ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රමුඛ ජාතික ජන බලවේගය (JVP-NPP) ආණ්ඩුව බලයට පත්වූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ අතීත දේශපාලන ක්‍රමවේදයෙන් මූලික වෙනසක් ඇති කරන බවට පොරොන්දු වෙමිනි. එහෙත් 2024 මැතිවරණ ජයග්‍රහණවලින් වසර දෙකකට පසු, ප්‍රධාන ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීම් කිහිපයක් සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුව කටයුතු කළ ආකාරය, එය කලින් විවේචනය කළ ආණ්ඩුවල ක්‍රියාකලාපය සමඟ සැසඳීමට හේතු වී තිබේ.
අනිවාර්ය භෞතික පරීක්ෂාවකින් තොරව කොළඹ වරායෙන් බහාලුම් 323ක් නිදහස් කිරීම, ප්‍රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදනය සම්බන්ධ මතභේද, අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.5ක වංචනික භාණ්ඩාගාර ගනුදෙනුව සහ කථානායක වෛද්‍ය ජගත් වික්‍රමරත්නට එරෙහි චෝදනා හේතුවෙන් ආණ්ඩුවේ විනිවිදභාවය පිළිබඳ කැපවීම ප්‍රශ්න කිරීමට ලක්ව තිබේ.
මෙම විමර්ශනයේ කේන්ද්‍රීය ප්‍රශ්නය වන්නේ කොමිෂන් සභා සහ පාර්ලිමේන්තු කමිටු සැබෑ වගවීමක් තහවුරු කිරීම සඳහා යොදාගන්නේද, නැතහොත් විවේචකයන් පවසන පරිදි තීරණාත්මක ක්‍රියාමාර්ග ප්‍රමාද කරමින් දේශපාලන පීඩනය පාලනය කිරීම සඳහා යොදාගන්නේද යන්නයි.
2022 අරගලය විරෝධතා ව්‍යාපාරයට පෙර පැවති ආණ්ඩු දේශපාලනිකව සංවේදී ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීම්වලට මුහුණ දුන් අවස්ථාවලදී ජනාධිපති පරීක්ෂණ කොමිෂන් සභා (PCoIs), පාර්ලිමේන්තු විශේෂ කාරක සභා (PSCs) සහ විශේෂයෙන් පත්කළ විමර්ශන ආයතන පුළුල් ලෙස භාවිත කර තිබේ.
එම විමර්ශන කිහිපයකින් වැදගත් සොයාගැනීම් ඉදිරිපත් වුවද, ඒවායේ නිර්දේශ සෑම අවස්ථාවකදීම ක්‍රියාත්මක වී නොමැත. විවේචකයන් දිගු කලක් තිස්සේ පෙන්වා දී ඇත්තේ, ඇතැම් අවස්ථාවල විමර්ශන යාන්ත්‍රණ පිහිටුවීමෙන් ජනතාව අපේක්ෂා කළ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ හෝ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ පියවර ලබා නොදී, ආණ්ඩුවලට තාවකාලික දේශපාලන සහනයක් ලබාදුන් බවයි.
මෙවැනි ක්‍රියාදාම සඳහා මහජන මුදල්ද වැය වී තිබේ. 1977 සිට පත්කළ කොමිෂන් සභා සහ විශේෂ කමිටු සඳහා වැය වූ මුදල්, ඒවායේ ප්‍රතිඵල සහ නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කළ ආකාරය පිළිබඳ පුළුල් පාර්ලිමේන්තු ඇගයීමක් සිදුකිරීමෙන් බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදලට නිසි ප්‍රතිලාභයක් ලැබුණේද යන්න තහවුරු කරගත හැකි වනු ඇත.
පොදු ව්‍යාපාර පිළිබඳ කාරක සභාව (COPE) සහ අනෙකුත් පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණ යාන්ත්‍රණවලට වැදගත් ව්‍යවස්ථාමය සහ ආයතනික කාර්යභාරයක් තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ සාර්ථකත්වය අවසානයේ තීරණය වන්නේ ඒවා ඉදිරිපත් කරන සොයාගැනීම් සම්බන්ධයෙන් ගන්නා ක්‍රියාමාර්ග අනුවය.
පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාර විමර්ශනය කිරීම සඳහා හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන විසින් 2019 අගභාගයේ පත්කළ ජනාධිපති කොමිෂන් සභාව, නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් මතුවූ ආන්දෝලනයට වැදගත් උදාහරණයකි.
හිටපු ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂට එම කොමිෂන් සභාවේ නිර්දේශ 2021 පෙබරවාරි මාසයේදී ලැබුණි. වැදගත් සොයාගැනීම් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමාණවත් ක්‍රියාමාර්ග නොගත් බවට ඇතිවූ හැඟීම කතෝලික ප්‍රජාව අතර අතෘප්තියට හේතු වූ අතර, 2022දී ඔහු ධුරයෙන් ඉවත්වීමට පෙර ඔහුගේ පාලනයට එල්ල වූ පුළුල් විවේචනවල කොටසක් බවටද පත්විය.
මෙම පසුබිම තුළ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රමුඛ ජාතික ජන බලවේගය තමන්ගේම විමර්ශන සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කරන ක්‍රියාපිළිවෙතද ඒ හා සමානව සමීප පරීක්ෂාවකට ලක්විය යුතුය.
කොළඹ වරායේ බහාලුම් විමර්ශනය ප්‍රමාදවීම පිළිබඳ ප්‍රශ්න
2025 ජනවාරි මාසයේදී කොළඹ වරායෙන් බහාලුම් 323ක් නිදහස් කිරීම සම්බන්ධ ආන්දෝලනය, ආණ්ඩුවේ විනිවිදභාවය පිළිබඳ පොරොන්දු පරීක්ෂාවට ලක්කරන ප්‍රධාන සිදුවීමක් ලෙස තවදුරටත් පවතී.
වරායේ තදබදය අවම කිරීමේ පියවරක් ලෙස වාර්තා වූ මෙම ක්‍රියාවලිය යටතේ අනිවාර්ය භෞතික පරීක්ෂාවකින් තොරව බහාලුම් නිදහස් කර තිබුණි. එම තත්ත්වය විරෝධතා සහ ස්වාධීන විමර්ශනයක් ඉල්ලා සිටීමට හේතු විය.
