පාර්ලිමේන්තුවේ හිටපු නියෝජ්‍ය මහලේකම්වරයාගේ වැඩ තහනම අභියෝගයට ලක්කරමින් ගොනුකර ඇති රිට් පෙත්සම අභියාචනාධිකරණය යළි විභාගයට ගැනීමට නියමිතය. එහිදී පාර්ලිමේන්තුවේ පරිපාලන බලතල, විනය ක්‍රියාපටිපාටි සහ අධිකරණ සමාලෝචනයේ සීමාවන් පිළිබඳ නීතිමය තර්ක කෙරෙහි අවධානය යොමු වීමට නියමිතය.
පාර්ලිමේන්තුවේ හිටපු නියෝජ්‍ය මහලේකම් සහ කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානී චමින්ද කුලරත්න විසින් ගොනුකර ඇති රිට් පෙත්සම 2026 නොවැම්බර් 6 වැනි සිකුරාදා යළි සලකා බැලීමට අභියාචනාධිකරණය නියමිතය. ඔහුගේ වැඩ තහනම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් මතුව ඇති ආරවුල හේතුවෙන් පාර්ලිමේන්තුව තුළ විනය බලතල ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරය පිළිබඳව ද ප්‍රශ්න මතුව තිබේ.
CA (Writ) 109/2026 යන අංකය යටතේ ගොනුකර ඇති මෙම පෙත්සම මගින් කුලරත්නගේ වැඩ තහනම් කිරීමට ගත් තීරණයේ සහ ඊට අදාළ විනය ක්‍රියාමාර්ගවල නීත්‍යනුකූලභාවය අභියෝගයට ලක්කර තිබේ.
මෙම පෙත්සම නොවැම්බර් 3 වැනිදා අභියාචනාධිකරණයේ සභාපති විනිසුරු රොහාන්ත අබේසූරිය සහ විනිසුරු කේ. පී. ප්‍රනාන්දු යන මහත්වරුන්ගෙන් සමන්විත ද්විපුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලක් හමුවේ සලකා බැලිණි.
කුලරත්න වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ජනාධිපති නීතිඥ සංජීව ජයවර්ධන මහතා, නඩු විභාගය යළි ආරම්භ වන අවස්ථාවේදී පාර්ලිමේන්තු කථානායකවරයා වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති මූලික විරෝධතාවලට තවදුරටත් පිළිතුරු ලබාදීමට නියමිතය.
මෙම ආරවුල මගින් පාර්ලිමේන්තුව සිය ව්‍යවස්ථාදායක කාර්යයන් ඉටුකිරීමේදී හිමිවන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ආරක්ෂාවන් සහ පාර්ලිමේන්තු මහලේකම් කාර්යාලය තුළ සේවකයන් සම්බන්ධයෙන් ගනු ලබන පරිපාලන හා සේවා තීරණවලට අදාළ නීතිමය අවශ්‍යතා අතර පවතින වෙනස පිළිබඳව අවධානය යොමුකර තිබේ.
විනය බලතල සම්බන්ධයෙන් මතුව ඇති ආරවුල
කුලරත්නගේ ප්‍රධාන නීතිමය තර්කය පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල පනත යටතේ පවරා ඇති බලතල සම්බන්ධයෙන් වේ.
පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන් සම්බන්ධ විනය පාලන බලතල පාර්ලිමේන්තු මහලේකම්වරයා සතු වන අතර, එම බලතල අදාළ නීතිමය රාමුවට අනුකූලව ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බව ඔහුගේ නීතිඥ කණ්ඩායම පෙන්වා දෙයි.
එම පනතට පටහැනි ආකාරයකින් කථානායකවරයාට හෝ පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල උපදේශක කාරක සභාවට විනය බලතල තමන් වෙත පවරාගෙන ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි බව නීතිඥවරු තර්ක කරති.
අදාළ නීති ප්‍රතිපාදන අනුව, කථානායකවරයා සමඟ සාකච්ඡා කරමින් පාර්ලිමේන්තුවේ අදාළ පරිපාලන නිලධාරියා විසින් විනය බලතල ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. ඒ අනුව මෙහිදී මතුවන නිශ්චිත නීතිමය ප්‍රශ්නය වන්නේ එම ව්‍යවස්ථාපිත සම්බන්ධතාව ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද සහ කුලරත්නගේ සිද්ධියේදී අනුගමනය කළ ක්‍රියාපටිපාටිය නීතියට අනුකූල වූයේද යන්නයි.
විමර්ශන නිලධාරියා පත්කිරීම, විමර්ශන ක්‍රියාවලිය සහ ඉන් අනතුරුව සිදුකළ වැඩ තහනම නීතිමය දෝෂ සහිත බව පෙත්සම්කරු චෝදනා කරයි.
කෙසේ වෙතත්, එම චෝදනා සම්බන්ධයෙන් අභියාචනාධිකරණය මෙතෙක් තීරණයක් ලබාදී නොමැත.
