විචාරකයන් ප්රකට දේශපාලන මැදිහත්වීමක් ලෙස හඳුන්වන ක්රියාවකදී, ක්රීඩා අමාත්ය සුනිල් කුමාර ගමගේ මහතා ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ තරග ව්යුහය වෙනස් කරන ලෙස නියෝගයක් නිකුත් කරමින්, එම ආයතනයේ අත්හිටුවීමේ මිනී පෙට්ටියට අවසන් ඇණය ගසා ඇති බව විචාරකයෝ පවසති.
රටේ සියලු ජාතික ක්රීඩා සංගම් පාලනය කරන යල් පැන ගිය ක්රීඩා නීතිය සංශෝධනය කිරීමට අමාත්යවරයාට බලය තිබිය හැකි නමුත්, එක් සංගමයක අභ්යන්තර ව්යුහයට මැදිහත් වීමට ඔහුට කිසිදු අයිතියක් නැති බව ඔවුහු තරයේ පෙන්වා දෙති.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ තරග ව්යුහය, ව්යවස්ථාව හෝ සාමාජිකයින් විසින් අනුමත කරන ලද පාලන ව්යුහයට කිසිදු වෙනසක් කළ යුත්තේ එහි සාමාජිකත්වය හරහා පමණක් බව ඔවුන්ගේ තර්කයයි. එය අමාත්යවරයෙකුගේ දේශපාලන නියෝගයකින් කළ නොහැකි බවද ඔවුන් අවධාරණය කරති. එම නිසාම මෙම නවතම පියවර ජාත්යන්තර ක්රිකට් කවුන්සිලයේ (ICC) ආතතිය නැවතත් උත්සන්න කර තිබේ.
මෙම නියෝගය එන්නේ භයානකම මොහොතේ
මෑතකදී ICC නිලධාරීන් ශ්රී ලංකාවේ සිටියදී, “පුද්ගලික හේතු” දක්වමින් තේරී පත් වූ මුළු ශ්රී ලංකා ක්රිකට් විධායක කමිටුවම ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසු නිර්මාණය වූ සැක සහිත අතුරු කමිටු ව්යුහය පිළිබඳ කනස්සල්ල පල කරමින් කරමින් සිටියහ.
එවැනි සංවේදී අවස්ථාවකදී, ක්රීඩා අමාත්යවරයා දැන් තරග ව්යුහය පවා වෙනස් කර ඇත. මෙම නවතම පෙරලිය ඇති වූයේ, ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ ජාතික ක්රිකට් මෙහෙයුම් ප්රධානී චින්තක එදිරිමාන්න මහතා 2026 මැයි 19 වන දින සියලුම SLC සාමාජිකයන් වෙත ඊමේල් පණිවිඩයක් යොමු කරමින් සඳහන් කළේ, තරග ව්යුහයට සිදු කර ඇති සංශෝධන “ගරු යෞවන කටයුතු සහ ක්රීඩා අමාත්යවරයාගේ විශේෂ නියෝගයට අනුකූලව” වහාම බලාත්මක වන බවයි.
එම එක් වාක්යයක් දැන් භයානක ප්රශ්නයක් මතු කර තිබේ. ක්රීඩා අමාත්යවරයාට ශ්රී ලංකා ක්රිකට් තරග ව්යුහය තීරණය කළ හැක්කේ කවදා සිටද? මේක ක්රීඩාවක්ද, නැත්නම් අමාත්ය කාර්යාලයක්ද?
පනවා ඇති තරග වෙනස්කම් මොනවාද?
නව නියෝගය අනුව, 2026/27 වාරයේ සිට පුළුල් වෙනස්කම් ක්රියාත්මක වේ.
- 2026/27 ප්රධාන සමාජ A කාණ්ඩයේ තරගාවලියේ පහළම සමාජ තුන 2027/28 වාරය සඳහා B කාණ්ඩයට හෙළනු ඇත.
- 2026/27 B කාණ්ඩයේ ශූරයා A කාණ්ඩයට උසස් කෙරේ.
- 2027/28 වාරයේ A කාණ්ඩයේ සමාජ 12 ක් සහභාගී වේ.
- 2028/29 වාරයේ සිට A කාණ්ඩය සමාජ 10 කටත්, B කාණ්ඩය සමාජ 12 කටත් සීමා කෙරේ.
- ගවර්නර්ස් කුසලාන ව්යුහය ද වෙනස් කර ඇත. සීමිත ඕවර තරගාවලියේ A සහ B කාණ්ඩවල පහළම කණ්ඩායම් අතර හෙළීමේ ප්ලේ-ඕෆ් තරග දැන් පැවැත්වේ.
කඩදාසි මත මේවා ප්රතිසංස්කරණ ලෙස පෙනුනද, පුපුරන සුලු ප්රශ්නය වන්නේ මෙම වෙනස්කම් හොඳද නරකද යන්න නොව, ඒවා කිරීමට බලය තිබුණේ කාටද යන්නයි.
සාමාජිකයින්ගේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වී තිබේ
දැන් එල්ල වන දැඩිම විවේචනය නම්, අමාත්යවරයා ශ්රී ලංකා ක්රිකට් හි සාමාජිකයින්ගේ තීරණ ගැනීමේ අයිතිවාසිකම් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ප්රතික්ෂේප කර ඇති බවයි.
