ජාතික ජන බලවේග රජය විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති ආරක්ෂාව සම්බන්ධ පනත් කෙටුම්පත් දෙකක් මගින් මූලික අයිතිවාසිකම් දුර්වල විය හැකි බවත්, නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතනවල බලතල පුළුල් විය හැකි බවත්, දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් අත්තනෝමතික ක්‍රියාමාර්ගවලට ලක්වීමේ අවදානමක් පවතින බවත් හිටපු අගවිනිසුරු සරත් එන්. සිල්වා සහ හිටපු විදේශ අමාත්‍ය මහාචාර්ය ජී. එල්. පීරිස් අනතුරු අඟවා තිබේ.
හිටපු ජනාධිපති සහ එක්සත් ජාතික පක්ෂ නායක රනිල් වික්‍රමසිංහගේ කොළඹ පිහිටි කාර්යාලයේදී අඟහරුවාදා (3) පැවති මාධ්‍ය හමුවක් අමතමින් මෙම හිටපු ඉහළ පෙළේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් දෙදෙනා, රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත විවේචනය කළහ.
ප්‍රමාණවත් ආරක්ෂණ විධිවිධාන නොමැතිව මෙම පනත් කෙටුම්පත් නීති බවට පත්කළහොත් අධිකරණ අධීක්ෂණය දුර්වල විය හැකි බවත්, දේශපාලන විරෝධතා මර්දනය කිරීම සඳහා රාජ්‍ය බලතල අවභාවිත කිරීමට ඉඩ සැලසිය හැකි බවත් ඔවුහු තර්ක කළහ.
අතීතයේ සිදුවූ අවභාවිතයන් හේතුවෙන් ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කරන ලෙස අනුප්‍රාප්තික රජයන්ට දිගින් දිගටම බලපෑම් එල්ල වී තිබේ. එම පනත වෙනුවට වත්මන් රජය ඉදිරිපත් කර ඇති නව නීති යෝජනාව පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් යොමුව ඇති පසුබිමක මෙම අනතුරු ඇඟවීම් සිදුකර ඇත.
අවධානයට ලක්ව ඇති පනත් කෙටුම්පත් දෙක
යෝජිත ත්‍රස්ත විරෝධී සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ නීති දෙක එකට සලකා බලන ලෙස මහාචාර්ය ජී. එල්. පීරිස් මහජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. එම නීති දෙකේ ඒකාබද්ධ බලපෑම හේතුවෙන් රාජ්‍ය ආරක්ෂක බලතල සහ පුද්ගල නිදහස අතර පවතින සමතුලිතතාව සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් විය හැකි බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත 2026 ඔක්තෝබර් 6 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත ඔක්තෝබර් 20 වැනිදා ඉදිරිපත් කර තිබේ.
මෙම පනත් කෙටුම්පත් දෙකම ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ අධිකරණ සහ ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්‍ය හර්ෂණ නානායක්කාර විසිනි.
ජාතික ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීම, සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය කිරීම සහ බරපතළ අපරාධ සම්බන්ධ විමර්ශන හා නඩු පැවරීමේ ක්‍රියාවලිය ශක්තිමත් කිරීම රජය ප්‍රකාශ කර ඇති අරමුණු අතර වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම නීත්‍යනුකූල අරමුණුවලින් ඔබ්බට ගොස් ක්‍රියාත්මක කළ හැකි බලතල යෝජිත පනත් කෙටුම්පත්වල ඇතුළත් බව මහාචාර්ය පීරිස් තර්ක කළේය.
එම පනත් කෙටුම්පත් දෙකේ ඒකාබද්ධ බලපෑම හේතුවෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතනවල ස්වාධීනත්වය අවදානමට ලක්විය හැකි බව ද ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.
අත්අඩංගුවට ගැනීමේ සහ රඳවා තබාගැනීමේ බලතල පිළිබඳ ගැටලු
හිටපු අගවිනිසුරු සරත් එන්. සිල්වා විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කළේ නිශ්චිත අවස්ථාවලදී සැකකරුවන් අත්අඩංගුවට ගැනීමට ත්‍රිවිධ හමුදා සාමාජිකයන්ට අවසර ලබාදෙන විධිවිධාන පිළිබඳවය.
යෝජිත ත්‍රස්ත විරෝධී නීතියට අනුව, ත්‍රිවිධ හමුදාවේ හෝ වෙරළාරක්ෂක බලකායේ සාමාජිකයකු විසින් සැකකරුවකු අත්අඩංගුවට ගත් විට, අනවශ්‍ය ප්‍රමාදයකින් තොරව එම සැකකරු අදාළ පොලිස් බලධාරියා වෙත භාරදිය යුතුය. නිශ්චිත ව්‍යතිරේකවලට යටත්ව එය පැය 24ක් ඇතුළත සිදුකළ යුතුය.
