ලංකා බැංකුව හරහා සිදු වූ රුපියල් මිලියන 2.869 ක ගනුදෙනු පිළිබඳව පාරිභෝගිකයෙකු චෝදනා කරන අතර, සිය පද්ධතිවල කිසිදු ආරක්ෂක දෝෂයක් සිදු වී නොමැති බව ලංකා බැංකුව පවසයි.
කොළඹ — විශ්රාමික යුද හමුදා හෙද නිලධාරියෙකුගේ ලංකා බැංකු ගිණුමකින් මිනිත්තු 14ක් ඇතුළත ගනුදෙනු 30ක් හරහා රුපියල් මිලියන 2.869 ක මුදලක් මාරු වීම පිළිබඳව ඔහු සහ ඔහුගේ පවුලේ අය පිළිතුරු අපේක්ෂාවෙන් සිටිති. කෙසේ වෙතත්, රාජ්ය බැංකුව පවසන්නේ මෙම ගනුදෙනු නිසි පරිදි තහවුරු කර ඇති බවත්, එය සිය පද්ධතිවල ආරක්ෂක දෝෂයක ප්රතිඵලයක් නොවන බවත්ය.
අදාළ ගිණුම්කරු සිය ගිණුම පවත්වාගෙන යන්නේ ලංකා බැංකුවේ බද්දේගම ශාඛාවේය. ඔහුගේ පවුලේ අයට අනුව, අහිමි වූ මෙම මුදල නිවසක් ඉදිකිරීමේ අරමුණින් ඔහුගේ විශ්රාම වැටුප ඇපයට තබා බැංකුවෙන් ලබාගත් රුපියල් මිලියන 4.4 ක ණය මුදලේ කොටසකි.
අගෝස්තු 14 වැනි දින අලුයම 1.24 ත් 1.38 ත් අතර කාලය තුළ, ගිණුමෙන් රුපියල් 100,000 බැගින් වූ ගනුදෙනු 28 ක්ද, ඉන් අනතුරුව තවත් රුපියල් 50,000 ක සහ රුපියල් 19,000 ක ගනුදෙනු දෙකක්ද සිදුවී ඇති බව පවුලේ අය පවසති.
ඒ අනුව, එම ගනුදෙනු 30 හි මුළු එකතුව රුපියල් 2,869,000 කි.
මෙම මුදල් මාරු කිරීම් අනවසරයෙන් සිදුවූ ඒවා බවට පවුලේ අය චෝදනා කරන අතර, අඛණ්ඩව ගනුදෙනු පිළිබඳ කෙටි පණිවිඩ (SMS) ලැබීමෙන් පසු ලංකා බැංකුවේ ක්ෂණික ඇමතුම් අංකය ඇමතූ බව ඔවුහු පවසති. ගිණුම සහ කාඩ්පත අවහිර කරන ලෙස ඔවුන් බැංකුවෙන් ඉල්ලා සිටියද, මුදල් මාරු කිරීම් දිගටම සිදුවූ බව ඔවුහු කියා සිටිති.
සිය පද්ධතිවල ආරක්ෂක බිඳවැටීමක් හේතුවෙන් මෙම සිදුවීම සිදුවූ බවට වන අදහස් ලංකා බැංකුව විසින් පසුව ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබීය.
‘අපිට ස්ථිර නිවසක් නැහැ’
නිවසක් ඉදිකිරීම සඳහා මෙම මුදල් ණයට ගෙන තිබූ බැවින් එහි මූල්යමය බලපෑම විශේෂයෙන් දරුණු වූ බව ගිණුම්කරුගේ බිරිඳ පැවසුවාය.
“අපිට ජීවත් වෙන්න ස්ථිර ගෙයක් නැහැ. ඒ නිසා අපි මහත්තයාගේ පෙන්ෂන් එක ඇපයට තියලා ලංකා බැංකුවෙන්ම රුපියල් මිලියන 4.4 ක ණයක් ගත්තා. ඒ සල්ලි තමයි මේ ගිණුමේ දාලා තිබුණේ. ඔහු රට වෙනුවෙන් යුද හමුදාවේ හෙද නිලධාරියෙක් විදිහට සේවය කරලා දැන් විශ්රාම අරන් ඉන්නේ. ඔහු දැන් කොළඹ වෙනත් රස්සාවක් කරනවා.”
