
ශ්රී ලංකාවේ කැසිනෝ කර්මාන්තයට අදාළ බදු, ගාස්තු සහ අනෙකුත් අයකිරීම් පුළුල් සමාලෝචනයකට ලක් කර යළි සංශෝධනය කිරීමට ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා 2027 වසර සඳහා වන අයවැය යෝජනා ඉදිරිපත් කරමින් යෝජනා කර තිබේ.
සාධාරණ හා සමබර බදු ක්රමවේදයක් ස්ථාපිත කිරීම, රාජ්ය ආදායම ආරක්ෂා කරගැනීම සහ කැසිනෝ කර්මාන්තයේ තිරසාර සංවර්ධනය තහවුරු කිරීම මෙම යෝජනාවේ ප්රධාන අරමුණු අතර වේ.
පවතින බදු ව්යුහයේ නොගැළපීම් ඉවත් කිරීමේ අවශ්යතාව අවධාරණය කළ ජනාධිපතිවරයා, විශේෂයෙන්ම ද්විත්ව බදුකරණය වැළැක්වීම සහ ජාත්යන්තර යහපත් පිළිවෙත්වලට අනුකූල බදු ක්රමවේදයක් හඳුන්වා දීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දුන්නේය.
කැසිනෝ කර්මාන්තයේ බදු, ගාස්තු සහ අයකිරීම් පිළිබඳ පුළුල් සමාලෝචනයක් සිදු කිරීමෙන් ද්විත්ව බදුකරණය හා පවතින නොගැළපීම් ඉවත් කර, රාජ්ය ආදායම සුරක්ෂිත කරන අතර කර්මාන්තයේ තිරසාර සංවර්ධනයට සහාය වන සාධාරණ හා සමබර ප්රවේශයක් ඇති කිරීමට අපේක්ෂා කරන බව ජනාධිපතිවරයා සිය අයවැය කතාවේදී සඳහන් කළේය.

කැසිනෝ සහ සූදු බදුවලින් රුපියල් බිලියන 10.241ක ආදායමක්
දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්ත අනුව, 2025 වසරේදී ශ්රී ලංකාව ඔට්ටු ඇල්ලීමේ සහ සූදු බදු මගින් රුපියල් බිලියන 10.241ක ආදායමක් උපයා තිබේ.
එහෙත් එම වසරේ සමස්ත බදු ආදායම වූ රුපියල් ට්රිලියන 3.22 සමඟ සැසඳීමේදී ඔට්ටු ඇල්ලීමේ සහ සූදු බදුවලින් ලැබී ඇති ආදායම 0.32%ක් පමණි.
මෙම ආදායම, 2025 වසරේදී මුද්දර ගාස්තු මගින් රජයට ලැබුණු රුපියල් බිලියන 22.452ක ආදායමට ද වඩා අඩු අගයකි. එම මුද්දර ගාස්තු ආදායම සමස්ත බදු ආදායමෙන් 0.70%ක් නියෝජනය කරයි.
කුලී හෝ බදු ගිවිසුම්වල සම්පූර්ණ කාලසීමාව සඳහා ගෙවිය යුතු මුළු මුදලේ සෑම රුපියල් 1,000කටම හෝ ඉන් කොටසකටම අය කෙරෙන මුද්දර ගාස්තුව 2025 අප්රේල් 1 වැනිදා සිට රුපියල් 10 සිට රුපියල් 20 දක්වා ඉහළ නංවා තිබිණි. කෙසේ වෙතත්, මෙම සංශෝධනය කුලී සින්නක්කර ගිවිසුම් සඳහා අදාළ නොවේ.
ද්විත්ව බදුකරණය වැළැක්වීමට අවධානය
කැසිනෝ බදු ව්යුහය සමාලෝචනය කිරීමේදී ද්විත්ව බදුකරණය ඉවත් කිරීම කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කරන බව ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කළේය.
ද්විත්ව බදුකරණය යනු එකම ආදායමක් මත අධිකරණ බල ප්රදේශ දෙකකදී හෝ කිහිපයකදී බදු අය කිරීමයි. මෙවැනි තත්ත්වයන් හේතුවෙන් දේශසීමා හරහා සිදු කෙරෙන ව්යාපාරික ගනුදෙනුවල පිරිවැය ඉහළ යා හැකි අතර, රටවල් අතර ආර්ථික සහයෝගීතාවට ද බාධා ඇති විය හැකිය.
එවැනි ගැටලු අවම කිරීම සඳහා රටවල් ද්විත්ව බදු වැළැක්වීමේ ගිවිසුම්වලට එළඹෙයි. පුද්ගලයෙකු පදිංචි රට සහ ආදායම උපයන රට යන දෙරටේම එකම ආදායම මත බදු අය වීම වැළැක්වීමට මෙම ද්විපාර්ශ්වික හෝ බහුපාර්ශ්වික ගිවිසුම් උපකාරී වේ.
