
ශ්රී ලංකාවේ පුවත්පත් කලාවේ පරම්පරා ගණනක මාධ්යවේදීන්ට මඟ පෙන්වූ ප්රවීණ කර්තෘවරයකු වූ රෙක්ස් ද සිල්වා මහතා අභාවප්රාප්ත වී වසර 11ක් ගතව ඇතත්, ඔහු හඳුන්වා දුන් වෘත්තීය ප්රමිතීන් සහ ඔහුගේ මඟපෙන්වීම යටතේ හැදී වැඩුණු මාධ්යවේදීන් තුළින් ඔහුගේ දායකත්වය අදටත් ජීවමානව පවතී.
ශ්රී ලංකාවේ සන් (The Sun) සහ වීකෙන්ඩ් (Weekend) පුවත්පත්වල කර්තෘ මණ්ඩල කටයුතුවල කැපී පෙනුණු ඔහු, පසුව බෲනායි රාජ්යයේ බෝර්නියෝ බුලටින් (Borneo Bulletin) පුවත්පතේ ප්රධාන කර්තෘවරයා ලෙස ද කටයුතු කළේය. 2015 නොවැම්බර් 17 වැනිදා 74 හැවිරිදි වියේදී ඔහු අභාවප්රාප්ත විය.
රෙක්ස් ද සිල්වා සමඟ සේවය කළ අයට ඔහු පිළිබඳ මතකය බැඳී ඇත්තේ පැරණි පුවත්පත් කර්තෘ මණ්ඩලයක හුරුපුරුදු පරිසරය සමඟිනි. මුද්රණ යන්ත්රවල හඬ, ළඟාවන මුද්රණ කාලසීමාවන් නිසා ඇතිවන හදිසිය, ගැළපෙනම සිරස්තලය සොයාගැනීමේ උත්සාහය සහ අවසානයේ පුවත්පත මුද්රණයට යැවීමෙන් ලැබෙන සතුට ඒ මතක අතර වේ.
පුවත්පතක් නිෂ්පාදනය කිරීමේ සෑම අදියරක්ම මැනවින් දැන සිටි කර්තෘවරයකු ලෙස ඔහු කැපී පෙනුණේය. දක්ෂ ලේඛකයකු, නිර්මාණශීලී සිරස්තල රචකයකු, පිටු සැලසුම්කරුවකු මෙන්ම උනන්දුවෙන් ඡායාරූපකරණයේ නිරත වූ අයකු ද වූ ඔහු, නිර්මාණශීලීත්වය සහ වෘත්තීය ප්රමිතීන් පිළිබඳ දැඩි කැපවීම එකට ගෙන ගියේය.
එහෙත් ඔහුගේ වඩාත්ම දිගුකාලීන දායකත්වය වූයේ තරුණ මාධ්යවේදීන් තුළ විශ්වාසය ගොඩනැඟීම විය හැකිය. ඔහුගේ මඟපෙන්වීම ලැබූ බොහෝ දෙනෙක් පසුව මාධ්ය ක්ෂේත්රයේ තමන්ගේම අනන්යතාවක් ගොඩනඟා ගත්හ.

කර්තෘ මණ්ඩලයට නව ජීවයක් එක් කළ නායකත්වය
1980 දශකයේදී පුවත්පත් මුද්රණය බොහෝ දුරට උණු ලෝහ අකුරු භාවිත කළ මුද්රණ ක්රම සහ වෙහෙසකර අතින් සිදුකළ ක්රියාවලීන් මත රඳා පැවතිණි. එවැනි පසුබිමක සන් සහ වීකෙන්ඩ් පුවත්පත්වල කර්තෘ මණ්ඩල තුළ රෙක්ස් ද සිල්වා ප්රබල චරිතයක් විය.
එකල පුවත්පත් කාර්යාලයේ දෛනික කටයුතු වේගවත් හා දැඩි කාලසටහනකට අනුව සිදුවිය. මුද්රණ යන්ත්ර රාත්රියේ ක්රියාත්මක වීමට පෙර ප්රවෘත්ති සොයාගෙන, ලියා, සංස්කරණය කර, සැලසුම් කළ පිටු තුළට නිසි ලෙස ගැළපිය යුතු විය.
විශේෂයෙන් සිකුරාදා දිනයන්හි අවසන් මුද්රණ කාලසීමාවට පෙර වාර්තාකරුවන්, උපකර්තෘවරුන් සහ නිෂ්පාදන කාර්ය මණ්ඩලය එකම අරමුණක් වෙනුවෙන් දැඩි වෙහෙසක් දැරූහ.
එවැනි පරිසරයක රෙක්ස් ද සිල්වා සිය දක්ෂතා මැනවින් ප්රදර්ශනය කළේය.
