නඩු විභාගය ආරම්භ වීමට පෙර වාණිජ මහාධිකරණය විසින් නඩුවක් නිසි පදනමකින් තොරව නිෂ්ප්‍රභ කර ඇති බව ත්‍රිපුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලක් තීරණය කර තිබේ. මෙම තීන්දුව මඟින් පූර්ව නඩු විභාග කටයුතුවල සීමාවන් සහ වාණිජ අධිකරණ බලය සම්බන්ධයෙන් අදාළ වන නීතිමය මූලධර්ම පැහැදිලි කර ඇත.
කිෂ් ඉන්ටර්නැෂනල් (පෞද්ගලික) සමාගම විසින් ගොනු කරන ලද වාණිජ නඩුවක්, එහි විභාගය ආරම්භ වීමටත් පෙර නිෂ්ප්‍රභ කිරීමට කොළඹ වාණිජ මහාධිකරණය 2024 වසරේදී ලබාදුන් තීන්දුව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අවලංගු කර තිබේ. නඩුව විභාගයට සූදානම් කිරීම සඳහා පැවැත්වෙන පූර්ව නඩු විභාග අවස්ථාවේදී සාක්ෂි ඉදිරිපත් කර නොතිබීම පදනම් කරගෙන නඩුව නිෂ්ප්‍රභ කිරීම වාණිජ මහාධිකරණය විසින් සිදුකළ නීතිමය වරදක් බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීරණය කර ඇත.
මහින්ද සමයවර්ධන, ආචාර්ය සෝභිත රාජකරුණා සහ ගිහාන් කුලතුංග යන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගෙන් සමන්විත ත්‍රිපුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ල, අදාළ නඩුව නිෂ්ප්‍රභ කිරීමට ලබාදුන් තීන්දුව අවලංගු කරමින්, එම නඩුව කඩිනමින් විභාග කර අවසන් කරන ලෙස වාණිජ මහාධිකරණයට නියෝග කර තිබේ.
වාණිජ මහාධිකරණයේ නඩුව නිෂ්ප්‍රභ කරන තෙක් පැවති නඩු කටයුතුවලට සහ ඉන් අනතුරුව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ පැවති අභියාචනා කටයුතුවලට අදාළ නඩු ගාස්තු විත්තිකරු විසින් ගෙවිය යුතු බවට ද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය නියෝග කර ඇත.
මෙම තීන්දුව මඟින් පූර්ව නඩු විභාග සම්මන්ත්‍රණවල සීමාවන්, වාණිජ ආරවුල් නිසි ලෙස අර්ථකථනය කළ යුතු ආකාරය සහ අධිකරණයක නඩුවක් විභාග කිරීමට ඇති බලය අභියෝගයට ලක් කළ හැකි අවස්ථා පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් සිදුකර තිබේ.
එමෙන්ම, ආරවුලට අදාළ මුදල් වටිනාකම සනාථ කරන සාක්ෂි පැමිණිලිකරු විසින් මෙතෙක් ඉදිරිපත් කර නොමැති බව පමණක් පදනම් කරගෙන, සාමාන්‍යයෙන් පූර්ව නඩු විභාග අවස්ථාවේදී වාණිජ නඩුවක් නිෂ්ප්‍රභ කළ නොහැකි බව ද මෙම තීන්දුවෙන් තහවුරු කර ඇත.
නඩු විභාගයට පෙර විත්තිකරු අධිකරණ බලය පිළිබඳ විරෝධතාව වෙනස් කරයි
කිෂ් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගම, වාණිජ ගනුදෙනුවක් සම්බන්ධයෙන් කොළඹ වාණිජ මහාධිකරණය හමුවේ නඩු පවරා තිබුණි.
මුලින්ම විත්තිකරු අධිකරණයේ බලය අභියෝගයට ලක් කරමින් ප්‍රකාශ කර තිබුණේ, පාර්ශ්ව දෙක අතර ලිඛිත ගිවිසුමක් නොමැති බැවින් අදාළ ගනුදෙනුව වාණිජ ගනුදෙනුවක් ලෙස සැලකිය නොහැකි බවයි.
කෙසේ වෙතත්, පූර්ව නඩු විභාග සම්මන්ත්‍රණය අතරතුර විත්තිකරු වෙනත් විරෝධතාවක් ඉදිරිපත් කර තිබුණි.
වාණිජ මහාධිකරණයට නඩුව විභාග කිරීමේ බලය හිමිවීමට අවශ්‍ය නීතියෙන් නියම කර ඇති අවම මුදල් සීමාව සපුරාලීම සඳහා කිෂ් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගම සිය වන්දි ඉල්ලීමේ වටිනාකම කෘත්‍රිම ලෙස ඉහළ දක්වා ඇති බව විත්තිකරු එහිදී තර්ක කර තිබේ.
