
රජයේ 2027 අයවැය යෝජනා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර පැය කිහිපයක් ගතවීමටත් පෙර ලාෆ්ස් ගෑස් සමාගම ගෘහස්ථ ගෑස් මිල ඉහළ දැමීම දේශපාලන කුමන්ත්රණයක් බවට කර්මාන්ත සහ ව්යවසාය සංවර්ධන අමාත්ය සුනිල් හඳුන්නෙත්ති මහතා කළ චෝදනාව, සමාගමේ කොටස් හිමිකාරිත්වය පිළිබඳ තවත් ප්රශ්නයක් මතු කර තිබේ.
ඒ, ව්යාපාරික ධම්මික පෙරේරා මහතා ලාෆ්ස් සමූහයේ 50%ක කොටස් හිමිකාරිත්වයක් අත්පත් කරගෙන ඇති බවට වාර්තා වන පසුබිමක, අමාත්යවරයාගේ චෝදනාව එම කොටස් හිමිකරුට ද අදාළ වන්නේද යන්නයි.
ලාෆ්ස් සමාගම කිලෝග්රෑම් 12.5ක ගෘහස්ථ ගෑස් සිලින්ඩරයක මිල රුපියල් 1,775කින් ඉහළ දමා රුපියල් 6,740ක් ලෙසත්, කිලෝග්රෑම් 5ක සිලින්ඩරයක මිල රුපියල් 732කින් වැඩි කර රුපියල් 2,720ක් ලෙසත් සංශෝධනය කළ බව වාර්තා වේ.
අමාත්යවරයා මෙම තීරණය දේශපාලන අරමුණක් සහිත ක්රියාවක් ලෙස හඳුන්වා දුන්නද, සමාගම පවසන්නේ ජාත්යන්තර ගෑස් මිල, ප්රවාහන ගාස්තු, විනිමය අනුපාත සහ අනෙකුත් මූල්ය පිරිවැය ඉහළ යාම හේතුවෙන් මිල සංශෝධනය අත්යවශ්ය වූ බවයි.

අයවැය සහනවල ප්රතිරූපයට බලපෑම් කිරීමේ උත්සාහයක් බවට චෝදනා
අමාත්ය සුනිල් හඳුන්නෙත්ති මහතා පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්රකාශ කර ඇත්තේ, අයවැය මගින් ජනතාවට ලබාදුන් සහන පිළිබඳ ඇති වූ ප්රසාදය අඩු කරමින් විපක්ෂයට දේශපාලන සටන් පාඨයක් නිර්මාණය කරදීමේ අරමුණින් ලාෆ්ස් සමාගම ගෑස් මිල ඉහළ දැමූ බවයි.
සමාගමට එරෙහිව සිය චෝදනාව ඉදිරිපත් කිරීමේදී අමාත්යවරයා ප්රධාන කරුණු තුනක් අවධාරණය කර තිබේ.
- ආයෝජන මණ්ඩල වරප්රසාද: ශ්රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලයෙන් බදු සහන සහ අනෙකුත් වරප්රසාද ලබාගන්නා සමාගමක්, දේශීය වෙළෙඳපොළ තුළ එම පහසුකම්වල අරමුණුවලට පටහැනි ආකාරයෙන් කටයුතු කරන බවට අමාත්යවරයා චෝදනා කරයි.
- වෙළෙඳපොළ සැපයුම: අමාත්යවරයා ඉදිරිපත් කළ සංඛ්යා අනුව, වෙළෙඳපොළෙන් 90%ක් පමණ නියෝජනය කරන රාජ්ය ලිට්රෝ සමාගම මාසිකව ගෑස් සිලින්ඩර ලක්ෂ 20ක් නිකුත් කරන අතර, ලාෆ්ස් සමාගම නිකුත් කරන්නේ සිලින්ඩර ලක්ෂ 3ක් පමණි. එබැවින් රට තුළ සමස්ත ගෑස් හිඟයක් නොමැති බව ඔහුගේ ස්ථාවරයයි.
- සමාගමේ මූල්ය පාඩු: ලාෆ්ස් සමාගම කලක සිට රුපියල් බිලියන 10ක පමණ පාඩුවක් ලබන බවත්, එහි අභ්යන්තර මූල්ය හා කළමනාකරණ ගැටලු ජාතික අර්බුදයක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමට උත්සාහ කරන බවත් අමාත්යවරයා චෝදනා කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, අයවැය ඉදිරිපත් කළ දිනයේම මිල වැඩි කිරීමක් ප්රකාශයට පත් කිරීමෙන් පමණක් එම තීරණය දේශපාලන කුමන්ත්රණයක කොටසක් බව තහවුරු නොවේ. එවැනි චෝදනාවක් සනාථ කිරීමට සමාගමේ තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලිය සහ එහි අරමුණු පිළිබඳ වෙනම සාක්ෂි අවශ්ය වේ.
