මන්නාරම් බොක්කේ ලංකා මුතු කිමිදුම්කරුවෝ, ඉන්දියන් සාගරයේ පැරණිතම මෙන්ම වඩාත්ම ලාභදායී සාගර වෙළඳාමක නිරත වෙමින් සිය ජීවිත පරදුවට තැබූහ.
ලංකාවේ මුතු කිමිදුම්කරුවන්ගේ සැඟවුණු අතීතය
සියවස් ගණනාවක් පුරා මන්නාරම් බොක්ක, ඉන්දියන් සාගරයේ වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ මෙන්ම අවිනිශ්චිත මුතු කැඩීමේ කර්මාන්තයට හිමිකම් කියූ අතර, වෙළෙන්දන්, කිමිදුම්කරුවන්, කම්කරුවන් සහ යටත් විජිත පාලකයන් ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹදිග වෙරළ තීරයට ආකර්ෂණය කර ගැනීමට සමත් විය.
මුතු කැඩීමේ වාරයක් ප්‍රකාශයට පත් කළ විට, වෙනදාට පාලුවට ගොස් තිබූ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ එක රැයකින් අතිශය ජනාකීර්ණ ස්ථාන බවට පත් විය.
මන්නාරම් බොක්ක පතුලේ ඇති මුතු බෙලි තලාවලින් ස්වාභාවික මුතු නෙලා ගැනීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් වෙළෙන්දන්, ව්‍යාපාරිකයන්, කම්කරුවන්, නිලධාරීන් සහ නාවිකයන් එකතු වීම නිසා, මුතු කඩන කලාපයන් ආසන්නයේ තාවකාලික ජනාවාස ගොඩනැගුණි.
මරිච්චුකඩ්ඩි යනු මෙලෙස කාලීනව ගොඩනැගුණු ප්‍රධානතම ජනාවාසයක් විය.
සාර්ථක මුතු කැඩීමේ වාරයන්හිදී මෙම ජන ඒකරාශී වීම් සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගිය අතර, එම වෙළඳාමට සම්බන්ධ වූ දහස් සංඛ්‍යාත ජනතාව වෙනුවෙන් වෙළඳපොළවල්, පරිපාලන කාර්යාල සහ විවිධ සේවාවන්ගෙන් සමන්විත තාවකාලික නගර නිර්මාණය විය.
මුතු බෙල්ලන් උදෙසා දිය යටට ගිය හැටි
මෙම කර්මාන්තයේ ප්‍රධානතම කොටස්කරුවන් වූයේ කිසිදු නවීන ශ්වසන උපකරණයකින් තොරව දිය යටට ගිය සාම්ප්‍රදායික කිමිදුම්කරුවන්ය.
‘පාර්ස්’ (paars) ලෙස හැඳින්වෙන මුතු බෙලි තලා පිහිටි දිය යටට ඉක්මනින් බැසීම සඳහා කිමිදුම්කරුවන් බර තැබූ ගල් කැට භාවිත කළහ.
දිය යටට ගිය පසු, නැවත මතුපිටට පැමිණීමට පෙර මුතු බෙල්ලන් එකතු කර කූඩවලට හෝ දැල්වලට දමා ගැනීමට ඔවුන්ට ලැබුණේ ඉතා කෙටි කාලයකි.
මෙය අතිශයින්ම වෙහෙසකර සහ අවදානම් සහිත රැකියාවක් විය.
මන්නාරම් බොක්කේ දිය යටට වාර ගණනාවකට බැසීමේදී කිමිදුම්කරුවන්ට ජල පීඩන වෙනස්වීම්, අධික ක්ලාන්තය, සැර දියවැල් සහ අන්තරායකර සාගර ජීවීන්ගෙන් එල්ල වන තර්ජනවලට මුහුණ දීමට සිදු විය.
ඔවුන්ගේ මෙම විශේෂ කුසලතාව, පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය සහ මන්නාරම් බොක්ක දෙපස පිහිටි ධීවර ප්‍රජාවන්ගේ පරම්පරා ගණනාවක් පුරා පැවත ආ අත්දැකීම් තුළින් ලැබුණු එකකි.
මෝරුන් බන්ධනය කිරීම සහ සාගර විශ්වාසයන්
මුතු කැඩීමේ කර්මාන්තය ආශ්‍රිතව සුවිශේෂී වූ ඇදහිලි සහ ආගමික පූජා සිරිත් ද ගොඩනැගුණි.
