ජනාධිපති නීතිඥ ෆයිසර් මුස්තාපා සහ ජනාධිපති නීතිඥ උපුල් කුමාරප්පෙරුම යන මහත්වරුන් මෙම නඩුවට මැදිහත් වීමට හේතු වූ තම පෞද්ගලික විශ්වාසයන්, සංවේදී තත්ත්වයන් සහ නීතිමය අභියෝග පිළිබඳව අදහස් දක්වා තිබේ.
ඔවුන්ගේ මැදිහත්වීම ශ්‍රී ලංකා රජය, සෞදි අරාබියේ පිහිටි ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික දූත මණ්ඩලය, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව සහ සෞදි නීති වෘත්තිකයන් සම්බන්ධ වූ සම්බන්ධීකරණ වැඩපිළිවෙළක කොටසක් විය.
2026 ඔක්තෝබර් 13 වැනිදා, අභියාචනයක් මගින් අභියෝගයට ලක් කර තිබූ තීන්දුවෙන් මීට පෙර සිවරාසාට නියම කර තිබූ මරණ දඬුවම සෞදි අරාබියේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අවලංගු කරන ලදී.
මෙම තීරණය සැලකිය යුතු නීතිමය ජයග්‍රහණයක් වුවද, එය චෝදනාවලින් නිදහස් කිරීමක් හෝ ඔහු වහාම නිදහස් කිරීමට නියෝග කිරීමක් නොවීය. නඩුව වැඩිදුර අධිකරණ සලකා බැලීම සඳහා යොමු කෙරුණු අතර, නවතම තහවුරු කළ වාර්තාවලට අනුව ඔහුගේ රඳවා තබා ගැනීමේ තත්ත්වය සහ අවසාන නීතිමය තත්ත්වය තවදුරටත් විසඳී නොතිබිණි.
නීතිමය ප්‍රතිඵලයෙන් ඔබ්බට ගිය විට, මෙම නඩුවට තමන් මැදිහත් වූ ආකාරය පිළිබඳව නීතිඥවරුන් ඉදිරිපත් කළ කරුණු, ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික හා ආගමික ප්‍රජාවන් අතර මානුෂීය සහයෝගීතාව පිළිබඳ ප්‍රබල නිදසුනක් සපයයි.
පියෙකුගේ ශෝකය ක්‍රියාත්මක වීමට හේතුවක් වෙයි
කුමාරප්පෙරුම මහතාට මෙම නඩුවට මැදිහත් වීමට ගත් තීරණය ගැඹුරු පෞද්ගලික අත්දැකීමක් සමඟ සම්බන්ධ විය.
තම පුතුගේ මරණය අත්විඳ තිබූ ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිඥවරයා කියා සිටියේ, සිවරාසාට මරණ දඬුවම ක්‍රියාත්මක වුවහොත් ඔහුගේ දෙමාපියන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන විනාශකාරී වේදනාව තමන්ට තේරුම් ගත හැකි බවයි.
මෑතකදී පැවති රූපවාහිනී සාකච්ඡාවකදී ඔහු කළ බව සඳහන් වන ප්‍රකාශයකින් කුමාරප්පෙරුම මහතා මෙසේ පැහැදිලි කළේය:
“දරුවෙකු අහිමි වීමේ වේදනාව මම දන්නවා… ඒ පියා සහ මව විඳින වේදනාව ගැන මම කල්පනා කළා. යම් දෙයක් සිදු වූවා නම්, ඒ පියාට සහ මවට මුහුණ දීමට සිදුවන තත්ත්වය මම සිතුවා. සමාජයේ කිසිවෙකුටවත් එවැනි දෙයක් සිදු නොවිය යුතුයි කියලා මම නිතරම සිතනවා. ඒ නිසයි අපි මේ ගමන යා යුතු බව මම ෆයිසර්ට කිව්වේ.”
ඔහුගේ ප්‍රකාශය තුළ මෙම තීරණයේදී දෙමාපියන්ගේ වේදනාව ප්‍රධාන තැනක් ගෙන තිබිණි.
මෙම මෙහෙයුම හුදෙක් අධිකරණ තීන්දුවකට එරෙහිව නීතිමය අභියෝගයක් ඉදිරිපත් කිරීම පමණක් නොවීය. නීතිඥවරයා පෞද්ගලික ඛේදවාචකයක් තුළින් හඳුනාගෙන තිබූ අහිමි වීමේ වේදනාව තවත් පවුලකට අත්විඳීමට සිදු වීම වැළැක්වීම ද එහි අරමුණක් විය.
