
ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම 2026/27 මූල්ය වර්ෂයේ පළමු කාර්තුවේදී රුපියල් බිලියන 35.6ක බදු පෙර පාඩුවක් වාර්තා කර තිබේ. ජාතික ගුවන් සේවයේ මූල්ය ස්ථාවරත්වය සහ එහි මෙහෙයුම් පවත්වාගෙන යාම සඳහා රජයට දැරීමට සිදුවන වියදම් පිළිබඳව යළිත් අවධානය යොමු වී ඇත්තේ මේ සමඟය.
මුදල් අමාත්යාංශයේ මධ්යවාර්ෂික මූල්ය තත්ත්ව වාර්තාවේ සඳහන් මෙම පාඩුවට මෙහෙයුම් වියදම් ඉහළ යාම, ගුවන් යානා ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම, විදේශ විනිමය පාඩු සහ ජාත්යන්තර ගුවන් ගමන්වලට ඇති වූ බාධා ඇතුළු කරුණු බලපා තිබේ.
අදාළ කාර්තුවේදී සමාගම රුපියල් බිලියන 82.8ක ආදායමක් උපයා ඇති අතර, එය පසුගිය මූල්ය වර්ෂයේ අනුරූප කාලසීමාවේ වාර්තා කළ රුපියල් බිලියන 62.6ක ආදායමට වඩා ඉහළ අගයකි. එහෙත් මෙහෙයුම් වියදම් රුපියල් බිලියන 95.2ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
ඒ අනුව, අදාළ කාර්තුවේ මෙහෙයුම් පාඩුව රුපියල් බිලියන 12.5ක් පමණ වී ඇති අතර, ගුවන් යානා ඉන්ධන සඳහා පමණක් වැය කර ඇති මුදල රුපියල් බිලියන 41.2කි.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ රාජ්ය ආදායම් සහ වියදම් කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් පවතින සීමාවන් අතර ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම වෙනුවෙන් රජය දරන මූල්ය වගකීම් පිළිබඳ විවාදය ද තීව්ර වී තිබේ.

ගුවන් සමාගමේ මෙහෙයුම් සඳහා තවදුරටත් මහජන මුදල්
ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගමේ පවතින මූල්ය වගකීම් පියවීම සහ මෙහෙයුම් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම සඳහා භාණ්ඩාගාරය විවිධ ක්රම ඔස්සේ මූල්ය සහාය ලබා දී තිබේ.
2026 වසරේ මුල් මාස හය තුළදී ලංකා බැංකුව සහ මහජන බැංකුව වෙතින් ලබාගෙන තිබූ තෝරාගත් ණය ආපසු ගෙවීම සඳහා ද රජය මැදිහත් වී ඇත. මීට අමතරව, ගුවන් සමාගමේ කෙටි කාලීන මූල්ය අවශ්යතා සපුරාලීම සඳහා ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 30ක මුදලක් ලබා දී තිබේ.
එසේම, 2024 වසරේදී කල් පිරුණු ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 175ක ස්වෛරීත්ව ඇපකර සහිත බැඳුම්කර ප්රතිව්යුහගත කිරීමෙන් පසු ඉතිරි වූ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 126.5ක බැඳුම්කර වගකීමක් ද 2026 මාර්තු මාසයේදී රජයේ ණය තොගයට ඇතුළත් කර තිබේ.
මෙම පියවර මඟින් ජාතික ගුවන් සේවය පවත්වාගෙන යාම සඳහා රජයට දැරීමට සිදුවන මූල්ය අවදානම පැහැදිලි වන අතර, එහි වාණිජ කාර්යසාධනය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ගත යුතු ක්රියාමාර්ග පිළිබඳව ද අවධානය යොමු වී තිබේ.
හිටපු මුදල් අමාත්යවරයකු සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරයකු වන රවී කරුණානායක මහතා ද ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම සඳහා අඛණ්ඩව මහජන මුදල් වෙන් කිරීම විවේචනය කර තිබේ. අසාර්ථක ව්යාපාරයක් වෙනුවෙන් නැවත නැවතත් මූල්ය සහාය ලබා දීම බදු ගෙවන්නන් මත අසාධාරණ බරක් පටවන බව ඔහුගේ අදහසයි.
