ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ (SLC) CA/Writ/460/2020 අධිකරණ නඩුව අසාමාන්ය තත්ත්වයකට පත්ව ඇත්තේ, එහි මුල් පෙත්සම්කරුවන් දෙදෙනෙකු මේ වන විට ශ්රී ලංකා ක්රිකට් පාලනය සඳහා රජය මගින් පත්කරන ලද කමිටුවේ සේවය කිරීමත් සමඟයි.
හිටපු ශ්රී ලංකා ටෙස්ට් ක්රිකට් ක්රීඩක සිදත් වෙත්තිමුණි සහ ජනාධිපති නීතිඥ දිනාල් ෆිලිප්ස් යනු ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ රැඩිකල් පාලන ප්රතිසංස්කරණ ඉල්ලා අභියාචනාධිකරණය හමුවට ගිය පිරිස අතර සිටි දෙදෙනෙකි.
ඔවුන්ගේ පෙත්සමෙහි වගඋත්තරකරුවන් ලෙස ක්රීඩා අමාත්යවරයා, ක්රීඩා අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයා සහ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය නම් කර තිබුණි.
අද වන විට, වෙත්තිමුණි සහ ෆිලිප්ස් යන දෙදෙනාම ක්රීඩා අමාත්ය සුනිල් කුමාර ගමගේ විසින් පත් කරන ලද ශ්රී ලංකා ක්රිකට් පරිවර්තන කමිටුවේ (Sri Lanka Cricket Transformation Committee) සාමාජිකයන් ලෙස කටයුතු කරති.
මෙම කමිටුව දැනට ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ පරිපාලන කටයුතු සිදුකරන අතර, එම ආයතනය තුළ ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමේ වගකීම ද ඊට පැවරී ඇත.
එය නොගැලපෙන, අසාමාන්ය පාලන අතිඡාදනයක් (governance overlap) නිර්මාණය කරයි.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ව්යුහය සම්බන්ධයෙන් අධිකරණයේ මැදිහත්වීම ඉල්ලා සිටි පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු, දැන් තමන් විසින් අධිකරණය හමුවට පමුණුවන ලද ක්රිකට් ආයතනයේම පරිපාලනයට සහ පරිවර්තන ක්රියාවලියට පෙනී සිටිති.
ඔවුන්ගේ පත්කිරීම් මගින් වෙත්තිමුණි සහ ෆිලිප්ස් ස්වයංක්රීයව CA/Writ/460/2020 නඩුවේ නිල වගඋත්තරකරුවන් බවට පත්වන බවට යෝජනාවක් නොමැත.
එවැනි නෛතික තත්ත්වයක වෙනසක් සිදුවන්නේද යන්න තහවුරු කර ගැනීමට නවතම අභියාචනාධිකරණ වාර්තා පරීක්ෂා කිරීම අවශ්ය වේ.
කෙසේ වෙතත්, ප්රායෝගික පාලන කෝණයෙන් බලන කල, මෙම තත්ත්වය කැපී පෙනෙන එකකි.
තමන් විසින් යම් ආයතනයක පාලන රාමුව මූලික වශයෙන් වෙනස් කරන ලෙස අධිකරණයෙන් ඉල්ලා සිටියේද, එම පෙත්සම්කරුවන්ම දැන් එම ආයතනය පාලනය කිරීමට උපකාරී වේ.
වෙත්තිමුණි සහ ෆිලිප්ස් මුල් පෙත්සම්කරුවන් අතර සිටියහ
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය විසින්ම ප්රකාශයට පත් කරන ලද වාර්ෂික වාර්තාවේ මෙම නඩුව CA Writ 460/2020 ලෙස සටහන් කර ඇත.
එහි පාර්ශ්වයන් මෙසේ හඳුනාගෙන ඇත:
“සිදත් වෙත්තිමුණි මහතා, කුෂිල් ගුණසේකර මහතා, දිනාල් ෆිලිප්ස් ජනාධිපති නීතිඥ මහතා සහ තවත් අය එදිරිව ක්රීඩා අමාත්යවරයා, ක්රීඩා අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයා සහ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය.”
මෙම පෙත්සම ගොනුකරන ලද්දේ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් පාලනය සම්බන්ධයෙන් අභියාචනාධිකරණ මැදිහත්වීම ඉල්ලා සිටින මහජන හිතකාමී නඩුවක් (public-interest litigation) ලෙසය.
