
ශ්රී ලංකාවේ ක්රියාත්මක වන ‘රටම එකට’ ජාතික මත්ද්රව්ය විරෝධී වැඩසටහනේ ප්රගතිය සමාලෝචනය කිරීමේදී අනාවරණය වූ සංඛ්යාලේඛන මගින්, මත්ද්රව්ය සම්බන්ධ සිදුවීම්වලට පාසල් වයසේ දරුවන් සම්බන්ධ වීම පිළිබඳ බරපතළ තත්ත්වයක් හෙළි වී තිබේ. මෙම තොරතුරු මගින් අවධාරණය කෙරෙන්නේ පොලිස් නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමට අමතරව, මත්ද්රව්ය භාවිතය වැළැක්වීම, දරුවන් ආරක්ෂා කිරීම සහ පුනරුත්ථාපනය කිරීම සඳහා වඩාත් ශක්තිමත් ක්රියාමාර්ග අවශ්ය බවයි.

නොවැම්බර් 5 වැනිදා පැවැති සමාලෝචනයේදී මෙම වැඩසටහනේ ප්රගතිය විමසා බැලුණු අතර, මත්ද්රව්ය ජාවාරම් ජාලයන්ට එරෙහිව සිදුකළ අත්අඩංගුවට ගැනීම්, මත්ද්රව්ය අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ අනෙකුත් මෙහෙයුම් පිළිබඳව බලධාරීන් කරුණු ඉදිරිපත් කළහ. කෙසේ වෙතත්, එම නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ සංඛ්යාලේඛන අතරින් විශේෂයෙන් අවධානයට ලක්වූයේ මත්ද්රව්ය සම්බන්ධ විමර්ශනවලට දරුවන් වැඩි වශයෙන් සම්බන්ධ වන බව පෙන්වන තොරතුරුය. ඇතැම් අවස්ථාවල ඔවුන් මත්ද්රව්ය භාවිත කළ බවට සැක කෙරෙන පුද්ගලයන් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර, තවත් අවස්ථාවල වැඩිහිටි මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවන්ගේ සූරාකෑමට ලක්වූ වින්දිතයන් විය හැකි බවටද සැක මතුව තිබේ.
මෙම සංඛ්යාලේඛන පොලිස් මෙහෙයුම්වලින් ඔබ්බට ගිය වැදගත් ප්රශ්නයක් මතු කරයි. මත්ද්රව්ය දරුවන් වෙත ළඟාවීම වැළැක්වීම සඳහා පවුල්, පාසල් සහ ළමා ආරක්ෂණ සේවාවන් කෙතරම් ඵලදායී ලෙස එක්ව කටයුතු කරන්නේද?
අත්අඩංගුවට ගැනීම් පිළිබඳ සංඛ්යාලේඛන හෙළි කරන දරුවන් මුහුණ දෙන අවදානම
නොවැම්බර් 5 වැනිදා ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා ඉදිරිපත් කළ සංඛ්යාලේඛන මගින් මෙම අභියෝගයේ බරපතළකම පැහැදිලි වේ.
ජනාධිපතිවරයාට අනුව, 2022 වසරේදී ‘අයිස්’ ලෙස පොදුවේ හඳුන්වන ක්රිස්ටල් මෙතැම්ෆෙටමින් මත්ද්රව්ය සම්බන්ධයෙන් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබුණේ වයස අවුරුදු 18ට අඩු එක් පුද්ගලයෙකු පමණි. එහෙත් 2025 වසර වන විට එම සංඛ්යාව 1,874 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
මෙම වැඩිවීම පිළිබඳව ගැඹුරින් විමසා බැලීම අවශ්ය වේ. විශේෂයෙන් නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ මෙහෙයුම්වල සිදුවූ වෙනස්කම්, සිදුවීම් වාර්තා කිරීමේ ක්රමවේදවල වෙනස්කම් හෝ මත්ද්රව්ය සම්බන්ධ වැරදි සිදුවන ආකාරයේ වෙනස්වීම් මෙම ඉහළ යාමට බලපා තිබේද යන්න සොයා බැලිය යුතුය.
වයස අවුරුදු 14ත් 18ත් අතර දරුවන් 1,068ක් සහ වයස අවුරුදු 5ත් 14ත් අතර දරුවන් 13 දෙනෙකු සම්බන්ධ සංඛ්යාලේඛනද ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කළේය. මත්ද්රව්ය සම්බන්ධ සිදුවීම්වලදී අත්අඩංගුවට ගත් පිරිස අතර ගැහැනු දරුවන් 200කට වැඩි සංඛ්යාවක් සිටි බවද වාර්තා වී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සංඛ්යාලේඛන එකිනෙකට සෘජුව සැසඳිය හැකි සමස්ත සංඛ්යා ලෙස ස්වයංක්රීයව සැලකිය නොහැකිය. ඒවා විවිධ වාර්තාකරණ කාලසීමා, වයස් කාණ්ඩ හෝ වැරදි වර්ගවලට අදාළ විය හැකි බැවිනි.
ඒ හා සමානව වැදගත් වන්නේ අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ අපරාධමය වගකීම අතර පවතින වෙනස හඳුනා ගැනීමයි.
