ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ක්ෂේත්‍රය මේ වන විට පරම්පරාගත අභියෝගයකට මුහුණ දී සිටී. එය හුදෙක් මැතිවරණ සටන් පාඨ, පක්ෂ වර්ණ හෝ මැතිවරණ ප්‍රචාරණ ක්‍රම වෙනස් කිරීමෙන් පමණක් විසඳිය හැකි එකක් නොවේ.
බොහෝ තරුණ ශ්‍රී ලාංකිකයින්, විශේෂයෙන්ම ‘Gen Z’ (Z පරම්පරාව) ලෙස හැඳින්වෙන පරපුර දේශපාලනය දකින්නේ රැකියා, අධ්‍යාපනය, තාක්ෂණය, ආර්ථික සුරක්ෂිතතාව, දූෂණය, දේශගුණික විපර්යාස, සංක්‍රමණය සහ පුද්ගලික නිදහස වැනි තම ජීවිතවලට සෘජුවම බලපාන ගැටළු හරහාය.
එබැවින් මෙහි මූලික ගැටලුව, දේශපාලන පක්ෂ තරුණ ඡන්දදායකයින් ආකර්ෂණය කර ගන්නේ කෙසේද යන්නට වඩා පුළුල් එකකි. එනම්, පෙර පරම්පරාවලට වඩා පැහැදිලි ලෙසම වෙනස් වූ අපේක්ෂාවන්, තොරතුරු ලබාගැනීමේ පුරුදු සහ සිවිල් සහභාගීත්වයේ ක්‍රම ඇති පරම්පරාවක් සඳහා සම්ප්‍රදායික දේශපාලනය තවදුරටත් ගැලපෙනවාද යන්නයි.
බොහෝ තරුණ පුරවැසියන් සඳහා දේශපාලන මැදිහත්වීම තවදුරටත් රැස්වීම් හෝ දිගු දේශනවලින් ආරම්භ නොවේ. ඔවුන් වැඩි වශයෙන් තොරතුරු ලබා ගන්නේ සමාජ මාධ්‍ය, කෙටි වීඩියෝ, පොඩ්කාස්ට් (podcasts), අන්තර්ජාල සාකච්ඡා සහ සෘජු අන්තර්ක්‍රියා හරහාය.
එම වෙනස මගින් අනිවාර්යයෙන්ම ඔවුන්ගේ දේශපාලන උදාසීනත්වයක් අදහස් නොවේ.
ආර්ථික තත්ත්වයන් සහ පාලන අසාර්ථකත්වයන් ඔවුන්ගේ ජීවිතවලට සෘජුවම බලපාන විට තරුණයින්ට සහ සිසුන්ට කොතරම් දුරට ඊට දැඩි ලෙස මැදිහත් විය හැකිද යන්න 2022 ශ්‍රී ලංකාවේ අරගලය මගින් පෙන්නුම් කළේය. විරෝධතා සඳහා සිසුන් සහ තරුණයින්ගේ පුළුල් සහභාගීත්වය පිළිබඳව රොයිටර්ස් (Reuters) පුවත් සේවය වාර්තා කළ අතර, මෙම පුළුල් විරෝධතා ව්‍යාපාරය සම්ප්‍රදායික සංවිධාන ක්‍රම මෙන්ම සමාජ මාධ්‍ය හරහාද විශාල පිරිසක් බලමුලු ගන්වන ලදී.
වසර හතරකට පමණ පසු අදටත්, අරගලය ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සන්දර්භයේ කොටසක් ලෙස පවතී. දේශපාලන සහ පද්ධතිමය වෙනසක් සඳහා විරෝධතා ව්‍යාපාරය කළ ඉල්ලීම් ජාතික දේශපාලනය තුළ තවදුරටත් බලපෑම් සහගත බව 2024 ජනාධිපතිවරණයට පෙර රොයිටර්ස් වාර්තා කළේය.