මෙම නඩුවට සම්බන්ධ පෙත්සම්කරුවන් අතර ක්රිකට්, නීතිය, ව්යාපාර සහ පොදු ජීවිතයේ කැපී පෙනෙන පුද්ගලයින් කිහිප දෙනෙකුම ඇතුළත් විය.
සිදත් වෙත්තිමුණි, මුත්තයියා මුරලිදරන්, කුෂිල් ප්රසන්න ගුණසේකර සහ දිනාල් ෆිලිප්ස් ජනාධිපති නීතිඥ මහතා ඊට ඇතුළත් වූහ.
මූලික තර්කය වූයේ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ ව්යුහය පිළිබඳවයි.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ ව්යවස්ථාව සහ ඡන්ද ක්රමය මූලික ප්රතිසංස්කරණයකට ලක්විය යුතු බව පෙත්සම්කරුවෝ තර්ක කළහ.
නඩුව සම්බන්ධයෙන් ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේම විස්තරයට අනුව, ඔවුන් ආයතනයේ ව්යවස්ථාව, සංයුතිය, මැතිවරණ ක්රියාවලිය සහ සාමාජිකත්ව ව්යුහයට වෙනස්කම් සිදු කිරීමට ඉල්ලා සිටියහ.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් කටයුතු පාලනය වන පනත් සහ රෙගුලාසි හරහා ක්රීඩා අමාත්යවරයාගේ මැදිහත්වීමද ඔවුන් ඉල්ලා සිටියහ.
පෙත්සම්කරුවන් තවදුරටත් තර්ක කළේ පවතින ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ව්යවස්ථාව මගින් දේශපාලන සහ බාහිර පාර්ශ්වයන්ට ක්රිකට් පරිපාලනයට අහිතකර ලෙස බලපෑම් කිරීමට ඉඩ සලසන බවයි.
එම අවස්ථාවේදී, ඔවුන් අධිකරණය හමුවට ගියේ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ පරිපාලන ව්යුහයෙන් පිටත සිටය.
වසර හයකට ආසන්න කාලයකට පසුව, එම පෙත්සම්කරුවන් දෙදෙනෙකු දැන් එම පරිපාලන ව්යුහය තුළම බලගතු තනතුරු දරති.
පෙත්සම්කරුවන් දෙදෙනෙකු දැන් පරිවර්තන කමිටුවේ අසුන් ගනිති
2026 අප්රේල් 29 වන දින, පූර්ව ශ්රී ලංකා ක්රිකට් පරිපාලනය ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසුව ක්රීඩා අමාත්ය සුනිල් කුමාර ගමගේ විසින් ක්රිකට් පරිවර්තන කමිටුව පත් කරන ලදී.
නවදෙනෙකුගෙන් යුත් මෙම කමිටුවේ සභාපතිත්වය දරන්නේ එරාන් වික්රමරත්න මහතාය.
එහි සාමාජිකයන් වන්නේ සිදත් වෙත්තිමුණි, රොෂාන් මහනාම, කුමාර් සංගක්කාර, ප්රකාශ් ෂාෆ්ටර්, අවන්ති කොළඹගේ, තුෂිර රැද්දැල්ල, දිනාල් ෆිලිප්ස් ජනාධිපති නීතිඥ සහ උපුල් කුමාරප්පෙරුම ජනාධිපති නීතිඥ යන මහත්වරුන්ය.
එබැවින්, CA/Writ/460/2020 නඩුවට සම්බන්ධ පෙත්සම්කරුවන් දෙදෙනෙකු දැන් පරිවර්තන කමිටුවේ සේවය කරති:
සිදත් වෙත්තිමුණි
සහ
දිනාල් ෆිලිප්ස් ජනාධිපති නීතිඥ.
මුත්තයියා මුරලිදරන් හෝ කුෂිල් ගුණසේකර යන මහත්වරුන් වත්මන් කමිටුවේ සාමාජිකයන් නොවේ.
මෙම වැදගත්කම උපදේශක මණ්ඩලයක ඔවුන් සිටීමට පමණක් සීමා නොවේ.
පරිවර්තන කමිටුව පිහිටුවන ලද ගැසට් නිවේදනය මගින් වාර්ෂික මහා සභාවකින් නව නිලධාරීන් තෝරා පත් කර ගන්නා තෙක් ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ කාර්යයන් ඉටු කිරීමට සහ පාලනය කිරීමට ඊට බලය පවරා ඇත.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය විසින්ම දැන් මෙම පරිවර්තන කමිටුව සිය සංවිධානාත්මක ව්යුහය තුළ ප්රසිද්ධියේ දක්වා ඇත.
