විදේශීය ආයතනවල අනුග්රහය ලබන online ණය දෙන platforms මගින් අධික පොලී අනුපාත, digital ඔත්තු බැලීම්, ප්රසිද්ධියේ අපහසුතාවයට පත් කිරීම් සහ දරුණු ලෙස ණය අයකර ගැනීමේ ක්රමවේද හරහා අසරණ වූ ශ්රී ලාංකිකයන් උගුලට හසුකර ගන්නා ආකාරය The Morning Telegraph සිදුකළ පුපුරණ සුලු විමර්ශනයකින් හෙළිදරව් වේ. මෙමගින් වහාම රාජ්ය මැදිහත්වීමක් අවශ්ය වන ප්රධාන නියාමන හිඩැස් රැසක් ද කරළියට පැමිණ ඇත.
උග්ර ආර්ථික දුෂ්කරතාවලින් බැටකන දහස් සංඛ්යාත ශ්රී ලාංකිකයන් සූරාකන predatory මූල්ය මෙහෙයුම් සමඟ ඉහළ පෙළේ යුරෝපීය fintech විධායක නිලධාරීන් සෘජුවම සම්බන්ධ කරමින්, ජාත්යන්තර දේශසීමා හරහා දිවෙන මහා පරිමාණ මුදල් ණය දීමේ ජාවාරමක් The Morning Telegraph පුවත්පත විසින් අනාවරණය කරගෙන ඇත.
පුළුල් ගෝලීය විමර්ශනයකින් හෙළි වන්නේ ලැට්වියාවේ Riga නුවර මූලස්ථානය කරගත් Sun Finance Group නැමැති බහුජාතික digital ණය දීමේ සමූහ ව්යාපාරය, සංකීර්ණ ආයතනික ආවරණ භාවිතා කරමින් තාරකා විද්යාත්මක මට්ටමේ වැල්පොලී සහ දැඩි, අධිකරණ නොවන බලහත්කාරකම්වලින් සමන්විත ක්ෂණික online microloans ලබා දෙන බවයි. මෙම මිලියන ගණනක වටිනාකමකින් යුත් Baltic කලාපීය ක්ෂණික ණය ජාවාරමේ අවසාන ප්රතිලාභී අයිතිකරු ලෙස හඳුනාගෙන ඇත්තේ ප්රමුඛ පෙළේ ලැට්වියානු ව්යවසායකයෙකු වන Aigars Kesenfelds ය. මෙම යුරෝපීය ආධාරකරුවන්ගේ ජාලයම මීට පෙර අග්නිදිග ආසියාවේ නීතිය බලාත්මක කරන ආයතනවල දැඩි අපරාධ විමර්ශනයට ලක් වූ අතර, එහිදී Cashwagon වැනි මෙහෙයුම් මගින් අය කළ අධික පොලී අනුපාත හේතුවෙන් වියට්නාමය තුළ ඒවා වටලා දැඩි ලෙස මර්දනය කරන ලදී. බටහිර යුරෝපය පුරා පැනවූ දැඩි නියාමන සීමා කිරීම් සහ උපරිම පොලී සීමාවන්ගෙන් පසුව, මෙම ජාලයන් තම ප්රාග්ධනය සහ ස්වයංක්රීය පද්ධති නැඟී එන දකුණු ආසියානු වෙළඳපල වෙත සාර්ථකව මාරු කරමින්, ශ්රී ලංකාව තුළ ශක්තිමත් පදනමක් පිහිටුවා ගෙන ඇත.
