ශාඛාවකට ගිහින් පෝලිම්වල ඉන්නේ නැතුව ගෙදර ඉඳන්ම සල්ලි යවන්න, බිල්පත් ගෙවන්න, ගිණුම් බලාගන්න පුළුවන්.
බැංකුවලටත් මේකෙන් ලොකු පහසුවක් වෙලා තියෙනවා, වැඩ කටයුතු ඉක්මන් වෙලා වියදම් අඩු වෙලා.
ඒත් මේ ඩිජිටල් ක්‍රම නිසා ඇතිවන අවදානම් ටික කිසිම පරීක්ෂාවක් නැතුව පාරිභෝගිකයින්ගේ ඔළුවට විතරක් පටවන්න බැහැ.
බැංකු විසින් අලුත් ජංගම ඇප් (Mobile Apps), ඔන්ලයින් ගෙවීම් ක්‍රම හදනකොට, සයිබර් ආරක්ෂාව කියන්නේ එයාලගේ ප්‍රධානම වගකීමක් විදිහට සලකන්න ඕනේ.
ඒකට නිසි ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය කිරීම්, ආරක්ෂිත පාස්වර්ඩ් ක්‍රම, වංචා කලින්ම අල්ලා ගැනීමේ ක්‍රම සහ හදිසි අවස්ථාවකදී ඉක්මනින් ක්‍රියාත්මක වන වැඩපිළිවෙළක් තියෙන්න ඕනේ.
මේ සිස්ටම්වල වැඩ කරන වේගය සහ ආරක්ෂාව නිසි ප්‍රමිතියකට තියෙනවද කියලා නිතරම බලන්න ඕනේ.
ලංකා බැංකුව (Bank of Ceylon) සහ වාණිජ බැංකුව (Commercial Bank) වගේ ලොකු මූල්‍ය ආයතන තමන්ගේ ඩිජිටල් ගනුදෙනු ආරක්ෂා කරන්න අරන් තියෙන පියවර ගැන දැනගන්න පාරිභෝගිකයින්ට අයිතියක් තියෙනවා.
මෙයින් කිසිම ආයතනයක් වැරදි කරලා කියලා චෝදනා කරන්නේ නැහැ. හැබැයි මුළු බැංකු ක්ෂේත්‍රයම එකම ආරක්ෂක මට්ටමක තියෙන්න ඕනේ කියන එකයි මේ කියන්නේ.
පාරිභෝගිකයින්ට ඩිජිටල් සේවා පාවිච්චි කරන්න උනන්දු කරන බැංකු, ඒකෙන් ඇතිවන අවදානම්වලිනුත් පාරිභෝගිකයින්ව ආරක්ෂා කරන බව පෙන්වන්න ඕනේ.
ශ්‍රී ලංකාව අනිවාර්යයෙන්ම කරන්න ඕන කරන ප්‍රතිසංස්කරණ
ඩිජිටල් මූල්‍ය වංචාවලට හරස් වෙන්න නම් පාරිභෝගිකයින්ව දැනුවත් කරන ගමන්ම, බැංකු පැත්තෙනුත් ශක්තිමත් ආරක්ෂක පියවර ගන්න ඕනේ.
විශේෂයෙන්ම මේ පැති තුන ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න ඕනේ:
1. පැහැදිලි පාරිභෝගික වගකීම් සහ වන්දි ගෙවීමේ ක්‍රමයක්
අනවසරයෙන් සිදුවන ඔන්ලයින් ගනුදෙනුවලින් සල්ලි නැති වුණාම වගකීම තීරණය කරන්න පැහැදිලි නීති රාමුවක් ශ්‍රී ලංකාවට ඕනේ.
