ආර්ථික දර්ශකවල යහපත් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළද, දරිද්‍රතාව, ප්‍රමාණවත් පෝෂණයක් නොලැබීම සහ ස්වාභාවික ආපදාවල දිගුකාලීන බලපෑම් ශ්‍රී ලංකාවේ දරුවන්ගේ සෞඛ්‍යයට සහ සංවර්ධනයට තවදුරටත් තර්ජනයක් වී තිබේ.
දශක කිහිපයකින් මුහුණ දුන් දරුණුතම ආර්ථික අර්බුදයෙන් ශ්‍රී ලංකාව යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් සිටියද, එහි ප්‍රතිලාභ අවදානමට ලක්විය හැකි බොහෝ පවුල් වෙත තවමත් ප්‍රමාණවත් ලෙස ලැබී නොමැත. මේ හේතුවෙන් දරුවන් දහස් ගණනක් ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍යයට, අධ්‍යාපනයට සහ අනාගත ආර්ථික අවස්ථාවලට බලපෑම් කළ හැකි පෝෂණ ඌනතාවලට මුහුණ දීමේ අවදානමක පසුවෙති.
මෙරට ආර්ථිකය අර්බුදයට පෙර පැවති නිෂ්පාදන මට්ටමට යළි ළඟා වී තිබුණද, පවුල්වල ආදායම් සහ ජීවන තත්ත්වය යථා තත්ත්වයට පත්වීම සිදුව ඇත්තේ සාපේක්ෂව මන්දගාමීවය. ආහාර සහ බලශක්ති පිරිවැය ඉහළ යාම, මිලදී ගැනීමේ හැකියාව දුර්වල වීම සහ මෑතකදී සිදුවූ ස්වාභාවික ආපදාවල ප්‍රතිවිපාක හේතුවෙන් පවුල්වල ආර්ථික තත්ත්වය තවදුරටත් පීඩනයට ලක්ව තිබේ.
ලෝක බැංකුවේ 2026 ඔක්තෝබර් මාසයේ නිකුත් කළ ශ්‍රී ලංකා සංවර්ධන යාවත්කාලීන වාර්තාවට අනුව, 2023 වසරේදී ඉහළම මට්ටමට පැමිණි දරිද්‍රතා අනුපාතය 2025 වසර වන විට 16.9% දක්වා පහළ ගොස් තිබේ. එසේ වුවද, ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් තවමත් දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙන අතර, තවත් ආර්ථික කම්පනයක් හමුවේ දරිද්‍රතාවයට ඇද වැටීමේ අවදානමටද මුහුණ දී සිටිති.
ආර්ථික වශයෙන් අස්ථාවර පවුල්වල හැදී වැඩෙන දරුවන්ට මෙහි ප්‍රතිවිපාක ක්ෂණික කුසගින්නට පමණක් සීමා නොවේ.
සංඛ්‍යාලේඛන පිටුපස සැඟවුණු බරපතළ යථාර්ථය
ශ්‍රී ලංකා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය, ජාත්‍යන්තර සංවර්ධන ආයතන සහ මානුෂීය ආධාර සංවිධාන විසින් නිකුත් කර ඇති දත්ත මගින් මෙම අභියෝගයේ බරපතළකම තවදුරටත් පැහැදිලි වේ.
– ළමා මන්දපෝෂණය: සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ පවුල් සෞඛ්‍ය කාර්යාංශය වාර්තා කළ පරිදි, 2025 වසරේදී වයස අවුරුදු පහට අඩු දරුවන්ගෙන් 10.1%ක් වයසට සරිලන උස වර්ධනය නොවීමේ (Stunting) තත්ත්වයෙන්ද, 8.6%ක් උසට සරිලන බර නොමැති වීමේ (Wasting) තත්ත්වයෙන්ද, 16.1%ක් වයසට සරිලන බර නොමැති වීමේ (Underweight) තත්ත්වයෙන්ද පෙළී තිබේ.
– අඛණ්ඩව පවතින දරිද්‍රතාව: ලෝක බැංකුවේ ඇස්තමේන්තු අනුව, 2025 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ දරිද්‍රතා අනුපාතය 16.9%ක් විය. එමෙන්ම, 2026 ඔක්තෝබර් මාසයේ සිදුකළ ඇගයීමෙන් අනාවරණය වී ඇත්තේ ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් පහෙන් දෙකක්, එනම් 40%කට ආසන්න පිරිසක්, දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙන හෝ ආර්ථික වශයෙන් අවදානමට ලක්විය හැකි තත්ත්වයක පසුවන බවයි.