අදාළ මුදල් සීමාව රුපියල් මිලියන 50ක් ලෙස වාර්තා වී ඇති අතර, මුල් වාර්තාවේ සඳහන් වූ රුපියල් මිලියන 20ක අගය නිවැරදි නොවන බව ද සඳහන් වේ.
කිෂ් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගම පෙන්වා දී තිබුණේ, අදාළ ගනුදෙනුව ඇමෙරිකානු ඩොලර්වලින් සිදුකිරීමට සැලසුම් කර තිබූ බවත්, තමන් ඉල්ලා සිටින සමස්ත වන්දි මුදල නීතියෙන් නියම කර ඇති අවම මුදල් සීමාව ඉක්මවන බවත්ය.
එම වන්දි ඉල්ලීම්වලට භාණ්ඩ හෝ බහාලුම් ප්‍රමාදවීම හේතුවෙන් අයවන ගාස්තු (Demurrage), අහිමි වූ ලාභ සහ පොලී මුදල් ඇතුළත් විය.
කෙසේ වෙතත්, වාණිජ මහාධිකරණය විත්තිකරුගේ විරෝධතාව පිළිගනිමින්, ඉල්ලා සිටින මුදල් ප්‍රමාණයන් සනාථ කිරීමට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි ඉදිරිපත් කර නොමැති බව සඳහන් කරමින් 2024 වසරේදී සම්පූර්ණ නඩුවම නිෂ්ප්‍රභ කර තිබුණි.
ඉන් අනතුරුව සමාගම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කරමින් තර්ක කර තිබුණේ, නඩු විභාගය ආරම්භ වීමටත් පෙර තමන්ගේ නඩුව සාක්ෂි මඟින් ඔප්පු කිරීමට අධිකරණය විසින් ප්‍රායෝගිකව නියම කර ඇති බවයි.
පූර්ව නඩු විභාග සම්මන්ත්‍රණවල සීමාවන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පැහැදිලි කරයි
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත් කරමින් විනිසුරු මහින්ද සමයවර්ධන මහතා, සිවිල් නඩු කටයුතුවලදී පූර්ව නඩු විභාග සම්මන්ත්‍රණයක කාර්යභාරය පිළිබඳව විමසා බැලීය.
පූර්ව නඩු විභාග සම්මන්ත්‍රණයක අරමුණ වන්නේ නඩු විභාගයේදී තීරණය කළ යුතු කරුණු හඳුනාගැනීම, ඒවා පැහැදිලි කිරීම සහ ආරවුලට අදාළ ප්‍රශ්න සීමා කිරීම බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පෙන්වා දී තිබේ.
ආරවුලට ලක්ව ඇති කරුණු තීරණය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය සාක්ෂි පාර්ශ්වයන් විසින් ඉදිරිපත් කර ඒවා පරීක්ෂාවට ලක්කරන අවස්ථාව සාමාන්‍යයෙන් පූර්ව නඩු විභාග සම්මන්ත්‍රණය නොවන බව ද අධිකරණය අවධාරණය කර ඇත.
මුල් නඩු ලේඛනවල සඳහන් කරුණුවල සීමාව ඉක්මවා යමින්, අධිකරණ බලය සම්බන්ධයෙන් විත්තිකරු සිය විරෝධතාව වෙනස් කිරීමට ගත් උත්සාහය පිළිබඳව ද මෙම තීන්දුවේදී අවධානය යොමුකර තිබේ.
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව මඟින් වැදගත් නීතිමය මූලධර්ම තුනක් තහවුරු කර ඇත.
1. පූර්ව නඩු විභාග කටයුතු ඒවාට නියමිත සීමාවන් තුළ පැවැත්විය යුතුය. පූර්ව නඩු විභාග සම්මන්ත්‍රණයක අරමුණ වන්නේ පාර්ශ්වයන් ඉදිරිපත් කර ඇති නඩු ලේඛනවලින් පැනනගින ගැටලු හඳුනාගැනීමයි. එය කිසියම් පාර්ශ්වයකට සම්පූර්ණයෙන්ම නව කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට හෝ ආරවුල අනවශ්‍ය ලෙස පුළුල් කිරීමට අවස්ථාවක් ලබාදෙන ක්‍රියාවලියක් නොවේ.
