
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් පරිපාලනයට රජය නැවත නැවතත් මැදිහත්වීම හේතුවෙන් ඇතිවූ අර්බුදකාරී තත්ත්වය හමුවේ, ඉදිරි වසර කිහිපය සඳහා ප්රකාශයට පත්කර ඇති ප්රධාන ජාත්යන්තර ක්රිකට් කවුන්සිලයේ (ICC) තරගාවලි සත්කාරකත්වය හිමි රටවල් අතරට ශ්රී ලංකාව ඇතුළත් වී නොමැත.
මෙම තත්ත්වය පිළිබඳව අඟහරුවාදා (17) Daily FT පුවත්පත පළ කළ වාර්තාවකින් අනාවරණය කර ඇති අතර, ආසියානු කලාපයේ ප්රධාන තරගාවලි සත්කාරකත්ව අවස්ථා ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය වෙත හිමිවීම විශේෂත්වයකි.
මීට පෙරද ශ්රී ලංකාවට පැවරී තිබූ 2024 වයස අවුරුදු 19න් පහළ පිරිමි ක්රිකට් ලෝක කුසලානය සහ 2027 වසරේ පැවැත්වීමට නියමිත පළමු කාන්තා චැම්පියන්ස් කුසලාන තරගාවලියේ සත්කාරකත්වය අහිමි වී තිබේ.
මේ අනුව, ක්රිකට් පරිපාලනය සම්බන්ධයෙන් පවතින දේශීය මතභේද ජාත්යන්තර තරගාවලි පැවැත්වීමේ අවස්ථා, සංචාරක කර්මාන්තය සහ මෙරටට ලැබිය හැකි විදේශ විනිමය ආදායම කෙරෙහි ඇති කරන බලපෑම පිළිබඳව අවධානය යොමු වී ඇත.

ඉන්දියාවට සහ බංග්ලාදේශයට ප්රධාන තරගාවලි
ඉන්දුනීසියාවේ බාලිහි පැවැති ජාත්යන්තර ක්රිකට් කවුන්සිලයේ නවතම මණ්ඩල රැස්වීම්වලින් අනතුරුව, 2035 වසර දක්වා පැවැත්වීමට නියමිත ප්රධාන පිරිමි ක්රිකට් තරගාවලි පිළිබඳ කාලසටහන තහවුරු කර තිබේ.
ඒ අනුව, 2029 චැම්පියන්ස් කුසලාන තරගාවලියේ සත්කාරකත්වය ඉන්දියාවට හිමිව ඇති අතර, 2031 පිරිමි එක්දින ක්රිකට් ලෝක කුසලානය ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය එක්ව පැවැත්වීමට නියමිතය.
2028 පන්දුවාර විස්සයි20 ලෝක කුසලානය ඕස්ට්රේලියාව සහ නවසීලන්තය එක්ව සංවිධානය කරන අතර, 2030 තරගාවලිය එංගලන්තය, අයර්ලන්තය සහ ස්කොට්ලන්තය යන රටවල පැවැත්වීමට සැලසුම් කර ඇත.
මෙතෙක් තහවුරු කර ඇති මෙම තරගාවලිවල සත්කාරක රටවල් අතර ශ්රී ලංකාව නොමැත.
කෙසේ වෙතත්, 2032 වසරෙන් පසුව පැවැත්වීමට නියමිත තරගාවලි කිහිපයක සත්කාරක රටවල් තවමත් තහවුරු කර නොමැති බැවින්, 2035 දක්වා ඇති සියලුම සත්කාරකත්ව අවස්ථා ශ්රී ලංකාවට අහිමි වී ඇතැයි නිශ්චිතව ප්රකාශ කළ නොහැකිය.
ක්රිකට් පරිපාලනයට රජයේ මැදිහත්වීම
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ පරිපාලනය සහ දේශපාලන බලධාරීන් අතර පවතින සම්බන්ධතාව මෙම අර්බුදයේ ප්රධාන කරුණක් බවට පත්ව තිබේ.