ඔහු කර්තෘ මණ්ඩලයට පැමිණීමෙන් පවා එහි සමස්ත ක්රියාකාරීත්වයට නව ජීවයක් එක් වූ බව ඔහු සමඟ සේවය කළ අයගේ මතකයයි. විශ්වාසය, උද්යෝගය සහ පාඨකයාගේ අවධානය දිනාගත හැකි ප්රවෘත්තියක් හඳුනාගැනීමේ සහජ හැකියාව ඔහු සතු විය.
ප්රවෘත්තියක වඩාත් වැදගත් කෝණය හඳුනාගැනීම, ආරම්භක ඡේදය තියුණු කිරීම සහ මතකයේ රැඳෙන සිරස්තලයක් නිර්මාණය කිරීම ඔහුගේ විශේෂ දක්ෂතා අතර විය.
ඔහුගේ හැකියාව ලේඛනයට සහ සංස්කරණයට පමණක් සීමා නොවීය. පුවත්පතක පිටු සැලසුම ද ප්රවෘත්තියක් පාඨකයා වෙත ගෙන යන අත්යවශ්ය අංගයක් බව ඔහු අවබෝධ කරගෙන සිටියේය. ඡායාරූපයක් පිටුවක ස්ථානගත කරන ආකාරය, පිටුවක සමබරතාව සහ සිරස්තලයක වචන තේරීම පවා ප්රවෘත්තිය පාඨකයාට දැනෙන ආකාරය තීරණය කරන බව ඔහු දැන සිටියේය.
ඡායාරූපකරණය ද ඔහුගේ නිර්මාණශීලීත්වයට තවත් අවකාශයක් විය. කර්තෘ මණ්ඩලයේ වගකීම් ඉටුකරමින් හෝ රාත්රිය පුරා සගයන් සමඟ එක්ව පුවත්පතක් සකස් කරමින් සිටියදීත්, ඔහු උසස් වෘත්තීය ප්රමිතීන් පවත්වාගෙන ගියේය. ඒ අතරම, සගයන්ට පහසුවෙන් ළංවිය හැකි ඔහුගේ සුහදශීලී බව සහ හාස්යය ද අහිමි නොවීය.
තරුණ මාධ්යවේදීන් තුළ දක්ෂතා හඳුනාගත් කර්තෘවරයා
අඩු අත්දැකීම් තිබුණද ඉගෙනීමට සහ ඉදිරියට යාමට උනන්දුවක් දැක්වූ තරුණ මාධ්යවේදීන් තුළ සැඟවුණු හැකියාව හඳුනාගැනීමේ විශේෂ දක්ෂතාවක් රෙක්ස් ද සිල්වා සතු විය.
අලුතින් කර්තෘ මණ්ඩලයට එක්වූවන්ගේ අත්දැකීම් අඩු බව හේතුවෙන් ඔවුන් නොසලකා හැරීම වෙනුවට, ඔවුන්ගේ උනන්දුව අගය කරමින් එම හැකියාව වෘත්තීය දක්ෂතාවක් බවට පත්කර ගැනීමට ඔහු මඟ පෙන්වීය.
පුවත්පත් කලාව ඉගැන්වීමෙන් පමණක් ප්රගුණ කළ නොහැකි වෘත්තියක් බව ඔහු තේරුම්ගෙන සිටියේය. වාර්තාකරුවන්ට තොරතුරු සොයා බැලීමට, තීරණ ගැනීමට, තම විනිශ්චය භාවිත කිරීමට සහ සැබෑ පුවත්පත් නිෂ්පාදන ක්රියාවලිය තුළින් අත්දැකීම් ලබාගැනීමට අවස්ථාව අවශ්ය බව ඔහු විශ්වාස කළේය.
ඔහුගේ මඟපෙන්වීම යටතේ කර්තෘ මණ්ඩලය අවිධිමත් පුහුණු මධ්යස්ථානයක් බවට පත්විය. එහිදී තරුණ මාධ්යවේදීන්ට වෘත්තීය විනය, ආත්ම විශ්වාසය සහ ස්වාධීනව කටයුතු කිරීමේ හැකියාව වර්ධනය කරගැනීමට අවස්ථාව ලැබිණි.
නිල පැහැදිලි කිරීම් ප්රශ්න කිරීම, වැදගත් ප්රවෘත්ති පසුපස හඹා යාම සහ පුවත්පතක් පළකිරීමේදී ඇතිවන පීඩනයන් හමුවේ වුවද කරුණු කෙරෙහි අවංකව සිටීම ඔහුගේ මාධ්ය දර්ශනයේ මූලික අංග විය.