2. සාක්ෂි පරීක්ෂා කළ යුත්තේ ඒ සඳහා නියමිත අවස්ථාවේදීය. නඩුව විභාගයට නියම කිරීමට පෙර, ආරවුලට ලක්ව ඇති වන්දි ඉල්ලීමක එක් එක් කොටස සාක්ෂි මඟින් ඔප්පු කරන ලෙස සාමාන්‍යයෙන් පැමිණිලිකරුට නියම කළ නොහැක. එම අවස්ථාවේ සාක්ෂි නොමැති වීම පමණක් නඩුව නිෂ්ප්‍රභ කිරීමට ස්වයංක්‍රීයව ප්‍රමාණවත් හේතුවක් නොවේ.
3. අවසානයේ ඔප්පු වන මුදල අඩුවීම පමණක් නිසා අධිකරණ බලය අහිමි නොවේ. නඩුව ආරම්භ කරන අවස්ථාවේදී අධිකරණයට එය විභාග කිරීමට නිසි බලයක් පැවතියේ නම්, පසුව පැමිණිලිකරු මුලින් ඉල්ලා සිටි මුදලට වඩා අඩු මුදලක් පමණක් ඔප්පු කළ බව හේතුවෙන් පමණක් එම නඩුව තීරණය කිරීමට අධිකරණයට ඇති බලය අහිමි නොවේ.
මෙම මූලධර්ම මඟින් නඩුවක් පිළිබඳ මූලික පරීක්ෂාව සහ එහි සැබෑ කරුණු තීරණය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය සාක්ෂි විමර්ශන ක්‍රියාවලිය අතර ඇති වෙනස පැහැදිලි කරයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම මූලධර්ම මඟින් නීත්‍යනුකූලව ඉදිරිපත් කරන මූලික විරෝධතා සලකා බැලීමට හෝ අදාළ නීතිය යටතේ අවසර ඇති අවස්ථාවල නඩු නිෂ්ප්‍රභ කිරීමට අධිකරණවලට ඇති බලය අහිමි නොවේ.
වාණිජ ගනුදෙනු පුළුල් අර්ථයකින් අර්ථකථනය කළ යුතුයි
වාණිජ මහාධිකරණය පාලනය කරන නීතිමය විධිවිධාන යටතේ වාණිජ ගනුදෙනු යන්නෙහි අර්ථය පිළිබඳව ද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සලකා බලා තිබේ.
වාණිජ ගනුදෙනු වර්ග විස්තර කිරීමේදී පාර්ලිමේන්තුව විසින් ‘ඇතුළුව’ (including) යන වචනය භාවිත කර තිබීමෙන්, එම නීතිමය විධිවිධාන නිශ්චිතව නම් කර ඇති ගනුදෙනු වර්ග කිහිපයකට පමණක් සීමා කිරීමට අදහස් කර නොමැති බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පෙන්වා දී ඇත.
ඒ අනුව, වාණිජ ගනුදෙනු යන යෙදුම අදාළ නීතිමය රාමුවේ අරමුණට ගැළපෙන පරිදි පුළුල් සහ අරමුණු මූලික කරගත් අර්ථකථනයකට ලක් කළ යුතු බව අධිකරණය අවධාරණය කර තිබේ.
සාම්ප්‍රදායික වාණිජ ගනුදෙනු වර්ගවලට සෘජුවම ඇතුළත් නොවන හෝ එක් ලිඛිත ගිවිසුමකින් පමණක් තහවුරු කළ නොහැකි ව්‍යාපාරික ගනුදෙනු සම්බන්ධ ආරවුල් සඳහා මෙම තීන්දුවේ අදාළ කොටස විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.
ලිඛිත ගිවිසුමක් නොමැති වීම පමණක් හේතුවෙන් කිසියම් ගනුදෙනුවක් වාණිජ ආරවුලක් ලෙස සැලකිය නොහැකි බව අනිවාර්යයෙන්ම තීරණය කළ නොහැක.
එවැනි ගනුදෙනුවක නීතිමය ස්වභාවය තීරණය කළ යුත්තේ ගනුදෙනුවේ ස්වභාවය, අදාළ නඩු ලේඛන සහ බලපවත්වන නීතිමය විධිවිධාන පදනම් කරගෙනය.
නඩුව කල්තියා නිෂ්ප්‍රභ කිරීම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ප්‍රතික්ෂේප කළේ ඇයි?
මෙහි ප්‍රධාන නඩු විධානමය වරද වූයේ, පූර්ව නඩු විභාග සම්මන්ත්‍රණය අතරතුර කිෂ් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගම ඉල්ලා සිටි මුදල් ප්‍රමාණය සනාථ කරන සාක්ෂිවල ප්‍රමාණවත්භාවය ඇගයීමට වාණිජ මහාධිකරණය තීරණය කිරීමයි.