අනතුරුව මෙම සිද්ධිය පරීක්ෂා කර සුදුසු ක්‍රියාමාර්ග නිර්දේශ කිරීම සඳහා අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්‍ය හර්ෂණ නානායක්කාරගේ සභාපතිත්වයෙන් පාර්ලිමේන්තු විශේෂ කාරක සභාවක් පත්කරනු ලැබීය.
මුල් ආන්දෝලනය ඇතිවී මාස කිහිපයකට පසුව මෙම විමර්ශනය ආරම්භ කෙරුණු අතර, එහි කටයුතු දිගු කාලයක් පැවතීම විපක්ෂ නියෝජිතයන්ගේ විවේචනයට ලක්ව තිබේ.
ලේඛකයා කළ විමසීමකට පිළිතුරු දෙමින්, කමිටු සාමාජිකයෙකු වන සමගි ජන බලවේගයේ කළුතර දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී අජිත් පී. පෙරේරා සඳහන් කළේ සාක්ෂි රැස්කිරීමේ ක්‍රියාවලිය අවසන් කර ඇති බවයි.
“අපි දැන් කමිටුවේ සභාපති අමාත්‍ය නානායක්කාර මහතාගෙන් පාර්ලිමේන්තු විශේෂ කාරක සභාවේ නිර්දේශවල පළමු කෙටුම්පත ලැබෙන තෙක් බලා සිටිනවා.”
මාස තුනකට ආසන්න කාලයක් කමිටුව රැස්වී නොමැති බවට පෙරේරා චෝදනා කළ අතර, එහි නිර්දේශ සකස් කිරීම අනවශ්‍ය ලෙස ප්‍රමාද කර ඇති බවද ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
හිටපු එක්සත් ජාතික පක්ෂ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු වන ඔහු, බහාලුම් ආන්දෝලනය සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුව කටයුතු කළ ආකාරය දැඩි කලකිරීමට හේතු වූ බව සඳහන් කළේය.
කෙසේ වෙතත්, හිතාමතා ප්‍රමාද කළ බවට ඔහු කරන චෝදනාව, අක්‍රමිකතාවක් සිදුවූ බවට තහවුරු වූ නිගමනයකින් වෙන්කර හඳුනාගත යුතුය.
කමිටුවේ ලේඛන අස්ථානගත වී ඇති බවට එල්ල වූ චෝදනා අමාත්‍ය නානායක්කාර ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති අතර, අදාළ වාර්තා ආරක්ෂිතව පවතින බවද ප්‍රකාශ කර තිබේ.
එසේම, කමිටුවේ වාර්තාව ඉදිරිපත් කිරීමේ අවසන් දිනය 2026 දෙසැම්බර් 21 දක්වා පාර්ලිමේන්තුව විසින් දීර්ඝ කර තිබේ.
එබැවින් බහාලුම් නිදහස් කිරීමේ ක්‍රියාපටිපාටි සාධාරණද, නීතිමය හෝ පරිපාලනමය උල්ලංඝනයන් සිදුවී තිබේද, විනය ක්‍රියාමාර්ග හෝ වෙනත් නිවැරදි කිරීමේ පියවර අවශ්‍යද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා මෙම විමර්ශනයේ අවසන් නිගමන අත්‍යවශ්‍ය වනු ඇත.
එම සොයාගැනීම් ඉදිරිපත් වන තෙක් විමර්ශන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ විවේචන, පුද්ගලයන්ගේ වරදකාරිත්වය පිළිබඳ නිශ්චිත නිගමනවලින් වෙන්කර සැලකිය යුතුය.
ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදන ආන්දෝලනයෙන් දේශපාලන පීඩනය ඉහළට
ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදනය සම්බන්ධයෙන් මතුවූ ප්‍රශ්න ආණ්ඩුවට වෙනම අභියෝගයක් වී තිබේ.
පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්ෂයේ (FSP) ප්‍රමුඛයෙකු වන පුබුදු ජයගොඩ 2025 අගෝස්තු මාසයේදී ප්‍රසම්පාදන විධිවිධාන පිළිබඳ ගැටලු මතු කළේය.
මෙම මැදිහත්වීම දේශපාලනිකව විශේෂ වැදගත්කමක් දැරුවේ, පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්ෂය 2011දී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණෙන් වෙන්වූ කණ්ඩායමකින් බිහිවී 2012 අප්‍රේල් මාසයේදී නිල වශයෙන් ආරම්භ කළ සංවිධානයක් වීම හේතුවෙනි.
ඉන් අනතුරුව වරායේ බහාලුම් ආන්දෝලනය සහ ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදන මතභේදය සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුවේ ක්‍රියාකලාපය අභියෝගයට ලක්කිරීමේදී සමගි ජන බලවේගය වැඩි වශයෙන් ඉදිරියට පැමිණියේය.
නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ (NDF) සහ ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ (SLPP) ඇතුළු අනෙකුත් විපක්ෂ දේශපාලන පක්ෂ මෙම ආන්දෝලනවල මුල් අවධියේදී එතරම් ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු නොකළහ.
2026 ජනවාරි වන විට විදුලි උත්පාදනය සඳහා සැපයූ ගල්අඟුරුවල ගුණාත්මකභාවය සහ ප්‍රසම්පාදනය පිළිබඳ ගැටලු ප්‍රධාන දේශපාලන මාතෘකාවක් බවට පත්ව තිබුණි.
ජාතික විගණන කාර්යාලයේ සොයාගැනීම් හේතුවෙන් බලශක්ති අමාත්‍යාංශය සහ ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිචාරය පිළිබඳ පරීක්ෂාව තවදුරටත් දැඩි විය.
එවකට බලශක්ති අමාත්‍යවරයා වූ කුමාර ජයකොඩි ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදන ආන්දෝලනය හේතුවෙන් වැඩිවන පීඩනයකට මුහුණ දුන් අතර, රාජ්‍ය පොහොර සමාගමක පෙර දැරූ තනතුරකට අදාළ දූෂණ නඩුවකටද වෙනම මුහුණ දෙමින් සිටියේය.