ජාත්යන්තර ක්රිකට් කවුන්සිලයේ නීතිරීති අනුව, සාමාජික රටවල ක්රිකට් පාලක ආයතන අනවශ්ය රාජ්ය මැදිහත්වීම්වලින් තොරව ස්වාධීනව කටයුතු කළ යුතුය.
එහෙත් පරිපාලන ගැටලු, නිලවරණ ක්රියාවලිය සම්බන්ධ මතභේද සහ රජයේ මැදිහත්වීම් හේතුවෙන් ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ පරිපාලන කටයුතු අවස්ථා කිහිපයකදීම අස්ථාවර වී ඇත.
තේරී පත්වූ විධායක කමිටුව ඉල්ලා අස්වීමෙන් අනතුරුව, ක්රිකට් පරිපාලනයේ ව්යවස්ථාමය සහ ආයතනික ප්රතිසංස්කරණ අධීක්ෂණය කිරීම සඳහා රජය විසින් ක්රිකට් පරිවර්තන කමිටුවක් පත්කරනු ලැබීය.
Daily FT වාර්තාවට අනුව, මහජන ඡන්දයෙන් නොව අදාළ ක්රිකට් පරිපාලන නිලවරණ ක්රියාවලියෙන් තේරී පත්වූ පාලක මණ්ඩලයක් නොමැතිවීම, ICC මණ්ඩල රැස්වීම්වලදී ශ්රී ලංකාව නියෝජනය කිරීමේ හැකියාවටද බලපා තිබේ.
නව ව්යවස්ථාවක් හඳුන්වාදීම සහ ක්රිකට් පරිපාලන ව්යුහය ප්රතිසංවිධානය කිරීම මෙම කමිටුවට පැවරී ඇති ප්රධාන වගකීම් අතර වේ.
දිගු කලක් පවතින පරිපාලන ගැටලු විසඳීම සඳහා මෙවැනි ප්රතිසංස්කරණ අවශ්ය බව ඒවාට සහාය දක්වන පාර්ශ්වවල අදහසයි.
එහෙත් එම ප්රතිසංස්කරණ ICC පාලන මූලධර්මවලට අනුකූලව ක්රියාත්මක නොවන්නේ නම්, ශ්රී ලංකාවේ ජාත්යන්තර ක්රිකට් සම්බන්ධතා තවදුරටත් අභියෝගයට ලක්විය හැකිය.
ඒ අනුව, දේශීය වශයෙන් වගවීම සහ විනිවිදභාවය ශක්තිමත් කිරීමේ අරමුණින් ගනු ලබන පියවර, ජාත්යන්තර ක්රිකට් පාලන නීති සමඟ ගැළපෙන ආකාරයෙන් ක්රියාත්මක කිරීම අත්යවශ්ය වී තිබේ.
දැනටමත් අහිමි වූ ප්රධාන තරගාවලි දෙක
ශ්රී ලංකාවට ජාත්යන්තර ක්රිකට් තරගාවලි දෙකක සත්කාරකත්වය අහිමිවීමේ සිදුවීම් මීට පෙරද වාර්තා විය.
2023 නොවැම්බර් මාසයේදී, පරිපාලන ගැටලු සම්බන්ධයෙන් මතුවූ තත්ත්වය හමුවේ 2024 වයස අවුරුදු 19න් පහළ පිරිමි ක්රිකට් ලෝක කුසලාන තරගාවලිය ශ්රී ලංකාවෙන් ඉවත් කර දකුණු අප්රිකාවට පැවරීමට ICC තීරණය කළේය.
ඉන් අනතුරුව, 2027 පෙබරවාරි මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිත පළමු කාන්තා චැම්පියන්ස් කුසලාන තරගාවලියේ සත්කාරකත්වයද ශ්රී ලංකාවට අහිමි විය.
