අභ්‍යන්තර නායකත්ව ගැටුමක් විසඳා නොමැති බව මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව විසින් හඳුනාගැනීමත් සමඟ, ඉදිරි මැතිවරණවලදී ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයට (SLFP) තම පක්ෂ නාමය සහ සලකුණ යටතේ තරග කිරීමට ඇති හැකියාව සම්බන්ධයෙන් අවිනිශ්චිතතාවක් මතුව තිබේ.
පක්ෂයේ පරිපාලනය සහ මහලේකම් ධුරය සම්බන්ධයෙන් පවතින මතභේදය තවදුරටත් පැවතීම හේතුවෙන්, ප්‍රතිවාදී ශ්‍රීලනිප කණ්ඩායම්වල නියෝජිතයන් සමඟ සාකච්ඡා කිරීම සඳහා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව 2026 නොවැම්බර් 6 වැනි සිකුරාදා ඔවුන් කැඳවා තිබිණි.
නිමල් සිරිපාල ද සිල්වා, දයාසිරි ජයසේකර, දුමින්ද දිසානායක සහ ලසන්ත අලගියවන්න යන ජ්‍යෙෂ්ඨ දේශපාලනඥයෝ මෙම සාකච්ඡාවට සහභාගී වූහ.
අභ්‍යන්තර ගැටුමක් විසඳා නොමැති දේශපාලන පක්ෂයකට මැතිවරණයක් කැඳවූ අවස්ථාවක නාමයෝජනා භාරදීමේ අවස්ථාව අහිමි විය හැකි බවට මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව අනතුරු අඟවා තිබේ.
මෙම තීරණයත් සමඟ ශ්‍රීලනිපයේ ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායම් අතර පවතින මතභේද විසඳා ගැනීමටත්, පක්ෂ ව්‍යවස්ථාවට සහ අදාළ මැතිවරණ නීති රෙගුලාසිවලට අනුකූල පිළිගත හැකි නායකත්ව ව්‍යුහයක් ස්ථාපිත කිරීමටත් නැවතත් දැඩි පීඩනයක් එල්ල වී තිබේ.
ශ්‍රීලනිප නායකත්ව අර්බුදයට මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ මැදිහත්වීම
නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පවතින තරගකාරී හිමිකම් සහ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් ශ්‍රීලනිපය වසර දෙකකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටී.
මෙම ගැටුම හේතුවෙන් මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව සමඟ නිල කටයුතු කිරීම සඳහා පක්ෂය නියෝජනය කිරීමට බලය ඇති පුද්ගලයා කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාවක් නිර්මාණය වී තිබේ.
නොවැම්බර් 6 වැනිදා පැවති සාකච්ඡාවලදී, පක්ෂයේ පාර්ශ්ව කිහිපයක් විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලබන තරගකාරී හිමිකම් හේතුවෙන් මතුව ඇති පරිපාලනමය දුෂ්කරතා පිළිබඳව කොමිෂන් සභාව අවධානය යොමු කළේය.
මහලේකම් ධුරය සම්බන්ධයෙන් පවතින මතභේදය සහ එය පක්ෂයට මැතිවරණ අවශ්‍යතා සපුරාලීමට ඇති කරන බලපෑම පිළිබඳව මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ සභාපති ආර්. එම්. ඒ. එල්. රත්නායක මහතා කරුණු ඉදිරිපත් කළ බව වාර්තා වේ.
තරගකාරී පාර්ශ්ව අතර පවතින නායකත්ව මතභේදයට මෙතෙක් අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් පිළිගත හැකි විසඳුමක් සොයා ගැනීමට හැකි වී නොමැත.
කොමිෂන් සභාවේ වාර්තා වූ ස්ථාවරයට අනුව, අභ්‍යන්තර ගැටුමකට මුහුණ දී සිටින පක්ෂයක් මැතිවරණයකට නාමයෝජනා භාරදීමේදී නිසි බලයලත් නියෝජිතයන් කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳ ගැටලුව මුලින් විසඳා ගත යුතුය.