එසේ වුවද, 2026 අප්‍රේල් මාසයේදී ජයකොඩිට එරෙහිව සමගි ජන බලවේගයේ සහාය ඇතිව ඉදිරිපත් කළ විශ්වාසභංග යෝජනාව ආණ්ඩුව විසින් පරාජය කරනු ලැබීය.
පසුව ජයකොඩි බලශක්ති අමාත්‍ය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වූ අතර, අමාත්‍යාංශ ලේකම් මහාචාර්ය උදයංග හේමපාලද සිය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය.
ජයකොඩිගේ ඉල්ලා අස්වීම ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදන ආන්දෝලනයේදී අපරාධමය වරදක් සිදුකළ බවට තහවුරු වීමක් නොවේ. එසේ වුවද, සිදුවීම් පෙළ ආරම්භයේදී ඔහු අමාත්‍ය ධුරයේ රඳවා ගැනීමට ආණ්ඩුව දැක්වූ සහාය පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කළේය.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකද 2009 වසර දක්වා දිවෙන ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදන කටයුතු විමර්ශනය කිරීම සඳහා 2026 අප්‍රේල් මාසයේදී විශේෂ ජනාධිපති පරීක්ෂණ කොමිෂන් සභාවක් පත් කළේය.
එම කොමිෂන් සභාවේ කාලසීමාව පසුව 2026 දෙසැම්බර් දක්වා දීර්ඝ කරනු ලැබීය.
මෙහි වැදගත් ප්‍රශ්නය වන්නේ මෙම විමර්ශනයෙන් මැනිය හැකි පරිපාලනමය වැඩිදියුණු කිරීම්වලට මඟපාදන සොයාගැනීම් සහ සාක්ෂි මඟින් තහවුරු වන අවස්ථාවල සුදුසු නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ඇතිවේද යන්නයි.
හිටපු බලශක්ති අමාත්‍යවරයාට එරෙහි වෙනම දූෂණ නඩුව
ජයකොඩිට එරෙහිව පෙර සිට පවතින දූෂණ නඩු කටයුතු, ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදන ආරවුලෙන් වෙන්කර සලකා බැලිය යුතුය.
ලංකා පොහොර සමාගමේ ප්‍රසම්පාදන කටයුතුවලට අදාළව අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) ඔහුට එරෙහිව කොළඹ මහාධිකරණය හමුවේ අධිචෝදනා ගොනු කර තිබේ.
එම සමාගමේ ප්‍රසම්පාදන කළමනාකරු ලෙස කටයුතු කළ සමයේ, හුණුපිටිය ගබඩා සංකීර්ණයේ කාපට් ඇතිරීමේ කටයුතුවලට අදාළ විධිවිධානවලට ඔහු අනිසි ලෙස බලපෑම් කළ බවට පැමිණිල්ල චෝදනා කරයි.
චෝදනාවලට අනුව, එම ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලියෙන් පෞද්ගලික සමාගමකට අයුතු මූල්‍ය වාසියක් හිමිවී ඇති අතර, රජයට රුපියල් 8,859,708ක අලාභයක් සිදුව තිබේ.
අදාළ ප්‍රසම්පාදන කටයුතු 2014 සිට 2016 දක්වා කාලයට අයත් වන අතර, චෝදනා එල්ල වී ඇති වරද 2016දී ජයකොඩි දැරූ වගකීම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.
ජයකොඩි තමන් කිසිදු වරදක් සිදු නොකළ බව ප්‍රකාශ කර තිබේ.
මෙම නඩු කටයුතු තවමත් අපරාධ නඩු විභාගයක මට්ටමේ පවතින අතර, චෝදනා නිසි අධිකරණයක් හමුවේ ඔප්පු කළ යුතුය. අධිචෝදනා ගොනු කිරීමක් යනු වරදකරු බවට තීන්දුවක් ලබාදීමක් නොවේ.
දූෂණ චෝදනාවලට අදාළ නඩුවලට මුහුණ දෙන වෙනත් පුද්ගලයන්ට ලබාදුන් සැලකිල්ල සමඟ සැසඳීමේදී, ජයකොඩි දිගු කාලයක් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත නොකර ඇප ලබාදුන්නේ ඇයිද යන්න විපක්ෂ නියෝජිතයන් ප්‍රශ්න කර තිබේ.
එවැනි සැසඳීම් සිදුකිරීමේදී එක් එක් නඩුවේ කරුණු, අදාළ නීතිමය විධිවිධාන සහ අධිකරණ තීරණ සලකා බැලිය යුතුය. ඇප ලබාදීමේ ප්‍රතිඵල වෙනස්වීම පමණක් දේශපාලන පක්ෂපාතීත්වයක් පවතින බවට සාක්ෂියක් නොවේ.
මෙහි පුළුල් දේශපාලන ප්‍රශ්නය වන්නේ දූෂණ විරෝධී ප්‍රතිසංස්කරණ තම මැතිවරණ පොරොන්දුවල ප්‍රධාන අංගයක් කරගත් පක්ෂයක්, බරපතළ චෝදනාවලට මුහුණ දෙන අමාත්‍යවරුන් පත්කිරීමේදී හෝ ධුරවල රඳවා ගැනීමේදී අනුගමනය කරන ප්‍රමිතීන් මොනවාද යන්නයි.
ගල්අඟුරු අලාභ පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු සොයාගැනීම් සහ ඇස්තමේන්තු
සමගි ජන බලවේගයේ කොළඹ දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී එස්. එම්. මරික්කාර්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් සිදුකළ තවත් පාර්ලිමේන්තු විමර්ශනයකදී, ඉන්දියානු සමාගමක් වන ට්‍රයිඩන්ට් කෙමිෆාර් ලිමිටඩ් හරහා දකුණු අප්‍රිකාවෙන් ප්‍රසම්පාදනය කළ ප්‍රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු හේතුවෙන් සිදුවූ මූල්‍ය අලාභ සහ පාරිසරික ප්‍රතිවිපාක පරීක්ෂා කෙරිණි.
අදාළ ටෙන්ඩර් අවශ්‍යතා අනුව සැපයුම්කරුගේ සුදුසුකම් පිළිබඳවද ප්‍රශ්න මතු විය.