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පෙන්වා දී ඇති පරිදි, පැමිණිලිකාර සමාගම සිය වන්දි ඉල්ලීමේ කොටස් කිහිපයක් හඳුනාගෙන තිබූ අතර, ඒවායේ එකතුව නීතියෙන් නියම කර ඇති අවම මුදල් සීමාව ඉක්මවන බව සඳහන් කර තිබුණි.
එම මුදල් ප්‍රමාණයන් අවසානයේ සාක්ෂි මඟින් ඔප්පු කළ හැකිද යන්න තීරණය කළ යුත්තේ නඩු විභාගයේදීය.
එබැවින්, පූර්ව නඩු විභාග අවස්ථාවේදී එම මුදල් ප්‍රමාණයන් ඔප්පු කර නොතිබීම පමණක් හේතුවෙන්, ආරවුලට ලක්ව ඇති වන්දි ඉල්ලීමේ කොටස් බැහැර කිරීමට වාණිජ මහාධිකරණයට නොහැකි බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීරණය කර තිබේ.
එමෙන්ම, නඩුවක් ආරම්භයේදී නිසි ලෙස තහවුරු වූ අධිකරණ බලය, අවසානයේ තීරණය වන වන්දි මුදල මත පදනම්ව නඩු කටයුතු පුරාම අවිනිශ්චිත තත්ත්වයක පැවතිය යුතුය යන අදහස ද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.
එවැනි ක්‍රමවේදයක් අනුගමනය කළහොත්, අධිකරණයකට නඩුවක් විභාග කිරීමට ඇති බලය, එම අධිකරණය විසින්ම පවත්වනු ලබන නඩු විභාගයේ අවසාන ප්‍රතිඵලය මත රඳා පවතින තත්ත්වයක් ඇතිවිය හැකිය.
මෙම තීන්දුව මඟින් කිෂ් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගමට සිය සාක්ෂි ඉදිරිපත් කර, නිසි අධිකරණ ක්‍රියාවලියක් තුළින් ආරවුල විසඳා ගැනීමට තිබූ අවස්ථාව නැවත හිමිවී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, සමාගම ඉල්ලා සිටින සම්පූර්ණ මුදල ලබාගැනීමට එයට අයිතියක් ඇති බව හෝ චෝදනා කර ඇති අලාභ සම්බන්ධයෙන් විත්තිකරු වගකිව යුතු බව මෙම තීන්දුවෙන් තහවුරු කර නොමැත.
එම කරුණු තීරණය කිරීම වාණිජ මහාධිකරණය වෙත පැවරී තිබේ.
වාණිජ නඩු කටයුතු සහ ආයෝජකයන්ට ඇති බලපෑම
කිෂ් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගම සම්බන්ධ මෙම ආරවුලෙන් ඔබ්බට ද මෙම තීන්දුව වැදගත් බලපෑමක් ඇති කරයි.
වාණිජ නඩු කටයුතුවලදී අධිකරණ බලය, ගනුදෙනුවක නීතිමය ස්වභාවය සහ පාර්ශ්වයන් ඉල්ලා සිටින මුදල් ප්‍රමාණයන් සම්බන්ධයෙන් මූලික විරෝධතා නිතර ඉදිරිපත් වේ.
එවැනි විරෝධතා සිවිල් නඩු විධාන ක්‍රියාවලියේ පිළිගත් අංගයක් වන අතර, ආරවුල් නිසි අධිකරණය හමුවේ විභාග වන බව සහතික කිරීම ඇතුළු සාධාරණ අරමුණු සඳහා ඒවා භාවිත කළ හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, පාර්ශ්වයන්ට නිසි ලෙස සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාවක් ලැබීමට පෙර, ආරවුලට ලක්ව ඇති කරුණු තීරණය කිරීම සඳහා පූර්ව නඩු විභාග කටයුතු භාවිත කරන විට ගැටලු මතුවේ.
නීත්‍යනුකූල නඩු විධානමය විරෝධතා සහ සම්පූර්ණ සාක්ෂි විභාගයක් අවශ්‍ය වන කරුණු අතර ඇති වෙනස ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව මඟින් නැවතත් අවධාරණය කර තිබේ.
ව්‍යාපාරිකයන් සහ ආයෝජකයන් සඳහා, අධිකරණ බලය සහ නඩු කටයුතු පවත්වාගෙන යන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි හා පුරෝකථනය කළ හැකි නීතිමය ක්‍රමවේදයක් පැවතීම, නීතිමය අවදානම් තක්සේරු කිරීමේදී වැදගත් වේ.
