Airbus අල්ලස් වංචාව සම්බන්ධයෙන් ප්රධාන චූදිතයෙකු වූ ශ්රීලංකන් ගුවන් සේවයේ හිටපු ප්රධාන විධායක නිලධාරී කපිල චන්ද්රසේන මහතා, කොල්ලුපිටිය ප්රදේශයේ පිහිටි ඔහුගේ මස්සිනා වන ප්රවීණ ක්රිකට් ක්රීඩක අරවින්ද ද සිල්වා මහතාගේ නිවසේ ගෙල වැලලාගෙන මියගොස් සිටියදී සොයාගෙන ඇත. අධිකරණය විසින් ඔහුගේ ඇප කොන්දේසි උල්ලංඝනය කිරීම හේතුවෙන් නැවත අත්අඩංගුවට ගැනීමට නියෝග කර තිබූ පසුබිමක මෙම මරණය සිදුවී තිබේ. ඔහුගේ හදිසි මරණය, ශ්රීලංකන් ගුවන් සේවයට වසර ගණනාවක් තිස්සේ බලපෑ Airbus ගුවන් යානා මිලදී ගැනීමේ මහා පරිමාණ දූෂණ වංචාව පිළිබඳ පරීක්ෂණවලට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කර ඇත.
වාර්තාවන අන්දමට, චන්ද්රසේන මහතාගේ ඇප අවලංගු කිරීමට අධිකරණය ගත් තීරණයෙන් පසු බලධාරීන් ඔහුව අත්අඩංගුවට ගැනීමට සූදානම්ව සිටි අවස්ථාවක මෙම මරණය සිදුවී ඇත. ඇතැම් මාධ්ය මෙය සියදිවි නසා ගැනීමක් ලෙස වාර්තා කළද, තවත් මාධ්ය ආයතන මෙම මරණය පිළිබඳ සැක මතුකර තිබේ. මේ වන විට සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් නිල විමර්ශන ආරම්භ කර ඇති අතර මරණයට හේතුව ඉන් අනාවරණය වනු ඇත.
චන්ද්රසේන මහතා සාමාන්ය ආයතනික නිලධාරියෙකු නොවීය. ශ්රීලංකන් ගුවන් සේවයේ ප්රධාන විධායක නිලධාරියා ලෙස කටයුතු කළ ඔහුගේ නම, එම ගුවන් සේවය සම්බන්ධ වූ ජාත්යන්තර මට්ටමේ දැවැන්තම දූෂණ වංචාව සමඟ සමීපව බැඳී තිබුණි.
ඔහු පසුපස හඹා ආ Airbus වංචාව
චන්ද්රසේන මහතාට එරෙහි Airbus වංචාවේ ප්රධාන චෝදනාව වූයේ ඔහු CEO ලෙස කටයුතු කළ කාලසීමාවේදී Airbus සමාගමෙන් ගුවන් යානා මිලදී ගැනීමට එරෙහිව එම සමාගමෙන් අල්ලස් ලබා ගත් බවයි.
එහිදී චන්ද්රසේන මහතාගේ බිරිඳ වන ප්රියංකා නියෝමාලි විජේනායක මහත්මිය අතරමැදියෙකු ලෙස යොදා ගනිමින් ඇයට සම්බන්ධ සමාගමකට ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2ක මුදලක් ලබාදී ඇති බවට විමර්ශකයෝ චෝදනා කළහ. 2013 දෙසැම්බර් මාසයේදී Airbus සමාගමේ මව් සමාගම වූ EADS N.V. මගින් සිංගප්පූරුවේ පිහිටි ‘Biz Solutions’ නම් සමාගමක ගිණුමකට මෙම මුදල් බැර කර තිබූ බව හෙළි විය.
මෙම සිදුවීම හේතුවෙන් ඇමරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් චන්ද්රසේන මහතාට සම්බාධක පැනවූ අතර, ඔහු වෙළඳපල මිලට වඩා වැඩි මිලකට Airbus යානා මිලදී ගැනීමට අනුබල දී ඒ වෙනුවෙන් අල්ලස් ලබා ගත් බවට චෝදනා කළේය. රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කළේ මෙම සම්බාධක ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටද බලපෑ බවයි.
සරලව පවසතොත්, චෝදනාව වූයේ චන්ද්රසේන මහතා සිය බිරිඳ හරහා විශාල අල්ලසක් ලබාගෙන Airbus සමාගමට ගුවන් යානා ගනුදෙනු ලබා දුන් බවයි. මෙය පසුව මුදල් විශුද්ධිකරණ නඩු, දේශීය අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ ජාත්යන්තර අවධානයට ලක් විය.
පළමු අත්අඩංගුවට ගැනීම, ඇප සහ හදිසි මරණය
චන්ද්රසේන සහ ඔහුගේ බිරිඳ මුලින්ම 2020 පෙබරවාරි මාසයේදී අත්අඩංගුවට ගත් අතර පසුව ඇප මත මුදා හැරිණි.
නැවතත් 2026 වසරේදී මෙම නඩුව කරළියට පැමිණි අතර, අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව විසින් ඔහුව නැවත අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය. ඒ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2ක අල්ලසක් ලබා ගැනීම සම්බන්ධයෙනි.