ෆිලිප්ස් මහතා ගෞරවනීය භාණ්ඩාගාරික ලෙස සටහන් කර ඇත.
වෙත්තිමුණි මහතා කමිටු සාමාජිකයෙකු ලෙස මෙන්ම, එහි ක්රිකට් කමිටුවේ සභාපතිවරයා ලෙසද ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය මගින් හඳුනාගෙන ඇත.
එහි ප්රතිඵලය වන්නේ අසාමාන්ය ආයතනික අතිඡාදනයකි (institutional overlap).
වෙත්තිමුණි සහ ෆිලිප්ස් යන මහත්වරුන්, ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය වගඋත්තරකරුවෙකු වන නඩුවක් සමඟ තවමත් ප්රසිද්ධියේ සම්බන්ධ වී සිටිති.
ඒ අතරම, දෙදෙනාම දැනට ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය පාලනය කරන ව්යුහය තුළ තනතුරු දරති.
එයින් පමණක් කිසිදු වරදක් සිදුව ඇති බව තහවුරු නොවේ.
කෙසේ වෙතත්, එය මගින් නඩුව සහ ඔවුන්ගේ පරිපාලන භූමිකාවන් එකිනෙක බලපාන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්ය වන අසාමාන්ය තත්ත්වයක් නිර්මාණය කරයි.
පාලන ප්රතිසංස්කරණ මගින් ඔවුන්ගේ භූමිකාවන් දෙකම එකිනෙක සම්බන්ධ වේ
නඩුව සහ ඔවුන්ගේ වත්මන් පත්කිරීම් අතර වඩාත් ගැඹුරු සම්බන්ධතාවයක් පවතී.
දැන් ක්රියාත්මක වන පරිවර්තන වැඩසටහන, පෙත්සම්කරුවන් මුලින් අභියාචනාධිකරණය හමුවට ගිය අවස්ථාවේ ඉල්ලා සිටි සහනයන් සමඟ බෙහෙවින් සමාන වේ.
වත්මන් කමිටුව පිහිටුවන ලද්දේ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය පරිවර්තනය කිරීම සඳහා වන අතර, පාලන ප්රතිසංස්කරණ එහි ප්රධාන අරමුණක් වේ.
අප්රේල් මාසයේදී කමිටුවේ ඉදිරි මග ගෙනහැර දක්වමින් සභාපති එරාන් වික්රමරත්න මහතා පැවසුවේ එහි ආසන්නතම ප්රමුඛතාවය වනුයේ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ පාලන රාමුව සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතිසංස්කරණය කිරීම සහ නව ව්යවස්ථාවක් ක්රියාත්මක කිරීම බවයි.
එම අරමුණ CA/Writ/460/2020 නඩුවේ මතු කර ඇති මූලික කාරණයට බෙහෙවින් සමාන ය.
වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, වෙත්තිමුණි සහ ෆිලිප්ස් මුලින්ම අධිකරණයට ගියේ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ව්යවස්ථාව සහ පාලනය සම්බන්ධයෙන් මැදිහත්වීමක් ඉල්ලමිනි.
ඔවුන් දැන් ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය තුළ සිටම එම පරිවර්තනය සහ පාලන ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ කරන මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන් වේ.
එය වත්මන් පරිපාලනය හමුවේ මෙම SLC නඩුව විශේෂයෙන් වැදගත් එකක් බවට පත් කරයි.
ගැටලුව වන්නේ පෙත්සම්කරුවන් අධිකරණයෙන් කුමන ආකාරයේ නියෝග ඉල්ලා සිටියේද යන්න පමණක් නොවේ.
එය ඔවුන්ගේ වත්මන් වගකීම්, ඔවුන් ආරම්භ කළ නඩුවට සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳවද අදාළ වේ.
අධිකරණ නඩුව විභාග වෙමින් පවතින එකක් ලෙස සටහන් වී ඇත
එබැවින් CA/Writ/460/2020 හි නීතිමය තත්ත්වය ඉතා වැදගත් වේ.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ 2023 වාර්ෂික වාර්තාවේ මෙම නඩුව විභාග වෙමින් පවතින නඩු අතර සටහන් කර ඇත.
එහි සඳහන් වූයේ මෙම කරුණ 2024 අප්රේල් 5 වන දින තීන්දු තීරණ සඳහා නියම කර ඇති බවයි.
