සිනමාව යනු හුදෙක් මුදල් ඉපැයීමේ වාණිජ මාධ්යයක් පමණක් නොවේ. එය නිර්මාණකරුවාගේ කලාත්මක දැක්ම, ආත්මය සහ සමාජීය වගකීම කැටි වූ සංවේදී කලා මාධ්යයකි. චන්ද්රන් රත්නම් – සුමති ස්ටූඩියෝස් නීතිමය ගැටුම නිර්මාණකරුවෙකුගේ අවසරයකින් තොරව ඔහුගේ නිර්මාණය වෙනස් කිරීමට දරන උත්සාහයන් හමුවේ කලාකරුවාගේ අයිතිය සුරක්ෂිත වන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව නැවතත් කතිකාවතක් නිර්මාණය කර ඇත. කොළඹ වාණිජ මහාධිකරණය විසින් පසුගියදා ලබා දුන් සන්ධිස්ථානීය වාරණ නියෝගය ශ්රී ලාංකේය සිනමාවේ බුද්ධිමය දේපළ අයිතිය වෙනුවෙන් තැබූ තීරණාත්මක පියවරකි.
‘රිසානා’ ‘රියානා’ ලෙස වෙනස් වීම
ප්රවීණ සිනමාකරු චන්ද්රන් රත්නම් සංකල්පනය කර අධ්යක්ෂණය කළ ‘රිසානා: අ කේජ්ඩ් බර්ඩ්’ (Rizana: A Caged Bird) චිත්රපටය සෞදි අරාබියේදී ඛේදනීය ලෙස මරණ දණ්ඩනයට ලක් වූ බාලවයස්කාර ශ්රී ලාංකික ගෘහ සේවිකා රිසානා නෆීක්ගේ සැබෑ ජීවිත කතාව අනුසාරයෙන් නිර්මාණය විය. විදේශගත ශ්රමිකයින්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ ඔවුන් මුහුණ දෙන ඛේදවාචකය ලෝක වේදිකාවට ගෙන ඒමේ සදාචාරාත්මක වගකීම පෙරදැරිව මෙම නිර්මාණය සිදු කර තිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, ජගත් සුමතිපාල සහ සුමති ස්ටූඩියෝස් ආයතනය චිත්රපටයේ නම ‘රියානා’ (Rihanna) ලෙස වෙනස් කිරීමට, එහි අන්තර්ගතයට හානි කිරීමට සහ චන්ද්රන් රත්නම්ගේ අනුමැතියකින් තොරව වෙනත් පාර්ශවයන්ට එහි කර්තෘත්වය හා නිෂ්පාදන ගෞරවය ආරෝපණය කිරීමට උත්සාහ කළ බවට චෝදනා එල්ල විය. මෙය චන්ද්රන් රත්නම් – සුමති ස්ටූඩියෝස් නීතිමය ගැටුම ඇති කළ අතර එය ශ්රී ලංකා සිනමාවේ සුවිශේෂී පූර්වාදර්ශයක් බවට පත් විය.
අධිකරණ තීන්දුව සහ බුද්ධිමය දේපළ ආරක්ෂාව
මෙම අසාධාරණය හමුවේ චන්ද්රන් රත්නම් විසින් කොළඹ වාණිජ මහාධිකරණයට පැමිණිල්ලක් ගොනු කළේය. විනිසුරු අමාලි රණවීර මෙම නඩුව සලකා බලා වාරණ නියෝගයක් නිකුත් කළාය. එම නියෝගය මගින් පැමිණිලිකරුගේ අනුමැතියෙන් තොරව චිත්රපටය ප්රදර්ශනය කිරීම, බෙදාහැරීම හෝ වාණිජමය වශයෙන් භාවිත කිරීම වළක්වන ලදී.