යම් පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පමණක් ඔහු හෝ ඇය වරදක් සිදුකර ඇති බව තහවුරු නොවේ. එසේම මත්ද්රව්ය සම්බන්ධ විමර්ශනයකදී අත්අඩංගුවට ගන්නා සෑම දරුවෙකුම මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවෙකු හෝ මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වූ අයෙකු ලෙස සැලකීමද සුදුසු නොවේ.
ඇතැම් බාලවයස්කරුවන් මත්ද්රව්ය ප්රවාහනය කිරීමට, සඟවා තැබීමට හෝ බෙදාහැරීමට වැඩිහිටියන් විසින් සූරාකෑමට ලක්කර තිබිය හැකිය. තවත් දරුවන්ට වෛද්ය ප්රතිකාර, මානසික සහාය හෝ අපරාධ ජාලයන්ගෙන් ආරක්ෂාව අවශ්ය විය හැකිය.
එබැවින් මෙම සංඛ්යාලේඛන හේතුවෙන් දරුවන් සියලුදෙනාටම එකසේ අපකීර්තිමත් ලේබල් ඇලවීම වෙනුවට, ඔවුන් මෙවැනි තත්ත්වයන්ට සම්බන්ධ වීමට හේතුවූ පසුබිම පිළිබඳව වඩාත් ගැඹුරින් සොයා බැලීමට අවධානය යොමු කළ යුතුය.
2026 ඔක්තෝබර් 22 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවේදී ඉදිරිපත් කළ තොරතුරුවලට අනුව, වසර දෙකක කාලයක් තුළ මත්ද්රව්ය සම්බන්ධ මෙහෙයුම්වලදී පුද්ගලයන් 586,824ක් පමණ අත්අඩංගුවට ගෙන තිබේ.
ඒ අතරින් 11,970 දෙනෙකු වයස අවුරුදු 21ට අඩු පුද්ගලයන් වූ අතර, එම තරුණ වයස් කාණ්ඩයෙන් 90%කට ආසන්න පිරිසක් වයස අවුරුදු 18ත් 21ත් අතර පසුවූ බව වාර්තා වේ.
මෙම සංඛ්යාලේඛන පාසල් දරුවන්ට වඩා පුළුල් වයස් කාණ්ඩයක් ආවරණය කළද, නව යොවුන් වියේදී සහ වැඩිහිටි වියට පිවිසෙන අවධියේදී මත්ද්රව්ය භාවිතය වැළැක්වීම සඳහා ක්රියාමාර්ග ගැනීමේ වැදගත්කම ඒවා මගින් අවධාරණය කෙරේ.
එදිනෙදා භාවිත කරන නිෂ්පාදන ලෙස වෙස්ගන්වා මත්ද්රව්ය බෙදාහැරීම ගැන පොලිසියෙන් අනතුරු ඇඟවීමක්
දරුවන් සහ තරුණයන් අතර මත්ද්රව්ය බෙදාහැරීම සඳහා භාවිත කරන බවට සැක කෙරෙන විවිධ උපක්රම පිළිබඳව පොලිස් මාධ්ය ප්රකාශක සහකාර පොලිස් අධිකාරී එෆ්. යූ. වුට්ලර් මහතා අනතුරු අඟවා තිබේ.
අයිස්, මාවා සහ බාබුල් වැනි මත්ද්රව්ය දරුවන්ට හුරුපුරුදු නිෂ්පාදනවලට සමාන ආකාරයෙන් ඇසුරුම් කිරීම හෝ ආහාර ද්රව්ය සමඟ සඟවා තැබීම පිළිබඳව බලධාරීන් සිය කනස්සල්ල පළකර ඇත.
විශේෂයෙන් දරුවන් නිතර දකින ටොෆි, බිස්කට්, ශීත කළ රසකැවිලි, බොම්බයි මොටයි සහ සරුවිට වැනි නිෂ්පාදනවලට සමාන ආකාරයෙන් සකස් කළ ද්රව්ය පිළිබඳවද අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් වී තිබේ.
මෙහි ඇති ප්රධාන අවදානම වන්නේ භයානක මත්ද්රව්ය හානිකර නොවන සාමාන්ය නිෂ්පාදන ලෙස පෙනෙන ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කළ හැකි වීමයි. එවැනි අවස්ථාවල දරුවන්ට ඒවා හඳුනා ගැනීම මෙන්ම වැඩිහිටියන්ටද සැකසහිත ද්රව්ය හඳුනා ගැනීම අපහසු විය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි අනතුරු ඇඟවීම් මහජනතාවට දැනුම් දීමේදී වගකීමෙන් යුතුව කටයුතු කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
මෙවැනි මත්ද්රව්ය ජාවාරම් ක්රම පවතින බව පමණක් පදනම් කරගෙන සාමාන්ය රසකැවිලි, ආහාර අලෙවිකරුවන් හෝ පාසල් අසල පිහිටි වෙළෙඳසැල් සියල්ල සැකසහිත ලෙස සැලකිය යුතු නොවේ.
පදනම් විරහිත චෝදනා හේතුවෙන් නීත්යනුකූලව ව්යාපාර පවත්වාගෙන යන පුද්ගලයන්ට හානි සිදුවිය හැකි අතර, දෙමාපියන් සහ දරුවන් අතර අනවශ්ය බියක්ද ඇති විය හැකිය.