“පසුගිය අගෝස්තු 14 වැනිදා පාන්දර 1.24 ඉඳන් 1.38 වෙනකම්, එක දිගට 28 වතාවක් ලක්ෂය ගාණේ එයාගේ ගිණුමෙන් කැපිලා ගියා. SMS මැසේජ් ආපු ගමන් අපි කලබල වෙලා බැංකුවේ හොට්ලයින් එකට කතා කරලා එකවුන්ට් එකයි කාඩ් එකයි බ්ලොක් කරන්න කිව්වා. ඒත් ඒක නතර වුණේ නැහැ. පාන්දර 1.38 වෙද්දී ලක්ෂය ගාණේ ගනුදෙනු 28 කුයි, තවත් 50,000 ක සහ 19,000 ක ගනුදෙනු දෙකකුයි එක්ක සල්ලි ඔක්කොම ඇදිලා ගිහින් තිබුණා.”
“පහුවදා අපි අදාළ බද්දේගම බැංකු ශාඛාවට ගිහින් ඇඬු කඳුළින් මේක කිව්වා. ඒත් බැංකු නිලධාරීන් කිව්වේ ‘දැන් අපිට කරන්න දෙයක් නැහැ’ කියලා විතරයි.”
ඇයගේ ප්රකාශයෙන් නියෝජනය වන්නේ සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් පවුලේ අයගේ පාර්ශ්වයයි. ක්ෂණික ඇමතුම ලබාදුන් නිශ්චිත වේලාව, එම ඇමතුමෙන් පසු ගත් ක්රියාමාර්ගය කුමක්ද සහ ඉන් පසුව කිසියම් මුදල් මාරු කිරීමක් සිදුවූයේද යන්න අදාළ බැංකු සහ දුරකථන වාර්තා මගින් තහවුරු කර ගත යුතුව ඇත.
විමර්ශකයින් වෙත පැමිණිලි ඉදිරිපත් කිරීම
පවුලේ අයට අනුව, ප්රාදේශීය පොලිස් ස්ථානයකට පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කිරීමට දැරූ මූලික උත්සාහය අසාර්ථක වූ අතර, අදාළ මුදලෙහි විශාලත්වය හේතුවෙන් නිලධාරීන් ඔවුන්ව වෙනත් ස්ථානයකට යොමු කර ඇත.
ඉන්පසුව ඔවුන් සිය ගනුදෙනු වාර්තා ඇල්පිටිය විශේෂ අපරාධ විමර්ශන ඒකකය වෙත ගෙන ගිය අතර, එහිදී විධිමත් පැමිණිල්ලක් ගොනු කළ බව ඔවුහු පවසති.
අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිගණක අපරාධ විමර්ශන අංශයට සහ ශ්රී ලංකා පරිගණක හදිසි ප්රතිචාර සංසදයට (Sri Lanka CERT) ද මේ සම්බන්ධයෙන් වාර්තා කළ බව පවුලේ අය තවදුරටත් පවසති.
සිද්ධියෙන් මාසයකට වැඩි කාලයක් ගත වී ඇතත්, ඔවුන්ට තවමත් විසඳුමක් හෝ මෙම මතභේදාත්මක ගනුදෙනු සිදු කළේ කවුරුන්ද යන්න හෝ අවසානයේ අරමුදල් ගියේ කොතැනටද යන්න තහවුරු කරන තොරතුරක් ලැබී නොමැති බව ඔවුහු පවසති.
තමන්ගේ පද්ධති බිඳවැටීමකට ලක්ව නොමැති බව ලංකා බැංකුව පවසයි
සිය ඩිජිටල් බැංකු පහසුකම් හරහා සිදු කරන ලද ගනුදෙනු පිළිබඳ වාර්තා සම්බන්ධයෙන් ලංකා බැංකුව මේ වන විට මහජන ප්රතිචාරයක් නිකුත් කර ඇත.