2026 මැයි 5 වන දින කොළඹ ප්රධාන මහේස්ත්රාත්වරයා විසින් රුපියල් ලක්ෂ 5ක මුදල් ඇප සහ රුපියල් කෝටි 1 බැගින් වූ ශරීර ඇප තුනක් මත ඔහුට ඇප ලබා දෙමින් විදේශ ගමන් තහනමක්ද පැනවීය.
නමුත් එම සහනය පැවතියේ කෙටි කාලයකි.
මැයි 7 වන දින කොළඹ මහේස්ත්රාත් අධිකරණය චන්ද්රසේන මහතාට වරෙන්තු නිකුත් කළේය. ඒ ඔහුගේ ඇපකරුවන් ලෙස පෙනී සිටි පුද්ගලයන් රුපියල් 15,000 ක මුදලකට කුලියට ගත් පිරිසක් බවට අල්ලස් කොමිසම අනාවරණය කිරීමත් සමඟය. ඒ අනුව ඔහුගේ ඇප අවලංගු කර නැවත අත්අඩංගුවට ගන්නා ලෙස නියෝග කෙරිණි. එම පසුබිම තුළ ඔහු මෙලෙස මියගොස් සිටියදී හමු විය.
අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් මග හැර සිටි බවට පැවසෙන තොරතුරු
වාර්තා වන අන්දමට බලධාරීන් ඔහුව අත්අඩංගුවට ගැනීමට කොළඹ 7, බාන්ස් පෙදෙසේ පිහිටි ඔහුගේ නිවසට ගිය අවස්ථාවේ ඔහු නිවසින් පැන ගොස් ත්රිරෝද රථයකින් අරවින්ද ද සිල්වා මහතාගේ නිවසට ගොස් ඇත.
ඉන් සුළු වේලාවකට පසු ඔහු මියගොස් සිටියදී සොයා ගැනුණි. අත්අඩංගුවට ගැනීමට නියෝග කර තිබූ මොහොතක මෙම සිදුවීම වීම නිසා මෙය දැඩි ආන්දෝලනයක් ඇති කර තිබේ.
ශ්රීලංකන් ගුවන් සේවයේ පැරණි මතභේද
Airbus වංචාවට අමතරව චන්ද්රසේන මහතාගේ පාලන කාලය තුළ තවත් මතභේදාත්මක තීරණ කිහිපයක්ම ගෙන තිබුණි. ගුවන් යානය තුළ තීරුබදු රහිත භාණ්ඩ අලෙවි කිරීමේ ටෙන්ඩරය Phoenix Duty Free Services ආයතනයට ලබා දීම ඒ අතර ප්රධාන වේ.
එම ගනුදෙනුවේදී ඇතැම් ගිවිසුම් කොන්දේසි වෙනස් කිරීම නිසා ගුවන් සේවයට ලැබිය යුතු විශාල ආදායමක් අහිමි වූ බවට විවේචන එල්ල විය. මෙම සිදුවීම් හරහා එම කාලසීමාවේදී ශ්රීලංකන් ගුවන් සේවය දේශපාලන බලපෑම් සහ අයථා ගනුදෙනු සිදුවන ස්ථානයක් බවට පත්ව තිබූ බවට චෝදනා නැඟුණි.
ලෝක අවධානය දිනාගත් නඩුවක්
Airbus වංචාව ලංකාවට පමණක් සීමා වූවක් නොවීය. 2020 වසරේදී බ්රිතාන්ය අධිකරණයකදී Airbus සමාගම පිළිගත්තේ ශ්රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් කිහිපයකට ගුවන් යානා විකිණීමේදී අල්ලස් ලබා දුන් බවයි. චන්ද්රසේන මහතා මෙම අල්ලස් මුදල් ලබා ගත් බවට දේශීය විමර්ශකයෝද කරුණු අනාවරණය කර ගත්හ.
එමෙන්ම මෙම අල්ලස් මුදල්වලින් කොටසක් ප්රබල දේශපාලනඥයන් වෙත ගිය බවට චන්ද්රසේන මහතා මුලින් ප්රකාශ කළද, පසුව දිවුරුම් ප්රකාශයක් මගින් එය ඉල්ලා අස්කර ගත් බවටද වාර්තා විය.
මරණයෙන් වැසී ගිය දූෂණ වංචාව
කපිල චන්ද්රසේන මහතාගේ මරණයත් සමඟ විසඳාගත නොහැකි ප්රශ්න රැසක් ඉතිරිව ඇත. වරෙක මෙරට ගුවන් සේවා ක්ෂේත්රයේ බලවත්ම නිලධාරියෙකු වූ ඔහු, අවසානයේදී අල්ලස් චෝදනා, මුදල් විශුද්ධිකරණය, ජාත්යන්තර සම්බාධක සහ ඇප වංචා මැද සිය ජීවිතය අවසන් කර ගත්තේය.
Airbus වංචාව හරහා ශ්රීලංකන් ගුවන් සේවය තුළ සිදුවූ දූෂණයේ තරම දැනටමත් හෙළිවී තිබුණි. නමුත් දැන් ඇති ලොකුම ප්රශ්නය නම්, චන්ද්රසේන මහතාගේ මරණයත් සමඟ මෙම මහා පරිමාණ වංචාවේ සම්පූර්ණ ඇත්ත රටට කවදා හෝ හෙළිවේද යන්නයි.