මුස්තාපා මහතා ද තමන් සහාය වීමට තීරණය කිරීමේදී සිරකරුවාගේ ජනවාර්ගිකත්වය හෝ ආගම කිසිදු බලපෑමක් සිදු නොකළ බව අවධාරණය කළේය.
“අපි කිසිවිටෙකත් මේ ප්‍රශ්නය දිහා ජාතිවාදී දෘෂ්ටිකෝණයකින් බැලුවේ නැහැ. ආගම අපට කිසිවිටෙකත් වැදගත් වුණේ නැහැ. අපි හැමවිටම ඔහු දිහා බැලුවේ ශ්‍රී ලාංකිකයන් ලෙසයි. අපේ එකම අරමුණ වුණේ ශ්‍රී ලාංකික සහෝදරයෙකු මරණ දඬුවමෙන් බේරා ගැනීමයි.”
මෙතරම් සංවේදී කටයුත්තකට වගකීම භාර ගැනීමේදී, විශේෂයෙන්ම එය අසාර්ථක වූයේ නම් විවේචනවලට ලක්වීමට ඉඩ තිබූ බැවින්, දැඩි මහජන අවධානයකට මුහුණ දීමට සිදු වූ බව ද ඔහු පිළිගත්තේය.
එසේ වුවද, හදිසි නීතිමය සහාය අවශ්‍යව සිටි ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියෙකු ලෙස සිවරාසා දෙස බලමින් නීතිඥවරු මෙම මෙහෙයුම ඉදිරියට ගෙන ගියහ.
ෆේස්බුක් මතභේදයකින් මරණ දඬුවමක් දක්වා
රැකියාවක් සඳහා සෞදි අරාබියට ගොස් සිටි දෙමළ ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු වන සිවරාසා, ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික කරුණු සම්බන්ධයෙන් අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ඇති වූ මතභේදයකදී ෆේස්බුක්හි පළ කළ අදහසක් හේතුවෙන් ඇති වූ නීතිමය නඩුවකට මැදි විය.
එම ප්‍රකාශය ඉස්ලාම් ආගමට සහ මුහම්මද් නබිතුමාට අපහාසයක් ලෙස සෞදි බලධාරීහු සැලකූහ.
මෙම නඩුව මුලින්ම විභාග කෙරුණේ සෞදි අරාබියේ සයිබර් අපරාධ විරෝධී නීති යටතේය.
අල්-අහ්සා අපරාධ අධිකරණය විසින් සිවරාසාට වසර පහක සිර දඬුවමක් නියම කර, සෞදි රියාල් මිලියන තුනක දඩයක් ද පනවන ලදී.
පසුව ඉදිරිපත් කළ අභියාචනා හේතුවෙන් නඩුවේ ප්‍රතිඵලය සැලකිය යුතු ලෙස දැඩි වූ අතර, අභියාචනා අධිකරණයක් විසින් ඔහුට මරණ දඬුවම නියම කරන ලදී.
මෙම තත්ත්වය වර්ධනය වීමත් සමඟම, මෙම නඩුව කඩිනම් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සහ මානුෂීය අවධානයක් අවශ්‍ය කාරණයක් බවට පත් විය.
තම මව් රටේ නීති පද්ධතියට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් නීති පද්ධති තුළ කටයුතු කිරීමට සිදුවන විදේශගත ශ්‍රමිකයන් මුහුණ දෙන අවදානම් ද මෙම නඩුවෙන් ඉස්මතු විය.
ආගමික විශ්වාසයන්ට ගරු කිරීමේ වැදගත්කම සහ වෙනත් රටකට සංචාරය කිරීමට හෝ එහි රැකියාවක නිරත වීමට පෙර එරට නීති පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාව කුමාරප්පෙරුම මහතා මෙම නඩුව ඇසුරින් අවධාරණය කළේය.
ඔහු රූපවාහිනී සාකච්ඡාවේදී අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ, ආගම හා ජනවාර්ගිකත්වය සම්බන්ධ ආරවුල් වෙනත් පුද්ගලයන්ගේ විශ්වාසයන්ට සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ පහර දීමට භාවිත නොකළ යුතු බවයි.
මුස්තාපා මහතා ද ඒ හා සමාන අදහසක් ඉදිරිපත් කරමින් අවධාරණය කළේ, ශ්‍රී ලංකාවේදී අපරාධ වරදක් නොවිය හැකි හැසිරීමක් වෙනත් රටකදී බරපතළ නීතිමය ප්‍රතිවිපාකවලට හේතු විය හැකි බවයි.
