සිරගත කර සිටින බොදු බල සේනා සංවිධානයේ මහලේකම් ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා පැවැත්වූ විරෝධතාව තාවකාලිකව අත්හිටුවීමත් සමඟ, බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා, පැරණි ජන චාරිත්‍ර සහ ශ්‍රී ලංකා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අධිකාරිය සම්බන්ධ වූ සුවිශේෂී ගැටුම නව අදියරකට පිවිස තිබේ.
කොළඹ විහාරමහාදේවි උද්‍යානයේ පැවැත්වූ මෙම විරෝධතාව, මතභේදාත්මක භික්ෂූන් වහන්සේ නමකගේ සිරගත කිරීම අභියෝගයට ලක් කිරීම සහ උන්වහන්සේ සාම්ප්‍රදායික සිවුර වෙනුවට සාමාන්‍ය බන්ධනාගාර ඇඳුමින් සැරසී සිටීම සම්බන්ධයෙන් විරෝධය පළ කිරීම හේතුවෙන් ජාතික අවධානයට ලක්විය.
පසුව, පිටිදූවේ සිරිධම්ම හිමියන්ගේ අනුගාමිකයන් විසින් සිංහල ජනප්‍රවාදයේ සොහොන් බිම් ආශ්‍රිතව සම්බන්ධ කර දැක්වෙන බියකරු අධිස්වාභාවික චරිතයක් වන මහසෝනා ආරාධනා කරමින් චාරිත්‍රයක් සිදුකළ බවට වාර්තා වීමත් සමඟ මෙම ගැටුමට අසාමාන්‍ය ආගමික මානයක් එක්විය.
පැරණි චාරිත්‍ර නූතන දේශපාලන ගැටුමකට එක්වෙයි
යාපනය මොනිටර් (Jaffna Monitor) වාර්තා කළ පරිදි, විරෝධතාව පැවැත්වෙන අතරතුර විහාරමහාදේවි උද්‍යානයේදී මෙම චාරිත්‍රය සිදුකර තිබේ.
එම චාරිත්‍රයට අනුරුවක් සහ සාම්ප්‍රදායික සිංහල අධිස්වාභාවික විශ්වාසවලට සම්බන්ධ චාරිත්‍ර විධි ඇතුළත් වී තිබේ.
සිංහල ජනප්‍රවාදය තුළ මහසෝනාට ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් හිමිවන අතර, ඓතිහාසිකව රෝග, මරණ සහ සොහොන් බිම් සමඟ සම්බන්ධ කර දැක්වෙන බියකරු ආත්මයක් ලෙස ඔහු සැලකේ.
අධිස්වාභාවික බලවේග ආරාධනා කරන ජන චාරිත්‍ර සියවස් ගණනාවක් පුරා බෞද්ධ සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් සමඟ පැවතී තිබුණද, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවක් සම්බන්ධ දේශපාලන ගැටුමක් තුළ එවැනි චාරිත්‍රයක් සිදුකිරීම ආගමික ප්‍රකාශනය, මහජන විරෝධතා සහ ව්‍යවස්ථාපිත අධිකාරිය පිළිබඳ සංකීර්ණ ප්‍රශ්න මතු කරයි.
මෙම චාරිත්‍රය නිල බෞද්ධ ධර්මය සමඟ පටලවා නොගත යුතු අතර, එය සමස්ත බෞද්ධ භික්ෂු ප්‍රජාවේ චාරිත්‍ර නියෝජනය කරන්නක් ලෙස ද ඉදිරිපත් නොකළ යුතුය.
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ජනාධිපති සමාව අවලංගු කරයි
මෙම ගැටුමට පසුබිම් වී ඇත්තේ 2019 වසරේදී හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා විසින් ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන්ට ලබාදුන් ජනාධිපති සමාවයි.
2026 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය එම සමාව නීත්‍යනුකූල නොවන බවට තීන්දු කළේය.
එම තීන්දුවත් සමඟ අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ වරදට ඥානසාර හිමියන්ට නියම කර තිබූ වසර හයක සිරදඬුවම යළි ක්‍රියාත්මක විය.
උන්වහන්සේ ඔක්තෝබර් මස මුලදී යළි බන්ධනාගාරගත කිරීමත් සමඟ, උන්වහන්සේ නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා ආධාරකරුවෝ විරෝධතා පැවැත්වූහ.
උන්වහන්සේ සාමාන්‍ය බන්ධනාගාර ඇඳුමින් සැරසී අධිකරණයට පැමිණීමත් සමඟ මතභේදය තවදුරටත් උත්සන්න විය.
පැවිදි භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට සාම්ප්‍රදායික සිවුර නොමැතිව පෙනී සිටීමට සිදුවීම බෞද්ධ භික්ෂු ප්‍රජාවේ ගෞරවයට හානි කරන බව ජ්‍යෙෂ්ඨ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා කිහිප නමක් ප්‍රකාශ කළහ.
අධිකරණ තීන්දු පිළිගත යුතු බවත්, විධායකයට අධිකරණ තීන්දු නොසලකා හැරිය නොහැකි බවත් රජයේ නියෝජිතයෝ අවධාරණය කළහ.
සමාවක් ලබාදෙන ලෙස එල්ල වන බලපෑම් රජය ප්‍රතික්ෂේප කරයි
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතාගේ පාලනය යටතේ පවතින රජය අධිකරණ ක්‍රියාවලියට ගරු කළ යුතු බවට සිය ස්ථාවරය පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ.
