ගුවන් යානා බදු දීමේ ගිවිසුම් අවලංගු කිරීමෙන් පසුව ගෙවන ලද වන්දි මුදල්වලට අදාළව ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 48 ක පරතරයක් වාර්තා වීමත් සමඟ, ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ එයාර්බස් (Airbus) ගිවිසුම නැවතත් දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇත.
ගුවන් යානා බදු දීමේ ගිවිසුම් අවලංගු කිරීම සම්බන්ධයෙන් වාර්තා වූ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 48 ක පරතරයක් හේතුවෙන් ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ එයාර්බස් ගිවිසුම නැවතත් කාගේත් අවධානයට යොමු වී තිබේ.
මෙම ආන්දෝලනය මතුවන්නේ හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී නාමල් රාජපක්ෂ අත්අඩංගුවට ගෙන රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමෙන් පසුව, සමස්ත එයාර්බස් ගනුදෙනුව පිළිබඳ පරීක්ෂණ නැවත ආරම්භ වී ඇති පසුබිමකය.
කෙසේ වෙතත්, ‘සන්දේශය බයි සරෝජ්’ (Sandeshaya by Saroj) හරහා ජ්යෙෂ්ඨ මාධ්යවේදී සරෝජ් පතිරණ තර්ක කරන්නේ, මෙම පරීක්ෂණය මුල් ගුවන් යානා මිලදී ගැනීමට අදාළව සිදුවූයේ යැයි කියන අල්ලස් චෝදනා ගැන පමණක් අවධානය යොමු නොකළ යුතු බවයි.
පසුව එම ගිවිසුම් අවලංගු කිරීමට අදාළව සිදු වූ මූල්ය අලාභ සහ ගනුදෙනු පිළිබඳවද පුළුල් නෛතික හා මහජන අවධානයක් අවශ්ය බව ඔහු පවසයි.
ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ එයාර්බස් ගිවිසුම අල්ලස් චෝදනාවලින් ඔබ්බට යයි
2013 වසරේ ගුවන් යානා මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් සිදු කෙරුණු ජාත්යන්තර පරීක්ෂණවලදී චෝදනා නැඟුණේ, ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවය විසින් එයාර්බස් A330 සහ A350 ගුවන් යානා ලබා ගැනීමට අදාළව එයාර්බස් සමාගම විසින් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 16 කට වැඩි අල්ලස් මුදලක් ලබා දීමට පොරොන්දු වී තිබූ බවයි.
අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව අධිකරණය හමුවේ කරුණු වාර්තා කරමින් පවසා ඇත්තේ, සිංගප්පූරුවේ පිහිටි සමාගම් ජාලයක් හරහා මෙම මුදල් හුවමාරු වී ඇති බවට චෝදනා පවතින බවයි.
මෙම මුදල් අවසානයේ ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී කපිල චන්ද්රසේන, හිටපු අමාත්යවරුන් සහ රාජපක්ෂ පවුලේ සාමාජිකයන් වෙත ගලා ගිය බවට එම පරීක්ෂණවලින් චෝදනා එල්ල වේ.
ව්යාපාරික නිමල් පෙරේරා ද ප්රකාශයක් ලබා දෙමින් පවසා ඇත්තේ, එම මුදල්වලින් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 800,000 ක් තමන් හරහා නාමල් රාජපක්ෂ වෙත භාර දුන් බවයි.
ඉදිරිපත් කර ඇති තොරතුරුවලට අනුව, නාමල් රාජපක්ෂට එරෙහි වත්මන් නීතිමය ක්රියාමාර්ග සඳහා පදනමේ එක් කොටසක් වූයේ එම ප්රකාශයයි.
චමල් රාජපක්ෂගේ පුත්රයකු ලෙස හඳුනාගෙන ඇති ශමීන්ද්ර රාජපක්ෂ ඇතුළු තවත් පිරිසක් වෙත ද මෙම පරීක්ෂණ පුළුල් වී ඇත.