2025 දෙසැම්බර් අවසන් වන විට ශ්රී ලංකාව රටවල් 46ක් සමඟ ද්විත්ව බදු වැළැක්වීමේ ගිවිසුම්වලට එළඹ තිබූ අතර, සාර්ක් කලාපීය බහුපාර්ශ්වික ගිවිසුමකට ද අත්සන් තබා තිබේ.
2004 වසරේ සිට හොංකොං සමඟ ද ශ්රී ලංකාවට ද්විත්ව බදු වැළැක්වීමේ ගිවිසුමක් පවතී.
ඕස්ට්රේලියාව, ඉන්දියාව, කුවේට්, ඕමානය, සෞදි අරාබිය, සිංගප්පූරුව, රුසියාව, එක්සත් රාජධානිය, තායිලන්තය, ෆින්ලන්තය, ජපානය, ඉතාලිය, ලක්සම්බර්ග් සහ චීනය ද ශ්රී ලංකාව සමඟ මෙවැනි ගිවිසුම්වලට එළඹ ඇති රටවල් අතර වේ.
ජනාධිපතිවරයා පෙන්වා දුන්නේ යෝජිත බදු සමාලෝචනය මගින් පරිපාලනය කිරීමට පහසු, බදු අනුකූලතාව දිරිගන්වන සරල, විනිවිද පෙනෙන සහ ඒකාබද්ධ බදු ව්යුහයක් ස්ථාපිත කිරීමට හැකි වනු ඇති බවයි.
කැසිනෝ දළ ආදායම් බද්ද 18% දක්වා ඉහළට
කැසිනෝ කර්මාන්තයට අදාළ බදු ප්රතිපත්තිවල වෙනස්කම් හඳුන්වා දෙමින් 2025 අංක 25 දරන ඔට්ටු ඇල්ලීමේ සහ සූදු බදු (සංශෝධන) පනතට කථානායකවරයා 2025 දෙසැම්බර් 17 වැනිදා සිය සහතිකය සටහන් කර තිබේ.
එමගින් 1988 අංක 40 දරන ඔට්ටු ඇල්ලීමේ සහ සූදු බදු පනත සංශෝධනය කෙරිණි.
අදාළ සංශෝධන අනුව, මාසික දළ ආදායම රුපියල් මිලියනය ඉක්මවන කැසිනෝ ආයතන සඳහා අය කෙරෙන දළ ආදායම් බද්ද 15% සිට 18% දක්වා ඉහළ නංවා තිබේ.
එම බදු අනුපාතය 2026 ජනවාරි මාසයේ සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි හඳුන්වා දී ඇත.
මීට අමතරව, කැසිනෝ ආයතනවලට ඇතුළු වීම සඳහා අය කෙරෙන ගාස්තුව ද අමෙරිකානු ඩොලර් 100 දක්වා ඉහළ නංවා තිබේ.
මෙම සංශෝධන මගින් කැසිනෝ කර්මාන්තයෙන් රජයට ලැබෙන බදු ආදායම ඉහළ නැංවීමට පියවර ගෙන ඇති පසුබිමක, ජනාධිපතිවරයා ඉදිරිපත් කළ නව සමාලෝචන යෝජනාව මගින් පවතින බදු ව්යුහය තවදුරටත් විධිමත් කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
කැසිනෝ නියාමන රෙගුලාසි ප්රකාශයට පත් කිරීම තවමත් ප්රමාදයි
කැසිනෝ කර්මාන්තයට අදාළ බදු සංශෝධන ක්රියාත්මක කර තිබුණද, එම කර්මාන්තය නියාමනය කිරීමට අවශ්ය රෙගුලාසි මෙතෙක් ගැසට් මගින් ප්රකාශයට පත් කර නොමැති බව වාර්තා වේ.
අදාළ රෙගුලාසි ප්රකාශයට පත් කිරීම සැලකිය යුතු කාලයක් ප්රමාද වී ඇති අතර, කර්මාන්තයේ නියාමන ක්රියාවලිය සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා එම පියවර තවමත් ඉතිරිව පවතී.
මේ අතර, ජනාධිපතිවරයාගේ නව අයවැය යෝජනාව අනුව කැසිනෝ බදු, ගාස්තු සහ අනෙකුත් අයකිරීම් පිළිබඳ පුළුල් සමාලෝචනයක් සිදු කිරීමට නියමිතය.
එම සමාලෝචනයෙන් අනතුරුව බදු අනුපාත සහ ගාස්තු සම්බන්ධයෙන් කුමන සංශෝධන හඳුන්වා දෙනු ඇත්ද යන්න මෙතෙක් නිශ්චිතව ප්රකාශයට පත් කර නොමැත.
ඒ අනුව, ඉදිරි සමාලෝචනයේ ප්රතිඵල සහ ප්රමාද වී ඇති කැසිනෝ නියාමන රෙගුලාසි ප්රකාශයට පත් කිරීම ශ්රී ලංකාවේ කැසිනෝ කර්මාන්තයට අදාළ බදු හා නියාමන ප්රතිපත්තියේ මීළඟ වැදගත් පියවර වනු ඇත.




