
ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ට පොදු ස්ථානවලට පහසුවෙන් ප්රවේශ විය හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ශ්රී ලංකා රජය රුපියල් බිලියනයක් වෙන් කිරීමට පොරොන්දු වී තිබේ. එහෙත් තවමත් ගමන් කළ නොහැකි පදික වේදිකා, ප්රවේශ වීමට අපහසු රජයේ කාර්යාල සහ භාවිත කළ නොහැකි පොදු ප්රවාහන සේවා හමුවේ දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දෙන ජනතාවට ඇති සැබෑ ප්රශ්නය ඉතා සරල මෙන්ම වේදනාකාරී එකකි. එනම්, මෙම මුදල් මඟින් අවසානයේ ඔවුන් මුහුණ දෙන බාධක ඉවත් කරනු ඇත්ද? නැතහොත් එය තවත් ආකර්ෂණීය රාජ්ය නිවේදනයකට පමණක් සීමා වනු ඇත්ද යන්නයි.
ප්රතිපත්තිවලින් පිළිගත් අයිතිවාසිකම් සහ එදිනෙදා ජීවිතයේ පවතින බාධක
දශක ගණනාවක් පුරා ශ්රී ලංකාවේ ආබාධ සහිත පුද්ගලයන් බරපතළ පරස්පරතාවකට මුහුණ දී තිබේ. ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් නීති, ප්රතිපත්ති සහ නිල ප්රකාශන මඟින් පිළිගෙන තිබුණද, රජයේ ගොඩනැගිල්ලකට ඇතුළු වීම, බස් රථයකට ගොඩවීම හෝ පදික වේදිකාවක ආරක්ෂිතව ගමන් කිරීම වැනි සාමාන්ය කටයුතු පවා ඔවුන්ට අතිශය දුෂ්කර අභියෝග බවට පත්ව තිබේ.

දෘශ්යාබාධිත පුද්ගලයන්ගේ සම්මේලනයේ චමීර පුබුදු කුමාර ඇතුළු ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ක්රියාකාරීන් මතුකර ඇති ගැටලු මඟින්, රජය ලබාදෙන පොරොන්දු ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කිරීමට දිගින් දිගටම අසමත් වී ඇති ආකාරය පැහැදිලි වේ.
මෙය හුදෙක් යටිතල පහසුකම් සම්බන්ධ ගැටලුවක් පමණක් නොවේ. එය මානව ගෞරවය, සමාන පුරවැසි අයිතිවාසිකම් සහ රාජ්ය සේවාවන් සැබවින්ම සෑම පුද්ගලයෙකුටම ලබාගත හැකි බව සහතික කිරීම සඳහා රජයට පැවරී ඇති වගකීම පිළිබඳ මූලික ප්රශ්න මතු කරයි.
නිල සංඛ්යාලේඛන සැබවින්ම හෙළි කරන්නේ කුමක්ද?
ශ්රී ලංකාවේ 2024 ජන හා නිවාස සංගණනයට අනුව, වයස අවුරුදු පහ සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයන් අතර, ක්රියාකාරී හැකියාවන්ට අදාළ ක්ෂේත්ර හයකින් අවම වශයෙන් එක් ක්ෂේත්රයක හෝ සැලකිය යුතු ආබාධිත තත්ත්වයක් සහිත පුද්ගලයන් 727,293 දෙනෙකු හඳුනාගෙන තිබේ.
ජනලේඛන හා සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව වාර්තා කර ඇති පරිදි,
- ඇවිදීමේ හෝ පඩිපෙළ නැගීමේ සැලකිය යුතු අපහසුතා ඇති පුද්ගලයන් 447,969ක්.
- පෙනීමේ සැලකිය යුතු අපහසුතා ඇති පුද්ගලයන් 192,578ක්.
- තමන්ගේ එදිනෙදා පෞද්ගලික කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකර ගැනීමේ සැලකිය යුතු අපහසුතා ඇති පුද්ගලයන් 189,292ක්.
- මතක තබාගැනීමේ හෝ අවධානය යොමු කිරීමේ සැලකිය යුතු අපහසුතා ඇති පුද්ගලයන් 167,826ක්.