රජය ගුවන් සමාගම සම්පූර්ණ රාජ්ය හිමිකාරීත්වය යටතේ තවදුරටත් පවත්වාගෙන යා යුතුද, නැතහොත් රජයේ මූල්ය වගකීම් අවම කළ හැකි වෙනත් ක්රමවේදයකට යොමු විය යුතුද යන්න පිළිබඳ පුළුල් සංවාදයක් ද මෙම විවේචන සමඟ මතුව තිබේ.
ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ විකල්ප රජයේ අවධානයට
ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම ප්රතිව්යුහගත කිරීම සඳහා මීට පෙර ඉදිරිපත් වූ යෝජනා අතර භාණ්ඩාගාරය මත පවතින රඳාපැවැත්ම අඩු කිරීම සහ පෞද්ගලික අංශයේ ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීමේ සැලසුම් ද ඇතුළත් විය.
වර්තමාන රජය විසින් සමාගමේ මූල්ය තත්ත්වය සමාලෝචනය කර දිගුකාලීන මූල්ය ස්ථාවරත්වය ඇති කිරීම සඳහා යෝජනා ඉදිරිපත් කිරීමට උපායමාර්ග හා ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ කමිටුවක් පත් කර තිබේ.
පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් වූ තොරතුරුවලට අනුව, නව ආයෝජකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීම, රාජ්ය හා පෞද්ගලික හවුල්කාරීත්වයක් ඇති කිරීම හෝ රාජ්ය හිමිකාරීත්වය යටතේම සමාගම පවත්වාගෙන යමින් මෙහෙයුම් පිරිවැය පියවා ගත හැකි මට්ටමකට ගෙන ඒම යන විකල්ප සලකා බැලෙමින් පවතී.
ගුවන් යානා හිඟය, නඩත්තු අවශ්යතා, ඉන්ධන වියදම් සහ ජාත්යන්තර ගුවන් සේවා සමඟ පවතින තරගකාරීත්වය ද සමාගම මුහුණ දෙන ප්රධාන අභියෝග ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
මේ අතර, පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණ කමිටුව නොවැම්බර් 30 වැනිදාට පෙර සවිස්තර වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කරන ලෙස අදාළ බලධාරීන්ට දැනුම් දී ඇත. ඉදිරි වසර දෙකත් තුනත් අතර කාලය තුළ සමාගම පිරිවැය පියවා ගත හැකි මට්ටමකට ගෙන ඒම සඳහා ගත යුතු පියවර එම වාර්තාවෙන් පැහැදිලි කළ යුතුය.
ඒ අනුව, ජාත්යන්තර ගුවන් සම්බන්ධතා සහ සංචාරක කර්මාන්තයට ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගමෙන් ලැබෙන දායකත්වය පවත්වාගෙන යාමත්, එහි මූල්ය වගකීම් සීමා කිරීමත් අතර සමතුලිතතාවක් ඇති කර ගැනීම රජය හමුවේ පවතින ප්රධාන අභියෝගයකි.
පාඩු ඉහළ යාමත් සමඟ වගවීම පිළිබඳ ප්රශ්න
2027 අයවැය ඉදිරිපත් කරමින් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා පාර්ලිමේන්තුවට සඳහන් කළේ 2008 වසරේදී රජය යළි පවරා ගැනීමේ සිට 2025 වසර දක්වා ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම රුපියල් බිලියන 528ක පමණ සමුච්චිත පාඩුවක් වාර්තා කර ඇති බවයි.
මෙම පාඩු හේතුවෙන් මහා භාණ්ඩාගාරයට දැරීමට සිදුව ඇති බර ජනාධිපතිවරයා පිළිගත් අතර, ගුවන් සමාගමේ ගැටලු සඳහා විසඳුම් සෙවීමට විශේෂඥ කමිටුවක් පත් කර ඇති බව ද සඳහන් කළේය.
වත්මන් මූල්ය වර්ෂය තුළ ද සමාගමේ මූල්ය පීඩනය අඛණ්ඩව පවතී.
2026 අප්රේල් සිට අගෝස්තු දක්වා මාස පහක කාලය තුළ ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම රුපියල් බිලියන 8.9ක ශුද්ධ පාඩුවක් වාර්තා කර තිබේ. එම අගය ගණනය කිරීමේදී කලින් අත්හිටුවා තිබූ Rolls-Royce වට්ටම් සහ ණය සහන සම්බන්ධයෙන් රුපියල් බිලියන 11.4ක එක්වරක් සිදු කළ ආපසු හැරවීමක් ද ඇතුළත් වී ඇත.