මෙම විමර්ශනය මගින් දිවයිනේ digital මූල්ය වෙළඳපොල තුළ ක්රියාත්මක වන ප්රමුඛ පෙළේ digital ද්වාර කිහිපයක් නිරාවරණය කර ඇත. ඒ අතරින් වඩාත්ම කැපී පෙනෙන්නේ www.fino.lk වෙබ් අඩවිය වන අතර, මේ හා සමානව නැගෙනහිර යුරෝපීය හෝ Baltic සම්භවයක් සහිත වෙනත් තරඟකාරී ආයතන ද ක්රියාත්මක වේ. ඒ අතර Aventus Group මගින් පාලනය වන www.cashx.lk සහ www.loanplus.lk, SpaceCrew Finance මගින් ක්රියාත්මක වන www.oncredit.lk, AvaFin යටතේ පවතින www.loanme.lk සහ Fingular මගින් කළමනාකරණය වන www.ceyloan.lk ද වේ. Sun Finance Group ආයතනයේ ප්රධාන දේශීය පාරිභෝගික සන්නාමය වන www.fino.lk, PV 00221752 දරන සමාගම් ලියාපදිංචි අංකය යටතේ ලියාපදිංචි කර ඇති S F Group Private Limited නැමැති දේශීය සමාගමට අයත් වන අතර එය ඔවුන් විසින් කළමනාකරණය කරනු ලබයි. ආයතනික වාර්තාවලට අනුව මෙම දේශීය ආයතනය සිංගප්පූරුවේ ලියාපදිංචි කර ඇති SF Treasury SG Pte. Ltd. (මෙය SF Capital SG Pte. Ltd. ලෙසද ලියාපදිංචි කර ඇත) නැමැති අතරමැදි holding සමාගමක අනුබද්ධිත ආයතනයක් ලෙස ක්රියා කරන අතර, එමඟින් ලැට්වියානු මූලස්ථානය දක්වා දිවෙන ආයතනික දාමය සම්පූර්ණ වේ.
මෙම වංචාවේ තීරණාත්මක ස්ථරයක් වන්නේ නිල වෙබ් අඩවි සහ ආයතනික ලියකියවිලි හරහා සිදුකරන නොමඟ යැවීමයි. www.fino.lk වෙබ් අඩවිය පරස්පර විරෝධී ලිපින ඉදිරිපත් කරන අතර, එහි නීත්යානුකූල ලියාපදිංචි කාර්යාලය නොම්මර 47, Alexandra Place, කොළඹ 7 ලෙස දක්වන අතරම, වෙබ් අඩවි පරිශීලකයන් නොම්මර 341/5, M & M Center, Level 01, කෝට්ටේ පාර, රාජගිරිය ලිපිනය වෙත යොමු කරයි. තමන්ට විශාල භෞතික ශාඛා ජාලයක් පවතින බව පෙන්වීමට, සමාගම විසින් මහරගම කොළඹ-මඩකලපුව මහා මාර්ගයේ 51/F, නුගේගොඩ නාවල පාරේ 21, ගම්පහ මධ්යම බස් නැවතුම්පොළ සාප්පු සංකීර්ණය, අතුරුගිරිය කඩුවෙල පාරේ අංක 127/2 සහ මීගමුව ප්රධාන වීදියේ 358 යන ස්ථානවල පාරිභෝගික සේවා ශාඛා ඇති බව ප්රචාරය කරයි. ඒ හා සමානව, තරඟකාරී වේදිකාවක් වන Digital Online Solutions Private Limited යටතේ ක්රියාත්මක වන www.cashloan.lk පාරිභෝගිකයන්ව නොම්මර 344, Galle Road, කොළඹ 3 ලිපිනය වෙත යොමු කරයි. කෙසේ වෙතත්, භූමියේ සිදුකළ විමර්ශන සහ වින්දිතයන්ගේ සාක්ෂිවලින් හෙළි වන්නේ මෙම භෞතික ශාඛා බොහෝ විට සම්පූර්ණයෙන්ම හිස් ව්යාජ ස්ථාන, හවුලේ භාවිතා කරන virtual mailboxes හෝ නීතිමය බාධකයක් ලෙස නිර්මාණය කර ඇති නේවාසික ස්ථාන පමණක් බවයි. ණය බරින් මිරිකී, පවතින ගැටලු විසඳා ගැනීමට මෙම ස්ථාන වෙත යන ණයගැතියන්ට කිසිදු පාරිභෝගික කවුන්ටරයක් හෝ කාර්ය මණ්ඩලයක් සොයාගත නොහැකි වන්නේ එහි සැබෑ මෙහෙයුම් මෘදුකාංග සහ collection කළමනාකරණය සඟවා ඇති බැවිනි.