එම තරගාවලිය ඉන්දියාවට පැවරුණු අතර, තරග පැවැත්වීම සඳහා මුම්බායි සහ වඩෝදරා නගර තෝරාගෙන තිබේ.
2026 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය මෙම තීරණය නිල වශයෙන් පිළිගත් අතර, ශ්රී ලංකා කාන්තා ක්රිකට් කණ්ඩායම එම තරගාවලියට සුදුසුකම් ලබා ඇති බවද තහවුරු කළේය.
මෙම සිදුවීම්වලින් පැහැදිලි වන්නේ ක්රිකට් පරිපාලනයේ පවතින අර්බුද ආයතනික මතභේදවලට පමණක් සීමා නොවන බවයි.
ජාත්යන්තර තරගාවලි පැවැත්වීමේ අවස්ථා, ක්රීඩා යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය, සංචාරක කර්මාන්තය සහ ක්රිකට් ක්රීඩාවට සම්බන්ධ වාණිජ කටයුතු කෙරෙහිද ඒවා සෘජුව බලපානු ඇත.
ඩොලර් මිලියන ගණනක ආදායම් අවස්ථා අහිමිවීමේ අවදානම
ප්රධාන ජාත්යන්තර ක්රිකට් තරගාවලි සත්කාරකත්වය අහිමිවීමෙන් ශ්රී ලංකාවට සැලකිය යුතු ආර්ථික ප්රතිලාභ අහිමි විය හැකි බව වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
2027 කාන්තා චැම්පියන්ස් කුසලාන තරගාවලියේ සත්කාරකත්වය අහිමිවීම හේතුවෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 20ක පමණ විභව ආදායමක් සහ ආර්ථික ක්රියාකාරකම් ශ්රී ලංකාවට අහිමි විය හැකි බව මීට පෙර පළවූ වාර්තාවල සඳහන් විය.
එමෙන්ම, සත්කාරකත්වය වෙනුවෙන් ලැබීමට තිබූ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන දෙකක පමණ ගාස්තුවක්ද අහිමි වූ බව Daily FT වාර්තා කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම මුදල් ප්රමාණයන් විගණනයකින් තහවුරු වූ සෘජු මූල්ය පාඩු ලෙස සැලකිය නොහැකිය. ඒවා තරගාවලිය පැවැත්වීමෙන් උපයාගත හැකිව තිබූ ආදායම් සහ ආර්ථික ප්රතිලාභ පිළිබඳ ඇස්තමේන්තු වේ.
ජාත්යන්තර ක්රිකට් තරගාවලි පැවැත්වීමෙන් හෝටල්, ප්රවාහන සේවා, ආපනශාලා, රූපවාහිනී විකාශන ආයතන, අනුග්රාහක සමාගම් සහ දේශීය ව්යාපාර රැසකට ආදායම් උපයාගැනීමේ අවස්ථා සැලසේ.
එවැනි තරගාවලි මගින් රැකියා අවස්ථා නිර්මාණය වන අතර, ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර සංචාරක ගමනාන්තයක් ලෙස ප්රවර්ධනය කිරීමටද හැකියාව ලැබේ.
සංචාරක ආදායම සහ විදේශ විනිමය ඉපැයීම් ඉහළ නැංවීමට උත්සාහ කරන ශ්රී ලංකාවට, මෙවැනි අවස්ථා අහිමිවීම ක්රිකට් ක්රීඩාවෙන් ඔබ්බට ගිය ආර්ථික බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
පරිපාලන අර්බුදයට වගකිව යුත්තේ කවුරුන්ද?
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් පරිපාලනය සම්බන්ධයෙන් නැවත නැවතත් මතුවන ගැටලු හමුවේ, ඒවාට වගකීම භාරගත යුත්තේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳවද අවධානය යොමු වේ.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ විනිවිදභාවය, වගවීම සහ යහපාලනය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා පරිපාලන ප්රතිසංස්කරණ අවශ්ය බව රජයේ බලධාරීන් පෙන්වා දී තිබේ.