– ශ්‍රම ආදායම් පහළ යාම: 2019 සිට 2023 දක්වා කාලය තුළ උද්ධමනයට ගැළපූ සැබෑ ශ්‍රම ආදායම් 40%කට වඩා පහළ ගොස් තිබේ. ඉන් අනතුරුව ආදායම් යම් ප්‍රමාණයකට යථා තත්ත්වයට පත්වුවද, ඒවා තවමත් අර්බුදයට පෙර පැවති මට්ටමට සම්පූර්ණයෙන්ම ළඟා වී නොමැත.
– ස්වාභාවික ආපදාවලින් පීඩාවට පත් දරුවන්: 2025 වසරේ අගභාගයේ ඇති වූ දිට්වා සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් දරුවන් 275,000කට වැඩි පිරිසක් පීඩාවට පත්ව ඇති බව යුනිසෙෆ් සංවිධානය මුලින් ඇස්තමේන්තු කර තිබුණි. කෙසේ වෙතත්, ආපදාවේ සැබෑ බලපෑම පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු අනාවරණය වීමත් සමඟ සිදුකළ පසුකාලීන ඇගයීම්වලදී එම සංඛ්‍යාව සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබේ.
මෙම සංඛ්‍යාලේඛන විවිධ මිනුම් ක්‍රම සහ වාර්තාකරණ කාලසීමාවන් නියෝජනය කරයි. එසේ වුවද, ආර්ථික අස්ථාවරත්වය, පෝෂණ ඌනතා සහ පාරිසරික ආපදා එකිනෙකට බලපාමින් පවතින ගැටලු තවදුරටත් උග්‍ර කළ හැකි ආකාරය ඒවා මගින් පැහැදිලි වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ළමා පෝෂණය සම්බන්ධ දර්ශක කිහිපයක සුළු දියුණුවක් වාර්තා වී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, අඩු බර, වයසට සරිලන උස වර්ධනය නොවීම සහ උසට සරිලන බර නොමැති වීම වැනි තත්ත්වයන් තවදුරටත් පැවතීමෙන් පෙනී යන්නේ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වීම පමණක් මෙම ගැටලුවලට හේතු වන මූලික අවදානම් ඉවත් කිරීමට ප්‍රමාණවත් වී නොමැති බවයි.
දිගුකාලීන සෞඛ්‍ය ප්‍රතිවිපාක ඇති කරන පෝෂණ අර්බුදය
ගර්භණී සමයේදී, ළදරු අවධියේදී සහ මුල් ළමාවියේදී ප්‍රමාණවත් පෝෂණයක් නොලැබීම වැඩිහිටි විය දක්වාම බලපෑම් ඇති කළ හැකිය.
ප්‍රෝටීන්, අත්‍යවශ්‍ය විටමින් සහ ඛනිජ ලවණ ප්‍රමාණවත් ලෙස නොලැබීම දරුවන්ගේ ශාරීරික වර්ධනයට සහ බුද්ධිමය සංවර්ධනයට බාධා ඇති කළ හැකිය. බරපතළ පෝෂණ ඌනතා හේතුවෙන් දරුවන් රෝගාබාධවලට ගොදුරු වීමේ අවදානමද ඉහළ යා හැකි අතර, ඔවුන්ගේ ඉගෙනීමේ හැකියාවටද බලපෑම් ඇති විය හැකිය.
සමබර ආහාර වේලක් පවත්වාගෙන යාමට ප්‍රමාණවත් ආර්ථික සම්පත් නොමැති පවුල්වල ගර්භණී මව්වරුන් සහ මව්කිරි ලබාදෙන මව්වරුන් විශේෂ අවදානමකට මුහුණ දෙති.
ආහාර, නිවාස, ප්‍රවාහන, අධ්‍යාපන සහ සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා සීමිත ආදායමක් බෙදා වෙන් කිරීමට සිදුවන අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් අතර මෙම ගැටලුව වඩාත් බරපතළ වේ.