එබැවින් සුදුසුම ක්රියාමාර්ගය වන්නේ සැබවින්ම සැකසහිත ද්රව්ය හඳුනා ගැනීම, විමර්ශන සඳහා වැදගත් විය හැකි සාක්ෂි ආරක්ෂා කිරීම සහ අදාළ කරුණු පරීක්ෂා කිරීම සඳහා බලධාරීන්ට දැනුම් දීමයි.
මහජන දැනුවත්භාවය අත්යවශ්ය වුවද, එය අනුමාන මත නොව සාක්ෂි මත පදනම් විය යුතුය.
වැඩිවෙමින් පවතින අවදානමට හේතුවන මත්ද්රව්ය
අතීතයේ ශ්රී ලංකාවේ නීතිවිරෝධී මත්ද්රව්ය පිළිබඳ මහජන සාකච්ඡාවල වැඩි අවධානයක් යොමුවූයේ හෙරොයින් වෙතය. එහෙත් වර්තමානයේ ක්රිස්ටල් මෙතැම්ෆෙටමින් හෙවත් අයිස්, ගංජා ආශ්රිත නිෂ්පාදන, කුෂ්, මාවා සහ වෙනත් මනසට බලපෑම් ඇති කරන ද්රව්ය කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු වෙමින් පවතී.
ක්රිස්ටල් මෙතැම්ෆෙටමින් විශේෂයෙන් බරපතළ අවදානමක් ඇති කරන්නේ එය මධ්යම ස්නායු පද්ධතියට ප්රබල උත්තේජක බලපෑමක් ඇති කරන බැවිනි.
මෙම මත්ද්රව්ය භාවිත කිරීමෙන් මුල් අවස්ථාවේදී වැඩි ශක්තියක්, අවදියෙන් සිටීමේ හැකියාවක් හෝ අධික සතුටක් දැනිය හැකි වුවද, එය බරපතළ නින්දේ ගැටලු, අධික නොසන්සුන් බව, කාංසාව සහ අන් අය තමන්ට හානි කිරීමට උත්සාහ කරන බවට ඇතිවන අසාමාන්ය සැකය වැනි තත්ත්වයන්ටද හේතු විය හැකිය.
දිගු කාලයක් හෝ නැවත නැවත භාවිත කිරීම මගින් මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වීමේ අවදානම මෙන්ම වෙනත් ශාරීරික හා මානසික සංකූලතා ඇතිවීමේ අවදානමද ඉහළ යයි.
මෙම බලපෑම් නව යොවුන් වියේදී විශේෂයෙන් බරපතළ විය හැකිය. මන්ද තීරණ ගැනීම, සැලසුම් කිරීම සහ හදිසි ආවේග පාලනය කිරීම සඳහා වැදගත් වන මොළයේ කොටස් එම අවධියේදී තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් පවතින බැවිනි.
මෙම වයස් අවධියේදී මත්ද්රව්ය භාවිත කිරීම අධ්යාපනයට, අන්තර්පුද්ගල සබඳතාවලට, හැඟීම් පාලනය කිරීමේ හැකියාවට සහ සමස්ත වර්ධනයට බාධා ඇති කළ හැකිය.
පාසල් දරුවන් අතර මත්ද්රව්ය භාවිතය පිළිබඳ සාකච්ඡාවලදී සඳහන් වන තවත් නිෂ්පාදන දෙකක් වන්නේ බාබුල් සහ මදන මෝදකයයි.
බාබුල් යනු හපමින් භාවිත කරන නිෂ්පාදනයක් වන අතර, එහි පුවක් සහ දුම්කොළ ආශ්රිත අමුද්රව්ය අඩංගු විය හැකිය. දුම්කොළ අඩංගු නිෂ්පාදන භාවිත කිරීමෙන් නිකොටින් ශරීරයට ඇතුළු විය හැකි අතර, එයට ඇබ්බැහි වීමේ අවදානමද පවතී.
මෙවැනි නිෂ්පාදනවල සංයුතිය එකිනෙකට වෙනස් විය හැකි බැවින්, ඒවායේ අඩංගු ද්රව්ය නිවැරදිව හඳුනා ගැනීම වැදගත් වේ.
මදන මෝදකය පිළිබඳ මහජන සාකච්ඡාවලදී විශේෂ සැලකිල්ලක් දැක්විය යුතුය. මන්ද එම නාමය සාම්ප්රදායික ආයුර්වේද වෛද්ය ක්රමය තුළද භාවිත වන බැවිනි.
එම නමින් අලෙවි කරන සෑම නිෂ්පාදනයකම එකම සංයුතියක් පවතින බව හෝ ඒ සියල්ලෙන් එකම ආකාරයේ අවදානමක් ඇතිවන බව උපකල්පනය කිරීම නිවැරදි නොවේ.
ගැටලු මතුවන්නේ මෙවැනි නිෂ්පාදන නීතිවිරෝධී ලෙස නිෂ්පාදනය කිරීම හෝ බෙදාහැරීම, ඒවායේ අඩංගු මනසට බලපෑම් ඇති කරන ද්රව්ය හෙළි නොකිරීම, නැතහොත් අඩංගු ද්රව්ය පිළිබඳ විශ්වාසදායක තොරතුරු නොමැතිව ඒවා භාවිත කිරීම වැනි අවස්ථාවලදීය.