එම චෝදනා තවමත් නීතිමය ක්රියාමාර්ග හමුවේ පවතින අතර අවසාන අධිකරණ තීන්දුවකින් තහවුරු වී නොමැත.
යහපාලන සමයේ ගුවන් යානා අවලංගු කිරීම පිළිබඳ ප්රශ්න
අල්ලස් පරීක්ෂණයට අමතරව, 2015 වසරේ යහපාලන රජය බලයට පත්වීමෙන් පසු ගන්නා ලද තීරණ පිළිබඳවද දැන් ප්රශ්න මතු වෙමින් පවතී.
2016 ඔක්තෝබර් මාසයේදී, ඉතිරි ගුවන් යානා හතර සඳහා වූ බදු ගිවිසුම් අවලංගු කිරීමට බලධාරීන් තීරණය කළේය.
එම තීරණයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයට සහ රජයට සැලකිය යුතු වන්දි මුදලක් ගෙවීමට සිදු විය.
එකල නිලධාරීන් තර්ක කළේ, මුල් ගිවිසුම ඉදිරියට ගෙන යාමෙන් සිදුවිය හැකි මීටත් වඩා විශාල අලාභයන් වැළැක්වීම සඳහා මෙම ගිවිසුම් අවලංගු කළ බවයි.
කෙසේ වෙතත්, අවලංගු කිරීමේ ගෙවීම් අනුමත කිරීමට සහ සිදු කිරීමට භාවිත කළ පටිපාටි සම්බන්ධයෙන් පසුව ප්රශ්න මතු විය.
මෙම කරුණ මීට පෙර රජයේ ගිණුම් පිළිබඳ කාරක සභාව (COPE) හරහා සහ විගණන වාර්තා මඟින් ද දැඩි අවධානයට ලක් විය.
කැබිනට් මණ්ඩලයේ නිල අනුමැතිය ලැබීමට පෙර ගෙවීම් සිදු කර ඇති බවට වූ චෝදනා සහ මෙම ගනුදෙනුව ක්රියාත්මක කිරීමට සම්බන්ධ වූ පාර්ශවයන් පිළිබඳ ප්රශ්න ද ඊට ඇතුළත් විය.
අලුතින් අවධානයට ලක් වූ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 48 ක පරතරය
පතිරණගේ විග්රහය විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ එයාර්බස් ගිවිසුම අවලංගු කිරීමට අදාළ සංඛ්යා ලේඛන දෙකක් අතර පවතින වෙනස පිළිබඳවයි.
එක් සංඛ්යාවක් වන්නේ, මෙම ගිවිසුම අවසන් කිරීම සඳහා AerCap නැමැති ගුවන් යානා බදු දෙන සමාගමට ගෙවන ලද වන්දි මුදල ලෙස දැක්වෙන ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 98 යි.
දෙවන සංඛ්යාව වන්නේ, ගිවිසුම අවලංගු කිරීමට අදාළව ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ රාජ්ය බැංකු ගිණුමෙන් අනුමත කර වියදම් කර ඇති බවට පතිරණ පවසන ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 146 කට වැඩි මුදලයි.
එමඟින් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 48 කට වැඩි වෙනසක් ඉතිරි වේ.
පතිරණ තර්ක කරන්නේ, මෙම අතිරේක මුදල ගියේ කොතැනටද, එය කුමන අරමුණක් සඳහා යොදාගත්තේ ද නැතහොත් එය ලැබුණේ කුමන පාර්ශවයන්ට ද යන්න පිළිබඳව මහජනතාවට තවමත් පැහැදිලි පැහැදිලි කිරීමක් ලැබී නොමැති බවයි.
එබැවින් ප්රධාන ප්රශ්නය වන්නේ සමස්ත අවලංගු කිරීමේ ක්රියාවලිය නිසි ලෙස ලේඛනගත කර, අනුමත කර සහ ගිණුම්ගත කර තිබේද යන්නයි.