ජනාධිපති නීතිඥ උපුල් ජයසූරිය අධිකරණය හමුවේ පෙන්වා දුන්නේ නිර්මාණකරුවාගේ ‘සදාචාරාත්මක අයිතිවාසිකම්’ (Moral rights) සහ ‘ප්රකාශන හිමිකම්’ (Copyright) බුද්ධිමය දේපළ පනත යටතේ සෘජුවම ආරක්ෂා වන බවයි. චන්ද්රන් රත්නම් – සුමති ස්ටූඩියෝස් නීතිමය ගැටුම මගින් නිෂ්පාදන ආයතනයකට හෝ තෙවන පාර්ශවයකට නිර්මාණකරුවාගේ දැක්ම විකෘති කිරීමට හෝ කර්තෘත්වය සොරාගැනීමට නීතිමය ඉඩකඩක් නොමැති බව යළිත් තහවුරු විය.
සිනමාකරුවාගේ කලාත්මක දැක්ම සහ සමාජීය වගකීම
‘ඒ කොමන් මෑන්’ (A Common Man), ‘අකෝඩිං ටු මැතිව්’ (According to Matthew) සහ ‘ද පිල්ග්රිමේජ්’ (The Pilgrimage) වැනි ලෝකප්රකට විශිෂ්ට සිනමා නිර්මාණ අතිනත ගත් චන්ද්රන් රත්නම් ජාත්යන්තර හා දේශීය වශයෙන් ඇගයීමට ලක්වූ ප්රවීණ සිනමාකරුවෙකි. ‘රිසානා’ වැනි සංවේදී මානව කථාන්දරයක් සිනමාවට නැගීමේදී ඔහු දැක්වූ නිර්මාණාත්මක අවංකභාවය, වාණිජ පරමාර්ථයන් වෙනුවෙන් පමණක් වෙනස් කිරීමට දැරූ උත්සාහය පරාජය කිරීම මුළු මහත් කලා ක්ෂේත්රයේම ජයග්රහණයකි.
වාණිජ්යය සහ කලාව අතර පවතින සීමාමායිම් නිතරම අභියෝගයට ලක්වන වටපිටාවක, නිෂ්පාදකවරුන්ගේ කැමැත්ත මත පමණක් නිර්මාණකරුවාගේ අයිතීන් පාගා දැමිය නොහැකි බවට මෙය හොඳම නිදසුනකි. චන්ද්රන් රත්නම් – සුමති ස්ටූඩියෝස් නීතිමය ගැටුම මගින් ශ්රී ලංකාවේ නිර්මාණකරුවන්ගේ අයිතීන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ශක්තිමත් නීතිමය පූර්වාදර්ශයක් ස්ථාපිත කර ඇත.
නිගමනය: සියලුම ශ්රී ලාංකික නිර්මාණකරුවන්ගේ ජයග්රහණය
කොළඹ වාණිජ මහාධිකරණය ලබා දුන් මෙම නියෝගය හුදෙක් එක් චිත්රපටයක අයිතිය පිළිබඳ තීන්දුවක් පමණක් නොවේ. එය තම රුධිරය, ශ්රමය සහ සිතුවිලි කැපකරමින් අලුත් නිර්මාණ බිහිකරන සමස්ත ශ්රී ලාංකේය නිර්මාණකරුවන්ටම තම බුද්ධිමය දේපළ ආරක්ෂා කරගැනීම උදෙසා ලැබුණු විශාල ශක්තියකි. චන්ද්රන් රත්නම් – සුමති ස්ටූඩියෝස් නීතිමය ගැටුම මගින් නිර්මාණකරුවන්ට ආයතනික සූරාකෑමෙන් තම අයිතීන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට හැකියාව ලැබී ඇත.
කලාකරුවාගේ සදාචාරාත්මක අයිතිය සහ නිර්මාණාත්මක ස්වාධීනත්වය සුරක්ෂිත වන තාක් කල් පමණක් සමාජයට අර්ථවත් නිර්මාණ දායාද වන බව මෙම සිදුවීම අපට නැවතත් සිහිපත් කර දෙයි. බුද්ධිමය දේපළ අයිතිවාසිකම් ශ්රී ලංකාවේ ආරක්ෂා වන බවත් නිර්මාණකරුවන් ආයතනික සූරාකෑමෙන් ආරක්ෂා වන බවත් මෙම තීන්දුව පැහැදිලි පණිවිඩයක් යවයි.