දේශපාලන සන්නිවේදනයේ සිට දේශපාලන විශ්වසනීයත්වය දක්වා
ඉන්දියාවේ දේශපාලන පරිසරය ශ්‍රී ලංකාවට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වුවද, ආයතන සහ දේශපාලන සංවිධාන තරුණ පුරවැසියන් සමඟ සන්නිවේදනය කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ කෙසේද යන්නට ඉන්දියාව එක් උදාහරණයක් සපයයි.
ඉන්දියානු දේශපාලන සන්නිවේදනයේදී ඩිජිටල් වේදිකා වඩ වඩාත් වැදගත් වෙමින් පවතින අතර, රැකියා සහ අධ්‍යාපනය වැනි ගැටළු වටා සංවිධානය වීමට තරුණයින්ගේ මූලිකත්වයෙන් යුත් ව්‍යාපාර ද සමාජ මාධ්‍ය භාවිතා කර ඇත. ඉන්දියාවේ ඩිජිටල් ලෙස සංවිධානය වූ තරුණ ක්‍රියාකාරිත්වයේ වර්ධනය මෑත කාලීන රොයිටර්ස් වාර්තා මගින්ද පෙන්වා දී තිබේ.
ආයතනික මැදිහත්වීම දේශපාලන ප්‍රචාරණවලින් ඔබ්බට විහිදෙයි.
ඉන්දියානු මැතිවරණ කොමිසම විසින් ඡන්දදායකයින් දැනුවත් කිරීම සහ සහභාගීත්වය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති ‘SVEEP’ (Systematic Voters’ Education and Electoral Participation) නම් වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කරයි. එහි මැතිවරණ සාක්ෂරතා සමාජයන් පාසල් සහ උසස් අධ්‍යාපන ආයතනවල පිහිටුවා ඇත්තේ තරුණ සහ අනාගත ඡන්දදායකයින්ට මැතිවරණ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ ප්‍රායෝගික දැනුමක් ලබා දීම සඳහාය.
තරුණ පුරවැසියන් අතර ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ ලියාපදිංචිය, මැතිවරණ පිළිබඳ දැනුවත්භාවය සහ සහභාගීත්වය දිරිමත් කිරීම සඳහා විශ්වවිද්‍යාල තානාපතිවරුන් සහ අධ්‍යාපනික හවුල්කාරිත්වයන් ද භාවිතා කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, වැඩිදියුණු කළ ඩිජිටල් සන්නිවේදනයකින් පමණක් මෙම විශ්ලේෂණයේ හඳුනාගෙන ඇති පුළුල් ගැටළුව වන ‘විශ්වසනීයත්වය’ විසඳිය නොහැක.
ප්‍රතිපත්ති සහ මහජන තීරණ ගැනීමේ සාකච්ඡා සඳහා තමන්ව ඇතුළත් කර ගන්නවාට වඩා, හුදෙක් මැතිවරණ කාලයේදී පමණක් තමන් වෙත ළඟා වන්නේ නම්, තරුණ පුරවැසියන් දේශපාලනයෙන් ඈත් වීමට ඉඩ ඇත.
පුද්ගලයන්ට වඩා ප්‍රතිපත්ති
තරුණ සහභාගීත්වය වැඩි කිරීම සඳහා ගත හැකි එක් දිශානතියක් වන්නේ, තරුණ පරම්පරාවට බලපාන ප්‍රතිපත්තිමය ගැටළු කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන දේශපාලන සංස්කෘතියක් නිර්මාණය කිරීමයි.
රැකියා සහ ව්‍යවසායකත්වය, දැරිය හැකි මිලකට අධ්‍යාපනය, ඩිජිටල් අවස්ථා, නිවාස, පොදු ප්‍රවාහනය, පරිසර ආරක්ෂණය, දූෂණය වැළැක්වීම සහ ජාතික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය සඳහා තරුණ වෘත්තිකයින්ට දායක වීමට ඇති මාර්ග මේවාට ඇතුළත් වේ.