2026 මැයි මාසයේ වඩාත් මෑතකාලීන වාර්තාකරණයන් මගින්ද CA/Writ/460/2020 නඩුව අභියාචනාධිකරණය හමුවේ විභාග වෙමින් පවතින එකක් ලෙස තවදුරටත් විස්තර කර ඇත.
නඩුව අවසන් කෙරෙන ප්රසිද්ධියට පත් කළ තීන්දුවක් හඳුනාගෙන නොමැත.
නඩු කටයුතු තවදුරටත් විභාග වෙමින් පවතින්නේ නම්, තත්ත්වය විශේෂයෙන්ම අසාමාන්ය වේ.
එවිට වෙත්තිමුණි සහ ෆිලිප්ස්, ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය තුළ පරිපාලන කටයුතු සිදු කරන කමිටුවේ සේවය කරන අතරතුරම, එම ආයතනයේ පාලනය සම්බන්ධයෙන් ක්රියාත්මක වන නීතිමය අභියෝගයකටද බැඳී සිටිනු ඇත.
නැවතත්, එය ස්වයංක්රීයව නීතියෙන් තහනම් කරන ලද සමාන උනන්දුවක් සහිත ගැටුමක් (conflict of interest) නිර්මාණය නොකරයි.
එමෙන්ම කමිටු සාමාජිකත්වය මගින් මෙම දෙදෙනා ස්වයංක්රීයව පෙත්සම්කරුවන්ගේ සිට වගඋත්තරකරුවන් බවට පත් කරන්නේද නැත.
ඔවුන්ගේ නිල නීතිමය තත්ත්වය රඳා පවතින්නේ අභියාචනාධිකරණ වාර්තාව මතය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම අතිඡාදනය මගින් නීතිමය තත්ත්වය, ආයතනික ස්වාධීනත්වය, අදාල ගැටුම් කළමනාකරණය සහ නඩුව දැන් පවත්වාගෙන යන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව වැදගත් ප්රශ්න මතු කරයි.
පරිවර්තන කමිටුව ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයෙන් පිටත ක්රියාත්මක නොවන බැවින් එම ප්රශ්න වඩාත් අර්ථවත් වේ.
එය දැනට ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ කාර්යයන් ඉටු කරමින් සහ පාලනය කරමින් සිටී.
දැන් ශ්රී ලංකා ක්රිකට් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥයින්ට උපදෙස් දෙන්නේ කවුද?
එක් ප්රායෝගික ප්රශ්නයක් විශේෂයෙන් වැදගත් විය හැක.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය SLC නඩුවේ වගඋත්තරකරුවෙකු ලෙස තවදුරටත් සිටින්නේ නම්, ශ්රී ලංකා ක්රිකට් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින නීතිඥයින්ට උපදෙස් දීමට දැනට බලය ඇත්තේ කාටද?
තමන් පෙත්සම්කරුවන් වන නඩුවකට අදාළව ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ තීරණ ගැනීමේදී වෙත්තිමුණි සහ ෆිලිප්ස් යන මහත්වරුන්ට ඇති භූමිකාව කුමක්ද?
CA/Writ/460/2020 හි ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ නීතිමය තත්ත්වයට අදාළ තීරණ සඳහා මෙම දෙදෙනාගෙන් අයෙකු සහභාගී වන්නේ නම්, මතු විය හැකි ගැටුම සැලකිය යුතු ලෙස බරපතල වේ.
ඊට පටහැනිව, මෙම දෙදෙනාම නඩුව සම්බන්ධ සෑම සාකච්ඡාවකින් සහ තීරණයකින්ම නිල වශයෙන් ඉවත් වී ඇත්නම් (recused), එම පියවරයන් එළිදැක්වීම මගින් මෙම අතිඡාදනය කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි වනු ඇත.
ක්රීඩා අමාත්යාංශයේ ස්ථාවරය කෙරෙහිද අවධානය යොමු විය යුතුය.
පරිවර්තන කමිටුව පවතින්නේ අමාත්යාංශයේ ක්රියාමාර්ග හේතුවෙනි.
කෙසේ වෙතත්, ක්රීඩා අමාත්යවරයා සහ ක්රීඩා අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයා පෙත්සම්කරුවන් විසින් පවරන ලද නඩුවේ වගඋත්තරකරුවන් අතර සිටිති.