එසේ එකඟතාවකට පැමිණීමට අපොහොසත් වුවහොත්, අදාළ මැතිවරණයේදී තම පක්ෂ අනන්‍යතාව යටතේ තරග කිරීමේ අවස්ථාව ශ්‍රීලනිපයට අහිමි විය හැකිය.
මහලේකම් ධුරය ප්‍රධාන ගැටලුවක් බවට පත්වේ
නාමයෝජනා භාරදීමේදී නීතිමය වශයෙන් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බැවින් මහලේකම් ධුරය මෙම ගැටලුවේදී විශේෂ වැදගත්කමක් ගනී.
ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ නීති යටතේ, පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලබන නාමයෝජනා පත්‍ර අදාළ නීතිමය අවශ්‍යතාවලට යටත්ව පක්ෂයේ ලේකම්වරයාගේ අත්සනින් යුතුව ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
එම ධුරය නීත්‍යනුකූලව දරන්නේ කවුරුන්ද යන්න සම්බන්ධයෙන් පක්ෂයේ ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායම් අතර මතභේදයක් පවතින විට, පක්ෂය වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කරනු ලබන ලේඛනවල වලංගුභාවය පිළිබඳ ගැටලු මතුවිය හැකිය.
එබැවින් ශ්‍රීලනිපයේ අභ්‍යන්තර ගැටුම සාමාන්‍ය පක්ෂ නායකත්ව මතභේදයකට වඩා පුළුල් ප්‍රතිවිපාක ඇති කරන තත්ත්වයක් බවට පත්ව තිබේ.
නීත්‍යනුකූලව පිළිගත් සහ නිසි බලය හිමි ලේකම්වරයෙකු නොමැති වුවහොත්, නාමයෝජනා ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා අවශ්‍ය නීතිමය කොන්දේසි සපුරාලීමේදී පක්ෂයට දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකිය.
තවත් මැතිවරණයක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට පෙර නායකත්ව ගැටලුව විසඳා ගැනීමේ වැදගත්කම කොමිෂන් සභාවේ මැදිහත්වීමෙන් අවධාරණය කර තිබේ.
සාකච්ඡාවට ජ්‍යෙෂ්ඨ දේශපාලනඥයන් සිව්දෙනෙක් සහභාගී වෙති
පක්ෂයේ තරගකාරී නායකත්ව ස්ථාවරයන් සමඟ සම්බන්ධ ප්‍රමුඛ ශ්‍රීලනිප දේශපාලනඥයන් සිව්දෙනෙක් මෙම සාකච්ඡාවට එක්ව සිටියහ.
ඒ අනුව, සාකච්ඡාවට සහභාගී වූයේ:
නිමල් සිරිපාල ද සිල්වා
දයාසිරි ජයසේකර
දුමින්ද දිසානායක
ලසන්ත අලගියවන්න
ඔවුන්ගේ සහභාගීත්වය මෙරට ඓතිහාසික වශයෙන් බලපෑම්සහගත දේශපාලන පක්ෂයක් තුළ තවදුරටත් පවතින බෙදීම් පිළිබිඹු කළේය.
ශ්‍රීලනිපය මෙරට නිදහසින් පසු දේශපාලන ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කර ඇති අතර, ජනාධිපතිවරුන් සහ අග්‍රාමාත්‍යවරුන් කිහිපදෙනෙකු බිහිකරමින් අවස්ථා කිහිපයකදීම ආණ්ඩු පිහිටුවා තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, නායකත්වය, පරිපාලනය සහ දේශපාලන දිශානතිය සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ අභ්‍යන්තර මතභේද හේතුවෙන් මෑත වසරවලදී පක්ෂයේ සංවිධානමය ශක්තිය දුර්වල වී තිබේ.
