නුවර එළිය ප්‍රදේශයේදී මහා මාර්ගය අසල තිබූ වෑන් රථයක් බලහත්කාරයෙන් පැහැරගෙන යාමේ සිද්ධියක් මුල් කරගනිමින්, ලීසිං රථ වාහන නැවත අත්පත් කරගැනීමේ නීතිමය පටිපාටිය සහ මුල්‍ය සමාගම් මෙන්ම ඒවායේ නියෝජිතයන්ගේ නීතිමය වගකීම පිළිබඳව නැවතත් ප්‍රශ්න මතු වී තිබේ.
‘මර්කන්ටයිල් ඉන්වෙස්ට්මන්ට් ඇන්ඩ් ෆිනෑන්ස්’ (Mercantile Investments & Finance PLC) ආයතනයට අදාළ ලීසිං ගිවිසුමක් යටතේ පැවති වෑන් රථයක්, නීතිවිරෝධී ලෙස අත්පත් කරගැනීමට උත්සාහ කිරීමේ සිද්ධියකට සම්බන්ධ සැකකරුවෙකු නානුඔය පොලිසිය විසින් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති බව වාර්තා වේ.
වාර්තා වන ආකාරයට, නුවරඑළිය බ්ලැක්පූල් ප්‍රදේශයේ පිහිටි හිමිකරුගේ නිවස ආසන්නයේ මහා මාර්ගය අසල නවතා තිබූ මෙම වෑන් රථය, ලීසිං වාරික හිඟ වී ඇති බව පවසමින් මෙලෙස අත්පත් කරගෙන ඇත.
තමන්ට පූර්ව දැනුම්දීමකින් තොරව, තමන්ගේ දැනුවත්භාවයකින් හෝ කැමැත්තකින් තොරව මෙම වෑන් රථය පැහැරගෙන ගිය බවට රථයේ හිමිකරු චෝදනා කරයි.
මෙම සිද්ධියත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාව තුළ ලීසිං ලබාගත් වාහන නැවත අත්පත් කරගැනීමේදී ඇතැම් නියෝජිතයන් භාවිත කරන ක්‍රමවේද සහ ඊට අදාළ නීතිමය පටිපාටිය පිළිබඳව නැවතත් දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී ඇත.
හිමිකරුගේ පැමිණිල්ලෙන් පසු පොලිසිය වෑන් රථයේ ගමන නතර කරයි
මෙම සිද්ධිය ආරම්භ වී ඇත්තේ පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු විසින් හිමිකරුගේ නිවස අසල ප්‍රධාන පාර අයිනේ නවතා තිබූ වෑන් රථය බලහත්කාරයෙන් පණගන්වාගෙන යාමත් සමඟය.
තමන්ගේ වාහනය වෙනත් පිරිසක් පදවාගෙන යන බව දැනගත් හිමිකරු වහාම එම වාහනය ලුහුබැඳ ගොස් ඇත.
අනතුරුව ලැබුණු තොරතුරකට අනුව නුවරඑළිය-හැටන් ප්‍රධාන මාර්ගයේ ෆාමස්ටන් (Phar-moston) ප්‍රදේශයේදී නානුඔය පොලිසිය විසින් අදාළ වෑන් රථය ගමන නතර කරගෙන තිබේ.
එහිදී එක් සැකකරුවෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට පොලිසිය සමත් වූ අතර අනෙක් පුද්ගලයා ප්‍රදේශයෙන් පලා ගොස් ඇත.
පලාගිය අනික් සැකකරු අත්අඩංගුවට ගැනීම සඳහා නානුඔය පොලිසිය වැඩිදුර විමර්ශන පවත්වයි.
වාහනය අත්පත් කරගැනීමට ප්‍රථම ලීසිං සමාගම මගින් තමන් වෙත ලබාදිය යුතු පූර්ව ලිඛිත දැනුම්දීම ලබා දී නොමැති බවත්, මෙය නීතිවිරෝධී ලෙස වාහනය පැහැරගැනීමක් බවත් හිමිකරු චෝදනා කරයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම චෝදනා අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගයක් මගින් තවමත් ස්වාධීනව තහවුරු කර නොමැත.
වාහනය අත්පත් කරගැනීමට පෙර පොලිසියටද දැනුම් දී තිබිලා
අදාළ වාහනය අත්පත් කරගැනීමට යාමට පෙර මූල්‍ය සමාගමේ නියෝජිතයන් පිරිසක් නානුඔය පොලිස් ස්ථානය වෙත පැමිණ ඇති බවද වාර්තාවල සඳහන් වේ.
නානුඔය පොලිස් ස්ථානාධිපති ප්‍රධාන පොලිස් පරීක්ෂක එච්.ජේ.කේ.එන්. විජේරාම මහතා සඳහන් කළ ආකාරයට, වාහනයේ හිමිකරු සමඟ සාකච්ඡා කර නීත්‍යානුකූල සහ සාමකාමී පියවරක් ඔස්සේ මෙම ප්‍රශ්නය විසඳගන්නා ලෙස පොලිසිය විසින් එම පිරිසට උපදෙස් දී තිබුණි.