පෝෂ්‍යදායී ආහාර මිලදී ගැනීම දරාගත නොහැකි තත්ත්වයකට පත්වන විට, පවුල් අඩු මිලට ලබාගත හැකි, වැඩි ශක්ති ප්‍රමාණයක් ලබාදෙන නමුත් ප්‍රමාණවත් පෝෂක විවිධත්වයක් නොමැති ආහාර මත වැඩි වශයෙන් යැපීමට පෙළඹිය හැකිය.
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, පුද්ගලයෙකුට ප්‍රමාණවත් කැලරි ප්‍රමාණයක් ලැබුණද අත්‍යවශ්‍ය ක්ෂුද්‍ර පෝෂක නොලැබෙන තත්ත්වයක් ඇති විය හැකිය. මෙය සාමාන්‍යයෙන් ‘සැඟවුණු කුසගින්න’ (Hidden Hunger) ලෙස හැඳින්වේ.
මෙවැනි පෝෂණ ඌනතා සෑම විටම ක්ෂණිකව හඳුනාගත නොහැකිය. කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ අහිතකර බලපෑම් කාලයත් සමඟ ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය හැකිය.
හදිසි පෝෂණ ආධාර
යුනිසෙෆ් සංවිධානය සහ ශ්‍රී ලංකා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය එක්ව, විශේෂයෙන් දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් පසුව උග්‍ර මන්දපෝෂණයෙන් පීඩාවට පත් දරුවන් වෙනුවෙන් පෝෂණ ආධාර වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කර තිබේ.
හදිසි ආපදා ප්‍රතිචාර වැඩසටහන යටතේ, මධ්‍යස්ථ මට්ටමේ උග්‍ර මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන දරුවන් සඳහා BP-5 නමින් හැඳින්වෙන පෝෂකවලින් සවිබල ගැන්වූ ආහාර සලාක බෙදාහැරීමට යුනිසෙෆ් සංවිධානය සහාය ලබා දී තිබේ.
සාමාන්‍ය ආහාර සැපයුම් හෝ අතිරේක පෝෂණ වැඩසටහන් අඩාල වන හදිසි අවස්ථාවලදී BP-5 මගින් ඉහළ ශක්ති ප්‍රමාණයක් සහ අත්‍යවශ්‍ය පෝෂක ලබාදේ.
දරුණු උග්‍ර මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන දරුවන් සඳහා BP-100 ඇතුළු විශේෂිත, සෘජුව ආහාරයට ගත හැකි චිකිත්සක පෝෂණ ආහාර භාවිතයෙන් ප්‍රතිකාර ලබාදීමටද යුනිසෙෆ් සංවිධානය සහාය වී තිබේ.
යුනිසෙෆ් සංවිධානයේ 2026 ජූනි මාසයේ මානුෂීය ආධාර පිළිබඳ වාර්තාවට අනුව, 2025 දෙසැම්බර් මාසයේ ආපදාව හේතුවෙන් ජනතාව අවතැන්වීම උච්චතම මට්ටමක පැවති කාලසීමාව තුළ, මධ්‍යස්ථ මට්ටමේ උග්‍ර මන්දපෝෂණයෙන් පෙළුණු දරුවන් 7,500කට BP-5 හදිසි ආහාර සලාක ලබා දී තිබේ.
එම වාර්තාවට අනුව, අදාළ වාර්තාකරණ කාලසීමාව තුළ දරුණු උග්‍ර මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන දරුවන් 2,180 දෙනෙකු හඳුනාගෙන ඇති අතර, ඉන් දරුවන් 1,903 දෙනෙකු ප්‍රතිකාර සඳහා ඇතුළත් කරගෙන තිබේ.
මෙම මැදිහත්වීම් මගින් සම්බන්ධීකරණය වූ මානුෂීය ආධාරවල වැදගත්කම පැහැදිලි වේ. එමෙන්ම, හදිසි ආපදා තත්ත්වය අවසන් වීමෙන් පසුවද අඛණ්ඩ පෝෂණ සහාය ලබාදීමේ අවශ්‍යතාව ඒවා මගින් අවධාරණය කෙරේ.
ආර්ථික විශ්ලේෂණය: ළමා මන්දපෝෂණයේ සැඟවුණු ආර්ථික පිරිවැය
ළමා මන්දපෝෂණය මහජන සෞඛ්‍ය ගැටලුවක් පමණක් නොවේ. එය දිගුකාලීන ආර්ථික අභියෝගයක්ද වේ.
