පෞද්ගලික ඉන්ධන සැපයුම්කරුවන් ඉහළ යන ආනයන පිරිවැයට මුහුණ දීම සහ පවතින මිල සූත්රය සම්බන්ධයෙන් මතභේද ඇතිවීම හේතුවෙන්, ශ්රී ලංකාවේ ඉන්ධන පිරවුම්හල් අර්බුදය නිසා පෞද්ගලික ඉන්ධන පිරවුම්හල් 500කට ආසන්න සංඛ්යාවක් අවදානමකට ලක්ව තිබේ.
පෞද්ගලික ඉන්ධන පිරවුම්හල් 500කට ආසන්න සංඛ්යාවකට තර්ජනයක් වී ඇති ශ්රී ලංකාවේ ඉන්ධන පිරවුම්හල් අර්බුදයට ප්රධාන හේතුව වී ඇත්තේ, මිල ගණන් සහ ඉහළ යන ආනයන පිරිවැය පිළිබඳව ගොඩනැඟී ඇති අර්බුදයයි. සිනොපෙක් (Sinopec), එල්.අයි.ඕ.සී (LIOC) සහ ආර්.එම්. පාර්ක් (RM Park) යන විදේශීය ඉන්ධන සමාගම් ශ්රී ලංකාවට ඇතුළු වූ වෙළඳපල ගිවිසුම් සහ ඉන්ධන මිල තීරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් රජය දැනට අනුගමනය කරන පිළිවෙත මෙම ගැටලුවට හේතු වී ඇති බව එම ලිපියෙහි දැක්වේ.
ශ්රී ලංකාවේ ඉන්ධන පිරවුම්හල් අර්බුදය පිටුපස ඇති මූල්ය පීඩනය
ඉහළ යන CIF පිරිවැය සහ අඩුවන ලාභ ප්රතිශතය: ලෝක වෙළඳපොළේ නැව් ගාස්තු, රක්ෂණ සහ නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ යාම නිසා ශ්රී ලංකාවට ඉන්ධන ගොඩබෑමේ පිරිවැය (CIF) ඉහළ ගොස් ඇත. එම ඉහළ ගිය ආනයන පිරිවැය නිරූපණය වන පරිදි සිල්ලර මිල ගණන් ප්රමාණවත් ලෙස සංශෝධනය වී නොමැති බව ලිපියෙහි තර්ක කෙරේ. මෙයින් සෑම ඉන්ධන ලීටරයකින්ම ලැබෙන ලාභ ප්රතිශතය අඩුවී ඇති අතර, පෞද්ගලික පිරවුම්හල් හිමියන් දිනපතා විශාල පාඩුවකට ඇද දමා ඇති බව සඳහන් වේ.
සමාගම් පාඩු ලබද්දී බදු අය කිරීම දිගටම: රජය විසින් සෑම ඉන්ධන ලීටරයකින්ම එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT) සහ සුරාබදු දිගටම ලබා ගන්නා බව ලිපියෙහි දැක්වේ. මේ අතර පෞද්ගලික සමාගම්වලට නඩත්තු සහ බෙදාහැරීමේ වියදම් දිගටම දැරීමට සිදුව ඇත. මෙම තත්ත්වය හමුවේ රජයේ බදු ආදායම සුරක්ෂිතව පවතින අතරතුර, මූල්ය පීඩනය දැරීමට සිදුව ඇත්තේ සමාගම්වලට සහ සිල්ලර අලෙවිකරුවන්ටය.
ඩීසල් සැපයුම සීමා කර ඇත්තේ ඇයි:
එල්.අයි.ඕ.සී (275), සිනොපෙක් (150) සහ ආර්.එම්. පාර්ක් (100) යන පිරවුම්හල් හරහා සිදුවන ඩීසල් බෙදාහැරීම 50% කින් පමණ අඩු කර ඇති බව වාර්තා වේ. මෙම සීමා කිරීම් චේතනාන්විත තර්ජනයක් නොව මූල්ය පීඩනය නිසා සිදුවූවක් බව ලිපියෙහි පෙන්වා දෙයි. ඩීසල් අලෙවියෙන් සිදුවන පාඩුව නිසා දෛනික මුදල් සංසරණයට හානි සිදුවී ඇති අතර, නව ඉන්ධන ඇණවුම් ලබා දීමට සමාගම්වලට ඇති හැකියාව ද අඩුවී ඇත.