මෙම අදහස් ඉදිරිපත් කෙරුණේ සංස්කෘතික අවබෝධය සහ නීතිමය වගකීම පිළිබඳ පාඩම් ලෙසය. කෙසේ වෙතත්, එමගින් සාධාරණ නීතිමය ක්‍රියාපටිපාටියක වැදගත්කම, නීතිඥ සහාය ලබා ගැනීමේ අයිතිය හෝ දඬුවම වරදට සමානුපාතික විය යුතුය යන මූලධර්මවල වැදගත්කම කිසිසේත් අවතක්සේරු නොවේ.
ශ්‍රී ලාංකික සහ සෞදි නීතිඥවරු එක්වෙති
මෙම මෙහෙයුම සඳහා විවිධ අධිකරණ බලප්‍රදේශ තුළ කටයුතු කරන නීති වෘත්තිකයන් අතර සහයෝගීතාව අවශ්‍ය විය.
ශ්‍රී ලංකාවෙන් සහභාගී වූ නීති කණ්ඩායමට ඇතුළත් වූයේ:
ජනාධිපති නීතිඥ ෆයිසර් මුස්තාපා මහතා.
ජනාධිපති නීතිඥ උපුල් කුමාරප්පෙරුම මහතා.
අතිරේක සොලිසිටර් ජනරාල් සහ ජනාධිපති නීතිඥ අසාඩ් නවාවි මහතා.
නීතිඥ හෆීල් ෆාරිස් මහතා.
මෙම නියෝජිත පිරිස ඔක්තෝබර් මාසයේ මුල් භාගයේදී සෞදි අරාබියට ගොස්, අභියාචනය සකස් කිරීම සඳහා එරට නීති වෘත්තිකයන් සමඟ කටයුතු කළහ.
ශ්‍රී ලංකා විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික නියෝජිතයන් සහ රජයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් ද මෙම නීතිමය ක්‍රියාවලියට පහසුකම් සැලසීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා සහ විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය විජිත හේරත් මහතා සහනයක් ලබා ගැනීමේ උත්සාහයන්ට සහාය දුන් අතර, සෞදි අරාබියේ ශ්‍රී ලංකා තානාපති අමීර් අජ්වාඩ් මහතා අදාළ බලධාරීන් සමඟ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.
එබැවින් මෙම මැදිහත්වීම එක් පුද්ගලයෙකුට පමණක් හිමි කර දිය හැකි ජයග්‍රහණයක් නොව, සාමූහික උත්සාහයක ප්‍රතිඵලයක් විය.
මරණ දඬුවම පැනවීමට පදනම් වූ කරුණු අභියෝගයට ලක් කරමින් නීති කණ්ඩායම සෞදි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට අභියාචනය ඉදිරිපත් කළේය.
නඩුව වෙනස් කළ නීතිමය තර්කය
මෙම නඩුවේදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානයට ලක් වූ කරුණක් වූයේ චෝදනාවට ලක් වූ වරද ඉස්ලාමීය නීතිය යටතේ කුමන නීතිමය වර්ගීකරණයකට අයත් වන්නේද යන්නයි.
‘හද්ද්’ (Hadd) සහ ‘තඅසීර්’ (Ta’zir) යන වැරදි වර්ග අතර වෙනස විත්තියේ නීතිමය තර්ක සඳහා විශේෂ වැදගත්කමක් ගත්තේය.
ඉස්ලාමීය නීති විද්‍යාව යටතේ ‘හද්ද්’ යන්නෙන් නියමිත දඬුවම් සමඟ සම්බන්ධ වැරදි වර්ගයක් අදහස් වන අතර, ‘තඅසීර්’ යන්නෙන් සාමාන්‍යයෙන් දඬුවම තීරණය කිරීමේදී විනිසුරුවරයාට වැඩි අභිමතයක් හිමිවන වැරදි වර්ගයක් අදහස් වේ.
මුස්තාපා මහතාගේ විස්තරයට අනුව, චෝදනාවට ලක් වූ වරදේ නීතිමය වර්ගීකරණය අභියෝගයට ලක් කිරීම නීතිමය උපායමාර්ගයේ තීරණාත්මක කොටසක් විය.
වඩාත් සීමාකාරී නීතිමය වර්ගීකරණයෙන් මෙම නඩුව ඉවත් කර ගැනීමට හැකි වුවහොත්, දඬුවම නැවත සලකා බැලීමේදී අධිකරණයට වැඩි අභිමතයක් හිමි විය හැකි බව ඔහු පැහැදිලි කළේය.