2013 වසරේදී Substance Abuse නම් විද්යාත්මක සඟරාවේ පළවූ ශ්රී ලාංකික අධ්යයනයකින් කොළඹ දිස්ත්රික්කයේ 10 සහ 12 ශ්රේණිවල ඉගෙනුම ලැබූ සිසුන් 5,353 දෙනෙකු අතර මත්ද්රව්ය භාවිතය පිළිබඳව පරීක්ෂා කර තිබුණි.
එම අධ්යයනයේදී බාබුල්, මදන මෝදකය සහ මනසට බලපෑම් ඇති කරගැනීමේ අරමුණින් කැස්ස සඳහා භාවිත කරන සිරප් වර්ග ඇතුළු ද්රව්ය භාවිත කළ බවට වාර්තා වී තිබුණි.
ඇතැම් නිෂ්පාදනවල සංයුතිය සහ ඒවා නියාමනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් පවතින අවිනිශ්චිතතා පිළිබඳවද පර්යේෂකයන් අවධානය යොමු කර තිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම අධ්යයනය 2013 වසරේදී සිදුකර ඇති අතර එය නිශ්චිත ශිෂ්ය කණ්ඩායමකට පමණක් සීමා වී තිබූ බැවින්, එහි ප්රතිඵල මත වර්තමානයේ රටපුරා මත්ද්රව්ය භාවිතයේ ව්යාප්තිය තීරණය කළ නොහැකිය.
එසේ වුවද, පාසල් දරුවන් අතර මත්ද්රව්ය අනිසි භාවිතය පිළිබඳ ගැටලුව දිගු කලක සිට පවතින එකක් බව මෙම අධ්යයනයෙන් පැහැදිලි වේ.
දරුවන් මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවන්ගේ ඉලක්ක බවට පත්වන්නේ ඇයි?
මත්ද්රව්ය ජාවාරම පිටුපස ප්රධාන වශයෙන් පවතින්නේ මූල්යමය ලාභ ලබාගැනීමේ අරමුණයි. අපරාධ ජාලයන්ට සිය ජාවාරම් පවත්වාගෙන යාම සඳහා මත්ද්රව්ය මිලදී ගන්නා පුද්ගලයන් සහ බෙදාහැරීමේ මාර්ග අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාම අවශ්ය වේ.
සම වයසේ මිතුරන්ගේ බලපෑම, කුතුහලය, ආර්ථික දුෂ්කරතා, මානසික පීඩනය හෝ සමාජයේ පිළිගැනීමක් ලබාගැනීමට ඇති කැමැත්ත හේතුවෙන් නව යොවුන් වියේ දරුවන් සූරාකෑමට ලක්වීමේ අවදානම වැඩි විය හැකිය.
ඇතැම් තරුණයන් මත්ද්රව්යවල බලපෑම් පිළිබඳව සම්පූර්ණ අවබෝධයක් නොමැතිව ඒවා අත්හදා බැලීමට පෙළඹිය හැකිය.
තවත් පිරිසකට නොමිලේ හෝ අඩු මිලට මත්ද්රව්ය ලබාදෙන පුද්ගලයන් හමුවිය හැකි අතර, එමගින් දිගින් දිගටම මත්ද්රව්ය භාවිත කිරීමට සහ ඒවාට ඇබ්බැහි වීමට අවස්ථා නිර්මාණය විය හැකිය.
මුදල් හෝ වෙනත් ප්රතිලාභ ලබාදෙන බවට පොරොන්දු වෙමින් නීතිවිරෝධී මත්ද්රව්ය ප්රවාහනය කිරීමට හෝ බෙදාහැරීමටද දරුවන් යොදාගත හැකිය.
මෙම වෙනස හඳුනා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
මත්ද්රව්ය රැගෙන යමින් සිටියදී හමුවන බාලවයස්කරුවෙකු යම් වරදකට සම්බන්ධ වී සිටිය හැකිය. එහෙත් එම ක්රියාව සඳහා වැඩිහිටියෙකු විසින් සැලසුම් සකස් කළේද, දරුවා පෙළඹවූයේද, නැතහොත් දරුවා සූරාකෑමට ලක්කළේද යන්න විමර්ශකයන් විසින් සොයා බැලිය යුතුය.
මෙවැනි සිදුවීම්වලදී අපරාධමය වගකීම, බලහත්කාරයෙන් සම්බන්ධ කරගැනීම සහ ළමා ආරක්ෂණ අවශ්යතා පිළිබඳව ප්රවේශමෙන් ඇගයීමක් සිදුකළ යුතුය.
මාලිගාකන්ද අධිකරණය හමුවේ පැවැති නඩු කටයුතු සම්බන්ධයෙන් පළවූ වාර්තා මගින් මෙම ගැටලු පිළිබඳ අවධානය තවදුරටත් වැඩි වී තිබේ.
ප්රසිද්ධියට පත්වූ වාර්තාවලට අනුව, ක්රිස්ටල් මෙතැම්ෆෙටමින් මත්ද්රව්ය සම්බන්ධයෙන් වයස අවුරුදු 12ක දැරියක් සහ වයස අවුරුදු 14ක පිරිමි දරුවෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන තිබුණි.
වෛද්ය පරීක්ෂණවලදී ඔවුන් තුළ මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වීමේ ලක්ෂණ හඳුනාගෙන තිබූ බවද වාර්තා විය.
කෙසේ වෙතත්, එම වාර්තා මගින් දරුවන් දෙදෙනා වරදකරුවන් බව හෝ ඔවුන්ගේ සම්බන්ධතාවයට අදාළ සම්පූර්ණ සිදුවීම් මාලාව තහවුරු වී ඇති බව සැලකිය නොහැකිය.