- ශ්රවණය කිරීමේ සැලකිය යුතු අපහසුතා ඇති පුද්ගලයන් 130,097ක්.
- සන්නිවේදනය කිරීමේ සැලකිය යුතු අපහසුතා ඇති පුද්ගලයන් 112,798ක්.
එක් පුද්ගලයෙකුට ක්ෂේත්ර කිහිපයකම අපහසුතා පැවතිය හැකි බැවින්, මෙම සංඛ්යා කාණ්ඩ අතර එකම පුද්ගලයන් ඇතුළත් වීමේ හැකියාව පවතී.
මීට පෙර ඉදිරිපත් වූ ආබාධිතභාවය පිළිබඳ පුළුල් ඇස්තමේන්තු සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ අගයන් ගෙන තිබූ අතර, ඒවායේ මිලියන 1.6 සිට මිලියන 1.7 දක්වා සංඛ්යා ද ඇතුළත් විය. ආබාධිතභාවය නිර්වචනය කරන ආකාරය සහ එය මැනීම සඳහා භාවිත කරන නිර්ණායකවල වෙනස්කම් මෙම සංඛ්යා අතර පවතින පරතරය පැහැදිලි කිරීමට උපකාරී වේ.
කෙසේ වෙතත්, සංගණන දත්ත පැවතීමෙන් පමණක් සෑම ප්රජාවකම ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ගේ ප්රවේශ පහසුකම් අවශ්යතා පිළිබඳ ප්රමාණවත් තරම් සවිස්තරාත්මක සහ අඛණ්ඩව යාවත්කාලීන වන තොරතුරු රජය සතුව ඇති බව අදහස් නොවේ.
රෝද පුටුවක් භාවිත කරන පුද්ගලයෙකුට නිශ්චිත රෝහලකට ඇතුළු විය හැකිද, දුම්රිය වේදිකාවකට පහසුවෙන් ප්රවේශ විය හැකිද, නැතහොත් දෘශ්යාබාධිත පුද්ගලයෙකුට කාර්යබහුල මංසන්ධියක් ආරක්ෂිතව පසුකර යා හැකිද යන්න සංඛ්යාලේඛනවලින් පමණක් නිලධාරීන්ට දැනගත නොහැකිය.
ඒ සඳහා ප්රායෝගික ඇගයීම්, විශ්වාසදායක ප්රාදේශීය තොරතුරු සහ නිරන්තර අධීක්ෂණය අවශ්ය වේ.
රුපියල් බිලියනයකින් මැනිය හැකි සැබෑ වෙනසක් ඇති කළ හැකිද?
ප්රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල, දුම්රිය ස්ථාන, බස් නැවතුම්පොළවල්, අධිකරණ සහ පොලිස් ස්ථාන ඇතුළු පොදු ස්ථානවල ප්රවේශ පහසුකම් සහ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා රුපියල් මිලියන 1,000ක් වෙන් කිරීමට රජය සිය 2026 අයවැය මඟින් යෝජනා කර තිබේ.
ප්රතිපත්තියක් වශයෙන් මෙම මුදල් වෙන් කිරීම සාධනීය පියවරකි. සෑම පුද්ගලයෙකුටම භාවිත කළ හැකි පොදු යටිතල පහසුකම් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ආයෝජන අවශ්ය වන අතර, වසර ගණනාවක් පුරා පැවති නොසලකා හැරීම් මූල්ය ප්රතිපාදන නොමැතිව නිවැරදි කළ නොහැකිය.
කෙසේ වෙතත්, සැලකිය යුතු මුදලක් වෙන් කරන බව නිවේදනය කිරීම සහ ජනතාවට සැබවින්ම භාවිත කළ හැකි පහසුකම් ලබාදීම එකම දෙයක් නොවේ.
ප්රවේශ පහසුකම්වල සාර්ථකත්වය මැනිය යුත්තේ නිවේදනය කරන ව්යාපෘති සංඛ්යාවෙන් හෝ වෙන්කරන මුදල් ප්රමාණයෙන් නොව, ඒවායින් ලැබෙන සැබෑ ප්රතිඵල මතය.