‘ද සන්ඩේ ටයිම්ස්’ පුවත්පත පසුව වාර්තා කළේ, සිවරාසාගේ සටහන් කර තිබූ පාපොච්චාරණයේ පැවති අපැහැදිලි කරුණු ද විත්තිය විසින් අභියෝගයට ලක් කර තිබූ බවයි. එහි ඇතැම් වචන විත්තිකරුගේම ආගමික ප්‍රකාශනයට වඩා පරිවර්තකයා භාවිත කළ භාෂාව පිළිබිඹු කළ හැකි බව ඔහුගේ නීතිඥවරු තර්ක කළහ.
මෙම තර්ක සෞදි බලධාරීන් වෙත ඉදිරිපත් කළ පුළුල් නීතිමය අභියෝගයේ කොටසක් විය.
ඔක්තෝබර් 13 වැනිදා සෞදි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මරණ දඬුවම අවලංගු කළේය.
මෙය විශාල ඉදිරි පියවරක් වුවද, මෙහිදී වැදගත් නීතිමය වෙනසක් පැහැදිලිව හඳුනාගත යුතුය. මරණ දඬුවම අවලංගු කිරීමෙන් පමණක් මූලික අපරාධ නඩු විභාගය අනිවාර්යයෙන්ම අවසන් නොවේ.
සිවරාසාගේ නඩුව තවදුරටත් අධිකරණ සලකා බැලීමට යටත් වූ අතර, අවසානයේ පනවන දඬුවම කුමක් වේද සහ ඔහුට නිදහස ලබා ගැනීමට ඇති අවස්ථා මොනවාද යන්න නිශ්චිතව තීරණය කර නොතිබිණි.
ජනවාර්ගික හා ආගමික වෙනස්කම් ඉක්මවා ගිය ජයග්‍රහණයක්
අධිකරණයෙන් ඔබ්බට ගිය විට, නීතිඥවරුන්ගේ අදහස් තුළ ජාතික අනන්‍යතාව පිළිබඳ පුළුල් පණිවිඩයක් ද අන්තර්ගත විය.
සිවරාසා දෙමළ ජාතිකයෙකි. මුස්තාපා මහතා මුස්ලිම් ජාතිකයෙකු වන අතර, කුමාරප්පෙරුම මහතා සිංහල ප්‍රජාවට අයත් වේ.
එසේ වුවද, නීතිඥවරුන් දෙදෙනාම තමන්ගේ මැදිහත්වීම විස්තර කළේ ජනවාර්ගික හෝ ආගමික සහයෝගීතාවක් ලෙස නොව, හවුල් ශ්‍රී ලාංකික අනන්‍යතාවක ප්‍රකාශනයක් ලෙසය.
ශ්‍රී ලාංකිකයන් තමන්ව වෙන වෙනම ප්‍රජාවන්ට අයත් පුද්ගලයන් ලෙස දැකීමට හුරු වී ඇති බවත්, ඇතැම් විට එකම පුරවැසිභාවය සහ මනුෂ්‍යත්වය ඔවුන් අතර පවතින බව නොසලකා හරින බවත් කුමාරප්පෙරුම මහතා පෙන්වා දුන්නේය.
ඔහු විසින් ප්‍රකාශ කළ බව සඳහන් වන අදහසක මෙසේ දැක්වේ:
“අපි මුස්ලිම්, සිංහල, දෙමළ ලෙස වෙන් වී සිටීමට පුරුදු වී සිටිනවා. විදේශ රටකට ගියත් අපි සොයන්නේ අපේම කොටස පමණයි. අපි අප සියලු දෙනා අතර පොදුවේ පවතින දේ සොයන්නේ නැහැ.”
ඔහුගේ ප්‍රධාන තර්කය වූයේ, විශේෂයෙන්ම විදේශ රටකදී තම සහෝදර පුරවැසියෙකු දුෂ්කරතාවකට මුහුණ දෙන විට, ඔහුට සහාය වීම සඳහා ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියා කිරීම තුළින් ජාතික සමගිය පෙන්වා දිය යුතු බවයි.
මෙම නඩුව සම්බන්ධයෙන් විවිධ ආගමික ප්‍රජාවන් අතර ද අවධානයක් ඇති වූ අතර, බෞද්ධ ආගමික නායකයන් සහ වෙනත් කණ්ඩායම් සිවරාසා වෙනුවෙන් මැදිහත් වන ලෙස කළ ඉල්ලීම්වලට සහාය පළ කළහ.