වයස අවුරුදු 12 සහ 14 යන වයස්වල පසුවන දරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සහ යහපැවැත්ම බොහෝ දුරට වැඩිහිටියන් සහ ආයතන මත රඳා පවතී.
දරුවෙකු මත්ද්රව්ය භාවිතය සම්බන්ධ ගැටලුවකට මුහුණ දී ඇත්නම්, ඊට ලබාදෙන ප්රතිචාරය දඬුවම් කිරීමට පමණක් සීමා නොවිය යුතුය. පවුල් පසුබිම, මිතුරු සබඳතා, පාසල් අත්දැකීම් සහ සූරාකෑමට ලක්වීමේ හැකියාව පිළිබඳවද සොයා බැලිය යුතුය.
නව යොවුන් වියේදී මත්ද්රව්ය භාවිතයෙන් ඇතිවන ප්රතිවිපාක
මත්ද්රව්ය භාවිතය තරුණ පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතයේ විවිධ අංශවලට බලපෑම් කළ හැකිය. එම බලපෑම්වල ස්වභාවය සහ බරපතළකම භාවිත කරන ද්රව්යය, එය භාවිත කරන ආකාරය සහ අදාළ පුද්ගලයාගේ පෞද්ගලික තත්ත්වයන් අනුව වෙනස් වේ.
ඇතිවිය හැකි ප්රතිවිපාක අතර පහත සඳහන් කරුණු ඇතුළත් වේ.
මොළයේ ක්රියාකාරිත්වය: මතකය, අවධානය යොමු කිරීම, තීරණ ගැනීම සහ ඉගෙනීම සම්බන්ධ දුෂ්කරතා ඇතිවීම.
මානසික සෞඛ්යය: කාංසාව, අන් අය පිළිබඳ අසාමාන්ය සැකය සහ වෙනත් මානසික ගැටලු වැඩිවීම මෙන්ම දැනට පවතින මානසික රෝගී තත්ත්වයන් උත්සන්න වීමේ හැකියාව.
ශාරීරික සෞඛ්යය: නින්දට බාධා ඇතිවීම, ආහාර රුචියේ වෙනස්කම්, හෘදය සහ රුධිර නාල පද්ධතියට ඇතිවන බලපෑම් සහ වෙනත් සෞඛ්ය සංකූලතා.
අධ්යාපනය: පාසල් පැමිණීම අඩුවීම, අධ්යාපන කාර්යසාධනය පහළ යාම සහ නියමිත කාලයට පෙර පාසල් අධ්යාපනය අත්හැරීමේ අවදානම ඉහළ යාම.
සමාජ සබඳතා: පවුල තුළ ගැටුම් ඇතිවීම, මිතුරු සබඳතා බිඳවැටීම සහ නීතිමය කටයුතුවලට සම්බන්ධ වීමට සිදුවීමේ හැකියාව.
මෙම අවදානම් පවතින බවෙන් මත්ද්රව්යයක් අත්හදා බලන සෑම දරුවෙකුම එයට ඇබ්බැහි වන බව අදහස් නොවේ.
කෙසේ වෙතත්, ගැටලුව මුල් අවධියේදීම හඳුනාගෙන සුදුසු මැදිහත්වීම් සිදුකිරීමෙන් වඩාත් බරපතළ හානි ඇතිවීමේ හැකියාව අඩු කළ හැකිය.
මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වීම හුදෙක් විනය සම්බන්ධ ගැටලුවක් හෝ පුද්ගල චරිතයේ දුර්වලතාවක් ලෙස පමණක් සැලකිය යුතු නොවේ.
මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වූ දරුවෙකුට වෛද්ය ඇගයීමක්, උපදේශන සේවා, පවුලේ සහාය සහ ඇතැම් අවස්ථාවල සැලසුම් සහගත පුනරුත්ථාපන වැඩසටහනක් අවශ්ය විය හැකිය.
දෙමාපියන් සහ පාසල් අවධානය යොමු කළ යුතු ලක්ෂණ
දරුවන් වෙත මත්ද්රව්ය ළඟාවීම පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් හේතුවෙන් නිරන්තර සැකයෙන් පසුවීම වෙනුවට අවධානයෙන් සහ විමසිල්ලෙන් කටයුතු කිරීමට පෙළඹිය යුතුය.
දරුවෙකුගේ හැසිරීමේ සිදුවන සෑම අසාමාන්ය වෙනසක්ම මත්ද්රව්ය භාවිතය නිසා සිදුවන්නක් ලෙස උපකල්පනය නොකර, එම වෙනස්කම් අවබෝධ කරගැනීමට දෙමාපියන් සහ භාරකරුවන් උත්සාහ කළ යුතුය.
සාකච්ඡා කර සොයා බැලීමට සුදුසු වෙනස්කම් අතර පහත සඳහන් කරුණු ඇතුළත් වේ.
- නින්දේ හෝ ආහාර ගැනීමේ පුරුදුවල හදිසි වෙනස්කම් ඇතිවීම.
- පාසල් පැමිණීම හෝ අධ්යාපන කාර්යසාධනය දිගින් දිගටම පහළ යාම.