ඔහුගේ තර්කය වන්නේ මුල් ගුවන් යානා ගනුදෙනුවේදී සිදුවූ අල්ලස් චෝදනා පිළිබඳව පරීක්ෂණ පැවැත්විය යුතු අතරම, කොන්ත්රාත්තු අවසන් කිරීමට අදාළව පැහැදිලි නොකළ අලාභයන් හෝ පටිපාටික රීති විරෝධීතාවයන් පිළිබඳවද පරීක්ෂණ පැවැත්විය යුතු බවයි.
අවලංගු කිරීමේ ක්රියාවලියේදී රාජ්ය අරමුදල් අයථා ලෙස භාවිත කර ඇත්නම්, මුල් අල්ලස් චෝදනාවලට දැක්වූ දැඩි අවධානයෙන්ම ස්වාධීන බලධාරීන් එම ගනුදෙනු ද පරීක්ෂා කළ යුතුය.
සාධාරණ පරීක්ෂණයක් සඳහා වන ඉල්ලීම්
ශ්රී ලංකාවේ පවතින පුළුල් මූල්ය දුෂ්කරතා හේතුවෙන් මෙවැනි ගනුදෙනු පිළිබඳ වගවීම ඉතා වැදගත් වේ.
එවැනි විශාල රාජ්ය මුදල් ප්රමාණයක් සම්බන්ධ පරීක්ෂණ, දේශපාලන හිතවත්කම්වලට හෝ එකල බලයේ සිටියේ කුමන ආණ්ඩුවද යන්න මත සීමා නොවිය යුතු බව ලිපිය තර්ක කරයි.
එයින් අදහස් කරන්නේ, මුල් ගුවන් යානා මිලදී ගැනීමට අදාළව සිදුවූයේ යැයි කියන අල්ලස් පිළිබඳව මෙන්ම, යහපාලන රජයේ අවලංගු කිරීමේ ක්රියාවලියේදී ගන්නා ලද මූල්ය තීරණ පිළිබඳවද පරීක්ෂණ සිදු විය යුතු බවයි.
එබැවින් වාර්තා වී ඇති ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 48 ක පරතරය, බැංකු වාර්තා, කැබිනට් ලේඛන, විගණන දත්ත සහ AerCap සහ අනෙකුත් පාර්ශවයන් වෙත කරන ලද ගෙවීම්වල වාර්තා හරහා තහවුරු කරගත යුතුය.
මෙම වෙනස නීත්යානුකූලව ඊට අදාළ වූ අනෙකුත් පිරිවැය, වෙනත් කොන්ත්රාත්තුමය බැඳීම් හෝ තවදුරටත් පරීක්ෂා කළ යුතු ගනුදෙනු නිසා සිදු වූවක්ද යන්න තීරණය කළ හැක්කේ පරීක්ෂණයකින් පමණි.
එම වාර්තා සම්පූර්ණයෙන්ම පරීක්ෂා කරන තෙක්, ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 48 පිළිබඳ ප්රශ්නය නිරාකරණය නොවී පවතිනු ඇත.
ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ එයාර්බස් ගිවිසුම වටා ඇති සම්පූර්ණ සත්යය මතු වන්නේ, විමර්ශකයන් මෙම ආන්දෝලනයේ දෙපැත්තම පරීක්ෂා කළහොත් පමණි: එනම් මුල් මිලදී ගැනීමට පසුපස වූ අල්ලස් චෝදනා සහ ගුවන් යානා ගිවිසුම් අවලංගු කිරීමේ මූල්යමය ප්රතිවිපාකයි.
‘සන්දේශය බයි සරෝජ්’ මඟින් ඉදිරිපත් කරන සම්පූර්ණ වීඩියෝ සාකච්ඡාව ළඟදීම නිකුත් කිරීමට නියමිතය.