නිර්භීත වාර්තාකරණය ඔහුගේ කර්තෘ මණ්ඩල ප්රතිපත්තියේ වැදගත් කොටසක් වූ නමුත්, එය සාධාරණත්වය, අපක්ෂපාතීත්වය සහ වගකීම්සහගත විනිශ්චය සමඟ බැඳී පැවතිණි.
විශිෂ්ටත්වය අපේක්ෂා කළද, අවශ්ය අවස්ථාවලදී මඟපෙන්වීමට සහාය වීමට ඔහු සූදානම්ව සිටි බව ඔහු සමඟ සේවය කළ අය සිහිපත් කරති.
ඔහුගේ බලපෑම වාර්තාකරුවන්ට පමණක් සීමා නොවීය. උපකර්තෘ අංශය ඇතුළු සමස්ත කර්තෘ මණ්ඩලය තුළම පොදු අරමුණක් වෙනුවෙන් කටයුතු කිරීමේ සංස්කෘතියක් ගොඩනැඟී තිබිණි. පුවත්පත මුද්රණයට සූදානම් කරන දිගු රාත්රීන් තුළ වෘත්තීය ගෞරවය මෙන්ම සගයන් අතර සුහදත්වය ද ශක්තිමත් විය.
අදහස් නිදහසේ හුවමාරු විය. අභියෝගාත්මක ප්රවෘත්ති පිළිබඳව සාකච්ඡා කෙරිණි. දෛනික නිෂ්පාදන කටයුතුවල පීඩනය මැද සගයෝ එකිනෙකාට සහාය වූහ. එම වසරවල ගොඩනැඟුණු සබඳතා පුවත්පත් කටයුතු අවසන් වූ පසුවත් දිගටම පැවතිණි.
ශ්රී ලංකාවේ සන් සහ වීකෙන්ඩ් සිට බෲනායි දක්වා
රෙක්ස් ද සිල්වාගේ වෘත්තීය ජීවිතය ශ්රී ලංකාවට පමණක් සීමා නොවීය.
මෙරට ප්රවීණ පුවත්පත් කර්තෘවරයකු ලෙස නමක් දිනාගැනීමෙන් පසු ඔහු සිය කර්තෘ මණ්ඩල අත්දැකීම් බෲනායි රාජ්යයට ද රැගෙන ගියේය. එහිදී බෝර්නියෝ බුලටින් පුවත්පතේ ප්රමුඛ වගකීමක් භාරගත් ඔහු, පසුව එහි ප්රධාන කර්තෘවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.
වෙනස් මාධ්ය පරිසරයකට හැඩගැසෙමින්, ඵලදායී පුවත්පත් කලාවක මූලධර්ම එහි ක්රියාත්මක කිරීමට ඔහුට තිබූ හැකියාව එම කාලය තුළින් පැහැදිලි විය.
එය කර්තෘ මණ්ඩල නායකත්වය, නිර්මාණශීලීත්වය සහ තමන් යටතේ පවතින පුවත්පත් වැඩිදියුණු කිරීමේ අධිෂ්ඨානය මත ගොඩනැඟුණු ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ තවත් වැදගත් පරිච්ඡේදයකි.
එහෙත් ශ්රී ලංකාවේ ඔහු හඳුනාගත් අයගේ මතකයේ රෙක්ස් ද සිල්වාගේ නම තවදුරටත් බැඳී තිබුණේ සන් සහ වීකෙන්ඩ් පුවත්පත්වල සුවිශේෂී කර්තෘ මණ්ඩල සංස්කෘතිය සමඟිනි.
පළපුරුදු කර්තෘවරුන්ගේ විනිශ්චය, පරිකල්පනය සහ වෘත්තීය සහජ හැකියාව මත පුවත්පත් කලාව බෙහෙවින් රඳා පැවති යුගයක ඔහු එම සංස්කෘතිය නියෝජනය කළේය.
ඔහුගේ ජයග්රහණ මැනිය හැක්කේ ඔහු පළ කළ ප්රවෘත්ති හෝ සැලසුම් කළ පුවත්පත් පිටු ගණනින් පමණක් නොවේ. ඔහුගේ අධීක්ෂණය යටතේ වෘත්තිය ඉගෙනගත් මාධ්යවේදීන් ද ඔහුගේ උරුමයේ කොටසකි. ඔවුන් තමන්ගේ වෘත්තීය ජීවිතය තුළින් ඔහු පෙන්වා දුන් මූලධර්ම ඉදිරියට ගෙන ගියහ.
වෘත්තීය ජීවිතයෙන් පසුවත් නොඅඩු වූ මඟපෙන්වීම
දෛනික පුවත්පත් නිෂ්පාදනයේ දැඩි කාර්යබහුලත්වයෙන් ඉවත්ව සිටියද, රෙක්ස් ද සිල්වා පුවත්පත් කලාව සමඟ පැවති සබඳතාව අත්හැරියේ නැත.