- හේතුව පැහැදිලි නොවන මුදල් වියදම් හෝ නැවත නැවත මුදල් ඉල්ලා සිටීම.
- මිතුරු සබඳතාවල හෝ දෛනික චර්යාවල සැලකිය යුතු වෙනස්කම් ඇතිවීම.
- අසාමාන්ය නොසන්සුන් බව, ආක්රමණශීලී හැසිරීම් හෝ දිගු වේලාවක් නින්ද නොයෑම.
- පවුලේ ක්රියාකාරකම්වලින් හෝ පෙර කැමැත්තෙන් නිරත වූ කටයුතුවලින් ඈත්වීම.
මෙම ලක්ෂණවලින් එකක් හෝ කිහිපයක් දක්නට ලැබීමෙන් පමණක් දරුවෙකු මත්ද්රව්ය භාවිත කරන බව තහවුරු නොවේ.
හිරිහැරයට ලක්වීම, විෂාදය, කාංසාව, පවුලේ ගැටලු, ශාරීරික රෝගී තත්ත්වයන් හෝ වෙනත් හේතු නිසාද මෙවැනි වෙනස්කම් ඇති විය හැකිය.
එබැවින් වහාම චෝදනා කිරීම වෙනුවට සහයෝගයෙන් සහ අවබෝධයෙන් යුතුව දරුවා සමඟ සාකච්ඡා කිරීම වඩාත් ප්රයෝජනවත් වේ.
විශ්වාසය පවත්වාගෙන යාම මගින් දඬුවම් ලැබීමේ හෝ අපහාසයට ලක්වීමේ බියකින් තොරව තම ගැටලු පිළිබඳව කතා කිරීමට දරුවන්ට අවස්ථාව ලැබේ.
මත්ද්රව්ය භාවිතය වැළැක්වීම සඳහා පාසල්වලටද අත්යවශ්ය කාර්යභාරයක් පවතී.
විදුහල්පතිවරුන්, ගුරුවරුන්, උපදේශකවරුන් සහ පාසල් සංවර්ධන සමිති එක්ව මත්ද්රව්ය භාවිතයේ අවදානම් පිළිබඳව සිසුන් දැනුවත් කළ යුතු අතර, බලහත්කාරයෙන් හෝ උපක්රමශීලීව ඔවුන් මත්ද්රව්යවලට යොමු කිරීමට දරන උත්සාහයන් හඳුනා ගැනීමටද උපකාර කළ යුතුය.
ඵලදායී අධ්යාපනයක් යනු දඬුවම් පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමට පමණක් සීමා වූවක් නොවිය යුතුය.
සම වයසේ මිතුරන්ගේ බලපෑමට මුහුණ දෙන ආකාරය, මානසික දුෂ්කරතා කළමනාකරණය කිරීම, විශ්වාසදායක වැඩිහිටියෙකුගෙන් උපකාර ලබාගැනීම සහ තම ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් විය හැකි අවස්ථා හඳුනා ගැනීම පිළිබඳව දරුවන්ට ඉගැන්විය යුතුය.
උපදේශන සේවා ලබාගැනීමට ඇති හැකියාවද ඒ හා සමානව වැදගත් වේ.
මත්ද්රව්ය භාවිතය සම්බන්ධ ගැටලුවක් හේතුවෙන් සිසුවෙකු පාසලෙන් නෙරපා හැරීම හෝ ප්රසිද්ධියේ අපහාසයට ලක්කිරීම මගින් ඔහු හෝ ඇය තවදුරටත් සමාජයෙන් හුදෙකලා විය හැකි අතර, ප්රතිකාර ලබාගැනීමේ අවස්ථාද අඩුවිය හැකිය.
සුදුසු වෛද්ය සහ මානසික සහාය ලබාදෙන අතරම අධ්යාපනයට ඇති ප්රවේශය ආරක්ෂා කිරීම ඕනෑම මැදිහත්වීමක ප්රධාන අරමුණක් විය යුතුය.
අත්අඩංගුවට ගැනීම්වලින් පමණක් ‘රටම එකට’ වැඩසටහන සාර්ථක කළ හැකිද?
‘රටම එකට’ වැඩසටහන මගින් මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවන් බවට සැක කෙරෙන පුද්ගලයන් හඳුනා ගැනීම, මත්ද්රව්ය අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ මත්ද්රව්ය සම්බන්ධ අපරාධ ජාලයන්ගේ මූල්ය කටයුතු විමර්ශනය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කර තිබේ.
මෙම නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ ක්රියාමාර්ග වැදගත් වේ.
භයානක මත්ද්රව්ය සමාජය තුළ සංසරණය වීම වැළැක්වීම සහ ජාවාරම් සංවිධානවල ක්රියාකාරිත්වය අඩපණ කිරීම මගින් නීතිවිරෝධී මත්ද්රව්ය බෙදාහැරීමේ අවස්ථා අඩු කළ හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ මත්ද්රව්ය අත්අඩංගුවට ගැනීම් පමණක් පදනම් කරගෙන මත්ද්රව්ය සඳහා පවතින ඉල්ලුම සැබවින්ම අඩුවෙමින් පවතින්නේද, නැතහොත් දරුවන්ගේ ආරක්ෂාව වැඩිවෙමින් පවතින්නේද යන්න තහවුරු කළ නොහැකිය.