වර්තමාන ගැටුම හේතුවෙන් පක්ෂයට ක්‍රියාකාරී පරිපාලන ව්‍යුහයක් යළි ස්ථාපිත කර ගැනීමට සහ ඉදිරි මැතිවරණවලට ඵලදායී ලෙස සහභාගී වීමට හැකි වේද යන්න පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතුව තිබේ.
නාමයෝජනා ඉදිරිපත් කිරීමේ අයිතිය අවදානමක
අභ්‍යන්තර නායකත්ව ගැටුම්වලට මුහුණ දෙන පක්ෂ නාමයෝජනා කැඳවනු ලබන අවස්ථාවේදී අදාළ ගැටලු විසඳා ගැනීමට එකඟතාවකට පැමිණිය යුතු බව මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව පෙන්වා දී තිබේ.
කොමිෂන් සභාව විසින් පැහැදිලි කර ඇති ක්‍රියාපටිපාටියට අනුව, ඔවුන්ගේ මතභේද විසඳා ගැනීමේ අරමුණින් පැවැත්වෙන සාකච්ඡා සඳහා තරගකාරී කණ්ඩායම්වල නියෝජිතයන් සහභාගී විය යුතුය.
එකඟතාවකට පැමිණීමට නොහැකි වුවහොත්, අදාළ මැතිවරණය සඳහා නාමයෝජනා ඉදිරිපත් කිරීමේ අවස්ථාව පක්ෂයට අහිමි විය හැකිය.
මෙහිදී එක් වැදගත් කරුණක් පැහැදිලි කර ගත යුතුය.
කොමිෂන් සභාවේ වාර්තා වූ ස්ථාවරයෙන් අදහස් වන්නේ ශ්‍රීලනිපයේ සියලුම ක්‍රියාකාරකම් ස්ථිරවම තහනම් කර ඇති බව හෝ පක්ෂය නීත්‍යනුකූලව විසුරුවා හැර ඇති බව නොවේ.
ඒ වෙනුවට, ක්ෂණිකව මතුව ඇති ගැටලුව වන්නේ පක්ෂයේ අභ්‍යන්තර පරිපාලන බලය සම්බන්ධයෙන් මතභේදයක් පවතින අතරතුර මැතිවරණයකට සහභාගී වීම සඳහා අවශ්‍ය නීතිමය කොන්දේසි සපුරාලීමට පක්ෂයට හැකිද යන්නයි.
පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය කොන්දේසි සපුරාලීමේ අවශ්‍යතාව පිළිබඳව ද කොමිෂන් සභාව අදාළ පාර්ශ්ව දැනුවත් කර ඇති බව වාර්තා වේ. ඒ සඳහා නව පිළිගැනීමක් ලබා ගැනීම සඳහා අලුතින් අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් ද ඇති විය හැකිය.
පක්ෂයේ පිළිගැනීමේ තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් සිදුකරනු ලබන ඕනෑම විධිමත් වෙනසක් හෝ පක්ෂයේ නිශ්චිත නීතිමය තත්ත්වය තහවුරු කළ යුත්තේ කොමිෂන් සභාවේ නිල වාර්තා සහ තීරණ මත පදනම්වය.
පිළිගැනීම සඳහා අලුතින් අයදුම් කිරීමේ හැකියාව
නොවැම්බර් 6 වැනිදා පැවති සාකච්ඡාවෙන් අනතුරුව පළ වූ වාර්තාවලට අනුව, පක්ෂ ව්‍යවස්ථාවට අනුකූල ක්‍රියාපටිපාටි ඔස්සේ පිළිගත හැකි නායකත්ව ව්‍යුහයක් ස්ථාපිත කර ගන්නා ලෙස ශ්‍රීලනිපයේ පාර්ශ්වයන්ට උපදෙස් ලබා දී තිබේ.