සන්නිවේදන මාර්ග ද මේ ආකාරයෙන්ම කූට ලෙස හසුරුවනු ලැබේ. Fino.lk හි ප්රධාන පාරිභෝගික ඇමතුම් අංකය ලෙස 011 7750300 දක්වා ඇති අතර, CashX ආයතනය 011 7474111 දක්වා ඇත. කෙසේ වෙතත්, පාරිභෝගිකයන් පවසන්නේ මෙම ඇමතුම් අංක මගින් සම්බන්ධ වන්නේ ස්වයංක්රීය, එක් පාර්ශවයකට පමණක් ඇමතුම් ගත හැකි outbound call centers හෝ cloud තාක්ෂණය මත පදනම් වූ PABX මෘදුකාංග වෙත පමණක් බවයි. ණය ලබාගත් අය නැවත එම අංකවලට ඇමතීමට උත්සාහ කරන විට, එම මාර්ග සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි කර ඇති බව, පවරා නොමැති බව හෝ inbound ඇමතුම් අවහිර කර ඇති බව පෙන්වයි. ඒ වෙනුවට, මුළු මෙහෙයුම් පද්ධතියම ක්රියාත්මක වන්නේ ලියාපදිංචි නොකළ burner SIMපත් සිය ගණනක් සහ සොයාගත නොහැකි virtual VoIP අංක හරහා විශාල වශයෙන් දුරකථන ඇමතුම් ලබා දෙමිනි.
මෙහි මූලික ව්යාපාරික ආකෘතිය පදනම් වී ඇත්තේ පරිශීලකයන්ව උගුලට හසු කර ගැනීම සඳහාම නිර්මාණය කර ඇති, app මත පදනම් වූ ස්වයංක්රීය පද්ධතියක් මතය. ණය ගන්නන් විසින් ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ National Identity Card (ජාතික හැඳුනුම්පතක්) සහ selfie ඡායාරූපයක් පමණක් වන අතර, ස්වයංක්රීය SMS verification කේත භාවිතයෙන් digital ගිවිසුම්වලට අත්සන් තබනු ලැබේ. මෙහි සැබෑ මූල්ය පිරිවැය විනාශකාරී වන අතර,Fino.lk හි Annual Percentage Rate (APR) එක සියයට 1,087ක් තරම් ඉහළ අගයක් ගනී. උදාහරණයක් ලෙස, මාස නවයක කාලයක් සඳහා රුපියල් 50,000 ක ණයක් ලබා ගත් විට රුපියල් 310,500 ක සේවා ගාස්තු එකතු වන අතර, අවසානයේ රුපියල් 50,000 ක මුල් ණය මුදල වෙනුවෙන් රුපියල් 360,500 ක මුළු මුදලක් නැවත ගෙවීමට සිදු වේ. එකම එක වාරිකයක් හෝ මඟ හැරුණහොත්, ණය පැහැර හැරීමෙන් පසු 3, 6, 11, 16 සහ 30 වන දිනවලදී ශේෂයට සියයට 10 ක දඩ මුදලක් ක්ෂණිකව එකතු වන අතර, එමඟින් ණය මුදල ණයගැතියාගේ ආදායම ශීඝ්රයෙන් අභිබවා යාම සිදු කෙරේ.
කිසිදු ඇපකරයකින් තොරව මෙම ණය මුදල් අයකර ගැනීම සඳහා, මෙම apps ඩිජිටල් ඔත්තු බැලීමේ මෙවලම් ලෙස ක්රියා කරයි. Mobile app එක බාගත කිරීමේදී, පරිශීලකයින්ට location tracking සහ කැමරා ප්රවේශය ඇතුළු පුළුල් smartphone permissions ලබා දීමට බල කෙරෙන අතර, එමඟින් දුරකථනයේ මුළු personal contact list එකම නිතරම ලබා ගනු ලැබේ. ණය මුදලක් ගෙවීම පැය කිහිපයකින් ප්රමාද වූ සැණින්, දැඩි ස්වයංක්රීය robo-calling ආරම්භ වන අතර ණයගැතියාගේ දුරකථනයට දිනකට කරදරකාරී ඇමතුම් දුසිම් ගණනක් ගලා එයි. ගෙවීම් තවදුරටත් ප්රමාද වුවහොත්, collection agentsලා පොදු සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ ලැජ්ජාවට පත් කිරීම සහ චරිත ඝාතනය කිරීම වෙත යොමු වන අතර, ණයගැතියාගේ දුරකථනයෙන් ලබාගත් පවුලේ සාමාජිකයන්, සේවා යෝජකයන්, සම සේවකයින් සහ අසල්වාසීන්ගේ contact list එකට ක්රමානුකූලව ඇමතුම් ලබා ගනී. ඔවුන් විසින් අනවසර WhatsApp groups සාදා, එහි ණයගැතියාගේ National Identity Card ඡායාරූපය සමඟ ඔහුව සොරෙකු හෝ අවශ්ය කරන අපරාධකරුවෙකු ලෙස හංවඩු ගසමින් අපහාසාත්මක captions ප්රසිද්ධ කරති.