දිගුකාලීනව පවත්වාගෙන යා හැකි ඵලදායී ප්රතිචාරයක් සඳහා එකිනෙකට සම්බන්ධ ප්රවේශ තුනක් අවශ්ය වේ.
1. මත්ද්රව්ය සැපයුම අඩපණ කිරීම
මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවන්, නිෂ්පාදකයන්, බෙදාහරින්නන් සහ නීතිවිරෝධී මත්ද්රව්ය මෙහෙයුම් සඳහා සහාය ලබාදෙන මූල්ය ජාලයන් පිළිබඳව පොලිසිය සහ අනෙකුත් නීතිය ක්රියාත්මක කරන ආයතන අඛණ්ඩව විමර්ශන සිදුකළ යුතුය.
විශේෂයෙන් දරුවන් ජාවාරම් සඳහා බඳවාගැනීම හෝ සූරාකෑම සම්බන්ධයෙන් සැක කෙරෙන වැඩිහිටියන් පිළිබඳව වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය.
විමර්ශනවලදී අපරාධ ක්රියාකාරකම් මෙහෙයවන පුද්ගලයන් සහ එම ක්රියාකාරකම්වලට ඇදගනු ලැබූ අවදානමට ලක්විය හැකි බාලවයස්කරුවන් අතර වෙනස පැහැදිලිව හඳුනාගත යුතුය.
2. මත්ද්රව්ය භාවිතය වැළැක්වීම මගින් ඉල්ලුම අඩු කිරීම
මත්ද්රව්ය භාවිතය පිළිබඳ නිවැරදි සහ වයසට ගැළපෙන තොරතුරු පාසල් සහ ප්රජාවන් විසින් ලබාදිය යුතුය.
සමාජ බලපෑම්, මානසික පීඩනය සහ සහාය ලබාගැනීමට ඇති සීමිත අවස්ථා ඇතුළුව තරුණයන් අවදානමට ලක්කරන තත්ත්වයන් පිළිබඳවද වැළැක්වීමේ වැඩසටහන් මගින් අවධානය යොමු කළ යුතුය.
ක්රීඩා, කලා කටයුතු, අධ්යාපන අවස්ථා සහ ඵලදායී ප්රජා ක්රියාකාරකම් මගින් තරුණයන් යහපත් පරිසරයන් සමඟ සම්බන්ධ කර තැබීම ශක්තිමත් කළ හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි වැඩසටහන් සාක්ෂි මත පදනම් වූ සෞඛ්ය අධ්යාපනය වෙනුවට ක්රියාත්මක කිරීම නොව, එයට අමතර සහායක් ලෙස පවත්වාගෙන යා යුතුය.
3. ප්රතිකාර සහ පුනරුත්ථාපන සේවා පහසුවෙන් ලබාගත හැකි කිරීම
මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වී සිටින පුද්ගලයන්ට සුදුසු ප්රතිකාර සහ අඛණ්ඩ සහාය ලබාගැනීමට අවස්ථාව තිබිය යුතුය.
දරුවන් සම්බන්ධයෙන් මෙම ප්රතිචාරය ඔවුන්ගේ වර්ධන අවධියට ගැළපෙන ආකාරයෙන් සකස් කළ යුතු අතර, පවුල් පසුබිම, මානසික සෞඛ්යය සහ අධ්යාපන අවශ්යතා පිළිබඳවද සංවේදීව සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
උපදේශනය, වෛද්ය ප්රතිකාර සහ පුනරුත්ථාපනය මගින් තරුණයන්ට සුවය ලබා නැවත යහපත් ජීවිතයක් ගත කිරීමටත්, තම ප්රජාව සමඟ ඇති සබඳතා පවත්වාගෙන යාමටත් උපකාර කිරීම අරමුණු කළ යුතුය.
මෙම ක්රියාමාර්ග නොමැතිව නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම මගින් තනි තනි මත්ද්රව්ය ජාවාරම් මෙහෙයුම් අඩපණ කළ හැකි වුවද, මත්ද්රව්ය භාවිතයට හේතුවන මූලික තත්ත්වයන් බොහෝ දුරට නොවෙනස්ව පැවතිය හැකිය.
දරුවන් ආරක්ෂා කිරීමට සමස්ත ප්රජාවේ සහභාගීත්වය අවශ්යයි
මෙම වගකීම දෙමාපියන්ට සහ පාසල්වලට පමණක් තනිව ඉටුකළ නොහැකිය.
පොලිසිය, සෞඛ්ය වෘත්තිකයන්, ළමා ආරක්ෂණ බලධාරීන්, ආගමික නායකයන්, ප්රජා සංවිධාන, ප්රවාහන සේවකයන් සහ ප්රාදේශීය ව්යාපාරිකයන් යන සියලු පාර්ශ්වයන්ට අවදානම් හඳුනා ගැනීම සහ දරුවන්ට අවශ්ය සහාය ලබාගැනීමට උපකාර කිරීම සම්බන්ධයෙන් කාර්යභාරයක් ඉටුකළ හැකිය.
පාසල්, උපකාරක පන්ති මධ්යස්ථාන හෝ දරුවන් එක්රැස් වන වෙනත් ස්ථාන ආසන්නයේ සිදුවන සැකසහිත ක්රියාකාරකම් පිළිබඳව සුදුසු නිල මාර්ග ඔස්සේ දැනුම් දිය යුතුය.
මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවන් බවට සැක කෙරෙන පුද්ගලයන්ට සෘජුව මුහුණ දීමෙන් හෝ තහවුරු නොකළ චෝදනා ප්රචාරය කිරීමෙන් මහජනතාව වැළකිය යුතුය.
සැකසහිත ද්රව්යයක් හමුවූ විට එය රස බැලීම, වෙනත් අයට ලබාදීම හෝ අනවශ්ය ලෙස ස්පර්ශ කිරීම නොකළ යුතුය. වගකිවයුතු වැඩිහිටියෙකු විසින් පොලිසිය හෝ වෙනත් අදාළ බලධාරියෙකු සම්බන්ධ කරගත යුතුය.
මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වීම සඳහා ලබාදෙන ප්රතිකාර සහ උපදේශන සේවා පිළිබඳ තොරතුරු අවශ්ය පවුල්වලට ජාතික අන්තරායකර ඖෂධ පාලක මණ්ඩලයේ 1927 උපකාරක දුරකථන සේවාව අමතා තොරතුරු ලබාගත හැකිය.
දරුවෙකුගේ ආරක්ෂාව හෝ සූරාකෑම සම්බන්ධ ගැටලු පිළිබඳව ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරියේ 1929 ළමා උපකාරක දුරකථන සේවාව ඔස්සේද දැනුම් දිය හැකිය.
දැනටමත් මත්ද්රව්ය භාවිතයෙන් පීඩාවට පත්ව සිටින දරුවන් සම්බන්ධයෙන් ප්රමුඛතාව ලබාදිය යුත්තේ ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම, වෛද්ය ඇගයීමක් සිදුකිරීම සහ සුදුසු සහාය ලබාගැනීමට අවස්ථාව සැලසීම සඳහාය.
එවැනි දරුවන් ප්රසිද්ධියේ හඳුනාගැනීමට ඉඩ සැලසීම හෝ අපහාසයට ලක්කිරීම මගින් තවදුරටත් හානි සිදුවිය හැකි බැවින් එවැනි ක්රියා වැළැක්විය යුතුය.
සාර්ථකත්වය මැනිය යුතු සැබෑ මිනුම් දණ්ඩ
මත්ද්රව්ය ජාවාරමට එරෙහි රජයේ වැඩසටහනේ සාර්ථකත්වය මැනිය යුත්තේ සිදුකළ වැටලීම් සංඛ්යාව, අත්අඩංගුවට ගත් සැකකරුවන් සංඛ්යාව හෝ අත්අඩංගුවට ගත් මත්ද්රව්ය ප්රමාණය මත පමණක් නොවේ.
එම සංඛ්යාලේඛන මගින් නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ මෙහෙයුම්වල ප්රමාණය පෙන්නුම් කරයි. එහෙත් මත්ද්රව්යවලට නිරාවරණය වන දරුවන්ගේ සංඛ්යාව අඩුවෙමින් පවතින්නේද, මත්ද්රව්ය ජාවාරම් ජාලයන්ගේ බලපෑම දුර්වල වෙමින් පවතින්නේද, නැතහොත් අවදානමට ලක්විය හැකි තරුණයන්ට ඵලදායී ආරක්ෂාවක් ලැබෙන්නේද යන්න එම සංඛ්යාලේඛනවලින් පමණක් තහවුරු කළ නොහැකිය.
මෙම ප්රශ්න පිළිබඳව සාධනීය ලෙස විමසා බැලීමට දේශපාලන මතභේද බාධාවක් නොවිය යුතුය.
දරුවන් සූරාකෑමට ලක්වීම සහ මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වීමේ බරපතළකම හඳුනා ගැනීම රජයට සහාය දක්වන පාර්ශ්වයන්ට මෙන්ම රජය විවේචනය කරන පාර්ශ්වයන්ටද පැවරෙන වගකීමකි.
දේශපාලන පක්ෂපාතීත්වය හේතුවෙන් සාධාරණ ගැටලු සහ අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණු නොසලකා හරින විට හෝ නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ සංඛ්යාලේඛන පමණක් සාර්ථකත්වය තහවුරු කිරීමට ප්රමාණවත් සාක්ෂි ලෙස සලකන විට, මහජන සංවාදයේ ප්රයෝජනවත්භාවය අඩුවේ.
‘රටම එකට’ මෙහෙයුම දිගුකාලීන ප්රතිඵල ලබාගැනීමට නම්, අපරාධ මර්දනයට අමතරව මත්ද්රව්ය භාවිතය වැළැක්වීම, ළමා ආරක්ෂාව, ප්රතිකාර සහ පුනරුත්ථාපනය යන අංශවලද ප්රගතියක් අත්කරගෙන ඇති බව බලධාරීන් පෙන්වා දිය යුතුය.
අවසානයේ සාර්ථකත්වය මැනිය හැකි වඩාත් අර්ථවත් මිනුම් දණ්ඩ වන්නේ මත්ද්රව්ය සම්බන්ධ හානිකර තත්ත්වයන්ට ඇදවැටෙන දරුවන්ගේ සංඛ්යාව අඩුවී තිබේද යන්න සහ දැනටමත් එවැනි තත්ත්වයන්ගෙන් පීඩාවට පත්ව සිටින දරුවන්ට තම ජීවිත නැවත ගොඩනඟා ගැනීමට අවශ්ය සහාය ලැබෙන්නේද යන්නයි.