අනෙක් අතට, සාමාජික රටවල ක්රිකට් පාලක ආයතනවල ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම ICC විසින් පනවා ඇති මූලික අවශ්යතාවකි.
මෙම කරුණු දෙකම සැලකිල්ලට ගනිමින්, දේශීය පරිපාලන ගැටලු විසඳන අතරම ශ්රී ලංකාවේ ජාත්යන්තර ක්රිකට් තත්ත්වයට හානියක් නොවන පාලන ව්යුහයක් ස්ථාපිත කිරීම බලධාරීන් හමුවේ ඇති අභියෝගයයි.
ICC නීතිරීතිවලට අනුකූල පරිපාලන ව්යුහයක් ස්ථාපිත කිරීමට කොපමණ කාලයක් ගතවේද යන්නත්, ඉදිරි තරගාවලි සඳහා සත්කාරකත්වය ලබාගැනීමට ශ්රී ලංකාවට හැකිවේද යන්නත් පැහැදිලි කළ යුතුව තිබේ.
මීට පෙර අහිමි වූ සත්කාරකත්ව අවස්ථා හේතුවෙන් ඇතිවූ ආර්ථික බලපෑම් නිසි පරිදි තක්සේරු කර තිබේද යන්නද මෙහිදී වැදගත් වේ.
අවසානයේ පාඩුව විඳින්නේ ක්රිකට් ලෝලීන්ද?
ලෝක කුසලාන ඇතුළු ප්රධාන ජාත්යන්තර ක්රිකට් තරගාවලි රැසක් සාර්ථකව සංවිධානය කළ ඉතිහාසයක් ශ්රී ලංකාව සතුව පවතී.
කොළඹ, මහනුවර සහ අනෙකුත් ක්රිකට් මධ්යස්ථාන ජාත්යන්තර වශයෙන් ප්රසිද්ධියට පත්වීමට මෙරට ක්රිකට් ලෝලීන්ගේ උද්යෝගයද දායක වී තිබේ.
එහෙත් වර්තමානයේ පවතින පරිපාලන අස්ථාවරත්වය, ජාතික කණ්ඩායමේ ක්රීඩා දක්ෂතාවලින් ඔබ්බට ගිය අවස්ථා රැසකට බලපෑම් ඇති කිරීමේ අවදානමක් මතු කර ඇත.
ශ්රී ලංකා ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන් ජාත්යන්තර තරගාවලිවලට සහභාගි වුවද, මෙරට පැවැත්වීමට ඉඩ තිබූ ප්රධාන තරගාවලි නැරඹීම සඳහා ශ්රී ලාංකික ප්රේක්ෂකයන්ට විදේශ රටවලට යාමට සිදුවිය හැකිය.
පරිපාලන ගැටලු නිර්මාණය කිරීමට කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන්, ක්රිකට් ලෝලීන් සහ ක්රීඩාව ආශ්රිත ව්යාපාරික ප්රජාව එහි ආර්ථික හා ක්රීඩාමය ප්රතිවිපාකවලට මුහුණදීමේ අවදානමක් පවතී.
ශ්රී ලංකාව හමුවේ ඇති ප්රධාන අවශ්යතාව තවත් පරිපාලන ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලියක් ආරම්භ කිරීම පමණක් නොවේ. ක්රිකට් ආයතනවල විනිවිදභාවය සහ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කරන අතරම, ජාත්යන්තර ක්රිකට් ක්ෂේත්රය තුළ ශ්රී ලංකාවට හිමි ස්ථානය තහවුරු කළ හැකි දිගුකාලීන විසඳුමක් ක්රියාත්මක කිරීමයි.
ඉදිරි තරගාවලි සත්කාරකත්වය සඳහා ශ්රී ලංකාවට නැවත තරග කළ හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම, එම ප්රතිසංස්කරණවල ප්රායෝගික සාර්ථකත්වය මැනිය හැකි වැදගත් සාධකයක් වනු ඇත.