ඔක්තෝබර් 19 වැනිදා ජනාධිපතිවරයාගේ නීති අධ්‍යක්ෂ ඩබ්ලිව්. එම්. විජේබණ්ඩාර මහතා ප්‍රකාශ කර ඇති බවට වාර්තා වූයේ, අධිකරණ තීන්දුව වෙනස් කිරීමට හෝ ඥානසාර හිමියන්ට සමාවක් ලබාදීමට රජයට කිසිදු සැලසුමක් නොමැති බවයි.
ඒ අනුව, ආගමික අධිකාරිය සහ රාජ්‍යයේ ව්‍යවස්ථාපිත බලතල අතර සම්බන්ධතාව පිළිබඳ පුළුල් ගැටුමක් දක්වා මෙම මතභේදය වර්ධනය විය.
සිරගත කර සිටින භික්ෂූන් වහන්සේට විශේෂ ආගමික තත්ත්වයක් හිමිවන බැවින් රජය එය පිළිගත යුතු බව උන්වහන්සේගේ ආධාරකරුවෝ තර්ක කළහ.
එහෙත්, දේශපාලන හෝ ආගමික බලපෑම් හේතුවෙන් අධිකරණ තීන්දු අභිබවා යාමට ඉඩ සැලසීම නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවට හානි කරන බව විධායකයේ මැදිහත්වීමට විරුද්ධ පාර්ශ්ව අවධාරණය කළේය.
අධිකරණ මැදිහත්වීම සහ අඛණ්ඩ විරෝධතා
විහාරමහාදේවි උද්‍යානයේ ක්‍රියාකාරකම් නියාමනය කිරීමට නීතිමය පියවර ගෙන තිබුණද විරෝධතාව අඛණ්ඩව පැවැත්විණි.
ඔක්තෝබර් 25 වැනිදා පළ වූ වාර්තාවලට අනුව, උද්‍යානය සහ ඒ අවට පොදු ස්ථාන අත්පත් කරගෙන සිටීම සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ නියෝගයක් ලබාගෙන තිබිණි.
එසේ වුවද, ඥානසාර හිමියන් සිරගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් පියවර ගන්නා ලෙස ඉල්ලමින් විරෝධතාකරුවෝ අඛණ්ඩව විරෝධතාවයේ නිරත වූහ.
නවතම වර්ධනය: විරෝධතාව තාවකාලිකව අත්හිටුවයි
ඔක්තෝබර් 25 වැනිදා විරෝධතාවට සහභාගී වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා එය තාවකාලිකව අත්හිටුවන බව ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟ සැලකිය යුතු වර්ධනයක් සිදුවිය.
ඔක්තෝබර් 26 වැනිදා ඩේලි එෆ්ටී (Daily FT) පුවත්පත පළ කළ වාර්තාවකට අනුව, පූජ්‍ය උලපනේ සුමංගල හිමියන් සඳහන් කර ඇත්තේ ගැටලුවට විසඳුමක් ලබාගැනීම සඳහා ජ්‍යෙෂ්ඨ බෞද්ධ මහානායක හිමිවරුන් මැදිහත් වෙමින් සිටින බවට ලැබුණු තොරතුරු මත මෙම තීරණය ගත් බවයි.
ප්‍රධාන බෞද්ධ නිකායන්හි මහානායක හිමිවරුන් ද භික්ෂූන් වහන්සේලාට සංඝ විනය ආරක්ෂා කරන ලෙසත්, බෞද්ධ සංඝ සමාජයේ කීර්තිනාමයට හානි කළ හැකි ක්‍රියාකාරකම්වලින් වැළකී සිටින ලෙසත් ඉල්ලා නිවේදනයක් නිකුත් කර තිබේ.
රජය සමඟ සාකච්ඡා ආරම්භ කර ඇති බව ජ්‍යෙෂ්ඨ මහානායක හිමිවරුන් පෙන්වා දී ඇති අතර, නීත්‍යනුකූල ක්‍රමවේද සහ සංවාදය ඔස්සේ විසඳුමක් සෙවීමේ වැදගත්කම ද අවධාරණය කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, විරෝධතාව තාවකාලිකව අත්හිටුවීම යනු ඥානසාර හිමියන් නිදහස් කරන ලෙස ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීම ඉල්ලා අස්කරගෙන ඇති බවක් නොවේ.
ආගමික අධිකාරිය සහ ව්‍යවස්ථාපිත නීතිය පිළිබඳ පරීක්ෂණයක්
මෙම මතභේදය මඟින් සමකාලීන ශ්‍රී ලංකාව තුළ ආගමික සම්ප්‍රදායන්, දේශපාලන බලපෑම් සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය අතර පවතින සංකීර්ණ සම්බන්ධතාව පැහැදිලි වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යවස්ථාපිත රාමුව තුළ බුදුදහමට විශේෂ ස්ථානයක් හිමිවන අතරම, අධිකරණයේ අධිකාරිය සහ පුරවැසියන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් ද පිළිගනු ලැබේ.
මෙහි ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය වන්නේ අධිකරණ තීන්දු ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ආගමික තත්ත්වය බලපෑමක් කළ යුතුද යන්න සහ එසේ කළ යුතු නම්, එය නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාව සමඟ ගැළපෙන්නේ කෙසේද යන්නයි.
විරෝධතාව තාවකාලිකව අත්හිටුවා ඇති අතර ජ්‍යෙෂ්ඨ බෞද්ධ නායක හිමිවරුන් රජය සමඟ සාකච්ඡා කරමින් සිටින බැවින්, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අධිකාරියට හානි නොවන පරිදි නීත්‍යනුකූල විසඳුමකට එළඹිය හැකිද යන්න පිළිබඳව දැන් අවධානය යොමුව තිබේ.