2026 ඔක්තෝබර් 7 දිනැති කමිටු වාර්තාවෙන් බාල තත්ත්වයේ ගල්අඟුරු විදුලි උත්පාදනයට සහ ඒ ආශ්‍රිත වියදම්වලට ඇතිකළ බලපෑම් පරීක්ෂා කර තිබුණි.
පසුව මරික්කාර් තර්ක කළේ මූල්‍ය ප්‍රතිවිපාක ආණ්ඩුව ඉදිරිපත් කළ ඇස්තමේන්තුවලට වඩා වැඩි බවයි.
ඔහු රුපියල් බිලියන 20කට ආසන්න අලාභයක් පිළිබඳ සඳහන් කළ අතර, බලශක්ති අමාත්‍ය අනුර කරුණාතිලක සහ හිටපු අමාත්‍ය ජයකොඩි රුපියල් බිලියන 15 ඉක්මවන ඇස්තමේන්තු ඉදිරිපත් කළහ.
මෙම වෙනස් ගණනය කිරීම්වලින් සමස්ත පිරිවැය තක්සේරු කිරීමේදී ඇතුළත් කළ යුතු මූල්‍ය අංග මොනවාද යන්න පිළිබඳ මතභේද පිළිබිඹු විය.
අඩු අලාභ ඇස්තමේන්තු ඉදිරිපත් කිරීමේදී පාර්ලිමේන්තු වාර්තාවේ ඇතැම් කොටස් නොසලකා හැර ඇති බව මරික්කාර් ප්‍රකාශ කළේය.
නොරොච්චෝලේ ගල්අඟුරු බලාගාරයේ ක්‍රියාකාරිත්වය හා සම්බන්ධ විය හැකි පාරිසරික ප්‍රතිවිපාක සහ හානි පිළිබඳවද එම සොයාගැනීම් මඟින් අවධානය යොමු කර තිබුණි.
මූල්‍ය අලාභ අයකරගත හැකි බව ආණ්ඩුවේ නියෝජිතයන් ප්‍රකාශ කළ අතර, පාරිසරික හානියේ ප්‍රමාණය සම්බන්ධයෙන් මහජනතාවට සහතිකයක් ලබාදීමටද උත්සාහ කළහ.
එම ස්ථාවරයන් විගණන සහ පාර්ලිමේන්තු වාර්තාවල අඩංගු සාක්ෂි අනුව ඇගයීමට ලක්කළ යුතුය.
මෙම සොයාගැනීම් දේශපාලනිකව වැදගත් වන්නේ ජාතික ජන බලවේගයේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණයට රාජ්‍ය ප්‍රසම්පාදනයේ දැඩි ප්‍රමිතීන් හඳුන්වාදීමේ පොරොන්දුවද එක් හේතුවක් වූ බැවිනි.
කෙසේ වෙතත්, දේශපාලනික අපහසුතාවක් ඇතිවීම අපරාධමය දූෂණයක් සිදුවූ බවට සාක්ෂියක් නොවේ. වගකීම තහවුරු කිරීම සඳහා ප්‍රසම්පාදන අසාර්ථකත්වයන්, මූල්‍ය අලාභ, පරිපාලන නොසැලකිල්ල සහ අපරාධමය විෂමාචාර අතර පැහැදිලි වෙනසක් හඳුනාගත යුතුය.
එම වෙනස වත්මන් ආණ්ඩුවට මෙන්ම පෙර පැවති ආණ්ඩුවලටද සමානව අදාළ විය යුතුය.
අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.5ක වංචනික භාණ්ඩාගාර ගෙවීම
ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ සම්පත් දෙපාර්තමේන්තුව (ERD) සම්බන්ධ අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.5ක වංචනික ගනුදෙනුවක් හේතුවෙන් ආණ්ඩුවේ වගවීම පිළිබඳ වාර්තාවද පරීක්ෂාවට ලක්ව තිබේ.
මෙම දෙපාර්තමේන්තුව විදේශ මූල්‍යකරණය සහ විදේශ ණය බැඳීම් සම්බන්ධ කටයුතු හසුරුවයි.
නීත්‍යනුකූල මුදල් ලබන්නෙකුට යැවීමට නියමිතව තිබූ ගෙවීම් වංචනික ආයතනයකට මාරු කර ඇති බව විමර්ශනවලින් තහවුරු වී තිබේ.
සමගි ජන බලවේගයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වාගේ සභාපතිත්වයෙන් යුත් පාර්ලිමේන්තුවේ රාජ්‍ය මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (CoPF) මෙම ගනුදෙනුව පරීක්ෂා කර මූල්‍ය පාලන ක්‍රමවේදවල දුර්වලතා විවේචනය කළේය.
ජාත්‍යන්තර ගෙවීම් සම්බන්ධ උපදෙස් සත්‍යාපනය කිරීමේ ක්‍රියාපටිපාටි සහ ඒවා හැසිරවූ ආකාරය පිළිබඳ මෙම සිද්ධියෙන් ගැටලු මතු විය.
මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් වැඩ තහනමට ලක්ව සිටි සහකාර අධ්‍යක්ෂ රංග නිශාන්ත රාජපක්ෂ පසුව මියගොස් සිටියදී සොයාගනු ලැබීය.
අධිකරණ වෛද්‍ය විශේෂඥ මණ්ඩලයක් ඔහුගේ මරණය සියදිවි නසාගැනීමක් බවට නිගමනය කර ඇති බව පොලීසිය වාර්තා කළේය.
ඔහුගේ මරණය, වංචනික මුදල් මාරුකිරීම සම්බන්ධයෙන් පුද්ගලයන්ගේ අපරාධමය වගකීම තීරණය කිරීමෙන් වෙන්වූ කරුණකි. ඔහුගේ වැඩ තහනම හෝ මරණය, ඔහු එම වංචාව සිදුකළ බව තහවුරු නොකරයි.
විමර්ශකයන් මෙම ගනුදෙනුව සම්බන්ධ තොරතුරු කොළඹ කොටුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයටද ඉදිරිපත් කර තිබේ.
ලේඛකයා කළ විමසීමකට පිළිතුරු දෙමින් හර්ෂ ද සිල්වා ප්‍රකාශ කළේ මුදල් නැවත අයකරගැනීමට නොහැකි වුවහොත් එහි මූල්‍ය බර අවසානයේ බදු ගෙවන්නන් මත පැටවිය හැකි බවයි.