විශ්රාමයෙන් පසුව ද ඔහුට තම වෘත්තිය පිළිබඳ තිබූ උනන්දුව අඩු නොවූ අතර, පැරණි සගයන්ට සහාය වීමට තිබූ කැමැත්ත ද එලෙසම පැවතිණි.
ලිපි හෝ අතීත මතක සටහන් ලිවීමට ආරාධනා කළ විට ඔහු තම කාලය සහ අත්දැකීම් බෙදාගැනීමට කැමැත්තෙන් ඉදිරිපත් විය. සගයන්ගේ මතකයේ රැඳුණු එවැනි ලිපියක් වූයේ “Accidental Cartoonist” නම් වූ සටහනයි. එමඟින් ඔහුගේ විවිධාකාර රුචිකත්වයන් සහ ලිඛිත වචනය කෙරෙහි පැවති දිගුකාලීන ඇල්ම පිළිබිඹු විය.
වෘත්තීයමය පෙනී සිටීමකින් තොරව, තම දැනුම සහ අත්දැකීම් අන් අය සමඟ බෙදාගැනීමට ඔහු දැක්වූ කැමැත්ත හිටපු සගයන් විශේෂයෙන් අගය කළ ගුණාංගයකි.
ක්ෂේත්රයේ කීර්තියක් සහ පිළිගැනීමක් දිනා සිටියද, මිත්රත්වය සහ සහකාරත්වය වෙනුවෙන් ඉටුකළ යුතු සාමාන්ය වගකීම්වලින් තමන් බැහැර යැයි ඔහු කිසිවිටෙකත් නොසිතූ බව ඔහු දැන සිටි අයගේ මතකයයි.
පැරණි කර්තෘ මණ්ඩල අත්දැකීම් පිළිබඳ මතකයන් බෙදාගැනීම, සෙසු ලේඛකයන් දිරිමත් කිරීම සහ තමන් සමඟ සේවය කළ අයගෙන් ලැබෙන ඉල්ලීම්වලට සුහදව ප්රතිචාර දැක්වීම ඔහු දිගටම සිදු කළේය.
ඡායාරූපකරණය සහ චිත්ර කලාව ඇතුළු දෘශ්ය කලා ක්ෂේත්ර කෙරෙහි ද ඔහුගේ උනන්දුව පැවතිණි. කර්තෘ මණ්ඩලයෙන් ඉවත්ව සිටියද, ඔහුගේ පුවත්පත් කලාව හැඩගැස්වූ නිර්මාණශීලී සහජ හැකියාවන් තවදුරටත් සක්රීයව පැවති බව එයින් පෙනී යයි.
පරම්පරා ගණනක් හරහා ලියැවුණු උරුමයක්
විශිෂ්ට කර්තෘවරයකුගේ වටිනාකම මැනිය යුත්තේ ඔහු නිෂ්පාදනය කළ පුවත්පත් කලාප, පළ කළ ප්රවෘත්ති හෝ ජනප්රිය කළ පුවත්පත් ගණනින් පමණක් නොවේ. ඔහුගෙන් පසුව පැමිණෙන අයට උරුම කර දුන් වෘත්තීය විනිශ්චය සහ වටිනාකම් ද එහිදී වැදගත් වේ.
එම මිනුමෙන් බැලූ විට රෙක්ස් ද සිල්වාගේ බලපෑම ඔහුගේ පෞද්ගලික වෘත්තීය ජීවිතය ඉක්මවා විහිදේ.
නිවැරදිභාවය, ස්වාධීනත්වය, විමසිලිමත්භාවය සහ මහජනතාවට තොරතුරු ලබාදීමේදී ඇති වගකීම අගය කිරීමට ඔහු මාධ්යවේදී පරම්පරාවකට මඟ පෙන්වීය.
ඔහු සමඟ සේවය කළ අයගේ මතකයන් වඩාත් පෞද්ගලිකය. තමන් තුළ තිබූ හැකියාව හඳුනාගත් කර්තෘවරයා, අභියෝගාත්මක පැවරුම් හමුවේ දිරිමත් කළ උපදේශකයා සහ කර්තෘ මණ්ඩල ජීවිතයේ පීඩනය මෙන්ම සතුට ද බෙදාගත් මිතුරා ලෙස ඔවුහු ඔහු සිහිපත් කරති.
2015 නොවැම්බර් මාසයේ ඔහුගේ අභාවයත් සමඟ ඔහුගේ ජීවිත ගමන අවසන් වුවද, ඔහු සමඟ සේවය කළ අය ක