මිල ගණන් සහ වෙළඳපල තරඟකාරීත්වය පිළිබඳ ගැටලු
නිල සාකච්ඡා සඳහා ඉල්ලීම්: මෙම ක්ෂේත්රය මුහුණ දෙන ප්රායෝගික ගැටලු සම්බන්ධයෙන් පෞද්ගලික පිරවුම්හල් හිමියන් විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්යාංශය සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට උත්සාහ කර ඇති බව ලිපියෙහි සඳහන් වේ. එමෙන්ම මෙම අර්බුදය, ඉහළ යන පිරිවැයට සරිලන පරිදි මිල ගණන් සංශෝධනය විය යුතුද නැද්ද යන්න මත පදනම් වූවක් ලෙස ද පෙන්වා දෙයි.
නිදහස් වෙළඳපල ආකෘතියට එල්ල වී ඇති පීඩනය: වැඩි තරඟකාරීත්වයක් ඇති කිරීමේ උත්සාහයේ කොටසක් ලෙස විදේශීය ආයෝජකයින් සහ පෞද්ගලික ඉන්ධන සමාගම් ශ්රී ලංකාවට පැමිණියේය. කෙසේ වෙතත්, වර්තමාන මිල සූත්රය හමුවේ පිරිවැය වෙනස්වීම්වලට නිදහසේ ප්රතිචාර දැක්වීමට සමාගම්වලට නොහැකි වීම නිසා එම ආකෘතිය බිඳ වැටෙන බව ලිපියෙහි තර්ක කෙරේ.
පාරිභෝගිකයින්ට ඇති අවදානම: ඉන්ධන මිල වෙනස් නොකර තබා ගැනීමෙන් පාරිභෝගිකයින් සුරක්ෂිත වන බවට කෙරෙන තර්කය ද මෙම ලිපිය මඟින් ප්රශ්න කරනු ලබයි. මූල්ය පාඩු නිසා සමාගම් ඉන්ධන සැපයුම දිගටම සීමා කළහොත් ඉන්ධන හිඟය තවත් උග්ර විය හැකි බවට එහි අනතුරු අඟවයි. එවැනි තත්ත්වයකදී, ක්ෂණික මිල වැඩිවීමකින් බේරුණද පාරිභෝගිකයින්ට නැවතත් පෝලිම්වලට සහ අපහසුතාවලට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකිය.
එබැවින්, ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත ඉන්ධන පිරවුම්හල් අර්බුදය ගොඩනැඟී ඇත්තේ සාධාරණ මිල ගණන්, විශ්වාසනීය සැපයුම සහ පෞද්ගලික පිරවුම්හල්වල මූල්ය ස්ථාවරත්වය අතර සමබරතාවය රැකගැනීම වටාය.
ඉහළ යන පිරිවැය පියවා ගැනීමට ඉඩ නොදෙන මිල සූත්රයක් පවත්වාගෙන යන අතරතුර විදේශීය ආයෝජන සහ වෙළඳපල තරඟකාරීත්වය ප්රවර්ධනය කිරීමට ශ්රී ලංකාවට නොහැකි බව ලිපියෙහි තර්ක කෙරේ. එබැවින් CIF පිරිවැය, බදුකරණය සහ මිල ගණන් තීරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් විනිවිද පෙනෙන සාකච්ඡා පැවැත්විය යුතු බවට එහි අවධාරණය කරයි.
එවැනි සාකච්ඡා සහ ප්රායෝගික විසඳුමක් නොමැති වුවහොත් පිරවුම්හල් 500කට ආසන්න සංඛ්යාවක් වැසී යාමේ තර්ජනයට ලක්විය හැකි අතර ප්රවාහන ක්ෂේත්රයට ද බරපතල බාධා එල්ල විය හැකි බවට අනතුරු අඟවයි. අර්බුදය තවත් උග්ර වීමට පෙර අදාළ සමාගම් සමඟ සාකච්ඡා කර විනිවිද පෙනෙන විසඳුමක් සෙවීමේ වගකීම විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්යාංශය සතු වන බව ලිපිය අවසානයේ පෙන්වා දෙයි.