එම අදහස මඟින් මුදල් නැවත අයකරගත හැකිද යන්න සහ ආයතනික ආරක්ෂණ ක්‍රමවේදවල අසාර්ථකත්වයන් අලාභයට දායක වූයේද යන්න තීරණය කිරීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දෙයි.
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) ද මෙම ගනුදෙනුව පිළිබඳ සඳහන් කර තිබේ.
ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව සහ එක්සත් ජනපද තැපැල් සේවාව සම්බන්ධ අමෙරිකානු ඩොලර් 625,000ක ගෙවීමක් පිළිබඳවද වෙනම ආන්දෝලනයක් මතුවිය.
මුදල් යවා තිබුණද ඒවා නියමිත ලබන්නා වෙත ළඟාවී නොමැති බව ආණ්ඩුවේ නියෝජිතයන් පිළිගෙන තිබේ.
මෙම සිදුවීම් දෙක රාජ්‍ය ආයතන සම්බන්ධ ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු පාලනය කරන ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද පිළිබඳ තවත් ප්‍රශ්න මතු කළේය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සිදුවීම් දෙක සිදුවීම පමණක් ඒවා එකිනෙකට සම්බන්ධ බව හෝ එකම පුද්ගලයන් හෝ ක්‍රමවේද ඒවාට සම්බන්ධ වූ බව තහවුරු නොකරයි.
මෙහි මහජන අවශ්‍යතාව වන්නේ තහවුරු කළ සොයාගැනීම් ලබාගැනීම, හැකි අවස්ථාවල මුදල් නැවත අයකරගැනීම සහ එවැනි අසාර්ථකත්වයන් නැවත සිදුවීම වැළැක්වීමයි.
කථානායකවරයාට එරෙහි විශ්වාසභංග යෝජනාව තවත් පරීක්ෂාවක්
සමගි ජන බලවේගය ප්‍රමුඛ විපක්ෂය විසින් කථානායක වෛද්‍ය ජගත් වික්‍රමරත්නට එරෙහිව ඉදිරිපත් කළ විශ්වාසභංග යෝජනාව තවත් වෙනම දේශපාලන ආන්දෝලනයකි.
ඔහු ධුරයේ කටයුතු කළ ආකාරය, නිල නිවාස භාවිතය, මහජන මුදල් වැය කිරීම සහ පාර්ලිමේන්තු සම්පත් පරිපාලනය සම්බන්ධ චෝදනා එම යෝජනාවේ අඩංගු වේ.
2024 දෙසැම්බර් මාසයේදී අශෝක රන්වලගෙන් පසු කථානායක ධුරයට පත්වූ පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී වික්‍රමරත්න, රටේ ඉහළම ව්‍යවස්ථාමය තනතුරුවලින් එකක් දරයි.
එබැවින් මෙම චෝදනා විශේෂ අවධානයට ලක්ව ඇත්තේ පාර්ලිමේන්තුවේ කටයුතු මෙහෙයවීම සහ එහි ආයතනික අඛණ්ඩතාව ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම දරන ධුරය සම්බන්ධයෙන් ඒවා ඉදිරිපත් වී ඇති බැවිනි.
ජාතික ජන බලවේගයට පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බහුතර බලයක් පවතින අතර, එහි මන්ත්‍රීවරුන් එක්ව ඡන්දය ප්‍රකාශ කළහොත් විශ්වාසභංග යෝජනාවක් පරාජය කිරීමට අවශ්‍ය ඡන්ද සංඛ්‍යාව එම පක්ෂය සතුව පවතී.
හිටපු බලශක්ති අමාත්‍ය ජයකොඩිට එරෙහි යෝජනාව පරාජය කිරීමෙන් ආණ්ඩුව මීට පෙරද තම පාර්ලිමේන්තු බලය පෙන්නුම් කළේය.
කෙසේ වෙතත්, පාර්ලිමේන්තු ඡන්ද විමසීමක සංඛ්‍යාත්මක ප්‍රතිඵලය එම යෝජනාවට පදනම් වූ චෝදනා පිළිබඳ නිගමනයකට සමාන නොවේ.
වික්‍රමරත්නට එරෙහි යෝජනාව සම්බන්ධ ක්‍රියාපටිපාටි පිළිබඳව, සංශෝධන ඉල්ලා සිටීම ඇතුළු කරුණු සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩු සහ විපක්ෂ නියෝජිතයන් අතර මතභේද ඇතිවී තිබේ.
කලින් අපේක්ෂා කළ පරිදි නොවැම්බර් 3 වැනිදා මෙම යෝජනාව විවාදයට නොගැනුණි.
තමන් සේවයෙන් ඉවත් කිරීමට එරෙහිව අභියෝග කළ පාර්ලිමේන්තුවේ හිටපු නියෝජ්‍ය මහලේකම් සහ කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානී චමින්ද කුලරත්න සම්බන්ධ වෙනම නීතිමය ආරවුලක්ද මෙම ආන්දෝලනය තවදුරටත් උත්සන්න කර තිබේ.
කුලරත්නගේ නඩුව සහ කථානායකවරයාට එරෙහි චෝදනා පාර්ලිමේන්තු පරිපාලනය සහ ආයතනික වගවීම පිළිබඳ පුළුල් විවාදයක මාතෘකා බවට පත්ව තිබේ.
විශ්වාසභංග යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කිරීම හෝ ඒ ආශ්‍රිත නීතිමය කටයුතු පැවතීම පමණක් පදනම් කරගෙන අපරාධමය විෂමාචාරයක් සිදුවී ඇති බවට නිගමනය කළ නොහැක.
නිල නිවාස සම්බන්ධ චෝදනා
විපක්ෂයේ විශ්වාසභංග යෝජනාවේ අඩංගු චෝදනා අතර නිල නිවාස වෙන්කිරීම සහ භාවිතය සම්බන්ධ ප්‍රශ්නද වේ.
විශේෂයෙන් පරීක්ෂා කළ යුතු කරුණු තුනක් තිබේ.