“ලංකා බැංකුවේ බැංකු පද්ධතිවල හෝ ඩිජිටල් බැංකු යෙදුම්වල (apps) කිසිදු ආරක්ෂක කඩවීමක්, අනවසර ප්රවේශයක් හෝ තාක්ෂණික දෝෂයක් හේතුවෙන් අදාළ ගනුදෙනු සිදු වී නොමැති බව බැංකුව අවධාරණය කරයි.”
ලංකා බැංකුව වැඩිදුරටත් මෙසේද සඳහන් කළේය:
“අදාළ ගනුදෙනු අන්තර්ජාල බැංකුකරණය සඳහා අවශ්ය පිවිසුම් දත්ත (login credentials) සහ ලියාපදිංචි දුරකථන අංකයට යවන ලද එක්වරක් පමණක් භාවිත කළ හැකි මුරපදයක් (OTP) භාවිතා කරමින් තහවුරු කර ඇත.”
පරිශීලක නාම (usernames), මුරපද (passwords), OTP, PIN අංක, කාඩ්පත් විස්තර හෝ වෙනත් රහසිගත බැංකු තොරතුරු හෙළි නොකරන ලෙස බැංකුව පාරිභෝගිකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටින අතර, කෙටි පණිවිඩ, විද්යුත් තැපෑල (email), වට්ස්ඇප් (WhatsApp) හෝ සමාජ මාධ්ය හරහා ලැබෙන සැක කටයුතු සබැඳි (links) ක්ලික් කිරීමෙන් වළකින ලෙසටද අනතුරු අඟවා ඇත.
ලංකා බැංකුවේ ප්රකාශය හරහා තමන්ගේ පද්ධති සහ ඩිජිටල් බැංකු යෙදුම් අනතුරට පත්ව නොමැති බවට ඔවුන්ගේ ස්ථාවරය තහවුරු කරයි. ඉන් මතභේදයට තුඩු දී ඇති ගනුදෙනු සිදු කළේ කවුරුන්ද යන්න හෝ ඒවා තහවුරු කිරීමට භාවිත කළ පිවිසුම් දත්ත සහ OTP භාවිතයට පැමිණියේ කෙසේද යන්න ස්වයංක්රීයව තහවුරු නොවේ.
එම ප්රශ්න තවදුරටත් විමර්ශනය කළ යුතු කරුණු ලෙස පවතී.
වංචා හඳුනාගැනීම සහ හදිසි ප්රතිචාර සම්බන්ධයෙන් ගැටලු
මෙම සිදුවීම ඩිජිටල් බැංකු ගනුදෙනු වටා ඇති ආරක්ෂිත පියවර පිළිබඳව පුළුල් ගැටලු ද මතු කරයි.
මෙහි මූලික ගැටලුව වන්නේ, අලුයම් කාලයේ මිනිත්තු 14 ක් ඇතුළත රුපියල් මිලියන 2.87 කට ආසන්න මුදලක් ගනුදෙනු 30 ක් හරහා හුවමාරු වීමේදී කිසියම් ස්වයංක්රීය වංචා හෝ අවදානම් නිරීක්ෂණ පද්ධතියක් ක්රියාත්මක වූයේද යන්න සහ එසේ නම් ඉන්පසු ගත් ක්රියාමාර්ගය කුමක්ද යන්නයි.
ගනුදෙනු සිදුවෙමින් පවතින අතරතුර බැංකුව සම්බන්ධ කරගත් බවට පවුලේ අය කරන චෝදනාව හේතුවෙන් මෙහි නිශ්චිත කාලරාමුවද වැදගත් වේ. ක්ෂණික ඇමතුම ලැබුණේ කවදාද, අවහිර කිරීමේ උපදෙසක් ක්රියාත්මක කළේ කවදාද, සහ එම අවස්ථාවට පෙර සහ පසු සිදුවූ ගනුදෙනු මොනවාද යන්න තහවුරු කිරීමෙන් සිදුවූයේ කුමක්දැයි නිශ්චය කරගත හැකිවනු ඇත.
