
ශ්රී ලංකා පොලිසිය තුළ නීතිය සැමට එක හා සමානව ක්රියාත්මක වන්නේද? නැතහොත් ඇතැම් නිලධාරීන් දැඩි විමර්ශනයට ලක්වෙද්දී තවත් පිරිසක් එයින් ගැලවී යන්නේද? ප්රධාන පොලිස් පරීක්ෂක වරුණි බෝගහවත්ත සම්බන්ධයෙන් සිදුකෙරෙන විමර්ශනය, පැහැදිලි කළ නොහැකි ධනය, ආයතනික වගවීම සහ නිලතල හා බලයේ බලපෑම පිළිබඳ වඩාත් පුළුල් ප්රශ්නයක් මතු කර තිබේ. ඇයට එරෙහි චෝදනා සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ තීරණයක් ලැබීමට නියමිතව තිබියදී, මූල්ය විනිවිදභාවය පහළම නිලයේ සිට ඉහළම අණදෙන නිලධාරියා දක්වා සෑම පොලිස් නිලධාරියෙකුටම එක හා සමානව අදාළ විය යුත්තේ ඇයිද යන්න මෙම විමර්ශනාත්මක මතවාදී ලිපියෙන් විමසා බැලේ.
නීතිය ඉදිරියේ සියලු දෙනා සමාන විය යුතුය යන මූලධර්මය, ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතිය කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය පවත්වාගෙන යාමට අත්යවශ්ය පදනමකි. එහෙත් පැහැදිලි කළ නොහැකි වාහන ගෙවීම් සම්බන්ධ විමර්ශනයක් හේතුවෙන් ප්රධාන පොලිස් පරීක්ෂක වරුණි බෝගහවත්ත අත්අඩංගුවට ගැනීමත් සමඟ වඩාත් පුළුල් ප්රශ්නයක් මතුව තිබේ. එනම්, ශ්රී ලංකා පොලිසිය තුළ සිදුකෙරෙන මූල්ය විමර්ශන, නිලධාරියෙකුගේ තරාතිරම, බලපෑම හෝ ස්ත්රී පුරුෂ භාවය නොසලකා එකම දැඩිභාවයකින් ක්රියාත්මක වන්නේද යන්නයි.
කොටවිල පොලිස් ස්ථානයේ පාලන අංශයේ ස්ථානාධිපතිනිය ලෙස මීට පෙර සේවය කළ බෝගහවත්ත, හොන්ඩා වෙසල් (Honda Vezel) වර්ගයේ මෝටර් රථයක් මිලදී ගැනීමට යොදාගත් මුදල් සහ එහි ලීසිං වාරික ගෙවීම් සම්බන්ධයෙන් සිදුකළ විමර්ශනවලින් අනතුරුව අත්අඩංගුවට ගෙන රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කර තිබේ. ඇයගේ සේවය ද අත්හිටුවා ඇත.
ඇයට එරෙහි චෝදනා සම්බන්ධයෙන් පූර්ණ හා ස්වාධීන විමර්ශනයක් පැවැත්වීම අත්යවශ්යය. එසේම, පොලිස් ධුරාවලියේ සෑම මට්ටමකම නිලධාරීන් සම්බන්ධයෙන් එකම විමර්ශන ප්රමිතීන් අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක වන්නේද යන්න සොයා බැලීම ද ඒ හා සමානව වැදගත් වේ.

විමර්ශනයට ලක්ව ඇති මූල්ය නොගැළපීම
විමර්ශන නිලධාරීන් මාතර මහේස්ත්රාත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ තොරතුරු අනුව, බෝගහවත්තගේ මාසික වැටුප රුපියල් 140,000ක් පමණ වන අතර, ඇය භාවිත කළ වාහනයේ මාසික ලීසිං වාරිකය රුපියල් 132,000ක් විය.
එය ඇයගේ වාර්තා වූ මාසික වැටුපෙන් ආසන්න වශයෙන් 94%කි.
එමෙන්ම, මාතර ප්රදේශයේ සමුපකාර ආයතනවලට සම්බන්ධ රුපියල් බිලියනයකට අධික මූල්ය අක්රමිකතා සම්බන්ධයෙන් සැකයට ලක්ව සිටින වෙනත් පුද්ගලයෙකු විසින් එම ලීසිං වාරික ගෙවා ඇති බවට ද විමර්ශන නිලධාරීන් චෝදනා කර තිබේ.
අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) ඇයගේ බැංකු ගිණුම්වලට බැර වී තිබූ සැලකිය යුතු මුදල් ප්රමාණයක මූලාශ්රය පිළිබඳව ද ප්රශ්න කර ඇත. විදේශයක ජීවත් වන තම සහෝදරියකගෙන් එම මුදල් ලැබුණු බවට සාක්ෂි සපයන ලේඛන බෝගහවත්ත ඉදිරිපත් කර ඇති බව වාර්තා වේ. කෙසේ වෙතත්, එම ගෙවීම් වෙනත් පාර්ශ්වයකින් සිදු වී ඇති බවට තොරතුරු අනාවරණය කරගෙන ඇතැයි විමර්ශන නිලධාරීන් පෙන්වා දී තිබේ.
මේවා තවමත් විමර්ශනයට ලක්වෙමින් පවතින චෝදනා මිස, අපරාධමය වරදක් සිදුකර ඇති බවට තහවුරු වූ කරුණු නොවේ.
වැඩිදුර විමර්ශන සිදුකරන තෙක් බෝගහවත්ත සහ තවත් සැකකරුවන් සිව්දෙනෙකු නොවැම්බර් 20 වැනිදා දක්වා රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කර තිබේ.
මෙම සිද්ධියට අදාළ මුදල් ප්රමාණය, වෙනත් පාර්ශ්වයකින් ගෙවීම් සිදුකළ බවට ඇති තොරතුරු සහ මුදල් ලැබුණු මූලාශ්රය පිළිබඳ තවමත් විසඳී නොමැති ගැටලු, ප්රවේශම් සහගත අධිකරණ පරීක්ෂාවක් සිදුකිරීමේ අවශ්යතාව පැහැදිලි කරයි.
කෙසේ වෙතත්, සේවයේ නියුතු රාජ්ය නිලධාරියෙකුගේ වත්කම් හෝ වියදම් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ නීත්යනුකූල ආදායමට නොගැළපෙන බවට විශ්වාසදායක සාක්ෂි පවතින සෑම අවස්ථාවකම මෙවැනිම පරීක්ෂාවක් සිදුකළ යුතුය.
බෝගහවත්ත කාන්තාවක වීම ඇය විමර්ශනයකින් ආරක්ෂා කිරීමට හේතුවක් නොවිය යුතු අතර, එය ඇය අසාධාරණ ලෙස අධික මහජන විවේචනයකට ලක්කිරීමට ද හේතුවක් නොවිය යුතුය.
ස්ත්රී පුරුෂ අසමානතාව පිළිබඳ ලේඛනගත ගැටලු ඇති පොලිස් ධුරාවලියක්
මෙම විමර්ශනය සම්බන්ධයෙන් ඇතිව තිබෙන සංවාදය සිදුවන්නේ, කාන්තා නිලධාරිනියන්ට උසස්වීම් ලබාගැනීමේදී ඓතිහාසිකව බාධා පැවති ආයතනයක් තුළය.
2020 සැප්තැම්බර් මාසයේදී බිම්ෂානි ජාසිං ආරච්චි ශ්රී ලංකාවේ පළමු කාන්තා නියෝජ්ය පොලිස්පතිවරිය බවට පත්වූවාය. කෙසේ වෙතත්, ඇයගේ පත්වීමට එරෙහිව පිරිමි ජ්යෙෂ්ඨ පොලිස් අධිකාරීවරුන් 33 දෙනෙකු විසින් මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් ගොනු කරන ලදී. එහිදී පවතින බඳවාගැනීමේ හා උසස්වීම් පටිපාටිය යටතේ එම උසස්වීමේ නීත්යනුකූලභාවය ප්රශ්න කර තිබුණි.
මෙම ආරවුල, කාන්තා පොලිස් නිලධාරිනියන්ගේ වෘත්තීය උසස්වීම් සම්බන්ධයෙන් දිගු කලක් පැවති ව්යුහාත්මක ගැටලු අනාවරණය කළේය.
පාර්ලිමේන්තු විශේෂ කාරක සභාවක් ද පසුව පෙන්වා දුන්නේ, පිරිමි නිලධාරීන්ට සමාන රාජකාරි සහ පුහුණුවීම් සිදුකර තිබියදීත් කාන්තා නිලධාරිනියන්ට උසස්වීම් ලබාගැනීමේ සීමාවන් පවතින බවට පැමිණිලි ලැබී ඇති බවයි.
පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව තුළ කාන්තාවන්ගේ නියෝජනය සැලකිල්ලට ගනිමින් උසස්වීම් අවස්ථා ඇතිකිරීම ඇතුළු මෙම අසමානතා විසඳීමට අවශ්ය ක්රියාමාර්ග ද එම කාරක සභාව නිර්දේශ කළේය.
මෙලෙස ලේඛනගත වී ඇති අසමානතා, බෝගහවත්ත අත්අඩංගුවට ගැනීම ස්ත්රී පුරුෂ භේදය මත සිදු වූවක් බව තහවුරු නොකරයි.
