
හම්බන්තොට පිහිටි මත්තල මහින්ද රාජපක්ෂ ජාත්යන්තර ගුවන්තොටුපළේ සමස්ත මූල්ය අලාභය රුපියල් බිලියන 70ක් හෙවත් රුපියල් කෝටි 7,000ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව රජයේ අභ්යන්තර ආරංචි මාර්ග උපුටා දක්වමින් වාර්තා වේ.
වසර ගණනාවක් තිස්සේ පාඩු ලබන ගුවන්තොටුපළේ මෙහෙයුම් සහ වාණිජ කටයුතු ජාත්යන්තර සමාගම්වල සහභාගිත්වයෙන් සංවර්ධනය කර, එහි ආදායම් මාර්ග පුළුල් කිරීමට රජය සැලසුම් කර තිබේ.
ඒ සඳහා මූලික ආයෝජන කැමැත්ත පළ කළ දෙස් විදෙස් සමාගම් අතරින් සුදුසුකම් සපුරාලූ සමාගම් 17ක් තෝරාගෙන ඇති අතර, එම සමාගම්වලින් සවිස්තරාත්මක ව්යාපාරික යෝජනා කැඳවීමේ ක්රියාවලිය මේ වන විට ක්රියාත්මක බව සඳහන් වේ.

මත්තල ගුවන්තොටුපළේ පාඩුව බිලියන 70ක් දක්වා ඉහළ ගියේ කෙසේද?
2013 වසරේදී ඉදිකරන ලද මත්තල මහින්ද රාජපක්ෂ ජාත්යන්තර ගුවන්තොටුපළ සඳහා අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 190ක විදේශ ණය මුදලක් යොදාගෙන ඇති බව මුල් වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
ගුවන්තොටුපළට පැමිණෙන ගුවන් යානා සංඛ්යාව සහ මගී මෙහෙයුම් අපේක්ෂිත මට්ටමට ළඟා නොවීම හේතුවෙන් එහි ආදායම් උත්පාදනය සීමා වී තිබේ.
මේ අතර, ගුවන්තොටුපළේ දෛනික මෙහෙයුම්, නඩත්තු කටයුතු සහ ණය පොලී ගෙවීම් සඳහා දැරීමට සිදුවන වියදම් එහි මූල්ය තත්ත්වයට බලපා ඇති බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන බව වාර්තා වේ.
එම පසුබිම තුළ ගුවන්තොටුපළේ සමස්ත මූල්ය අලාභය රුපියල් කෝටි 7,000ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව රජයේ අභ්යන්තර ආරංචි මාර්ග සඳහන් කරයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම රුපියල් බිලියන 70ක අගය ගණනය කර ඇති කාලසීමාව, එයට ඇතුළත් කර ඇති වියදම් සහ ණය ගෙවීම් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක මූල්ය විග්රහයක් මුල් වාර්තාවේ දක්වා නොමැත.
මගී ගුවන් සේවාවලට අමතරව නව ආදායම් මාර්ග
මත්තල ගුවන්තොටුපළේ ආදායම ඉහළ නැංවීම සඳහා මගී ගුවන් යානා මෙහෙයුම් මත පමණක් රඳා නොසිට, එහි පවතින භූමිය, ගොඩනැගිලි සහ අනෙකුත් යටිතල පහසුකම් වාණිජ කටයුතු සඳහා යොදාගැනීමට වරාය, නාවික හා සිවිල් ගුවන් සේවා අමාත්යාංශය සැලසුම් කර තිබේ.
එහිදී ගුවන් සේවා කර්මාන්තයට සෘජුව සම්බන්ධ ව්යාපාර මෙන්ම වෙනත් ආදායම් උත්පාදන ව්යාපෘති සඳහා ද ආයෝජකයන්ගේ සහභාගිත්වය ලබාගැනීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
නව වැඩපිළිවෙළ යටතේ ප්රධාන ආයෝජන ක්ෂේත්ර තුනක් හඳුනාගෙන ඇත.
- දත්ත මධ්යස්ථාන (Data Centers): ගුවන්තොටුපළ සතු ඉඩම් සහ යටිතල පහසුකම් භාවිත කරමින් දත්ත මධ්යස්ථාන ආශ්රිත වාණිජ ව්යාපෘති සංවර්ධනය කිරීම.
- ආහාරපාන සහ භෝජනාගාර සේවා (Catering): ගුවන් සේවා හා ඒ ආශ්රිත අවශ්යතා සඳහා ආහාරපාන සැපයීමේ ව්යාපාරික කටයුතු පුළුල් කිරීම.
- ගුවන් යානා නඩත්තු සහ අලුත්වැඩියා සේවා (MRO): ගුවන් යානා නඩත්තු කිරීම, අලුත්වැඩියා කිරීම සහ අදාළ තාක්ෂණික සේවා සැපයීම සඳහා ආයෝජන ලබාගැනීම.