- අතිරේක නිල නිවස: බත්තරමුල්ල, රාජමල්වත්තේ පිහිටි කථානායක නිල නිවස භාවිත කිරීමට අවස්ථාව තිබියදීත්, වික්‍රමරත්න 2025 ජනවාරි මාසයේදී කොළඹ 4, ලෝරිස් පටුමග, අංක 8-1 දරන ස්ථානයේ තවත් නිල නිවසක් ලබාගෙන ඇති බව විපක්ෂය චෝදනා කරයි. මෙම විධිවිධානය අදාළ පරිපාලන අවශ්‍යතාවලට පටහැනි බව විපක්ෂ නියෝජිතයන් පවසන අතර, 2023 අංක 9 දරන දූෂණ විරෝධී පනත උල්ලංඝනය වී ඇති බවටද චෝදනා කර තිබේ.
- කාර්ය මණ්ඩලය සහ වියදම්: කථානායකවරයා ලෝරිස් පටුමගේ නිල නිවසේ පදිංචිව සිටියදීත් රාජමල්වත්තේ නිල නිවසට සේවකයන් අටදෙනෙකු තවදුරටත් අනුයුක්ත කර සිටි බව යෝජනාවෙන් චෝදනා කරයි. විදුලිය, ජලය ඇතුළු පහසුකම් සඳහා වන වියදම් හැර, ඔවුන්ගේ ඒකාබද්ධ මාසික වැටුප් සහ දීමනා රුපියල් 760,000ක් පමණ වන බව විපක්ෂය සඳහන් කරයි.
- පෞද්ගලික ලේකම්වරයා සඳහා නවාතැන්: කථානායකවරයාගේ පෞද්ගලික ලේකම්වරයා වෙනුවෙන් ලෝරිස් පටුමග, අංක 4-3 දරන ස්ථානයේ නිල නවාතැන් පහසුකම් වෙන්කර ඇති බවටද විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරු චෝදනා කරති.
මෙම සහ අනෙකුත් චෝදනා පදනම් කරගෙන විපක්ෂය කථානායකවරයාට එරෙහිව සාපරාධී සාවද්‍ය පරිහරණය සහ සාපරාධී විශ්වාසය කඩකිරීම පිළිබඳ චෝදනා එල්ල කර තිබේ.
මේවා දේශපාලන යෝජනාවක අඩංගු චෝදනා මිස අධිකරණය විසින් තහවුරු කළ සොයාගැනීම් නොවේ. කිසියම් අපරාධයක් සිදුවී තිබේද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා අදාළ සාක්ෂි නීතියට අනුව පරීක්ෂා කළ යුතුය.
එසේ වුවද, මහජන මුදලින් පවත්වාගෙන යන නිල නිවාස වෙන්කිරීම සහ වියදම් දැරීම සම්බන්ධ තත්ත්වයන් පිළිබඳ විනිවිදභාවයෙන් යුත් පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්‍ය වේ.
රාජ්‍ය සම්පත් වගකීමෙන් කළමනාකරණය කිරීම නැවත නැවතත් අවධාරණය කළ ආණ්ඩුවකට මෙවැනි පරීක්ෂාවක් විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.
පාර්ලිමේන්තු ප්‍රමිතීන් සහ දේශපාලන ස්ථාවරත්වයේ අනුකූලතාව
කථානායක ධුරයේ වගකීම් පාර්ලිමේන්තු විවාද මෙහෙයවීමට පමණක් සීමා නොවේ.
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අනුව, ස්වාධීන ආයතනවලට පත්කිරීම් සිදුකිරීමේදී සහ විධායක බලය පාලනය කිරීමේ යාන්ත්‍රණ පවත්වාගෙන යාමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන සාමාජිකයන් දසදෙනෙකුගෙන් යුත් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ සභාපතිත්වය කථානායකවරයා දරයි.
අග්‍රාමාත්‍යවරයා, කථානායකවරයා සහ විපක්ෂ නායකවරයා නිල බලයෙන් එහි සාමාජිකයන් වේ.
එබැවින් බලයේ සිටින පක්ෂය කුමක් වුවද, එම ධුරයට අදාළ චෝදනා ආයතනික පාලනය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසයට බලපායි.
මෙම ආන්දෝලනය ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ අතීතයේ අභ්‍යන්තර පක්ෂ විනය සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කළ ක්‍රියාපිළිවෙත සමඟ සැසඳීම්ද නැවත මතු කර තිබේ.
2004 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් පසු කාලයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී අනුරුද්ධ පොල්ගම්පොලට පුද්ගලයෙකු නීතිවිරෝධී ලෙස ජපානයට ඇතුළු වීමට පහසුකම් සැලසීම සම්බන්ධ චෝදනා එල්ල විය.
සෝමවංශ අමරසිංහගේ නායකත්වය යටතේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ඇතිවිය හැකි අපරාධ නඩු කටයුතු අවසන් වන තෙක් බලා නොසිට පොල්ගම්පොලගේ ඉල්ලා අස්වීම ඉල්ලා සිටියේය.
එම අවස්ථාවේදී එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය යටතේ පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ මන්ත්‍රීවරුන් 39 දෙනෙකු සිටියහ.
එම මැදිහත්වීම පක්ෂයේ අභ්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට තිබූ කැමැත්තට උදාහරණයක් ලෙස පුළුල් ලෙස ඉදිරිපත් කෙරිණි.
පසුව මෛත්‍රීපාල සිරිසේන යටතේ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය පොල්ගම්පොලට අවස්ථාව ලබා දුන්නේය.
මෙම ඓතිහාසික සැසඳීම දේශපාලන විනය ප්‍රමිතීන් අඛණ්ඩව සහ සමානව ක්‍රියාත්මක කරන්නේද යන්න පිළිබඳ සාධාරණ ප්‍රශ්නයක් මතු කරයි. කෙසේ වෙතත්, සිදුවීම් දෙකේ තත්ත්වයන් සමාන නොවේ.
මීට පෙර සිටි කථානායකවරුන්ද විවේචනයට ලක්ව තිබේ.
හිටපු කථානායක මහින්ද යාපා අබේවර්ධනට තම ඥාතීන් පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලයට බඳවාගත් බවට චෝදනා එල්ල වූ අතර, ඔහුගේ ධුර කාලය තුළ නීතිමය සහ දේශපාලන අභියෝගද මතුවිය.