අත්අඩංගුවට ගත් පුද්ගලයකු මහේස්ත්‍රාත්වරයකු හමුවට ඉදිරිපත් කළ යුතු කාලසීමාව සම්බන්ධයෙන් වෙනම විධිවිධාන ද පවතී.
මෙම රඳවා තබාගැනීමේ නීතිමය රාමුව හේතුවෙන් සැකකරුවන් ප්‍රමාණවත් තරම් ඉක්මනින් අධිකරණ අධීක්ෂණයට ලක් නොකර අත්අඩංගුවේ තබාගැනීමට අවස්ථා නිර්මාණය වන බව සරත් එන්. සිල්වා තර්ක කළේය.
සැකකරුවන්ට වහාම අධිකරණ ආරක්ෂාව ලබාගැනීමට නොහැකි වන ආකාරයෙන් රඳවා තබාගැනීම නිසා ඇතිවිය හැකි මානසික බලපෑම් පිළිබඳව ද ඔහු ප්‍රශ්න කළේය.
විශේෂයෙන් සාමාන්‍ය සිවිල් පොලිස් ව්‍යුහයෙන් පිටත නිලධාරීන් විසින් පුළුල් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ බලතල ක්‍රියාත්මක කරන අවස්ථාවලදී, අත්තනෝමතික රඳවා තබාගැනීම් සහ අයහපත් සැලකීම් වැළැක්වීම සඳහා ශක්තිමත් ආරක්ෂණ විධිවිධාන අවශ්‍ය බව හිටපු අගවිනිසුරුවරයා අවධාරණය කළේය.
ඔහුගේ මෙම ගැටලු, යෝජිත නීතිය යටතේ සැකකරුවන්ට සලකන ආකාරය සහ ආරක්ෂක ආයතනවලට පවරා ඇති බලතල පිළිබඳව එල්ල වන පුළුල් විවේචන සමඟ ද සම්බන්ධ වේ.
දේශපාලන විරෝධතා ත්‍රස්තවාදය ලෙස සැලකීමේ අවදානම
ත්‍රස්තවාදී වැරදි පුළුල් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇති විධිවිධාන හේතුවෙන් රජය විවේචනය කරන පුද්ගලයන් විමර්ශනවලට හෝ නඩු පැවරීම්වලට ලක්විය හැකි බවට ද සරත් එන්. සිල්වා අනතුරු ඇඟවීය.
ප්‍රමාණවත් නීතිමය සීමාවන් නොමැතිව මෙම නීතිය ක්‍රියාත්මක කළහොත් දේශපාලන විරුද්ධවාදී ක්‍රියාකාරකම් ජාතික ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් ලෙස අර්ථකථනය කිරීමට ඉඩ ඇති බව ඔහු තර්ක කළේය.
යෝජිත පනත් කෙටුම්පත තුළ විරෝධතා, අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම, විරුද්ධ මත ප්‍රකාශ කිරීම සහ වෘත්තීය ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධ විධිවිධාන ඇතුළත් වේ. එසේ වුවද, සාමකාමී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ත්‍රස්තවාදී විමර්ශනවලට ඇතුළත් වීම වැළැක්වීමට එම විධිවිධාන ප්‍රමාණවත් ආරක්ෂාවක් සපයන්නේද යන්න මානව හිමිකම් සංවිධාන ප්‍රශ්න කර තිබේ.
දේශපාලන අභියෝගවලින් තමන් ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා රජය අතිරේක බලතල ලබාගැනීමට උත්සාහ කරන බවට සරත් එන්. සිල්වා චෝදනා කළේය.
“තමන් අනතුරක සිටින බව රජය තේරුම්ගෙන තිබෙනවා. මේ නව ආරක්ෂක නීති ගෙන එන්නේ රජය ආරක්ෂා කරගැනීමටයි,” යනුවෙන් ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.
එම ප්‍රකාශය සරත් එන්. සිල්වාගේ දේශපාලන සහ නීතිමය විවේචනයක් වන අතර, සාමකාමී දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට එරෙහිව නඩු පැවරීමට රජය අදහස් කරන බවට එය පමණක් සාක්ෂියක් නොවේ.
සාක්ෂි සහ පොලිස් බලතල පිළිබඳ ප්‍රශ්න
මහාචාර්ය ජී. එල්. පීරිස් සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පතේ ඇතුළත් විධිවිධාන ද වෙනම විවේචනය කළේය.
අනිසි ක්‍රම මගින් ලබාගත් සාක්ෂි භාවිත කිරීමට එරෙහිව පවතින ආරක්ෂණ විධිවිධාන දුර්වල විය හැකි බවත්, පොලිසියට සහ අනෙකුත් ආරක්ෂක නිලධාරීන්ට අධික විමර්ශන බලතල ලබාදිය හැකි බවත් ඔහු කනස්සල්ල පළ කළේය.