මෙම උපක්රම සෘජුවම දරුණු මානසික පීඩනයක් සහ ප්රචණ්ඩකාරී ශාරීරික තර්ජන දක්වා වර්ධනය වේ. Collection agentsලා දුරකථන මාර්ග ඔස්සේ ශ්රී ලංකා පොලිස් නිලධාරීන්, CID නිලධාරීන් හෝ උසාවි මහේස්ත්රාත්වරුන් ලෙස පෙනී සිටිමින් වංචා සිදු කරන අතර, වින්දිතයන්ට එරෙහිව වහාම අපරාධ නඩු පැවරීමක් සිදුවන බව ඒත්තු ගැන්වීම සඳහා ව්යාජ අත්අඩංගුවට ගැනීමේ වරෙන්තු පවා WhatsApp හරහා යැවීමට තරම් ඔවුහු දුරදිග යති. දිගුකාලීන ණය පැහැර හැරීම් සඳහා, මෙම මව් සමාගම් ණය අයකර ගැනීම දේශීය, තෙවන පාර්ශවීය field recovery කණ්ඩායම් වෙත බාහිරින් පවරා දෙයි. ලබාගත් location data භාවිතා කරමින්, මෙම කුලියට ගත් පිරිස් ණයගැතියන්ගේ පෞද්ගලික නිවාස සහ කාර්යාල වෙත හඹා ගොස්, ඔවුන්ගේ ප්රජාව ඉදිරියේ පවුල් ලැජ්ජාවට පත් කිරීම සඳහා ප්රසිද්ධියේ කලහකාරී ලෙස හැසිරෙති. දේශීය පොලිස් ස්ථාන සහ මානව හිමිකම් සංවිධාන වෙත ලබා දී ඇති වාර්තා මගින් තහවුරු වන්නේ මෙම හමුවීම් බොහෝ විට ශාරීරික හිංසනයන්, සෘජු ප්රචණ්ඩකාරී තර්ජන සහ උසාවිය සම්පූර්ණයෙන්ම මඟහරිමින් ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණ සහ යතුරුපැදි ඇතුළු ගෘහස්ත දේපල නීති විරෝධී ලෙස බලහත්කාරයෙන් පැහැර ගැනීම් දක්වා දුරදිග යන බවයි.
මෙම විලෝපික සෙවණැලි වෙළඳපොල ශ්රී ලංකාව පුරා පද්ධතිමය මට්ටමකට ළඟා වී ඇති අතර, දේශීය ආර්ථික දුෂ්කරතා මධ්යයේ සාම්ප්රදායික බැංකු ව්යුහයන් විසින් අනාරක්ෂිතව අතහැර දමා ඇති මූල්යමය වශයෙන් අසරණ වූ ලක්ෂ සංඛ්යාත පුරවැසියන් උගුලට හසු කර ඇත. මෙම digital platforms බලපත්රලාභී වාණිජ බැංකු හෝ Non-Bank Financial Institutions (NBFI) ලෙස නොව, සාමාන්ය IT හෝ පොදු වාණිජ ව්යාපාර ලෙස ලියාපදිංචි වී ඇති බැවින්, ඔවුහු ප්රධාන නීතිමය හිඩැසක් උපයෝගී කර ගනිමින් ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් බලාත්මක කරනු ලබන Fair Debt Collection මාර්ගෝපදේශ සම්පූර්ණයෙන්ම මඟහරිති. මහ බැංකුව සහ මුදල් අමාත්යාංශය මේ වන විට ස්වාධීන මුදල් දෙන්නන් බලපත්ර ගැන්වීම සහ අධීක්ෂණය කිරීම සඳහා විශේෂිත නීති කෙටුම්පත් කරමින් සිටින අතර, නීතිය බලාත්මක කරන නිලධාරීන් පීඩාවට පත් පුරවැසියන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ විධිමත් නීතිමය මාර්ග භාවිතා කරන ලෙසයි. ශාරීරික දඬුවම් දීම, කප්පම් ගැනීම් සහ සාපරාධී බිය ගැන්වීම් ශ්රී ලංකා දණ්ඩ නීති සංග්රහය (Penal Code) සෘජුවම උල්ලංඝනය කිරීම් වන බැවින්, මෙම ආයතනවලට එරෙහිව ප්රාදේශීය පොලිස් ස්ථාන වෙත වහාම පැමිණිලි ගොනු කළ යුතුය. තවද, WhatsApp හෝ SMS සේවා හරහා cyber-harassment, දත්ත සොරකම් කිරීම් සහ digital අවමානයන්ට මුහුණ දෙන වින්දිතයින්ට, ක්රියාකරුවන්ට එරෙහිව සාපරාධී නඩු පැවරීම ආරම්භ කිරීම සඳහා ශ්රී ලංකා පොලිස් Cyber Crime Division එක හෝ Computer Crime Investigative Division එක වෙත නිල පැමිණිලි ඉදිරිපත් කරන ලෙස උපදෙස් දෙනු ලැබේ.