පාර්ලිමේන්තු වරප්‍රසාද මගින් අධිකරණ සමාලෝචනය වැළැක්විය හැකිද?
මෙම නඩු විභාගයේ ප්‍රධාන කරුණක් වන්නේ අභියෝගයට ලක්කර ඇති තීරණ පාර්ලිමේන්තු වරප්‍රසාද යටතේ අධිකරණ පරීක්ෂාවෙන් ආරක්ෂා වන ක්ෂේත්‍රයකට අයත් වන්නේද යන්නයි.
පාර්ලිමේන්තුවේ ව්‍යවස්ථාදායක කටයුතු සහ සාකච්ඡාමය කාර්යයන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ලබාදී ඇති වරප්‍රසාද, එහි සේවකයන් සම්බන්ධයෙන් ගනු ලබන සෑම පරිපාලන තීරණයකටම ස්වයංක්‍රීයව අදාළ කළ නොහැකි බව කුලරත්නගේ නීතිඥවරු පෙන්වා දෙති.
පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල උපදේශක කාරක සභාව නීතියෙන් ස්ථාපිත පරිපාලන ආයතනයක් වන බැවින්, එහි තීරණ ද නීතියෙන් පනවා ඇති සීමාවන්ට යටත් වන බව ඔවුහු තර්ක කරති.
එම තර්කයට අනුව, සේවකයකුට බලපාන විනය ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් නීතියෙන් පවරා ඇති බලතල, ක්‍රියාපටිපාටිමය සාධාරණත්වය හෝ ස්වභාවික යුක්තියේ මූලධර්ම පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතුවන අවස්ථාවලදී එම ක්‍රියාමාර්ග අධිකරණ සමාලෝචනයට ලක්කළ හැකි විය යුතුය.
කථානායකවරයාගේ පාර්ශ්වය විසින් මෙම පෙත්සම පවත්වාගෙන යා හැකිද යන්න සම්බන්ධයෙන් මූලික විරෝධතා ඉදිරිපත් කර තිබේ.
අභියෝගයට ලක්කර ඇති විනය ක්‍රියාමාර්ගවල වලංගුභාවය පිළිබඳ නිගමනයකට පැමිණීමට පෙර, එම මූලික විරෝධතා සහ අදාළ නීතිමය ප්‍රශ්න පිළිබඳව අධිකරණය තීරණය කළ යුතුය.
පාර්ලිමේන්තු මහලේකම්වරියගේ දිවුරුම් ප්‍රකාශය නඩු විභාගයේ අවධානයට
පාර්ලිමේන්තු මහලේකම් කුෂානි රෝහණදීර මහත්මිය විසින් ඉදිරිපත් කළ බව සඳහන් දිවුරුම් ප්‍රකාශයක් කෙරෙහි මෙම නඩු විභාගයේදී විශේෂ අවධානයක් යොමු වී තිබේ.
පෙත්සම්කරුගේ පාර්ශ්වයෙන් ඉදිරිපත් කළ බවට වාර්තා වන කරුණු අනුව, පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලය සම්බන්ධ විනය බලතල මහලේකම්වරයා සතු වන බවත්, කුලරත්නගේ සිද්ධියට අදාළ චෝදනා පත්‍රය නිකුත් කිරීම සහ වැඩ තහනම් කිරීම කථානායකවරයාගේ උපදෙස් අනුව සිදුකර ඇති බවත් එම දිවුරුම් ප්‍රකාශයෙන් දැක්වේ.
එමෙන්ම, මෙම පෙත්සම මගින් ඉල්ලා ඇති අතුරු සහන ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තු මහලේකම්වරිය විරෝධතාවක් පළකර නොමැති බව ද පෙත්සම්කරුගේ නියෝජිතයන් පෙන්වා දී තිබේ.
කුලරත්නගේ ස්ථාවරයට සහාය දැක්වීම සඳහා මෙම කරුණු මීට පෙර ද අධිකරණයේ අවධානයට යොමුකර තිබුණි.
එම දිවුරුම් ප්‍රකාශයේ නීතිමය වැදගත්කම තීරණය වන්නේ එහි සම්පූර්ණ අන්තර්ගතය, අදාළ නීති ප්‍රතිපාදන සහ වගඋත්තරකරුවන්ගේ පාර්ශ්වයෙන් ඉදිරිපත් කරන කරුණු මතය.
එබැවින්, වාර්තා වී ඇති දිවුරුම් ප්‍රකාශය මත පමණක් කුලරත්නගේ වැඩ තහනම නීතිවිරෝධී බව තීරණය කිරීම ඉක්මන් නිගමනයක් වනු ඇත.
මෙම වසරේ මුල් භාගයේ සිට වැඩ තහනම අභියෝගයට
2026 ජනවාරි 23 වැනිදා සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි කුලරත්නගේ වැඩ තහනම් කර තිබුණි.