අභ්‍යන්තර නායකත්ව මැතිවරණයක් පැවැත්වීම මෙම පරිපාලනමය ගැටලුව විසඳා ගැනීම සඳහා යොදාගත හැකි එක් ක්‍රමයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
අදාළ අවශ්‍යතා සපුරාලීමෙන් පසු පක්ෂය පිළිගැනීම සඳහා අලුතින් අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කිරීම අවශ්‍ය විය හැකි බවට ද කොමිෂන් සභාව උපදෙස් ලබා දී ඇති බව වාර්තා වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ මැතිවරණ නීති රාමුව යටතේ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස පිළිගැනීම ලබා ගැනීම නීතිමය අවශ්‍යතාවලට යටත් වන අතර, ඒ සඳහා නියමිත ලේඛන ඉදිරිපත් කිරීම සහ අදාළ ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්‍රියාපටිපාටිවලට අනුකූල වීම ද ඇතුළත් වේ.
එම අවශ්‍යතා අතර පක්ෂ නිලධාරීන්ගේ තොරතුරු, පක්ෂ ව්‍යවස්ථාව සහ පක්ෂයේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීම ද ඇතුළත් වේ.
ශ්‍රීලනිපයට සම්පූර්ණයෙන්ම නව පිළිගැනීමේ ක්‍රියාවලියකට යාමට සිදුවේද, නැතහොත් දැනට පවතින පරිපාලනමය තත්ත්වය නිවැරදි කර ගැනීමෙන් ගැටලුව විසඳාගත හැකිද යන්න පිළිබඳව මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවෙන් පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්‍ය වේ.
ඓතිහාසික දේශපාලන පක්ෂයක අනාගතය අවිනිශ්චිතයි
අඛණ්ඩව පවතින මෙම ගැටුම ශ්‍රීලනිපයට සැලකිය යුතු සංවිධානමය අභියෝගයක් එල්ල කර තිබේ.
පක්ෂයකට මැතිවරණවලට තරග කිරීමේ හැකියාව තීරණය වන්නේ එහි දේශපාලන ජනප්‍රියත්වය මත පමණක් නොව, පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂ සහ නාමයෝජනා ක්‍රියාපටිපාටි සම්බන්ධයෙන් පවතින නීතිවලට අනුකූල වීම මත ද වේ.
අභ්‍යන්තර බෙදීම් හේතුවෙන් අත්‍යවශ්‍ය පරිපාලන කටයුතු සිදු කිරීමට බලයලත් නියෝජිතයන්ට නොහැකි වන විට එවැනි ගැටලු වඩාත් හානිකර තත්ත්වයක් බවට පත්විය හැකිය.
ශ්‍රීලනිපය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මේ මොහොතේ ප්‍රමුඛතම අවශ්‍යතාව වන්නේ නීත්‍යනුකූලව වලංගු සහ ක්‍රියාත්මක කළ හැකි නායකත්ව ව්‍යුහයක් ස්ථාපිත කර ගැනීමයි.
අභ්‍යන්තර පක්ෂ ක්‍රියාපටිපාටි ඔස්සේ එකඟතාවකට පැමිණීමට හැකිද, නැතහොත් පාර්ශ්වයන් අතර පවතින තරගකාරී හිමිකම් විසඳීම සඳහා දැනට පවතින අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග ඉදිරියට ගෙන යාමට සිදුවේද යන්න පිළිබඳව ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායම් තීරණය කළ යුතුය.
මෙම ගැටලු විසඳන තෙක් ඉදිරි මැතිවරණවලදී නාමයෝජනා ඉදිරිපත් කිරීමට පක්ෂයට ඇති හැකියාව පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාව තවදුරටත් පවතිනු ඇත.
මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ මැදිහත්වීමත් සමඟ නායකත්ව ගැටුමේ ප්‍රතිවිපාක වඩාත් පැහැදිලි වී තිබේ. එකඟතාවකට පැමිණි සහ නීත්‍යනුකූලව පිළිගත හැකි පරිපාලන ව්‍යුහයක් නොමැති වුවහොත්, මැතිවරණ ක්‍රියාවලියට සහභාගී වීමේ අවස්ථා අහිමි වීමේ අවදානමකට ශ්‍රීලනිපය මුහුණ දෙනු ඇත.