ඒකට පහත දේවල් ඇතුළත් වෙන්න පුළුවන්: බැංකුවේ සිස්ටම්වල හෝ ආරක්ෂක පද්ධතිවල දුර්වලතාවක් නිසා සිදුවන වංචා. පාරිභෝගිකයාගේ හෝ බැංකුවේ පැත්තෙන් කිසිම නොසැලකිල්ලක් නැතුව, තුන්වන පාර්ශවයක හැකර් ප්‍රහාරයක් නිසා සිදුවන වංචා. පාරිභෝගිකයාගේ නොසැලකිල්ල නිසාම වංචාව සිදුවුණා කියලා සාක්ෂි තියෙන අවස්ථා. මේවා වාර්තා කරන්න ඕනේ කොහොමද, පරීක්ෂණ කරන්න ගතවන කාලය කොච්චරද, තීන්දු සමාලෝචනය කරන්නේ කොහොමද කියලා පැහැදිලි නීති තියෙන්න ඕනේ. බැංකුවේ පැත්තෙන් වරදක් වෙලා තියෙනවා නම්, පාරිභෝගිකයාට සල්ලි ආපහු ලබාගන්න පැහැදිලි ක්‍රමයක් තියෙන්න ඕනේ.
2. බැංකු අතරේ වංචා ඉක්මනින් අල්ලලා සල්ලි සීල් කරන ක්‍රමයක්
හොරකම් කරන සල්ලි බැංකු අතරේ මාරු වෙන්නේ හරිම වේගයෙන්.
සැක සහිත විදිහට සල්ලි මාරු වෙනවා නම්, ඒක ඉක්මනින් අල්ලලා අදාළ ගිණුම් තාවකාලිකව බ්ලොක් කරන්න පුළුවන් ක්‍රමවේදයක් අපේ රටේ තියෙනවද කියලා බලන්න ඕනේ.
සියලුම බැංකු සම්බන්ධ කරගත්, එක දිගට වැඩ කරන සිස්ටම් එකක් හැදුවොත් හොරකම් කළ සල්ලි ආපහු හොයාගන්න තියෙන චාන්ස් එක වැඩි වෙනවා.
හැබැයි මේ විදිහට ගිණුම් සීල් කරනකොට නීත්‍යානුකූලව වෙන්න ඕනේ, නැත්නම් වැරදි ගිණුම් බ්ලොක් වෙලා අහිංසක පාරිභෝගිකයින්ට ලොකු අමාරුවක වැටෙන්න පුළුවන්.
3. මියුල් ගිණුම් ගැන දැඩි ඇහැක් ගැහීම
බැංකු නිතරම බලන්න ඕනේ තමන්ගේ පාරිභෝගිකයින් හඳුනාගැනීමේ ක්‍රම (KYC) සහ සැක සහිත ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය කිරීමේ සිස්ටම් හරියට වැඩ කරනවද කියලා.
අසාමාන්‍ය විදිහට ගිණුම් හැසිරෙනවා නම් ඒක ඉක්මනින් අල්ලගන්න එක සහ අදාළ බලධාරීන්ට දැනුම් දෙන එක මීට ඇතුළත් වෙනවා.
පරීක්ෂණවලින් බරපතල වැරදි තහවුරු වෙනවා නම්, නීතියට අනුව දැඩි ක්‍රියාමාර්ග ගන්න ඕනේ. හැබැයි සැක සහිත ගනුදෙනුවක් දැක්ක පලියට බැංකු සේවකයෙක්ම මේකට සම්බන්ධයි කියලා අනුමාන කරන්න බැහැ.
පාරිභෝගික දැනුවත්භාවය වැදගත්, හැබැයි ඒක විතරක් මදි OTP, පාස්වර්ඩ් හෝ වෙනත් රහස්‍ය තොරතුරු කිසිම කෙනෙකුට දෙන්න එපා කියලා බැංකු නිතරම පාරිභෝගිකයින්ට කියනවා.
ඒ උපදෙස හැමතිස්සෙම මතක තියාගන්න ඕනේ.
පාරිභෝගිකයින් කවදාවත් ෆෝන් එකෙන් කතා කරලා ඉල්ලනකොට OTP දෙන්න හොඳ නැහැ, ව්‍යාජ ලින්ක්වලට යන්නෙත් නැතුව පරිස්සම් වෙන්න ඕනේ. මොකක් හරි ප්‍රශ්නයක් වුණොත් වහාම බැංකුවට කියන්න ඕනේ.