‘කඩල්-කට්ටි’ (kadal-katti) ලෙස හැඳින්වෙන මෝරුන් බන්ධනය කරන්නන් (shark charmers) එහි සිටි අතර, ගුප්ත කෙම් ක්‍රම සහ මන්ත්‍ර මගින් කිමිදුම්කරුවන් මෝර ප්‍රහාරවලින් ආරක්ෂා කිරීමට ඔවුන්ට හැකි බව විශ්වාස කෙරුණු බව ඓතිහාසික වාර්තාවල සඳහන් වේ.
එය යම් ආධ්‍යාත්මික ඇදහීමක්, රැකියාවට අදාළ සම්ප්‍රදායක් හෝ මානසික අස්වැසිල්ලක් ලෙස සැලකුවද, එමගින් පිළිඹිබු වූයේ කිසිදු ආරක්ෂාවක් නොමැතිව මහ මුහුදට බසින මිනිසුන් මුහුණ දුන් දැඩි අවදානමයි.
එබැවින් මුතු කැඩීමේ කර්මාන්තය යනු වෙළඳාම, සාගර කුසලතා සහ විශ්වාසයන් එකට මුසු කරමින් මන්නාරම් බොක්කේ සංස්කෘතිය හා තදින් බද්ධ වූවකි.
නරක් වීමට හැර තබන මුතු බෙල්ලන්
ගොඩබිමට ගෙන ආ පසු, මුතු බෙල්ලන් වටකරන ලද ස්ථානවල ගබඩා කර, මුතු වෙන් කර ගැනීමට පෙර නරක් වීමට (දිරාපත් වීමට) ඉඩ හරිනු ලැබීය.
මෙම ක්‍රමය අප්‍රසන්න එකක් වූ නමුත් ඉතා ප්‍රායෝගික විය.
පසුව කම්කරුවන් විසින් එම කොටස් සෝදා පිරිසිදු කර, බෙල්ලන්ගේ කටු තුළ සැඟවී ඇති මුතු සොයා පරීක්ෂා කරන ලදී.
කෙසේ වෙතත්, උසස් තත්ත්වයේ මුතු සොයාගත හැකි වූයේ මුතු බෙල්ලන්ගෙන් ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයකින් පමණි.
එම අවිනිශ්චිතතාවය නිසා මෙම කර්මාන්තය තුළ විශාල අවදානමක් පැවති අතර, එක් අස්වැන්නකින් විශාල ලාභයක් ලබා ගැනීමට හෝ දැඩි පාඩුවක් විඳීමට සිදුවිය හැකි විය.
වෙළඳාමේ බලය අල්ලාගත් යටත් විජිත පාලකයන්
ලංකාව පාලනය කළ පෘතුගීසි, ලන්දේසි සහ බ්‍රිතාන්‍ය යන යටත් විජිත පාලකයන් අනුප්‍රාප්තිකව මෙම මුතු කර්මාන්තයේ පාලනය තමන් සතු කරගෙන ලාභ ලැබීමට උත්සාහ කළහ.
බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී, මුතු බෙලි තලාවල තත්ත්වය පරීක්ෂා කිරීමට සහ මුතු කැඩීමට අවසර දිය යුතුද යන්න තීරණය කිරීමට නිලධාරීන් විසින් සමීක්ෂණ සහ විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණ වැඩි වශයෙන් යොදා ගන්නා ලදී.
එසේ වුවද, මුතු කර්මාන්තය යනු නිශ්චිතව තීරණය කළ නොහැකි එකක් ලෙසම පැවතිණි.
පාරිසරික වෙනස්වීම්, ස්වාභාවික මරණ සහ නව මුතු බෙල්ලන් බිහිවීමේ උච්චාවචනයන් හේතුවෙන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ සාම්ප්‍රදායික බෙලි තලාවලින් මුතු බෙල්ලන් සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදහන් වී යාම සිදුවිය.
20 වන සියවසේදී ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළට කෘතිමව වගා කරන ලද මුතු (cultured pearls) පැමිණීමත් සමඟ සාම්ප්‍රදායික ස්වාභාවික මුතු කැඩීමේ වාණිජමය වටිනාකම තවත් පහත වැටුණි.
අද වන විට මන්නාරම් බොක්කේ මුතු කර්මාන්තය ඉතිරිව ඇත්තේ ඓතිහාසික වාර්තාවල සහ වෙරළබඩ ජනතාවගේ මතකයන් තුළ පමණි.
අනතුරුදායක දිය යට ශ්‍රමය, ගෝලීය සුඛෝපභෝගී වෙළඳපොළ සහ මුතු බෙල්ලන්ගේ අවිනිශ්චිත ජෛව විද්‍යාව මත ගොඩනැගුණු මෙම අතීත කතාව, ශ්‍රී ලංකාවේ සාගර ඉතිහාසයේ ඇති අතිශය විස්මිත පරිච්ඡේදයක් ලෙස සදා රැඳෙනු ඇත.