වර්ධනයේ තීරණාත්මක අවධිවලදී බරපතළ පෝෂණ ඌනතාවලට මුහුණ දෙන දරුවන්ට, පසුකාලීනව අධ්‍යාපනය, රැකියා අවස්ථා සහ ඵලදායිතාව සම්බන්ධයෙන් අවාසිදායක තත්ත්වයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකිය.
ආයෝජන ඉහළ නැංවීමට, ඵලදායිතාව වර්ධනය කිරීමට සහ ඉහළ කුසලතා සහිත ශ්‍රම බලකායක් ගොඩනැගීමට උත්සාහ කරන ආර්ථිකයකට මෙම ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ විශේෂ අවධානයක් යොමු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
මෙහිදී ක්ෂේත්‍ර දෙකක් විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.
– මානව ප්‍රාග්ධන සංවර්ධනය: මුල් ළමාවියේදී ප්‍රමාණවත් පෝෂණයක් නොලැබීම දරුවන්ගේ නිරෝගී ශාරීරික හා බුද්ධිමය සංවර්ධනයට බාධා ඇති කළ හැකිය. නිසි සහායක් නොලැබුණහොත්, එවැනි දරුවන්ට පාසල් අධ්‍යාපනයේදී මෙන්ම පසුකාලීන රැකියා ජීවිතයේදීද අවාසිදායක තත්ත්වයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකිය.
– පවුල්වල ආහාර පරිභෝජනය: මිලදී ගැනීමේ හැකියාව පහළ ගොස් ඇති පවුල්වලට ප්‍රෝටීන් බහුල ආහාර, කිරි ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන, එළවළු සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය ආහාර මිලදී ගැනීම අපහසු විය හැකිය. අඩු මිල ආහාර මගින් ක්ෂණික කුසගින්න නිවාගත හැකි වුවද, එම ආහාරවලින් අනිවාර්යයෙන්ම සමබර පෝෂණයක් නොලැබිය හැකිය.
ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම තවමත් සෑම අංශයකම එකසේ සිදු නොවන බව ලෝක බැංකුව අනතුරු අඟවා තිබේ. සැබෑ වැටුප් සහ ශ්‍රම වෙළෙඳපොළ සහභාගීත්වය තවමත් සම්පූර්ණයෙන් යථා තත්ත්වයට පත්වී නොමැත.
එබැවින් ජාතික ආර්ථික නිෂ්පාදනය ඉහළ යාමෙන් පමණක් අවදානමට ලක්විය හැකි පවුල්වලට වඩාත් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර මිලදී ගැනීමට හැකි වන බව අදහස් නොවේ.
එමෙන්ම, හදිසි ආහාර ආධාර බෙදාහැරීමෙන් පමණක් පෝෂණ අනාරක්ෂිතභාවයට හේතු වන ව්‍යුහාත්මක ගැටලු විසඳිය නොහැකිය.
ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම සමඟ සමාජ ආරක්ෂණයද අත්‍යවශ්‍ය වන්නේ ඇයි?
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ඇති කිරීම, ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා වැදගත් පදනමක් සපයා තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, දිගුකාලීන ප්‍රගතිය මැනිය යුත්තේ පවුල්වල සුබසාධනය, ළමා සංවර්ධනය සහ අත්‍යවශ්‍ය සේවා ලබාගැනීමේ හැකියාව තුළ ඇතිවන දියුණුව මතද පදනම්වය.
මෙහිදී කඩිනම් අවධානය යොමු කළ යුතු ප්‍රතිපත්තිමය ප්‍රමුඛතා කිහිපයක් තිබේ.
1. පාසල් ආහාර වැඩසටහන් ශක්තිමත් කිරීම: දරිද්‍රතාව සහ මන්දපෝෂණය ඉහළ මට්ටමක පවතින ප්‍රදේශවලට ප්‍රමුඛතාව ලබාදෙමින්, පෝෂ්‍යදායී පාසල් ආහාර ලබාගැනීමේ අවස්ථා පුළුල් කිරීම.
2. ගර්භණී සහ මව්කිරි ලබාදෙන මව්වරුන්ට සහාය වීම: පෝෂණ ආධාර, අතිරේක පෝෂක සහ මාතෘ සෞඛ්‍ය සේවා වඩාත් අවශ්‍ය පිරිස් නිවැරදිව හඳුනාගෙන, එම සේවාවන් ඵලදායී ලෙස ලබාදීම වැඩිදියුණු කිරීම.
