2022 වසරේ අත්විඳි දරුණුතම ආර්ථික කඩා වැටීමෙන් පසුව, යන්තම් හිස ඔසවමින් සිටි ශ්රී ලංකාවට මැදපෙරදිග කලාපයේ හටගෙන ඇති යුදමය වාතාවරණය අලුත් තර්ජනයක් වී තිබේ. ආර්ථික විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම ගෝලීය තත්ත්වය හමුවේ මෙරට ආර්ථිකය යළිත් වරක් සෘණාත්මක වර්ධනයක් (Contraction) කරා ගමන් කිරීමේ අවදානමක් පවතින බවයි.
- ඉන්ධන මිල සහ උද්ධමන පීඩනය
මෙම අර්බුදයේ ක්ෂණික බලපෑම එල්ල වී ඇත්තේ බලශක්ති ක්ෂේත්රයටයි.
පිරිවැය ඉහළ යාම: ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල ඉහළ යාමත් සමඟ මෙරට ඉන්ධන මිල අවස්ථා කිහිපයකදීම සංශෝධනය විය. මෙහිදී රජය පනවා ඇති අධික බදු (ලීටරයකට රුපියල් 120ක් පමණ) ජනතාව මත පැටවෙන බර තවදුරටත් වැඩි කරයි.
උද්ධමන ඉලක්ක අභියෝගයට: මහ බැංකුව සහ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල උද්ධමනය 5% මට්ටමේ පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කළද, ප්රවාහන හා නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ යාම නිසා මෙම ඉලක්කය බිඳ වැටීමේ ලකුණු පහළ වී ඇත.
- විදේශ විනිමය සහ ප්රේෂණ මත එල්ල වන බලපෑම
ශ්රී ලංකාවට ඩොලර් ගලා එන ප්රධාන මාර්ග තුනකට මෙමඟින් සෘජු බලපෑම් එල්ල වේ:
සංචාරක ව්යාපාරය: මැදපෙරදිග අස්ථාවරත්වය සහ ගුවන් ගමන් ගාස්තු ඉහළ යාම හේතුවෙන් සංචාරක පැමිණීම 30% කින් පමණ පහත වැටී ඇති බව නිරීක්ෂණය වේ.
විදේශ ප්රේෂණ: මැදපෙරදිග රැකියාවල නිරත ශ්රී ලාංකිකයන් එවන ප්රේෂණ ප්රමාණය අඩුවීම විදේශ සංචිත කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් ඇති කරයි.
තේ අපනයනය: මැදපෙරදිග යනු ලංකාවේ තේ සඳහා පවතින ප්රධානතම වෙළෙඳපොළකි. යුද තත්ත්වය නිසා අපනයන ඇණවුම් අඩාල වීම ආදායම් අහිමි වීමට හේතු වේ.
- මූල්ය ප්රතිපත්ති සහ මහ බැංකුවේ භූමිකාව
පවතින තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා මහ බැංකුවට දැඩි තීරණ ගැනීමට සිදුවනු ඇත:
පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීම: ඉහළ යන උද්ධමනය පාලනය කිරීමට නම්, දැනට පවතින 7.75% මට්ටමේ ඇති ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාත යළිත් ඉහළ නැංවීමට මහ බැංකුවට සිදු විය හැක.
ආර්ථිකය හැකිළීම: පොලී අනුපාත ඉහළ ගියහොත්, ව්යාපාරිකයන්ට ණය ලබා ගැනීම අපහසු වන අතර ආයෝජන සීමා වේ. මෙය රටේ සමස්ත දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) අඩුවීමට හෙවත් ආර්ථිකය හැකිළීමට මග පාදයි.
- 2027 ඉදිරි දැක්ම: ණය ප්රතිව්යුහගතකරණය සහ අවදානම
මහාචාර්ය අමින්ද මෙත්සිල මහතා පෙන්වා දෙන පරිදි, ශ්රී ලංකාවේ සැබෑ අභියෝගය එළඹෙන්නේ 2027 වසරේදීය.
ණය ගෙවීමේ සහන කාලය අවසන් වීමෙන් පසු මහා පරිමාණයෙන් ණය වාරික ගෙවීමට සිදුවනු ඇත.
ආර්ථිකය අපේක්ෂිත වේගයෙන් වර්ධනය නොවුවහොත්, 18 වැනි වතාවටත් IMF සහාය පැතීමට අපට සිදු විය හැක.
මැදපෙරදිග අර්බුදය ශ්රී ලංකාවේ පාලනයෙන් බැහැර වූවක් වුවද, රජය සතු බදු ප්රතිපත්ති සහ බලශක්ති කළමනාකරණය හරහා මෙහි බලපෑම අවම කර ගැනීමට හැකියාව තිබුණි. එහෙත් වත්මන් කළමනාකරණයේ දුර්වලතා හේතුවෙන් සාමාන්ය ජනතාවට සහ ව්යාපාරික ප්රජාවට යළිත් වරක් 2022 වැනි අසීරු කාල පරිච්ඡේදයකට මුහුණ දීමට සිදු විය හැකි බව පෙනී යයි.