හැබැයි මිනිස්සුන්ව දැනුවත් කළා කියලා විතරක් බැංකු තමන්ගේ තාක්ෂණික ආරක්ෂාව අතහරින්න හොඳ නැහැ.
අපරාධකරුවන් විවිධ රැවටිලිවලින් සහ හදිසි තත්ත්වයන් මවාපාමින් මිනිසුන්ගේ නොදැනුවත්කම ප්‍රයෝජනයට ගන්නවා කියලා සංකීර්ණ මූල්‍ය පද්ධතියක් තේරුම් ගන්න ඕනේ.
ආරක්ෂාව හදන්න ඕනේ මේ වගේ යථාර්ථයන් ඔළුවේ තියාගෙනයි.
මේකේ අවසාන අරමුණ වෙන්න ඕනේ සල්ලි නැති වෙන එක හැම තිස්සෙම වළක්වා ගැනීම, බැරි වෙලාවත් වංචාවක් වුණොත් ඉක්මනින් ඒක පාලනය කිරීම සහ සාධාරණ ක්‍රමයක් යටතේ වගකීම තීරණය කිරීමයි.
බැංකු කෙරෙහි විශ්වාසය රැඳී ඇත්තේ දෙපැත්තෙන්ම වන වගකීම මතයි
තැන්පත්කරුවෙකු සහ බැංකුවක් අතර තියෙන බැඳීම මුළුමනින්ම රැඳී තියෙන්නේ විශ්වාසය මත.
පාරිභෝගිකයින් තමන්ගේ අමාරුවෙන් හම්බ කරපු සල්ලි ආරක්ෂා කරන්න බැංකු විශ්වාස කරනවා. බැංකු බලාපොරොත්තු වෙනවා පාරිභෝගිකයින් තමන්ගේ පාස්වර්ඩ් පරිස්සම් කරගනියි කියලා.
ඒත් මේ කිසිම පාර්ශ්වයකට තනිවම සියලු අවදානම් දරන්න බලාපොරොත්තු වෙන්න බැහැ.
ඉන්දියාවේ සිදුවෙන නීතිමය සහ නියාමන වෙනස්කම්වලින් ශ්‍රී ලංකාවටත් ඉගෙන ගන්න ගොඩක් දේවල් තියෙනවා. හැබැයි ඒ පාඩම් අපේ රටේ නීතිවලට සහ මූල්‍ය පද්ධතියට ගැළපෙන විදිහට සකස් කරගන්න ඕනේ.
ප්‍රශ්නය වෙන්නේ පාරිභෝගිකයින් කරන හැම වැරැද්දකටම එයාලව නිදහස් කරන්න ඕනේද කියන එක නෙවෙයි.
ප්‍රශ්නය වෙන්නේ, දක්ෂ අපරාධකරුවන් ඩිජිටල් බැංකු පද්ධතියට රිංගලා සල්ලි හොරකම් කරනකොට, ඒකට මුහුණ දෙන්නේ කොහොමද කියන එක ගැන කිසිම පැහැදිලි බවක් නැතුව බැංකුලට පුළුවන්ද තැන්පත්කරුවන්ට “අපි ඔයාව ආරක්ෂා කරනවා” කියලා විශ්වාසයක් දෙන්න?
ශ්‍රී ලංකාවට දැන් කරන්න තියෙන දේ පැහැදිලියි: ශක්තිමත් වංචා වැළැක්වීමේ ක්‍රම, සල්ලි ඉක්මනින් ආපහු හොයාගැනීමේ ක්‍රම සහ පාඩුව දරන්නේ කවුද කියලා තීරණය කරන සාධාරණ නීති අපිට ඕනේ.
මේ ආරක්ෂාව නැති වුණොත්, සිදුවෙන සෑම සයිබර් ප්‍රහාරයක්ම සාමාන්‍ය මූල්‍ය අපරාධයකින් එහාට ගිහින්, මිනිසුන්ගේ අලුත් ඉතුරුම් ටිකත් බැංකුවල තියෙන එක ආරක්ෂිතයිද කියන බිය ඇති කරන තත්ත්වයක් බවට පත්වෙන්න පුළුවන්.