ලාෆ්ස් ගෑස් මිල වැඩිවීමට සමාගම දෙන හේතු
අමාත්යවරයාගේ චෝදනාවට ප්රතිචාර දක්වමින් ලාෆ්ස් ගෑස් සමාගමේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී නලින්ද කුරුකුලසූරිය මහතා පවසා ඇත්තේ, මිල සංශෝධනය දේශපාලන අරමුණක් මත නොව නිෂ්පාදන හා ආනයන පිරිවැය ඉහළ යාම හේතුවෙන් සිදු කළ බවයි.
ජාත්යන්තර යුදමය තත්ත්වයන් හමුවේ සෞදි අරාම්කෝ මිල දර්ශකය ඉහළ යාම, නැව් ගාස්තු සහ රක්ෂණ පිරිවැය වැඩිවීම, විනිමය අනුපාත වෙනස්වීම සහ බැංකු මූල්ය පිරිවැය ඉහළ යාම මෙම තීරණයට බලපෑ බව සමාගම පෙන්වා දෙයි.
කිලෝග්රෑම් 12.5ක සිලින්ඩරයක් සඳහා අමතරව දැරීමට සිදුව ඇති බව සමාගම සඳහන් කරන පිරිවැය මෙසේය.
| පිරිවැය අංගය | අමතර මුදල |
|---|---|
| සෞදි අරාම්කෝ මිල දර්ශකය ඉහළ යාම | රු. 706 |
| නැව් හා රක්ෂණ ගාස්තු | රු. 417 |
| විනිමය අනුපාත වෙනස්වීම | රු. 299 |
| 18% වැට් බද්ද | රු. 256 |
| ණයවර ලිපි හා බැංකු පොලී පිරිවැය | රු. 90 |
| සඳහන් කළ අමතර පිරිවැය එකතුව | රු. 1,768 |
සමාගම ඉදිරිපත් කර ඇති පැහැදිලි කිරීමේ සමස්ත අමතර පිරිවැය රුපියල් 1,769ක් ලෙස සඳහන් වුවද, ඉහත අංග පහේ එකතුව රුපියල් 1,768කි. මෙම රුපියලක වෙනස සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්ය වේ.
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ ලියාපදිංචි සමාගමක් ලෙස කොටස් හිමියන්ට සහ බැංකු පද්ධතියට වගකීම් පවතින බැවින්, අඛණ්ඩව පාඩු ලබමින් ගෑස් අලෙවි කළ නොහැකි බව ලාෆ්ස් සමාගමේ ස්ථාවරයයි.
මිල වැඩි කිරීමෙන් අමතර ලාභයක් උපයා ගැනීමේ අරමුණක් නොමැති බවත්, එම තීරණය ගෙන ඇත්තේ ඉහළ ගිය පිරිවැය පියවා ගැනීම සඳහා පමණක් බවත් සමාගම අවධාරණය කර තිබේ.
එහෙත් ඉදිරිපත් කර ඇති පිරිවැය සංඛ්යා සහ ඒවා මිල සංශෝධනයට බලපෑ ආකාරය ස්වාධීනව තහවුරු කිරීම සඳහා අදාළ ආනයන, බදු සහ මූල්ය වාර්තා පරීක්ෂා කළ යුතුය.
ලාෆ්ස් සමූහයේ 50%ක හිමිකාරිත්වය සහ ධම්මික පෙරේරා
මෙම මිල සංශෝධනය සම්බන්ධ දේශපාලන විවාදයේ තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ ලාෆ්ස් සමූහයේ කොටස් හිමිකාරිත්වයයි.
ඉදිරිපත් කර ඇති තොරතුරු අනුව, 2025 සැප්තැම්බර් මාසයේදී සිදු වූ ව්යාපාරික ගනුදෙනුවක් හරහා ව්යාපාරික ධම්මික පෙරේරා මහතා සිය වැලිබල් ත්රී (පෞද්ගලික) සමාගම මගින් ලාෆ්ස් සමූහයේ 50%ක කොටස් හිමිකාරිත්වයක් අත්පත් කරගෙන තිබේ.