ප්‍රතිපත්තිමය සාකච්ඡා සඳහා තරුණ පුරවැසියන් සම්බන්ධ වන මාර්ග පුළුල් කිරීමට දේශපාලන සංවිධානවලට හැකියාව ඇත.
විශ්වවිද්‍යාල සංසද, මහජන-ප්‍රතිපත්ති තරඟ, තරුණ එකමුතු, අන්තර්ජාලය ඔස්සේ උපදේශන සහ අපේක්ෂකයින් සමඟ විවෘත සාකච්ඡා යනු තරුණ තරුණියන්ට දේශපාලන නියෝජිතයින්ගෙන් ප්‍රශ්න කිරීමට, යෝජනා විමර්ශනය කිරීමට සහ ඔවුන්ගේම අදහස් දැක්වීමට ඉඩ සලසන යාන්ත්‍රණයන්ගෙන් කිහිපයකි.
එවැනි යාන්ත්‍රණයන් මගින් දේශපාලන මැදිහත්වීමක් අනිවාර්යයෙන්ම සහතික නොකරන අතරම, ඒවා කිසිදු නිශ්චිත පක්ෂයකට හෝ මතවාදයකට වාසිදායක නොවිය හැක. ඒවායේ වැදගත්කම රැඳී ඇත්තේ සම්ප්‍රදායික රැස්වීම් සහ ප්‍රචාරක ව්‍යුහයන්ගෙන් ඔබ්බට ගොස් සහභාගීත්වය සඳහා අමතර මාර්ග නිර්මාණය කිරීම මතය.
මැතිවරණවලින් ඔබ්බට ගිය සහභාගීත්වය
මෙහි අරමුණ දේශපාලන උද්යෝගය කෘතිමව නිර්මාණය කිරීම විය යුතු නැත. වඩාත් මූලික ප්‍රශ්නය වන්නේ සහභාගීත්වය, වගවීම සහ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති අතර විශ්වාසදායක සම්බන්ධයක් තරුණ පුරවැසියන්ට දැකිය හැකිද යන්නයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ පරපුරට තවදුරටත් දේශපාලන සංදර්ශන අවශ්‍ය නොවේ. අභියෝගය වන්නේ, තීරණ විමර්ශනය කිරීමට සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයට සහභාගී වීමට පුරවැසියන්ට අර්ථවත් මාර්ග ඇති බව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතනවලට සහ දේශපාලන සංවිධානවලට පෙන්වා දිය හැකිද යන්නයි.
තරුණයින් දේශපාලනයෙන් ඈත් වීම සහ තරුණ ක්‍රියාකාරීත්වය යන දෙකම එකවර පැවතිය හැකි බැවින් එම වෙනස හඳුනාගැනීම වැදගත් වේ.
සම්ප්‍රදායික පක්ෂ ව්‍යුහයන්ගෙන් පිටත සැලකිය යුතු සිවිල් බලමුලු ගැන්වීමක් සඳහා ශ්‍රී ලාංකික තරුණයින්ට හැකියාව ඇති බව 2022 අරගලය පෙන්වා දුන්නේය. දිගුකාලීන ප්‍රශ්නය වන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන තුළද එම ශක්තියට තිරසාර ප්‍රකාශනයක් (අවස්ථාවක්) සොයාගත හැකිද යන්නයි.
එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ අභියෝගය වන්නේ ‘Gen Z’ පරපුර ආකර්ෂණය කරගත යුත්තේ කුමන දේශපාලන ව්‍යාපාරයද යන්න තීරණය කිරීම නොව, තරුණ පුරවැසියන්ට සහභාගී විය හැකි විශ්වාසදායක, ප්‍රවේශ විය හැකි සහ අර්ථවත් මාර්ග සැපයීමට රටේ දේශපාලන ක්‍රමයට හැකිද යන්නයි.
එය සිදුවන්නේද යන්න මත, රටේ මීළඟ පරම්පරාව සහ එහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන අතර සම්බන්ධතාවය හැඩගැසෙනු ඇත.