අධික බෑවුමක් සහිත රෝද පුටු ප්රවේශ මාර්ගයක්, විදුලි හෝ වෙනත් උපයෝගිතා කණු මඟින් අවහිර වූ පදික වේදිකාවක් හෝ නිතර අගුළු දමා ඇති ආබාධ සහිත පුද්ගලයන් සඳහා වූ වැසිකිළියක්, ඒවා ඉදිකිරීමට කොපමණ මුදලක් වැය කළද ප්රායෝගිකව එතරම් ප්රයෝජනයක් නොදේ.
එසේම, ප්රතිසංස්කරණය කරන ලද දුම්රිය ස්ථානයකදී පවා ආබාධ සහිත මගීන්ට දුම්රියට ගොඩවීමට නොහැකි නම්, එම දුම්රිය ස්ථානය සැමට ප්රවේශ විය හැකි ස්ථානයක් ලෙස සාධාරණව හැඳින්විය නොහැකිය.
මෙහි තීරණාත්මක ප්රශ්නය වන්නේ මහජන මුදල් යොදවා සුදුසු ප්රමිතීන්ට අනුකූලව පහසුකම් ඉදිකරන්නේද සහ ඒවා ඉදිකිරීමෙන් පසුවත් නිසි ලෙස ක්රියාත්මක වන තත්ත්වයෙන් පවත්වාගෙන යන්නේද යන්නයි.
රජය පිළිතුරු දිය යුතු ප්රශ්න තුනක්
තවත් මුදල් වෙන් කිරීමක් පිළිබඳ සතුට පළ කිරීමට පෙර, පැහැදිලි පිළිතුරු ලබාගැනීමට මහජනතාවට අයිතියක් තිබේ.
ප්රතිලාභ ලැබෙන්නේ කුමන ස්ථානවලටද? පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා තෝරාගත් පොදු ගොඩනැගිලි සහ ප්රවාහන පහසුකම් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක ලැයිස්තුවක් බලධාරීන් විසින් ප්රකාශයට පත් කළ යුතුය. එමෙන්ම, ප්රමුඛතා තීරණය කළ ආකාරය ද පැහැදිලි කළ යුතුය.
සිදුකළ වැඩ කටයුතු සත්යාපනය කරන්නේ කවුද? විවිධ ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් සිදුකරන ස්වාධීන ප්රවේශ පහසුකම් ඇගයීම් මඟින්, නිමකරන ලද ව්යාපෘති සැබවින්ම භාවිතයට සුදුසුද යන්න තහවුරු කළ යුතුය.
පහසුකම් අක්රිය වූ විට සිදුවන්නේ කුමක්ද? මූලික මුදල් වැය කිරීමෙන් අනතුරුව රෝද පුටු ප්රවේශ මාර්ග, විදුලි සෝපාන, ආබාධ සහිත පුද්ගලයන් සඳහා වූ වැසිකිළි, පදික මාරු සහ අනෙකුත් වැඩිදියුණු කළ පහසුකම් නඩත්තු කිරීමේ වගකීම දරන්නේ කවුරුන්ද යන්න බලධාරීන් පැහැදිලිව හඳුනාගත යුතුය.
විනිවිදභාවයෙන් යුත් පිළිතුරු නොමැති නම්, යහපත් අරමුණකින් සිදුකරන වියදම් පවා සැබෑ ප්රගතියක් අත්කර ගැනීම වෙනුවට ප්රගතියක් ඇති බව නිවේදනය කිරීමට පමණක් සීමා වීමේ අවදානමක් පවතී.
ප්රවේශ පහසුකම් යනු අයිතිවාසිකමක් මිස රජයෙන් ලැබෙන අනුග්රහයක් නොවේ
සාමාන්ය පුරවැසි අයිතිවාසිකම් භුක්ති විඳීම සඳහා ආබාධ සහිත පුද්ගලයන් අනුකම්පාව, දේශපාලන පොරොන්දු හෝ එක් එක් නිලධාරීන්ගේ යහපත් කැමැත්ත මත රඳා පැවතිය යුතු නොවේ.
අනෙකුත් පුරවැසියන්ට සමාන පදනමක් මත රාජ්ය ආයතන, අධ්යාපනය, ප්රවාහනය, රැකියා අවස්ථා සහ අත්යවශ්ය සේවාවන් වෙත ප්රවේශ වීමට ඔවුන්ට අයිතියක් ඇත.