මීට පෙර පළවූ වාර්තාවලට අනුව, මෙම තීරණය කථානායක ජගත් වික්‍රමරත්න මහතාගේ සභාපතිත්වයෙන් යුත් පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල උපදේශක කාරක සභාව විසින් ගනු ලැබූවක් බව සඳහන් විය. එම තීරණය කුලරත්නගේ පත්වීමේදී සිදුවූ බව කියන අක්‍රමිකතා සම්බන්ධ චෝදනා සමඟ සම්බන්ධ වී තිබුණි.
ඉන් අනතුරුව ඔහු අධිකරණ මැදිහත්වීමක් ඉල්ලා රිට් පෙත්සමක් ගොනු කළේය.
මීට පෙර පැවති නඩු විභාගවලදී දෙපාර්ශ්වය අතර සුහද එකඟතාවක් ඇතිකර ගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳව ද සාකච්ඡා වී තිබුණි.
පසුව නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව අධිකරණයට දැනුම් දී තිබුණේ මෙම නඩු කටයුතුවලදී කථානායකවරයා වෙනුවෙන් තම දෙපාර්තමේන්තුව පෙනී නොසිටින බවයි. මේ අතර, කථානායකවරයා වෙනුවෙන් ජනාධිපති නීතිඥ කේ. කනග්-ඊශ්වරන් මහතා පෙනී සිටියේය.
ඉන් අනතුරුව ද මෙම පෙත්සම පවත්වාගෙන යා හැකිද යන්න සහ දෙපාර්ශ්වය ඉදිරිපත් කරන නීතිමය තර්ක සම්බන්ධයෙන් නඩු විභාග අඛණ්ඩව පැවැත්වී තිබේ.
කුලරත්න ඉල්ලා සිටින අධිකරණ සහන මොනවාද?
කුලරත්න සිය පෙත්සම මගින් විමර්ශන නිලධාරියා පත්කිරීම සහ ඉන් අනතුරුව ගනු ලැබූ විනය ක්‍රියාමාර්ග ඇතුළුව, ඔහුගේ වැඩ තහනම් කිරීමට හේතුවූ සමස්ත ක්‍රියාවලිය අභියෝගයට ලක්කර තිබේ.
අදාළ නීතියට සහ ස්වභාවික යුක්තියේ මූලධර්මවලට පටහැනිව ගනු ලැබූ බවට ඔහු චෝදනා කරන තීරණ අවලංගු කිරීම සඳහා අධිකරණ සහන ලබාදෙන ලෙස ඔහු ඉල්ලා සිටී.
කෙසේ වෙතත්, ඔහු ඉදිරිපත් කර ඇති කරුණු මත ඉල්ලා සිටින අධිකරණ නියෝග ලබාදිය යුතුද යන්න පිළිබඳව අභියාචනාධිකරණය මෙතෙක් තීරණයක් ලබාදී නොමැත.
මූලික විරෝධතා පිළිබඳ අධිකරණයේ සලකා බැලීම, අභියෝගයට ලක්කර ඇති පරිපාලන ක්‍රියාමාර්ග රිට් අධිකරණ බලය යටතේ පරීක්ෂා කළ හැකිද සහ එසේ කළ හැක්කේ කුමන නීතිමය පදනමක් මතද යන්න තීරණය කිරීමේදී වැදගත් වනු ඇත.
මෙම නඩු විභාගය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
මෙම නඩු විභාගයේ බලපෑම එක් පාර්ලිමේන්තු නිලධාරියකුගේ සේවා ආරවුලකට පමණක් සීමා නොවේ.
පාර්ලිමේන්තුවට සිය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය කාර්යයන් ඉටුකිරීම සඳහා ආයතනික ස්වාධීනත්වයක් අවශ්‍ය වේ. එසේම, එහි පරිපාලන නිලධාරීන් ද තම පත්වීම්, වගකීම් සහ විනය බලතල පාලනය කරන නීතිමය රාමුව තුළ කටයුතු කළ යුතුය.
කුලරත්නගේ පෙත්සම මගින් මතුව ඇති ප්‍රශ්නවලට පදනම් වී ඇත්තේ මෙම මූලධර්ම දෙක එකට ක්‍රියාත්මක විය යුත්තේ කෙසේද යන්නයි.
මෙම නඩුව සම්බන්ධයෙන් ලබාදෙන අධිකරණ තීරණයක් මගින් පාර්ලිමේන්තු වරප්‍රසාද යටතේ ආරක්ෂා වන කාර්යයන් සහ පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන්ට බලපාන පරිපාලන ක්‍රියාමාර්ග අතර පවතින වෙනස වඩාත් පැහැදිලි කරගැනීමට හැකිවනු ඇත.
මේ වනවිට දෙපාර්ශ්වයේ නීතිමය ස්ථාවරයන් අභියාචනාධිකරණය හමුවේ සලකා බැලෙමින් පවතී. නොවැම්බර් 6 වැනිදා වැඩිදුර කරුණු දැක්වීමට නියමිත අතර, එදින විනිසුරු මඬුල්ල විසින් මෙම පෙත්සමට අදාළ මූලික විරෝධතා සහ නීතිමය තර්ක තවදුරටත් සලකා බැලීමට අපේක්ෂිතය.