තරග ප්රතිව්යුහගත කිරීම ක්රිකට් පාලනයේ කොටසක් නම්, ශ්රී ලංකා ක්රිකට් හි සාමාජිකත්වය එම ක්රියාවලියේ කේන්ද්රීය විය යුතුය.
ක්රීඩා නීතිය යටතේ සාමාන්ය දිශානති නිකුත් කිරීමට අමාත්යවරයාට බලය තිබිය හැකි නමුත්, විශේෂ නියෝගයක් මගින් ශ්රී ලංකා ක්රිකට් හි තරග ව්යුහය තනි කිරීම භයානක පූර්වාදර්ශයක් නිර්මාණය කරන බව විචාරකයෝ පවසති.
අමාත්යවරයෙකුට අද ක්රිකට් ආයතනයේ දේශීය ව්යුහය වෙනස් කළ හැකි නම්, හෙට තවත් අමාත්යවරයෙකුට කණ්ඩායම් තෝරා ගැනීම, මැතිවරණ නීති, සමාජ ඡන්ද විමසීම හෝ මූල්ය ප්රතිපත්ති වෙනස් කිරීම වළක්වන්නේ කුමක්ද?
ICC අවදානම නැවතත් හිස ඔසවයි
ජාත්යන්තර ක්රිකට් කවුන්සිලය (ICC) නිතරම පැහැදිලි කර ඇත්තේ, ක්රිකට් පරිපාලනයේ දේශපාලන මැදිහත්වීම තමන් ඉවසන්නේ නැති බවයි.
2023 නොවැම්බර් මාසයේදී ශ්රී ලංකාව ICC අත්හිටුවීමකට ලක් වූයේද මේ නිසාමය. එම අත්හිටුවීම ඉවත් කළේ, ක්රීඩා සංවිධානවලට ස්වාධීනත්වය ලබා දෙන බවටත්, අතුරු කාලීන දේශපාලන මැදිහත්වීම් දිරිමත් නොකරන බවටත් ICC වෙත සහතික ලබා දීමෙන් පසුවය.
එම පසුබිම තුළ, අමාත්යවරයාගේ නවතම නියෝගය ICC ගේ රතු ඉර උල්ලංඝනය කිරීමක් බවට සැකයක් නැත. දැන් අසන්නට සිදු වන ප්රශ්නය එකකි: අමාත්යවරයා ICC වෙත නැවුම් දේශපාලන මැදිහත්වීමේ සාක්ෂි ලබා දී තිබේද?
සිදත් සහ දිනල් ප්රශ්නය නැවතත්
මෙම මතභේදය සමඟම, ක්රිකට් ප්රතිසංස්කරණ සාකච්ඡාවලට සම්බන්ධ සිදත් වෙට්ටිමුණි සහ නීතිඥ දිනල් ෆිලිප්ස් යන දෙදෙනා කෙරෙහිද අවධානය යොමු වී ඇත.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් සහ ක්රීඩා අමාත්යාංශය අතර නඩුවක් පවතින අතරතුර, එම නඩුවට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් ජාතික ක්රීඩා කවුන්සිලයට සහ ක්රිකට් පරිවර්තන කමිටුවට පත් කිරීම ගැටලු සහගත බව විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති.
මෙය බැඳීම් ගැටුම් (conflict of interest) පිළිබඳ බරපතළ ප්රශ්න මතු කරයි. නඩුවක් පවතින පාර්ශවයක් සමඟ නඩු විභාගයේදීම ප්රතිසංස්කරණ කමිටුවලට පත් කිරීම සුදුසුද?
කබලෙන් ලිපට – අවසානය එළඹෙයි
තේරී පත් විධායක කමිටුව අස්වීම, ආණ්ඩුව විසින් ක්රිකට් එක අත්හිටුවීම, දේශපාලන පරිවර්තන කමිටුවක් පත් කිරීම, සහ දැන් තරග ව්යුහයට අමාත්ය මැදිහත්වීම යන සිදුවීම් දාමය ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය නැවත වරක් අතිශය භයානක ICC අවදානම් කලාපයකට තල්ලු කර ඇත.
සාමාජික සමාජවලට දැන් පැවසීමට සිදු වී ඇත්තේ, තමන්ගේම සාමාජිකත්වයේ තීරණයක් නොව, අමාත්යවරයෙකුගේ නියෝගයක් පිළිපදින ලෙසයි. එය ගැටලුවේ හදවතයි.
SLC හි සාමාජිකයන් යනු ආයතනයේ ව්යවස්ථානුකූල හිමිකරුවන්ය. ඔවුන් රජයේ නියෝගවල නිෂ්ක්රීය ලබන්නන් බවට පත් කළ නොහැකිය.
මේ සියල්ල නිසා, ක්රිකට් ලෝලීන් අතර එකම ප්රශ්නයක් පැන නැගී ඇත:
මෙම තරග වෙනස්කම් කළේ කවුද?
- ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ සාමාජිකත්වයද?
- තේරී පත් වූ ක්රිකට් පරිපාලනයක්ද?
- නැතහොත් විශේෂ නියෝගයක් මගින් ක්රියා කළ ක්රීඩා අමාත්යවරයාද?
එම ප්රශ්නයට පිළිතුරු ලැබෙන තෙක්, ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය වරක් ICC දඬුවම් අවුලුවාලූ එම භයානක භූමියේම සිරවී පවතී. මෙවර, එම සාක්ෂි රහසින් නොව, ලිඛිතව ලබා දී තිබීම ඊටත් වඩා බරපතළ බව විචාරකයෝ පවසති.