එම ගනුදෙනුවේදී ලාෆ්ස් සමූහයේ නිර්මාතෘ ආචාර්ය ඩබ්ලිව්. කේ. එච්. වෑගපිටිය මහතාගෙන් 10.4%ක කොටස් ප්රමාණයක් සහ හිටපු අධ්යක්ෂ යූ. කේ. තිලක් ද සිල්වා මහතාගෙන් 39.6%ක කොටස් ප්රමාණයක් මිලදී ගත් බව සඳහන් වේ.
ඒ අනුව වෑගපිටිය මහතා සහ ධම්මික පෙරේරා මහතා ලාෆ්ස් සමූහයේ සමාන කොටස් හිමිකාරිත්වයක් දරන පාර්ශ්වයන් බව මුල් වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
මෙහිදී ලාෆ්ස් සමූහයේ මව් සමාගමේ කොටස් හිමිකාරිත්වය සහ ලාෆ්ස් ගෑස් සමාගමේ සෘජු කොටස් හිමිකාරිත්වය අතර වෙනස සැලකිල්ලට ගත යුතුය. මව් සමාගමක කොටස් හිමිකාරිත්වයක් තිබීමෙන් පමණක් එහි අනුබද්ධ සමාගමක සෑම ව්යාපාරික තීරණයකටම එම කොටස් හිමියා සෘජුව වගකිව යුතු බව තහවුරු නොවේ.
එහෙත් සමූහයේ අඩක හිමිකාරිත්වයක් දරන පාර්ශ්වයකට එහි ප්රධාන ව්යාපාරික තීරණ සම්බන්ධයෙන් කෙතරම් බලපෑමක් කළ හැකිද යන්න විමසා බැලීම වැදගත්ය.
ඇමති හඳුන්නෙත්තිගේ චෝදනාව ධම්මික පෙරේරාටත් අදාළද?
ලාෆ්ස් සමාගම ආණ්ඩුවට එරෙහි දේශපාලන කුමන්ත්රණයක නිරත වන බවට අමාත්ය සුනිල් හඳුන්නෙත්ති මහතා චෝදනා කරන පසුබිමක, සමාගමේ ප්රධාන කොටස් හිමිකරුවෙකු වන ධම්මික පෙරේරා මහතා සම්බන්ධයෙන් අමාත්යවරයාගේ ස්ථාවරය කුමක්ද යන්න ප්රශ්නයක් බවට පත්ව තිබේ.
ධම්මික පෙරේරා මහතා වත්මන් රජය සමඟ සමීප සබඳතා පවත්වන බවට මුල් ලිපියේ සඳහන් වුවද, එම සබඳතාවල ස්වභාවය හෝ ඒවා ලාෆ්ස් සමාගමේ මිල තීරණයට බලපෑ බව තහවුරු කරන සාක්ෂි එහි ඉදිරිපත් කර නොමැත.
අමාත්යවරයා සිය පාර්ලිමේන්තු ප්රකාශයේදී ධම්මික පෙරේරා මහතාගේ නම සඳහන් නොකළ බව ද වාර්තා වේ.
එම නම සඳහන් නොකිරීම හිතාමතා සිදු කළ දෙයක්ද, නැතහොත් අමාත්යවරයාගේ චෝදනාව සමාගමේ කළමනාකරණ තීරණයට පමණක් සීමා වූවක්ද යන්න පැහැදිලි නැත.
මෙහිදී අවධානය යොමු කළ යුතු ප්රධාන කරුණ වන්නේ, අදාළ මිල සංශෝධනය අනුමත කළේ කවුරුන්ද, ඒ සඳහා බලපෑ මූල්ය වාර්තා මොනවාද සහ ප්රධාන කොටස් හිමියන් එම තීරණයට සම්බන්ධ වූයේද යන්නයි.
කොටස් හිමිකාරිත්වය පමණක් පදනම් කරගෙන ධම්මික පෙරේරා මහතා දේශපාලන කුමන්ත්රණයකට සම්බන්ධ බව නිගමනය කළ නොහැක. එසේම, අමාත්යවරයාගේ චෝදනාව සමාගමේ තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලියට අදාළ නම්, එම ක්රියාවලියේ වගකීම් දරන පාර්ශ්වයන් හඳුනාගැනීම අදාළ චෝදනාව පැහැදිලි කිරීමට උපකාරී වනු ඇත.
කහ සිලින්ඩර භාවිත කරන පාරිභෝගිකයන්ට ඇති ගැටලුව
ලාෆ්ස් ගෑස් මිල වැඩිවීම පිළිබඳ දේශපාලන හා ව්යාපාරික විවාදය අතරතුර එහි සෘජු බලපෑමට ලක්වන්නේ එම සමාගමේ ගෑස් සිලින්ඩර භාවිත කරන පාරිභෝගිකයන්ය.