එබැවින්, ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය පරිවර්තනය කිරීම සඳහා පත් කරන ලද කමිටුවේ සේවය කිරීමට, එම නඩුවේ මුල් පෙත්සම්කරුවන් දෙදෙනෙකු පත් කිරීමට රජයට සිදුව ඇත.
එය දැනටමත් පවතින අසාමාන්ය නීතිමය සහ පරිපාලන සැකැස්මට තවත් පැතිකඩක් එකතු කරයි.
ගැටලුව වන්නේ ඔවුන්ගේ පත්කිරීම් මගින් අධිකරණ කටයුතුවලදී ඔවුන්ගේ නීතිමය ස්වභාවය ස්වයංක්රීයව වෙනස් කරන්නේද යන්න නොවේ.
වත්මන් අධිකරණ වාර්තාව පරීක්ෂා නොකර එම උපකල්පනය කිරීමට පදනමක් නොමැත.
ගැටලුව වන්නේ, පෙත්සම්කරුවන් සහ වගඋත්තරකරුවන් අතර පවතින නඩුවක්, එම පෙත්සම්කරුවන්ගෙන් ඇතැමෙකු දැන් වගඋත්තරකාර ආයතනයක් පාලනය කිරීමට සහභාගී වන විට කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.
SLC උසාවි නඩුව කැරකී මුල් තැනටම පැමිණ තිබේද?
ශ්රී ලංකාවේ ක්රීඩා ඉතිහාසය මීට පෙර මෙවැනිම තත්ත්වයක් නිර්මාණය කර ඇත්ද යන්න තහවුරු කිරීමට පෙර නඩු පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක පරීක්ෂණයක් යොමු වේ.
එබැවින් මෙම සැකැස්ම පෙර නොවූ විරූ එකක් ලෙස නිශ්චිතවම විස්තර කිරීම අකාලයේ කරන එකක් විය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, CA/Writ/460/2020 නඩුව අසාමාන්ය වටයක් කැරකී ඇත.
2020 දී, වෙත්තිමුණි, ෆිලිප්ස් සහ අනෙකුත් පෙත්සම්කරුවන් අභියාචනාධිකරණය හමුවට ගියේ ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයෙන් පිටත සිටය.
ආයතනයේ පාලන ව්යුහයේ මූලික වෙනස්කම් සිදු කිරීමට බල කිරීම සඳහා අධිකරණ මැදිහත්වීමක් ඔවුන් ඉල්ලා සිටියහ.
2026 දී, වෙත්තිමුණි සහ ෆිලිප්ස් ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයේ පරිපාලන ව්යුහය තුළ සිටිති.
තමන් අධිකරණයේදී අභියෝගයට ලක් කළ සංවිධානයේම ව්යවස්ථාපිත සහ පාලන සැකැස්ම පරිවර්තනය කිරීමට ඔවුහු දැන් උපකාර කරති.
නීතිමය වෙනස තවදුරටත් වැදගත් වේ.
අභියාචනාධිකරණ වාර්තාවේ කිසිවෙකු නිල වශයෙන් පෙත්සම්කරුගේ සිට වගඋත්තරකරු දක්වා වෙනස් වී ඇති බව පෙන්වා දී නොමැත.
කෙසේ වෙතත්, ආයතනිකව, බෙදුම් රේඛාව එතරම් සරල නැත.
ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය වටා ඇති පාලන සැකැස්මට අභියෝග කරමින් පෙත්සම්කරුවන් ලෙස අධිකරණය හමුවට ගිය පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු දැන් ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය පාලනය කරන සහ පරිවර්තනය කරන මණ්ඩලයේ අසුන් ගෙන සිටිති.
මේ අතර, ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය ඔවුන්ගේ නඩුවේ නම් කර ඇති වගඋත්තරකරු ලෙස තවදුරටත් පවතී.
එය ක්රීඩා අමාත්යාංශයෙන්, ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනයෙන් සහ අදාළ කමිටු සාමාජිකයින් දෙදෙනාගෙන් පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්ය වන මූලික ප්රශ්නයක් ඉතිරි කරයි.
CA/Writ/460/2020 නඩුවට දැන් සිදුවන්නේ කුමක්ද?
එමෙන්ම, නඩුව තවදුරටත් විභාග වෙමින් පවතින්නේ නම්, පෙත්සම්කරුවන්ගේ පවතින නීතිමය කටයුතු සහ ඔවුන්ගේ වත්මන් පරිපාලන වගකීම් අතර ඇති මෙම අතිඡාදනය කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේද?