ඓතිහාසිකව ශ්‍රී ලාංකික සමාජය බෙදා වෙන් කර ඇති වෙනස්කම් ඉක්මවා ගොස් මානුෂීය අරමුණක් වෙනුවෙන් සහයෝගය ලබා ගත හැකි ආකාරය මෙම සහයෝගීතාවයෙන් පෙන්නුම් කෙරිණි.
ඇගයීම් හෝ සම්මාන අපේක්ෂා කළේ නැහැ – සහාය වීමෙන් ලැබුණු සතුට පමණයි
මුස්තාපා මහතා කියා සිටියේ, තමන් හෝ කුමාරප්පෙරුම මහතා සෞදි අරාබියට ගියේ මුල් සමාජ මාධ්‍ය ප්‍රකාශ සාධාරණීකරණය කිරීමට හෝ ඒවාට අදාළ නීතිමය ගැටලු අවම කර පෙන්වීමට නොවන බවයි.
ඔහු පැහැදිලි කළ පරිදි, ඔවුන්ගේ අරමුණ වූයේ මරණ දඬුවම පැනවීම වැළැක්වීම සහ සහනයක් ලබා ගැනීම සඳහා නීත්‍යනුකූල අවස්ථාවක් උදා කර දීමයි.
මෙම ප්‍රතිඵලය තම වෘත්තීය ජීවිතයේ වඩාත් අර්ථවත් අත්දැකීම්වලින් එකක් බව ඔහු විස්තර කළේය.
“අපි කිසිසේත්ම සිදු වූ වැරැද්ද සාධාරණීකරණය කිරීමට ගියේ නැහැ. නමුත් මගේ ජීවිතයේ වගේම උපුල්ගේ ජීවිතයේත් අපට ලැබුණු ලොකුම සතුට වන්නේ මරණ දඬුවමට නියම කර සිටි ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු බේරා ගැනීමට ලැබුණු මේ අවස්ථාවයි. අපට ඇගයීම් උත්සව අවශ්‍ය නැහැ. ඒ සතුට අපට ප්‍රමාණවත්.”
මෙම ප්‍රකාශයෙන් පැහැදිලි වන්නේ පුද්ගලයෙකුගේ සාධාරණ නීතිමය සැලකීමක් ලැබීමේ අයිතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම සහ ඔහුට නඩු පැවරීමට හේතු වූ හැසිරීම අනුමත කිරීම අතර වෙනසක් පවතින බවයි.
විශේෂයෙන්ම ආපසු හැරවිය නොහැකි ප්‍රතිවිපාක ඇති විය හැකි අවස්ථාවලදී, විදේශ රටවලදී බරපතළ නීතිමය ගැටලුවලට මුහුණ දෙන තම පුරවැසියන්ට සහාය වීම රාජ්‍යයේ වගකීමක් බව ද මෙම මෙහෙයුමෙන් පෙන්වා දෙනු ලැබීය.
සිවරාසාගේ පවුල වෙනුවෙන් ගත් විට, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ තීන්දුව මගින් ඔවුන් දැඩි කනස්සල්ලට පත් කළ වහාම ක්‍රියාත්මක විය හැකි මරණ දඬුවම ඉවත් කෙරිණි.
එහෙත්, ඔහුගේ අනාගතය තීරණය කිරීම සඳහා ඉතිරිව ඇති නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග තවදුරටත් ඉදිරියට යා යුතුය.
නීතිමය සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික කණ්ඩායම්වල අඛණ්ඩ වගකීම වන්නේ සාධාරණ විසඳුමක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම, ඔහු රඳවා තබා ඇති තත්ත්වය පැහැදිලි කිරීම සහ අදාළ නීතිමය ක්‍රියාපටිපාටියට අනුකූල ප්‍රතිඵලයක් ලබා ගැනීමට කටයුතු කිරීමයි.
ශ්‍රී ලංකාවට මෙම නඩුවෙන් ලැබෙන පාඩම එක් පුරවැසියෙකුගේ ඉරණමෙන් ඔබ්බට විහිදෙයි. ජාතික සහයෝගීතාවයේ සැබෑ අර්ථය වඩාත් හොඳින් ප්‍රකාශ වන්නේ, තවත් පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ජනවාර්ගික, ආගමික සහ දේශපාලනික සීමාවන් ඉක්මවා ගොස් ක්‍රියා කිරීමට මිනිසුන් සූදානම් වන විටය.