රාජ්ය ලිට්රෝ සමාගමට විශාල ප්රමාණයෙන් ගෑස් ආනයනය කිරීම හරහා තොග මිල වාසියක් ලබාගත හැකි වුවද, සාපේක්ෂව අඩු ප්රමාණයක් අලෙවි කරන ලාෆ්ස් සමාගමට එවැනි වාසියක් ලබාගැනීම අපහසු විය හැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහසයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම පිරිවැය වෙනස පමණක් පදනම් කරගෙන ලාෆ්ස් සමාගමේ සමස්ත මිල වැඩිවීම සාධාරණ බව නිගමනය කළ නොහැක.
ලිට්රෝ සමාගම නව හිස් සිලින්ඩර වෙළෙඳපොළට නිකුත් කිරීම සීමා කර ඇති බවට සඳහන් වන පසුබිමක, ලාෆ්ස් කහ සිලින්ඩර භාවිත කරන පාරිභෝගිකයන්ට වෙනත් සැපයුම්කරුවෙකු වෙත මාරුවීමේ ප්රායෝගික අපහසුතා පවතින බව ද මුල් වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
ඒ අනුව ලාෆ්ස් සමාගම සපයන සිලින්ඩර සංඛ්යාව සමස්ත වෙළෙඳපොළට සාපේක්ෂව අඩු වුවද, එම සමාගම මත රඳා පවතින පාරිභෝගිකයන්ට මිල වැඩිවීමෙන් සැලකිය යුතු මූල්ය බරක් පැටවිය හැකිය.
විශේෂයෙන්ම අඩු සහ මධ්යම ආදායම් ලබන පවුල්වලට ගෘහස්ථ ගෑස් මිල ඉහළ යාම දෛනික ජීවන වියදමට සෘජුව බලපාන කරුණකි.
ආයෝජන මණ්ඩල වරප්රසාද සහ මිල නියාමනය පිළිබඳ ඉදිරි පියවර
ලාෆ්ස් සමාගම ශ්රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලය යටතේ ලබාගත් වරප්රසාදවල කොන්දේසි උල්ලංඝනය කරන්නේ නම්, ඒ පිළිබඳව අදාළ නියාමන ආයතන නිසි පරීක්ෂණයක් සිදු කළ යුතු බව විචාරකයන්ගේ මතයයි.
එහෙත් ආයෝජන මණ්ඩල වරප්රසාද ලබාගත් සමාගමක් මිල වැඩි කිරීමෙන් පමණක් එම වරප්රසාදවල නීතිමය කොන්දේසි උල්ලංඝනය වී ඇති බව තහවුරු නොවේ.
ඒ සඳහා සමාගමට අදාළ ආයෝජන ගිවිසුම්, බදු සහනවල කොන්දේසි සහ ක්රියාත්මක නීතිරීති පරීක්ෂා කළ යුතුය.
ලාෆ්ස් සමාගම ඉදිරිපත් කරන පිරිවැය සංඛ්යා සහ අමාත්යවරයා මතු කරන දේශපාලන චෝදනාව යන දෙකම සාක්ෂි මත ඇගයීමට ලක්වීම වැදගත් වේ.
එමෙන්ම ගෘහස්ථ ගෑස් සඳහා විනිවිද පෙනෙන, පාරිභෝගිකයාට තේරුම්ගත හැකි මිල තීරණය කිරීමේ ක්රමවේදයක් හඳුන්වා දීමේ අවශ්යතාව ද මෙම සිදුවීමෙන් ඉස්මතු වේ.
අවසානයේ විසඳිය යුතු ප්රධාන ප්රශ්න වන්නේ ලාෆ්ස් සමාගමේ මිල සංශෝධනයට බලපෑ සැබෑ පිරිවැය කුමක්ද, එම තීරණය ගත් පාර්ශ්වයන් කවුරුන්ද සහ මිල වැඩිවීම දේශපාලන අරමුණක් මත සිදු වූ බවට අමාත්යවරයා සතුව ඇති සාක්ෂි මොනවාද යන්නයි.
මෙම කරුණු සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි පිළිතුරු ලැබෙන තුරු, ලාෆ්ස් ගෑස් මිල වැඩිවීම පිළිබඳ විවාදය ව්යාපාරික පිරිවැය, දේශපාලන චෝදනා සහ පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් යන අංශ තුන ඔස්සේම ඉදිරියට යනු ඇත.