රජයේ වගකීම හුදෙකලා පහසුකම් කිහිපයක් ඉදිකිරීමට පමණක් සීමා නොවේ. මාර්ග සැලසුම් කිරීමේදී, බස් රථ මිලදී ගැනීමේදී, රජයේ ගොඩනැගිලි සැලසුම් කිරීමේදී සහ දැනට පවතින යටිතල පහසුකම් නඩත්තු කිරීමේදී ද ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ට ඒවා භාවිත කළ හැකි බව සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
විශේෂයෙන්ම, තමන්ට බලපාන තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලියට ආබාධ සහිත පුද්ගලයන් සෘජුවම සහභාගී කරගත යුතුය. සාමාන්ය ඉංජිනේරු පරීක්ෂාවකදී මඟහැරී යා හැකි ප්රායෝගික අඩුපාඩු ඔවුන්ගේ සෘජු අත්දැකීම් මඟින් හඳුනාගත හැකිය.
සැබවින්ම සියලු දෙනා ඇතුළත් කරගන්නා ප්රවේශයක් තුළ පැහැදිලි ක්රියාත්මක කිරීමේ කාලසීමා නියම කිරීම, වියදම් සහ ප්රගති වාර්තා ප්රකාශයට පත් කිරීම මෙන්ම අසාර්ථකත්වයන් සම්බන්ධයෙන් වගකිවයුතු ආයතන වගවීමට ලක්කිරීම ද ඇතුළත් විය යුතුය.
සැබෑ පරීක්ෂණය ආරම්භ වන්නේ අයවැය නිවේදනයෙන් පසුවය
ප්රවේශ පහසුකම් වැදගත් බව පෙන්වා දීමට ශ්රී ලංකාවට සාක්ෂි හිඟයක් නොමැත. ජන සංගණනය මඟින් වැදගත් තොරතුරු සපයා ඇති අතර, ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ක්රියාකාරීන් ද එදිනෙදා ජීවිතයේ පවතින බාධක නැවත නැවතත් පෙන්වා දී තිබේ. එමෙන්ම, රජය මේ වන විට සැලකිය යුතු මහජන මුදල් ප්රමාණයක් වෙන් කිරීමට ද යෝජනා කර ඇත.
එහෙත් තවමත් තහවුරු කළ යුතුව ඇත්තේ එම පොරොන්දු මඟින් දිගුකාලීන වෙනසක් ඇතිවේද යන්නයි.
රුපියල් බිලියනයක මෙම වැඩපිළිවෙළේ සාර්ථකත්වය අවසානයේ මැනිය යුත්තේ, පළමු වරට කිසිවෙකුගේ සහාය නොමැතිව රජයේ කාර්යාලයකට ඇතුළු විය හැකි පුද්ගලයෙකුගේ අත්දැකීමෙන්, ආරක්ෂිතව පොදු ප්රවාහන සේවාවක් භාවිත කළ හැකි මගියෙකුගේ අත්දැකීමෙන් හෝ පාසලට යන ගමනේදී තවදුරටත් අනවශ්ය බාධකවලට මුහුණ නොදෙන ශිෂ්යයෙකුගේ අත්දැකීමෙනි.
එවැනි අත්දැකීම් සාමාන්ය තත්ත්වයක් බවට පත්වන තෙක්, ප්රවේශ පහසුකම් පිළිබඳ පොරොන්දු සැබෑ මාර්ගවල සහ පොදු ස්ථානවල දක්නට ලැබෙන තත්ත්වයට වඩා ලේඛනවල පමණක් විශ්වාසනීය ලෙස පෙනෙන පොරොන්දු බවට පත්වනු ඇත.
ශ්රී ලංකාවේ ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ට තවත් මුදල් වෙන් කිරීමේ නිවේදනයකට වඩා වැඩි යමක් හිමි විය යුතුය. ඔවුන්ට අවශ්ය වන්නේ තම රටේ සමාජ ජීවිතයට පූර්ණ ලෙස සහ ස්වාධීනව සහභාගී වීමට ඉඩ සලසන පොදු ස්ථාන සහ පහසුකම්ය.