The Morning Telegraph පුවත්පත සියලුම ශ්රී ලාංකිකයන්ට තරයේ අවවාද කරන්නේ දැඩි ලෙස ප්රවේශම් වන ලෙස සහ මෙම සත්යාපනය නොකළ digital lending mobile applications බාගත කිරීමෙන් හෝ ඒවා සමඟ ගනුදෙනු කිරීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින ලෙසයි. මෙම platforms වෙත පුද්ගලික smartphone දත්ත ලබා දීමෙන් පුද්ගලයන් දැඩි අනන්යතා සූරාකෑමට, digital surveillance (ඔත්තු බැලීම්), ස්වයංක්රීය cyber-harassmentවලට සහ ස්ථිර, ගැලවිය නොහැකි ණය උගුලක් ඇති කිරීම සඳහාම නිර්මාණය කර ඇති මූල්ය උගුල්වලට ගොදුරු වීමේ ඉහළ අවදානමක් පවතී.
එපමණක් නොව, මෙම ජාත්යන්තර විලෝපික මෙහෙයුමේ පරිමාණය හමුවේ වහාම තීරණාත්මක රාජ්ය මැදිහත්වීමක් අවශ්ය වේ. The Morning Telegraph පුවත්පත ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවෙන් සහ අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාවෙන් හදිසියේ ඉල්ලා සිටින්නේ මෙම අනවසර මෙහෙයුම් පිළිබඳව පුළුල් ලෙස විමර්ශනය කර ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමීම සඳහා ඔවුන්ගේ පූර්ණ ව්යවස්ථාපිත බලය ක්රියාත්මක කරන ලෙසයි. ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් මෙම platforms මගින් අසාධාරණ පොලී අනුපාත නීති විරෝධී ලෙස එකතු කිරීම වැලැක්වීම සඳහා ඔවුන් භාවිතා කරන දේශීය බැංකු නාලිකා, local payment gateways සහ merchant accounts වහාම අවහිර කිරීමට පියවර ගත යුතුය. ඒ අතරම, අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව විසින් මෙම විදේශීය ආධාර ලබන holding සමාගම් දේශීය මූල්ය නියාමන ව්යුහයන් සාර්ථකව මඟ හැරියේ කෙසේද, shadow banking පද්ධති පවත්වාගෙන යාම සඳහා සාමාන්ය ව්යාපාරික ලියාපදිංචි කිරීම් ලබා ගත්තේ කෙසේද සහ පාරිභෝගික පැමිණිලි දහස් ගණනක් තිබියදීත් ක්රමානුකූල නිදහසක් ඇතිව කටයුතු කළේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව සර්වපාර්ශ්වීය පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කළ යුතුය. ශ්රී ලංකා පුරවැසියන්ගේ ආර්ථික ආරක්ෂාව, පුද්ගලික පෞද්ගලිකත්වය සහ මූලික මානව ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ස්වාධීන තාක්ෂණික සමාගම්වලට බලපත්ර නොමැති මුදල් දෙන්නන් ලෙස කටයුතු කිරීමට ඉඩ සලසන නියාමන හිඩැස් ස්ථිරවම වසා දැමිය යුතුය.