මහාචාර්ය පීරිස්ට අනුව, යෝජිත නීති ක්‍රියාත්මක කළහොත් බලහත්කාරයෙන් ලබාගන්නා පාපොච්චාරණවලට එරෙහිව දැනට පවතින නීතිමය ආරක්ෂාවන් දුර්වල විය හැකිය.
බියගැන්වීම් හෝ ශාරීරික හිංසනය මගින් ලබාගන්නා ප්‍රකාශ කිසිවිටෙකත් සැකකරුවන්ට එරෙහි සාක්ෂි ලෙස පිළිගත නොයුතු බව ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.
මෙම ගැටලු පිළිබඳව නිසි අවබෝධයක් ලබාගැනීමට නම් පනත් කෙටුම්පතේ නිශ්චිත වචන භාවිතය සහ දැනට පවතින අපරාධ නඩු විධාන හා සාක්ෂි නීති සමඟ එහි ඇති සම්බන්ධතාව සමීපව පරීක්ෂා කළ යුතුය.
බලහත්කාරයෙන් ලබාගත් පාපොච්චාරණ භාවිත කිරීමට මෙම නීතියෙන් අවසර ලැබෙන බවට එල්ල වන චෝදනාව, තහවුරු වූ නීතිමය අර්ථකථනයකින් වෙන්කර හඳුනාගත යුතුය. ඒ පිළිබඳ අවසන් නිගමනයක් ගැනීම සඳහා නීතියක් ලෙස සම්මත වන අවසන් පාඨය සහ අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී අධිකරණ තීරණ සලකා බැලිය යුතුය.
ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන ද කනස්සල්ල පළ කරයි
ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති විවේචන පෙන්වා දෙමින් හිටපු විදේශ අමාත්‍යවරයා අනතුරු ඇඟවූයේ මෙම නීති යෝජනා හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රතිරූපයට හානි සිදුවිය හැකි බවයි.
ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් (Amnesty International) සංවිධානය ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ පුළුල් අර්ථ දැක්වීම්, දීර්ඝ කාලයක් සැකකරුවන් රඳවා තබාගැනීමට ඉඩ සලසන විධිවිධාන සහ සාමකාමී විරුද්ධ මත ප්‍රකාශ කිරීම අපරාධයක් ලෙස සැලකීමේ අවදානම පිළිබඳව කනස්සල්ල පළකර තිබේ.
හියුමන් රයිට්ස් වොච් (Human Rights Watch) සංවිධානය ද යෝජිත ත්‍රස්ත විරෝධී නීතිය විවේචනය කර ඇති අතර, විශේෂයෙන් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ බලතල, අධිකරණ අධීක්ෂණය සහ මූලික නිදහස සීමා කිරීම සම්බන්ධ විධිවිධාන කෙරෙහි අවධානය යොමුකර තිබේ.
දැනට පවතින ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත හා සම්බන්ධ අවභාවිතයන් නව නීතිය හරහා දිගටම සිදුවීම වැළැක්වීම සඳහා අවශ්‍ය සංශෝධන සිදුකරන ලෙස එම සංවිධාන දෙකම ඉල්ලා තිබේ.
ලෝක වධහිංසා විරෝධී සංවිධානය (World Organisation Against Torture) ද අත්අඩංගුවට ගැනීමේ සහ රඳවා තබාගැනීමේ ආරක්ෂණ විධිවිධාන පිළිබඳව කනස්සල්ල පළකර තිබේ. විශේෂයෙන් ත්‍රිවිධ හමුදා සාමාජිකයන් විසින් සැකකරුවන් පොලිසියට භාරදීමට පෙර රඳවා තබාගැනීමට ඇති හැකියාව එහිදී අවධානයට ලක්ව තිබේ.
මෙම ඇගයීම් මගින් යෝජිත ත්‍රස්ත විරෝධී නීතියේ ඇතැම් කොටස් සම්බන්ධයෙන් පවතින ගැටලුවලට ස්වාධීන සහායක් ලැබුණද, පනත් කෙටුම්පත් දෙක පිළිබඳව විපක්ෂයේ නියෝජිතයන් ඉදිරිපත් කරන සෑම චෝදනාවක්ම එමගින් තහවුරු වන්නේ නැත.
ශ්‍රී ලංකාවේ GSP+ සහනවලට බලපෑමක් ඇතිවිය හැකිද?
මෙම නීති හේතුවෙන් යුරෝපා සංගමය සමඟ ශ්‍රී ලංකාව පවත්වාගෙන යන වෙළෙඳ සබඳතාවලට ද බලපෑම් ඇතිවිය හැකි බව මහාචාර්ය පීරිස් අනතුරු ඇඟවීය.