එම ගිණුම්කරණ සංශෝධනය නොතිබුණේ නම් අදාළ මාස පහ සඳහා වාර්තා වන ශුද්ධ පාඩුව රුපියල් බිලියන 20.3ක් වනු ඇත.
මෙම කාලය තුළ සමාගමේ ආදායම රුපියල් බිලියන 154.6ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති නමුත් වියදම ද රුපියල් බිලියන 160.4ක් දක්වා වැඩි වී තිබේ. ඒ අනුව මෙහෙයුම් පාඩුව රුපියල් බිලියන 5.8ක් ලෙස වාර්තා වී ඇති අතර, විදේශ විනිමය පාඩු රුපියල් බිලියන 11.9ක් සහ මූල්ය පිරිවැය රුපියල් බිලියන 7.1ක් වී තිබේ.
එබැවින් සමාගමේ මූල්ය තත්ත්වය ඇගයීමේදී මෙහෙයුම් කාර්යසාධනය, ණය සඳහා වන මූල්ය පිරිවැය, විදේශ විනිමය වෙනස්වීම් සහ එක්වරක් සිදු කරන ගිණුම්කරණ සංශෝධන වෙන් වෙන්ව සලකා බැලීම වැදගත් වේ.
බදු ගෙවන්නන් මත ඇති බර
2026 අයවැය ඇස්තමේන්තුවලට අනුව රජයේ මුළු ආදායම රුපියල් බිලියන 5,365ක් ලෙස දක්වා තිබේ. එම වසර සඳහා ණය පොලී ගෙවීම් සහ ණය වාරික ආපසු ගෙවීම් ඇතුළත් ණය සේවාකරණය සඳහා වෙන් කර ඇති මුදල රුපියල් බිලියන 4,495කි.
මෙම සංඛ්යා දෙක සෘජුව සසඳා රජයේ ආදායමෙන් කොපමණ ප්රතිශතයක් ණය සේවාකරණයට වැය වනවාදැයි නිගමනය කළ නොහැකි වුවද, රජය මුහුණ දෙන මූල්ය වගකීම්වල පරිමාණය ඒවායින් පැහැදිලි වේ.
ඒ අනුව, පාඩු ලබන රාජ්ය ව්යාපාර සඳහා අඛණ්ඩව මූල්ය සහාය ලබාදීමේදී සෞඛ්ය, අධ්යාපනය, යටිතල පහසුකම් සහ අනෙකුත් අත්යවශ්ය රාජ්ය සේවා සඳහා අවශ්ය වියදම් ද සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
මෙහිදී මතුවන ප්රධාන ප්රශ්නය ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගම අනාගතයේදී ලාභ ලබන ආයතනයක් බවට පත් කළ හැකිද යන්න පමණක් නොවේ. එහි ඉදිරි මෙහෙයුම් ව්යුහය මඟින් රජය සහ බදු ගෙවන්නන් මත පැටවෙන මූල්ය අවදානම අඩු කළ හැකිද යන්න ද තීරණාත්මක කරුණකි.
නොවැම්බර් 19 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවේදී අදහස් දක්වමින් නියෝජ්ය ගුවන් සේවා අමාත්ය රුවන් කොඩිතුවක්කු මහතා සඳහන් කර ඇත්තේ 2026 වසර අවසන් වන විට ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගමට පාඩු නොලබන තත්ත්වයකට හෝ සුළු ලාභයක් ලබන තත්ත්වයකට පැමිණිය හැකි බවයි. එසේම ජාත්යන්තර ගුවන් සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යාමේ වැදගත්කම ද ඔහු අවධාරණය කර තිබේ.
ගුවන් සමාගමේ ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ කමිටුව ඉදිරිපත් කරන නිර්දේශ සහ මූල්ය ස්ථාවරත්වය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා යෝජනා කරන ක්රියාමාර්ග මත රජයේ ඉදිරි තීරණ රඳා පවතිනු ඇත.
නොවැම්බර් 30 වැනිදාට පෙර පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිත වාර්තාව පිළිබඳ අවධානය යොමු වී ඇති පසුබිමක, යෝජිත ප්රතිසංස්කරණ මඟින් මෙහෙයුම් කාර්යක්ෂමතාව, ණය කළමනාකරණය සහ මහජන මුදල් භාවිතය පිළිබඳ වගවීම සැබෑ ලෙසම වැඩිදියුණු කළ හැකිද යන්න ඉදිරියේදී පැහැදිලි වනු ඇත.