මෙම ක්ෂේත්ර ඔස්සේ නව ආදායම් මාර්ග ඇති කිරීමෙන් ගුවන්තොටුපළේ මෙහෙයුම් පිරිවැය පියවා ගැනීමට සහ දිගුකාලීන මූල්ය ස්ථාවරත්වයක් ඇති කිරීමට රජය අපේක්ෂා කරයි.
ආයෝජන යෝජනා සඳහා සමාගම් 17ක් තෝරාගෙන
මත්තල ගුවන්තොටුපළ ආශ්රිත නව ව්යාපෘති සඳහා ආයෝජනය කිරීමට දෙස් විදෙස් සමාගම් වෙතින් මූලික කැමැත්ත ප්රකාශ කිරීම් (Expressions of Interest – EOI) ලබාගෙන තිබේ.
එම ක්රියාවලියෙන් පසු අදාළ සුදුසුකම් සපුරාලූ සමාගම් 17ක් අමාත්යාංශය විසින් තෝරාගෙන ඇති බව වාර්තා වේ.
තෝරාගත් සමාගම් වෙතින් සවිස්තරාත්මක ව්යාපාරික යෝජනා (Requests for Proposals – RFP) කැඳවීම මේ වන විට සිදු කෙරෙමින් පවතී.
එම යෝජනා මගින් අදාළ සමාගම් ඉදිරිපත් කරන ආයෝජන සැලසුම්, ව්යාපාරික ක්රමවේද සහ ව්යාපෘති ක්රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව ඇගයීමට ලක් කිරීමට නියමිතය.
කෙසේ වෙතත්, සමාගම් 17 තෝරාගෙන තිබීමෙන් ඒවා සමඟ අවසන් ආයෝජන ගිවිසුම්වලට එළඹ ඇති බවක් අදහස් නොවේ. අවසන් ආයෝජකයන් තෝරාගැනීම තවමත් ඉදිරි ක්රියාවලියක් ලෙස පවතී.
සුදුසු ආයෝජකයන් තෝරාගැනීම ලබන වසරේ
වරාය, නාවික හා සිවිල් ගුවන් සේවා අමාත්ය ආචාර්ය අනුර කරුණාතිලක මහතා සඳහන් කර ඇති පරිදි, සමාගම් වෙතින් ලැබෙන ව්යාපාරික යෝජනා විධිමත් ඇගයීමකට ලක් කිරීමෙන් අනතුරුව සුදුසු ආයෝජකයන් තෝරාගැනීමට රජය අපේක්ෂා කරයි.
එම තෝරාගැනීම ලබන වසරේදී සිදු කිරීමට සැලසුම් කර ඇති බව අමාත්යවරයා ප්රකාශ කර තිබේ.
ඒ අනුව, වත්මන් සැලසුම්වලට අනුව 2027 වසරේදී ආයෝජකයන් තෝරාගැනීමේ තීරණාත්මක අදියරට පිවිසීමට අපේක්ෂිතය.
කෙසේ වෙතත්, ආයෝජන ගිවිසුම්වල කොන්දේසි, රජයේ සහ පෞද්ගලික අංශයේ වගකීම් බෙදී යන ආකාරය සහ ව්යාපෘති සඳහා අපේක්ෂිත ආයෝජන වටිනාකම් මෙතෙක් මුල් වාර්තාවෙන් අනාවරණය කර නොමැත.
රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයට බරක් නොවන ගුවන්තොටුපළක් කිරීම අරමුණයි
මත්තල ගුවන්තොටුපළ රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයට අඛණ්ඩ මූල්ය බරක් නොවන ආයතනයක් බවට පත් කිරීම නව ආයෝජන වැඩපිළිවෙළේ ප්රධාන අරමුණ වී තිබේ.
ඒ සඳහා ගුවන්තොටුපළේ පවතින සම්පත් වඩාත් ඵලදායී ලෙස යොදාගනිමින්, ගුවන් මගී මෙහෙයුම්වලට අමතරව ස්ථාවර ආදායම් උපයාගත හැකි වාණිජ මධ්යස්ථානයක් ලෙස එය සංවර්ධනය කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.
මෙම වැඩපිළිවෙළ සාර්ථක වන්නේද යන්න තීරණය වනු ඇත්තේ ආයෝජකයන් ඉදිරිපත් කරන යෝජනාවල ශක්යතාව, ඒවා ක්රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව සහ එමගින් ගුවන්තොටුපළට ලැබෙන සැබෑ මූල්ය ප්රතිලාභ මතය.
ඒ අනුව, සමාගම් 17 වෙතින් ලැබෙන යෝජනා ඇගයීම සහ ඉදිරි වසරේදී ආයෝජකයන් තෝරාගැනීම මත්තල ගුවන්තොටුපළේ අනාගත මෙහෙයුම් හා මූල්ය තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් වැදගත් ඉදිරි පියවර වනු ඇත.