3. පවුල්වල මිලදී ගැනීමේ හැකියාව ආරක්ෂා කිරීම: ආහාර මිල ඉහළ යාම සහ ප්‍රමාණවත් ආදායමක් නොමැති වීම හේතුවෙන් දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දෙන පවුල් සඳහා සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන් ශක්තිමත් කිරීම.
4. පෝෂණ තත්ත්වය නිරීක්ෂණය කිරීම වැඩිදියුණු කිරීම: දරුවන්ගේ වර්ධනය සහ පෝෂණ ඌනතා පිළිබඳ නිරන්තර අධීක්ෂණයක් පවත්වාගෙන යමින්, තත්ත්වය බරපතළ වීමට පෙර අවදානමට ලක්විය හැකි දරුවන් හඳුනාගැනීම.
5. ආපදා පෙර සූදානම සමඟ පෝෂණ වැඩසටහන් සම්බන්ධ කිරීම: ආපදා හේතුවෙන් සාමාන්‍ය සේවාවන් අඩාල වන අවස්ථාවලදී පවා පෝෂණ ආධාර, මාතෘ සෞඛ්‍ය සේවා සහ පාසල් ආහාර වැඩසටහන් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යා හැකි බව සහතික කිරීම.
6. තිරසාර ජීවනෝපායන්ට සහාය වීම: අවදානමට ලක්විය හැකි පවුල්වලට ආදායම් උපයාගැනීමේ හැකියාව යළි ගොඩනැගීමට සහාය වීම. එමගින් පෝෂණ තත්ත්වය වැඩිදියුණු කිරීම සහන ආධාර මත පමණක් රඳා නොපවතින, ආර්ථික වශයෙන් තිරසාර ක්‍රියාවලියක් බවට පත් කිරීම.
මෙවැනි ක්‍රියාමාර්ග සඳහා මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන සැලසුම් කිරීම, නිසි ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ අධීක්ෂණය අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඒවායේ සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ සහාය වඩාත් අවශ්‍ය පවුල් වෙත එම ප්‍රතිලාභ සැබවින්ම ළඟා වන්නේද යන්න මතය.
ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගත පරපුර ආරක්ෂා කිරීම
ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමේ සාර්ථකත්වය අවසානයේ මැනිය යුත්තේ ජාතික නිෂ්පාදනය, රාජ්‍ය මූල්‍ය කාර්යසාධනය හෝ විදේශ සංචිත මට්ටම් මත පමණක් නොව, ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතවල ඇතිවන යහපත් වෙනස්කම් මතද පදනම්වය.
ශ්‍රී ලංකාවේ දරුවන් සඳහා ප්‍රමාණවත් පෝෂණයක් ලැබීම නිරෝගී වර්ධනයට සහ අනාගත අවස්ථා උදාකර ගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය පදනමකි.
දැනට පවතින සාක්ෂි අනුව සියලුම පෝෂණ දර්ශක පිරිහෙමින් පවතින බවක් පෙන්නුම් නොකරයි. ඇතැම් දර්ශකවල දියුණුවක් දක්නට ලැබේ. එසේ වුවද, දරුවන් අතර වයසට සරිලන උස වර්ධනය නොවීම, උසට සරිලන බර නොමැති වීම සහ අඩු බර තත්ත්වයන් තවදුරටත් පැවතීමෙන් පෙනී යන්නේ මෙම ගැටලුව විසඳීම සඳහා තවත් විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කළ යුතු බවයි.
ශ්‍රී ලංකාව දැන් මුහුණ දී සිටින්නේ සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය පවුල්වල ජීවන තත්ත්වය සැබෑ ලෙසම වැඩිදියුණු කරන ප්‍රතිලාභ බවට පරිවර්තනය කිරීමේ අභියෝගයටය.
වළක්වාගත හැකි පෝෂණ ඌනතාවලින් දරුවන් ආරක්ෂා කිරීම එම කාර්යයේ ප්‍රධාන අංගයකි.
ආහාර සුරක්ෂිතතාව, මාතෘ සෞඛ්‍ය සේවා, පාසල් පෝෂණ වැඩසටහන් සහ සමාජ ආරක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් අද ගනු ලබන තීරණ වර්තමාන පරපුරේ යහපැවැත්මට පමණක් නොව, ශ්‍රී ලංකාවේ දිගුකාලීන ආර්ථික හැකියාවන්ටද බලපානු ඇත.