පැමිණිලිකරු තවදුරටත් තම නඩුව සාක්ෂි මඟින් ඔප්පු කළ යුතු අතර, විත්තිකරුට ද එම ඉල්ලීම් අභියෝගයට ලක් කිරීමට, සාක්ෂි ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට සහ නීතියෙන් අවසර දී ඇති විරෝධතා ඉදිරිපත් කිරීමට අයිතිය පවතී.
එබැවින්, මෙම තීන්දුව වාණිජ නඩු කල්තියා නිෂ්ප්‍රභ කිරීමට ඇති සියලු නීතිමය අවස්ථා අහෝසි කිරීමක් ලෙස හෝ වාණිජ නඩුවල විත්තිකරුවන්ට අනිවාර්යයෙන්ම සම්පූර්ණ නඩු විභාගයකට මුහුණ දීමට සිදුවන බවට නියම කිරීමක් ලෙස අර්ථකථනය නොකළ යුතුය.
එමෙන්ම, යුක්තිය ඉටුවීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කරන දේශපාලන හෝ ව්‍යාපාරික බලවේග වෙනුවෙන් මෙම නඩුවේ විත්තිකරු කටයුතු කළ බවක් ද මෙම තීන්දුවෙන් තහවුරු කර නොමැත.
මෙම තීන්දුවේ සැබෑ වැදගත්කම වන්නේ, වාණිජ ආරවුල් නීතියෙන් නියම කර ඇති නඩු විධානමය සීමාවන්ට අනුකූලව විභාග කළ යුතු බව අවධාරණය කිරීමයි.
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය නඩු ගාස්තු ගෙවීමට නියෝග කරමින් කඩිනම් නඩු විභාගයක් සඳහා උපදෙස් දෙයි
වාණිජ මහාධිකරණය විසින් නඩුව නිෂ්ප්‍රභ කිරීමට ලබාදුන් තීන්දුව අවලංගු කිරීමෙන් අනතුරුව, පහළ අධිකරණයේ නඩුව නිෂ්ප්‍රභ කරන තෙක් පැවති කටයුතු සහ ඉන් පසුව පැවති ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ අභියාචනයට අදාළ නඩු ගාස්තු විත්තිකරු විසින් ගෙවිය යුතු බවට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය නියෝග කර තිබේ.
එමෙන්ම, මුල් වාණිජ නඩුව නැවත විභාගයට ගෙන කඩිනමින් අවසන් කරන ලෙස ද අධිකරණය නියෝග කර ඇත.
කිෂ් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගමට මෙම තීන්දුව මඟින් සිය වන්දි ඉල්ලීම සාක්ෂි සහිතව ඔප්පු කිරීමට නැවත අවස්ථාව හිමිවේ.
විත්තිකරුට ද නිසි නඩු විභාග අවස්ථාවේදී එම සාක්ෂි අභියෝගයට ලක් කිරීමට සහ සිය විත්තිවාචකය ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව හිමිවේ.
කිෂ් ඉන්ටර්නැෂනල් සමාගම වෙනුවෙන් ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිඥ නිශාන් ප්‍රේමතිරත්න මහතා පෙනී සිටි අතර, ඔහු සමඟ නීතිඥ විකුම් ජයසිංහ සහ නීතිඥ මනිත් දසනායක යන මහත්වරු ද පෙනී සිටියහ. ඔවුන් නඩුවට පෙනී සිටියේ නීතිඥ ගමින්දු කරුණාසේන මහතාගේ උපදෙස් මතය.
මුල් වාණිජ ආරවුලේ අවසාන ප්‍රතිඵලය මෙතෙක් තීරණය වී නොමැත.
එබැවින්, අදාළ වන්දි ඉල්ලීමේ නීතිමය සහ සාක්ෂිමය පදනම මෙන්ම, යම් මුදලක් අයකරගත හැකිද සහ එසේ නම් කොපමණ මුදලක් අයකරගත හැකිද යන්න ද වාණිජ මහාධිකරණය විසින් නඩු විභාගය තුළදී තීරණය කළ යුතුය.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාණිජ නඩු කටයුතුවල සාධාරණත්වය සහ පුරෝකථනය කළ හැකි ස්වභාවය සඳහා වැදගත් වන නඩු විධානමය කළමනාකරණය සහ ආරවුලට ලක්ව ඇති කරුණු අධිකරණය විසින් සාක්ෂි මත තීරණය කිරීම අතර ඇති වෙනස පිළිබඳව මෙම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව මඟින් වැදගත් නීතිමය මඟපෙන්වීමක් ලබාදී තිබේ.