මෙම කිසිදු ප්රශ්නයකින්, අදාළ පාඩුව සම්බන්ධයෙන් ලංකා බැංකුව වගකිව යුතු බවට තනිවම තහවුරු නොකෙරේ.
සම්පූර්ණ විමර්ශනයකදී ගනුදෙනු සහ තහවුරු කිරීමේ වාර්තා, උපාංග සහ ගිණුම් ප්රවේශ ලොග් (logs), OTP යැවීමේ වාර්තා, ක්ෂණික ඇමතුම, අදාළ ගනුදෙනු සීමාවන් සහ මුදල් ලබාගත් ගිණුම් පරීක්ෂා කිරීම අවශ්ය වේ.
මෙම සිදුවීමට ‘ෆිෂිං’ (phishing), ‘සමාජ ඉංජිනේරු විද්යාව’ (social engineering), පිවිසුම් දත්ත සොරාගැනීමක්, උපාංගයකට අනවසරයෙන් ප්රවේශ වීමක් හෝ වෙනත් ක්රමයක් සම්බන්ධ වී තිබේද යන්න ද එහිදී තීරණය කළ යුතුව ඇත.
ඩිජිටල් ආරක්ෂාව බැංකු පද්ධතිවලින් ඔබ්බට විහිදේ
වැඩි පාරිභෝගිකයින් පිරිසක් ඩිජිටල් සේවා වෙත යොමුවීමත් සමඟ බැංකු මුහුණ දෙන වඩාත් පුළුල් අභියෝගයක් මෙම අර්බුදය හරහා මතුකර පෙන්වයි.
බැංකුවක යටිතල පහසුකම් තුළ ඇති තාක්ෂණික ආරක්ෂාව යනු එම ආරක්ෂාවේ එක් අංගයක් පමණි. අසාමාන්ය ගනුදෙනු රටා හඳුනා ගැනීම, තොරතුරු සොරාගැනීමේ වංචාවන් පිළිබඳව පාරිභෝගිකයින්ට අනතුරු ඇඟවීම, කඩිනම් හදිසි ප්රතිචාර දැක්වීමේ මාර්ග සැපයීම සහ සැක කටයුතු ක්රියාකාරකම් විමර්ශනය කිරීම ද වංචා වැළැක්වීමට ඇතුළත් වේ.
ඒ හා සමානව, මුරපද, OTP සහ අනෙකුත් පිවිසුම් දත්ත ආරක්ෂා කර ගැනීමටත්, සැක කටයුතු සබැඳි සහ සන්නිවේදනයන් මඟ හැරීමටත් පාරිභෝගිකයින්ට ද වගකීමක් ඇත.
කෙසේ වෙතත්, විශ්රාමික නිලධාරියාට සහ ඔහුගේ පවුලේ අයට ඇති ආසන්නතම ප්රශ්නය වඩාත් ප්රායෝගික එකකි: එනම්, ඔහුගේ විශ්රාම වැටුපට එරෙහිව ලබාගත් රුපියල් මිලියන 2.869 ක මුදලට සිදුවූයේ කුමක්ද, ගනුදෙනු ආරම්භ කළේ කවුරුන්ද සහ එම මුදලින් කිසිවක් නැවත ලබාගත හැකිද යන්නයි.
විමර්ශකයින් විසින් එම කරුණු තහවුරු කරන තුරු, අනවසරයෙන් මුදල් මාරු කිරීම් පිළිබඳව පවුලේ අයගේ චෝදනාව සහ සිය පද්ධති බිඳවැටීමකට ලක් නොවූ බවට වන ලංකා බැංකුවේ ස්ථාවරය, තවමත් විසඳී නොමැති සිද්ධියක වැදගත් කොටස් දෙකක් ලෙස පවතී.