එසේ තිබියදීත්, හිමිකරුගේ දැනුවත්භාවයකින් තොරව මෙම වාහනය මෙලෙස බලහත්කාරයෙන් ගෙනගොස් ඇත.
යතුරුවලට හානි කරමින් හෝ වෙනත් නීතිවිරෝධී ක්‍රම මගින් බලහත්කාරයෙන් වාහනයක් අත්පත් කරගැනීම තත්ත්වය අනුව අපරාධමය වරදක් විය හැකි බව පොලිස් ස්ථානාධිපතිවරයා පෙන්වා දී තිබේ.
අත්අඩංගුවට ගත් සැකකරු සහ අදාළ වෑන් රථය අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතව තිබුණි.
කෙසේ වෙතත් සැකකරු අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළේද, චෝදනා ගොනු කළේද නැතහොත් මෙම චෝදනා සම්බන්ධයෙන් සැකකරුගේ ස්ථාවරය කුමක්ද යන්න පිළිබඳව මෙතෙක් වාර්තා වී නොමැත.
ලීසිං වාහන අත්පත් කරගැනීම ගැන ශ්‍රී ලංකා නීතියේ සඳහන් වන්නේ කුමක්ද?
ශ්‍රී ලංකාව තුළ මූල්‍ය ලීසිං ගිවිසුම් යටතේ පවතින වාහනයක් නැවත අත්පත් කරගැනීම පාලනය වන්නේ සංශෝධිත 2000 අංක 56 දරන මූල්‍ය ලීසිං පනත (Finance Leasing Act) මගිනි.
වාරික ගෙවීම පැහැර හරින අවස්ථාවලදී ලීසිං දුන් ආයතනයට (Lessor) අදාළ වාහනය හෝ උපකරණ නැවත තමන් සන්තකයට ගැනීමට මෙම පනත මගින් යම් ක්‍රමවේදයක් සපයා ඇත.
නමුත් වාහනයක් නැවත අත්පත් කරගැනීමේදී අදාළ නීතිමය පටිපාටිවලට අනුකූලව කටයුතු කිරීම අනිවාර්ය වේ.
21 වැනි වගන්තිය: පූර්ව දැනුම්දීමේ අවශ්‍යතාව
ලීසිං පනතේ 21 වැනි වගන්තිය මගින් ලීසිං ගිවිසුමක් අවලංගු කිරීමට හෝ මුදල් අයකර ගැනීමට පෙර අනුගමනය කළ යුතු පූර්ව දැනුම්දීමේ පටිපාටිය පැහැදිලි කරයි.
එහිදී ලියාපදිංචි තපෑලෙන් අදාළ දැනුම්දීම යැවිය යුතු අතර, හිඟ මුදල් ගෙවා එකඟතාවට පැමිණීමට ලීසිං ලබාගත් තැනැත්තාට අවම වශයෙන් දින 7 ක කාලයක් ලබාදිය යුතුය.
මෙම නීතිමය අවශ්‍යතාව යම් සිදුවීමකට අදාළ වන්නේද නැද්ද යන්න තීරණය වන්නේ ගිවිසුමේ කොන්දේසි සහ ලබාගන්නා නීතිමය පියවර මතය.
27 වැනි වගන්තිය: බාධාවකින් තොරව නැවත අත්පත් කරගැනීම
27 වැනි වගන්තිය මගින් වාහනයේ හිමිකරුගෙන් හෝ වෙනත් පාර්ශ්වයකින් කිසිදු විරෝධයක් හෝ බාධාවක් නොමැති අවස්ථාවලදී වාහනය අත්පත් කරගැනීමේ ක්‍රමවේදය දක්වා ඇත.
නමුත් මින් අදහස් වන්නේ වාහන අත්පත් කරගන්නා නියෝජිතයන්ට තර්ජනය කර, බලහත්කාරයෙන් හෝ නීතිවිරෝධී ලෙස වාහන පැහැරගැනීමට කිසිදු අවසරයක් ලැබෙන බව නොවේ.
28 වැනි වගන්තිය: අධිකරණය මගින් වාහනය අත්පත් කරගැනීම
27 වැනි වගන්තිය යටතේ සාමකාමීව වාහනය අත්පත් කරගැනීමට නොහැකි වන අවස්ථාවලදී, දිස්ත්‍රික් අධිකරණය හමුවට ගොස් නීත්‍යානුකූලව වාහනය ලබාගැනීමේ ක්‍රමවේදය 28 වැනි වගන්තිය මගින් පෙන්වා දී ඇත.
මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ: ලීසිං සමාගමකට වාහනය නැවත ලබාගැනීමේ ගිවිසුම්ගත අයිතියක් තිබුණද, එම අයිතිය භාවිත කළ යුත්තේ නීතියට අනුකූලව පමණි.
බලහත්කාරයෙන් වාහන අත්පත් කරගැනීමට එරෙහිව පොලිසියෙන් අනතුරු ඇඟවීම්
ලීසිං වාහන අත්පත් කරගැනීමේදී අනුගමනය කළ යුතු නීතිමය පටිපාටිය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය විසින් 2026 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ප්‍රසිද්ධ දැනුවත් කිරීමක් සිදු කරන ලදී.
එම දැනුම්දීමට අනුව, මූල්‍ය සමාගම් හෝ ඒවායේ නියෝජිතයන් විසින් වාහන අත්පත් කරගැනීමේ සෘජු ක්‍රියාවලියට පොලිස් නිලධාරීන්ට මැදිහත් විය නොහැක.
පොලිස් සහාය ලබාගත හැක්කේ සාමය කඩවීම වැළැක්වීමට අවශ්‍ය සුදුසු අවස්ථාවලදී පමණි.
එමෙන්ම ලීසිං ලබාගත් පුද්ගලයා වාහනය දීමට විරුද්ධ වන්නේ නම්, බලහත්කාරයෙන් වාහනය අත්පත් කරගන්නේ නැතිව අදාළ නීතිමය පියවර ඔස්සේ අධිකරණයට යා යුතු බවද පොලිසිය අවධාරණය කළේය.
වාහනය අත්පත් කරගැනීමට යාමේදී සොරකම, කොල්ලකෑම, නීතිවිරෝධී ලෙස ඇතුළු වීම (criminal trespass) හෝ වෙනත් වරදක් සිදුව ඇති බවට චෝදනා එල්ල වන්නේ නම්, ඒ පිළිබඳව විමර්ශනය කර නීතිමය පියවර ගැනීමට පොලිසියට බලය ඇත.
නානුඔය සිද්ධියටද මෙම නීතිමය කරුණු අදාළ වන අතර, එහිදී යම් අපරාධමය වරදක් සිදුව තිබේද යන්න තීරණය වන්නේ පොලිස් විමර්ශන සහ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග මගිනි.
සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් තවමත් විසඳී නැති ප්‍රශ්න
නානුඔය සිද්ධියේදී මතුවන ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ වෑන් රථය අත්පත් කරගැනීමට පැමිණි පිරිස නීතිමය සීමාවන් ඇතුළත කටයුතු කර තිබේද යන්නයි.
අදාළ නීතිමය දැනුම්දීම් සිදුකර තිබුණේද, වාහනය අත්පත් කරගැනීමට පැමිණි අයට ඊට නීතිමය බලයක් තිබුණේද සහ හිමිකරු ඊට විරෝධය පළකර තිබුණේද යන්න ඇතුළු ප්‍රශ්න ගණනාවකට තවමත් පිළිතුරු ලැබී නොමැත.
වාහනයේ ලීසිං ගිවිසුමේ වර්තමාන තත්ත්වය සහ එය අත්පත් කරගත් ආකාරය පිළිබඳ සිදුවීම ඉදිරි පරීක්ෂණවලට ඉතා වැදගත් වනු ඇත.
මේ වන තෙක් වාර්තා වී ඇති තොරතුරුවල ‘මර්කන්ටයිල් ඉන්වෙස්ට්මන්ට් ඇන්ඩ් ෆිනෑන්ස්’ ආයතනයේ ප්‍රකාශයක් ඇතුළත් වී නොමැත.
එබැවින් මෙම නීතිවිරෝධී ක්‍රියාව එකී සමාගම විසින්ම උපදෙස් දී කරවන ලද්දක් යැයි නිගමනය කිරීම අකාලයේ කරන නිගමනයක් වනු ඇත.
වාහන වාරික නොගෙවීම සම්බන්ධයෙන් මතුවන ගැටලු තර්ජන හෝ බලහත්කාරකම් මගින් නොව, නිසි නීතිමය පටිපාටිය ඔස්සේ විසඳාගැනීමේ වැදගත්කම මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම මගින් නැවතත් තහවුරු වේ.
ලීසිං ලබා දුන් ආයතනවලට තමන්ගේ හිඟ මුදල් හෝ වාහන ලබාගැනීමට නීතිමය අයිතියක් ඇති අතරම, ලීසිං ලබාගත් පාරිභෝගිකයන්ටද නීතියෙන් ලැබිය යුතු ආරක්ෂාව හිමිවිය යුතුය.
සිදුවූවා යැයි කියන මෙම සිද්ධියෙන් යම් අපරාධමය වරදක් සිදුව තිබේද යන්න තීරණය වන්නේ පොලිස් විමර්ශනවල ඉදිරි ප්‍රගතිය සහ අධිකරණ තීන්දුව මතය.