සුදුසුකම් ලබන අපනයන සඳහා යුරෝපා වෙළෙඳපොළට වරණීය ප්‍රවේශයක් ලබාදෙන GSP+ ලෙස පොදුවේ හඳුන්වන සාමාන්‍යකරණය කළ වරණීය තීරුබදු සහන ක්‍රමය (Generalised Scheme of Preferences Plus) පිළිබඳව ඔහු විශේෂයෙන් සඳහන් කළේය.
මෙම සහන ක්‍රමයට අඛණ්ඩව ප්‍රවේශය ලබාගැනීම මානව හිමිකම්, කම්කරු ආරක්ෂාව සහ අනෙකුත් පාලන ප්‍රමිතීන් සම්බන්ධ ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන්ට අනුකූලව කටයුතු කිරීම සමඟ සම්බන්ධ වේ.
ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් වගකීම්වලට පටහැනි බවට සැලකිය හැකි නීති හඳුන්වාදීම හේතුවෙන් එම වෙළෙඳ සහන පිළිබඳව වැඩි අවධානයක් සහ පරීක්ෂාවක් යොමුවිය හැකි බව මහාචාර්ය පීරිස් තර්ක කළේය.
කෙසේ වෙතත්, එවැනි ප්‍රතිඵලයක් ඇතිවීම සිදුවිය හැකි අවදානමක් පමණක් වන අතර, පනත් කෙටුම්පත් ඉදිරිපත් කිරීමෙන් ස්වයංක්‍රීයව සිදුවන ප්‍රතිවිපාකයක් නොවේ.
ශ්‍රී ලංකාවට GSP+ සහන ලබාගැනීමට ඇති සුදුසුකමට බලපාන ඕනෑම තීරණයක් අදාළ නීතිමය රාමුව යටතේ යුරෝපා සංගමය සිදුකරන ඇගයීම මත රඳා පවතී.
විවේචනවලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම රජයේ වගකීමක්
ත්‍රස්තවාදය සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය කිරීම සඳහා පවතින නීතිමය රාමුව නවීකරණය කිරීමේ උත්සාහයක කොටසක් ලෙස රජය මෙම පනත් කෙටුම්පත් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
දැනට පවතින ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කර ඒ වෙනුවට නව නීතියක් හඳුන්වාදීම දේශීය සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන් දිගු කලක් තිස්සේ ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීමක් ද වේ.
කෙසේ වෙතත්, අත්තනෝමතික රඳවා තබාගැනීම් හෝ නීත්‍යනුකූල විරුද්ධ මත ප්‍රකාශ කිරීම සීමා කිරීමට ඉඩ සලසන බලතල නව නීතිය තුළ ද පවතින්නේ නම්, ආන්දෝලනාත්මක නීතියක් වෙනුවට වෙනත් නීතියක් හඳුන්වාදීම පමණක් අර්ථවත් ප්‍රතිසංස්කරණයක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය.
මෙහි ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ ජාතික ආරක්ෂාවට අදාළ නීති ප්‍රමාණවත් තරම් නිශ්චිතව සකස් කිරීම, ඒවායේ බලතල අවශ්‍යතාවට සරිලන පරිදි සීමා කිරීම සහ ඵලදායී අධිකරණ අධීක්ෂණයකට යටත් කිරීම තහවුරු කිරීමයි.
තමන් අනතුරුදායක ලෙස සලකන විධිවිධානවලට එරෙහිව ඒකාබද්ධ විරෝධයක් ගොඩනඟන ලෙස සරත් එන්. සිල්වා සහ මහාචාර්ය ජී. එල්. පීරිස් ඉල්ලා තිබේ.
ඔවුන්ගේ මෙම මැදිහත්වීම, මහජන ආරක්ෂාව සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් තහවුරු කර ඇති අයිතිවාසිකම් මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර වගකීම් අතර ප්‍රමාණවත් සමතුලිතතාවක් රජයේ නීති යෝජනා මගින් පවත්වාගෙන යන්නේද යන්න පිළිබඳ පවතින පුළුල් සංවාදයට තවත් කරුණු එක්කර තිබේ.
පනත් කෙටුම්පත් පාර්ලිමේන්තුවේදී සලකා බැලීමේ ක්‍රියාවලිය හරහා මෙම එකිනෙකට වෙනස් අදහස් සහ ගැටලු පරීක්ෂා කිරීමටත්, යෝජිත ආරක්ෂණ විධිවිධාන ඇගයීමටත්, පනත් කෙටුම්පත් නීති බවට පත්වීමට පෙර තවදුරටත් සංශෝධන අවශ්‍යද යන්න තීරණය කිරීමටත් අවස්ථාව සැලසෙනු ඇත.