ඔහුට එරෙහිව මීට පෙර ඉදිරිපත් කළ විශ්වාසභංග යෝජනාවකට ජාතික ජන බලවේගයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු සහාය දැක්වූහ.
එකම ප්‍රමිතියක් පවත්වාගැනීමට නම්, වත්මන් කථානායකවරයා සම්බන්ධ චෝදනාද පෙර ධුර දැරූ පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් ඉල්ලා සිටි මට්ටමේම පරීක්ෂාවකට ලක්විය යුතුය.
නිදහස් හා සාධාරණ මැතිවරණයක් සඳහා වූ ජනතා ක්‍රියාකාරිත්වය (PAFFREL) ඇතුළු මැතිවරණ නිරීක්ෂණ සංවිධානවලටද තම ආයතනික බලතල සීමාව තුළ කටයුතු කරමින් තේරී පත්වූ නියෝජිතයන්ගේ ආචාරධර්ම ප්‍රමිතීන් පිළිබඳ පුළුල් සංවාදයක් දිරිමත් කිරීමේ කාර්යභාරයක් තිබිය හැකිය.
ශිෂ්‍ය පාර්ලිමේන්තු වැඩසටහන් ඇතුළු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහභාගිත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා සැලසුම් කළ පාර්ලිමේන්තු වැඩසටහන්වල මහජන විශ්වාසය පවත්වාගත හැක්කේ පාර්ලිමේන්තුවම වගවීම සඳහා කැපවීමක් පෙන්නුම් කරන විට පමණි.
22 වැනි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය සහ පාර්ලිමේන්තු බලය
ජාතික ජන බලවේගය ආණ්ඩුව විසින් 22 වැනි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය සම්මත කිරීම, පාර්ලිමේන්තු බලය භාවිත කිරීම පිළිබඳ ආණ්ඩුවේ ප්‍රවේශය විවේචනය කරන්නන්ට තවත් සැසඳීමක් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
දේශපාලන සහ අනෙකුත් කණ්ඩායම්වල විරෝධතා මධ්‍යයේ වුවද, 2026 සැප්තැම්බර් මාසයේදී විශේෂ පාර්ලිමේන්තු බහුතරයකින් මෙම සංශෝධනය සම්මත කෙරිණි.
සැලකිය යුතු විරෝධයක් පැවතියද පාර්ලිමේන්තුව හරහා නීති සම්මත කරගැනීමට පාලක පක්ෂයට ඇති හැකියාව එමඟින් පෙන්නුම් කෙරිණි.
පාර්ලිමේන්තු බහුතරයක් තිබීම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය සීමාවන් තුළ නීති සම්පාදනය කිරීමට බලය ලබා දෙයි. එහෙත් එමඟින් විරෝධතා සලකා බැලීම, ප්‍රතිපත්ති තීරණ පැහැදිලි කිරීම හෝ මහජන විශ්වාසය පවත්වාගෙන යාමේ වගකීම ඉවත් නොවේ.
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ රාජ්‍ය පාලනයේ විවිධ අංශ අතර බල තුලනයට බලපාන අවස්ථාවල මෙම වෙනස විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.
ත්‍රස්ත විරෝධී නීති සම්බන්ධයෙන් විශේෂඥ උපදෙස් පිළිබඳ ප්‍රශ්න
ආණ්ඩුව උපදේශක කමිටු භාවිත කරන ආකාරය පිළිබඳ ගැටලු දූෂණ විමර්ශනවලට පමණක් සීමා නොවේ.
ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) වෙනුවට හඳුන්වාදීමට යෝජිත නීතිවල සිදුකළ වෙනස්කම් පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ (BASL) හිටපු සභාපති ජනාධිපති නීතිඥ සාලිය පීරිස් ප්‍රශ්න මතු කර තිබේ.
යෝජිත ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනතේ (PSTA) විධිවිධාන පරීක්ෂා කළ විශේෂඥ කමිටුවට පීරිස් සහභාගි විය.
යෝජිත නීති රාමුවේ ප්‍රධාන අංශ තුනක් සම්බන්ධයෙන් ඔහු සැක පළ කළේය.
- ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ නිර්වචනය: යෝජිත නිර්වචනය අතිශයින් පුළුල් වන අතර, එය අනිසි ලෙස භාවිත කිරීමට ඉඩ ඇති බව පීරිස්ගේ අදහස විය.
- පරිපාලනමය රඳවා තබාගැනීම: පුද්ගලයන් රඳවා තබාගැනීම පිළිබඳ තීරණ අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයෙකු වෙනුවට අධිකරණ නිලධාරීන් විසින් ගත යුතු බව ඔහු තර්ක කළේය.
- සංවිධාන තහනම් කිරීම: සංවිධාන තහනම් කිරීමේ බලතල අධිකරණ අධිකාරියට යටත් විය යුතු බව පීරිස් අවධාරණය කළේය.
කමිටුවේ සාකච්ඡා අවසන් වූ පසු ඇප සම්බන්ධ විධිවිධාන සහ රඳවා තබාගැනීමේ කාලය දීර්ඝ කිරීම පිළිබඳ සිදුකළ සැලකිය යුතු වෙනස්කම් සම්බන්ධයෙන්ද ඔහු අවධානය යොමු කළේය.
පීරිස්ට අනුව, සැකකරුවෙකුට එරෙහිව ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැති විට මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට ඇප ලබාදීමට හැකිවන විධිවිධාන සහ රඳවා තබාගැනීමේ කාලසීමා සීමා කිරීම ඇතුළු ආරක්ෂණ විධිවිධාන කිහිපයක් සම්බන්ධයෙන් කමිටු සාමාජිකයන් එකඟතාවකට පැමිණ තිබුණි.
පසුව පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ පනත් කෙටුම්පත එම නිර්දේශවලින් බැහැර වී තිබූ බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.
පීරිස් මෙසේ සඳහන් කළේය.
“පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ පනත් කෙටුම්පත පරීක්ෂා කළ විට, විශේෂයෙන් ඇප සම්බන්ධ විධිවිධාන සහ රඳවා තබාගැනීම දීර්ඝ කිරීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව කමිටුවේදී එකඟ වූ කරුණුවලින් සැලකිය යුතු ලෙස බැහැර වී ඇති බව මා නිරීක්ෂණය කළා.”
ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය.
“මෙම වෙනස්කම් පිළිබඳව හෝ ඒවා සිදුකිරීමට හේතු පිළිබඳව කමිටුව කිසිවිටෙකත් දැනුවත් කර තිබුණේ නැහැ.”
පීරිස්ට අනුව, එම වෙනස්කම් හඳුනාගෙන පැහැදිලි කිරීමක් ඉල්ලා තමන් කමිටුවේ සභාපතිවරයාට ලිපියක් යවා තිබේ.
එම කමිටුවට නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව, අධිකරණ අමාත්‍යාංශය, පොලීසිය, සන්නද්ධ හමුදා, ජනාධිපති නීතිඥවරුන්, නීතිඥවරුන් සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකුගේ නියෝජිතත්වය ඇතුළත් විය.
ප්‍රමාණවත් ආරක්ෂණ විධිවිධාන නොමැතිව මෙම නීතිය සම්මත කළහොත්, දීර්ඝ කාලයක් පුද්ගලයන් රඳවා තබාගැනීමට ඉඩ සැලසිය හැකි බවත්, පවතින තොරතුරු අනුව තවදුරටත් රඳවා තබාගැනීම සාධාරණ නොවන අවස්ථාවලදී පවා සැකකරුවන් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට සිදුවිය හැකි බවත් පීරිස් අනතුරු ඇඟවීය.
ඔහුගේ ඇගයීමට අනුව, එවැනි විධිවිධාන මඟින් දැනට පවතින ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත හා සම්බන්ධ අනිසි භාවිතයන් නැවත ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතී.
විශේෂඥ කමිටුවේ නිර්දේශ සහ පසුව පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ නීති කෙටුම්පත අතර වෙනස්කම් පවතින බව ආණ්ඩුවේ නියෝජිතයන්ද පිළිගෙන තිබේ.
එම වෙනස්කම් අමාත්‍ය මණ්ඩල ක්‍රියාවලිය හරහා සිදුකර ඇති බව විදේශ අමාත්‍ය විජිත හේරත් පැහැදිලි කළේය.
නීති යෝජනාවක් උපදේශක කමිටුවක සෑම නිර්දේශයක්ම ඒ ආකාරයෙන්ම ඇතුළත් කිරීමට අනිවාර්යයෙන් බැඳී නොමැත. එසේ වුවද, විශේෂයෙන් මූලික අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් විශේෂඥ එකඟතාවයෙන් සැලකිය යුතු ලෙස බැහැර වන්නේ නම්, ඒ සඳහා පැහැදිලි සාධාරණීකරණයක් අවශ්‍ය වේ.
සැබෑ පරීක්ෂාව වන්නේ නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කිරීමයි
කොමිෂන් සභා, පාර්ලිමේන්තු විමර්ශන සහ විශේෂඥ කමිටු සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ අත්දැකීම් නැවත නැවත මතුවන ආයතනික අභියෝගයක් පෙන්නුම් කරයි.
විමර්ශන ආයතනයක් පත්කිරීම යනු වගවීමේ ක්‍රියාවලියක ආරම්භය පමණි.
එහි සාර්ථකත්වය අවසානයේ තීරණය කළ යුත්තේ සොයාගැනීම්වල ගුණාත්මකභාවය, විමර්ශනයේ ස්වාධීනත්වය, නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ අදාළ බලධාරීන් නිවැරදි කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට දක්වන කැමැත්ත අනුවය.
කොළඹ වරාය, ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදනය, වංචනික ජාත්‍යන්තර ගෙවීම් සහ කථානායකවරයාට එරෙහි චෝදනා සම්බන්ධ ආන්දෝලන එකිනෙකට සමාන නොවේ.
ඒ සෑම සිදුවීමකටම වෙනස් ආයතන, සාක්ෂි, නීතිමය ප්‍රමිතීන් සහ ඇතිවිය හැකි වගකීම් අදාළ වේ.
එම සිදුවීම් සියල්ල එකම කුමන්ත්‍රණයක හෝ සාමූහික අපරාධමය වරදක සාක්ෂි ලෙස සැලකිය නොහැක.
කෙසේ වෙතත්, ඒවා සියල්ල එකට සලකා බැලූ විට, පෙර පැවති ආණ්ඩුවල දේශපාලන ක්‍රියාපිළිවෙත්වලින් බැහැර වන බවට ආණ්ඩුව ලබාදුන් පොරොන්දුවට එය සැලකිය යුතු පරීක්ෂාවක් වේ.
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රමුඛ ජාතික ජන බලවේගයේ දූෂණ විරෝධී වැඩපිළිවෙළ, විමර්ශන කඩිනමින් සිදුවනු ඇතැයිද, මහජන මුදල් වැය කිරීම සාධාරණීකරණය කෙරෙනු ඇතැයිද, ආණ්ඩුවේ පුද්ගලයන්ට එරෙහි චෝදනා දේශපාලන පක්ෂපාතීත්වයකින් තොරව පරීක්ෂාවට ලක්වනු ඇතැයිද යන අපේක්ෂා ඇති කළේය.
විනිවිදභාවයෙන් යුත් වාර්තාකරණය, ස්වාධීන විමර්ශන සහ නීත්‍යනුකූලව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම හරහා එම මූලධර්ම ප්‍රායෝගිකව පෙන්නුම් කිරීමට ආණ්ඩුවට තවමත් අවස්ථාව තිබේ.
ආණ්ඩුවේ පාර්ලිමේන්තු බහුතරයට එම ප්‍රතිඵල වෙනුවට ආදේශකයක් විය නොහැක.
දේශපාලන පරිවර්තනයක් ඇතිකරන බවට පොරොන්දු වී බලයට පත්වූ ආණ්ඩුවකට දැන් තීරණාත්මක ප්‍රශ්නය වන්නේ තම පූර්වගාමීන්ගේ අසාර්ථකත්වයන් කොතරම් දැඩි ලෙස හෙළා දකින්නේද යන්න නොවේ. වගවීම දේශපාලනිකව අපහසු වන අවස්ථාවලදී පවා තමන් කලින් ඉල්ලා සිටි ප්‍රමිතීන්ම ක්‍රියාත්මක කරන්නේද යන්නයි.