එහෙත්, විනය පරීක්ෂණ සහ අපරාධ විමර්ශන ආයතනික පක්ෂග්රාහීත්වයෙන් තොරව ස්වාධීනව ක්රියාත්මක විය යුතු බව එම කරුණු තවදුරටත් අවධාරණය කරයි.
පොලිස් නිලධාරීන්ගේ පැහැදිලි කළ නොහැකි ධනය පිළිබඳ පුළුල් ගැටලුව
පොලිස් නිලධාරියෙකු නීත්යනුකූලව උපයාගත් ආදායම, ඉතිරිකිරීම්, ණය, උරුමයන්, පවුලේ සාමාජිකයන්ගෙන් ලැබෙන සහාය සහ නිසි ලේඛන මඟින් තහවුරු කළ හැකි වෙනත් ආදායම් ඇතුළුව නීත්යනුකූල ක්රම මඟින් ලබාගත් වත්කම් පැහැදිලි කිරීමට හැකි විය යුතුය.
මිල අධික නිවසක් හෝ වාහනයක් හිමිවීම පමණක් දූෂණයක් සිදුකර ඇති බවට සාක්ෂියක් නොවේ.
එහෙත් ප්රකාශිත ආදායම සහ වියදම් අතර සැලකිය යුතු නොගැළපීමක් පවතින බව විශ්වාසදායක මූල්ය තොරතුරු මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ නම්, එම මුදල් ලැබුණු මූලාශ්රය පරීක්ෂා කිරීම බලධාරීන්ගේ වගකීමකි.
එම වගකීම පහළ නිලධාරීන් හෝ මාධ්ය අවධානයට වැඩි වශයෙන් ලක්වන පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් පමණක් සීමා නොවිය යුතුය.
විශ්වාසදායක සාක්ෂි පවතින අවස්ථාවලදී ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්, විමර්ශන නිලධාරීන් සහ බලපෑම් කළ හැකි පරිපාලන තනතුරු දරන පුද්ගලයන් ද ඒ හා සමාන දැඩි පරීක්ෂාවකට ලක්විය යුතුය.
ශ්රී ලංකාව තුළ ඉහළ පෙළේ පොලිස් නිලධාරීන් සම්බන්ධ දූෂණ විමර්ශන මීට පෙර ද සිදුව තිබේ.
2025 අගෝස්තු මාසයේදී, එවකට පොලිස් සංස්කෘතික කොට්ඨාසයේ වැඩබලන අධ්යක්ෂවරයා ලෙස කටයුතු කළ ජ්යෙෂ්ඨ පොලිස් අධිකාරී සතීෂ් රංජන් හියාරේ ගමගේ, අල්ලස් ලබාගැනීම සහ මූල්ය විෂමාචාර සම්බන්ධ චෝදනා මත අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව විසින් අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය.
එම චෝදනා අතර අපරාධවලට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් සහ නීතිවිරෝධී ආයතන පවත්වාගෙන යන පුද්ගලයන් සමඟ සම්බන්ධ ගෙවීම් පිළිබඳ චෝදනා ද ඇතුළත් විය. එවැනි චෝදනා අධිකරණ ක්රියාවලිය තුළින් විමර්ශනය කළ යුතු අතර, වරදකරු බව ඔප්පු වන තෙක් නිර්දෝෂී යැයි සැලකීමේ මූලධර්මය ආරක්ෂා කළ යුතුය.
මෙවැනි විමර්ශනවල වැදගත්කම අදාළ පුද්ගලයන්ට පමණක් සීමා නොවේ.
මූල්ය අපරාධ විමර්ශනය කිරීමේ වගකීම පැවරී ඇති ආයතනයක්, තමන්ගේම නිලධාරීන් ද ඵලදායී අභ්යන්තර වගවීමේ ක්රමවේදයකට යටත් වන බව පෙන්වා දීමට සමත් විය යුතුය.
එසේ නොවුවහොත්, අපරාධ විමර්ශනවල අවංකභාවය සහ විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය දුර්වල වීමේ අවදානමක් පවතී.
මීට පෙර ලබාදුන් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවක්
බෝගහවත්තගේ වෘත්තීය ඉතිහාසය තුළ 2019 වසරේදී ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් ලබාදුන් වෙනත් මූලික අයිතිවාසිකම් නඩු තීන්දුවක් ද ඇතුළත් වේ.
බෝගහවත්ත මාතර පොලිසියේ ළමා හා කාන්තා කාර්යාංශයේ සේවය කළ සමයේ, බාලවයස්කරුවෙකු නීතිවිරෝධී ලෙස අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ රඳවා තබාගැනීම සම්බන්ධයෙන් එම දරුවාගේ මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වී ඇති බව අධිකරණය තීරණය කළේය.
ඒ අනුව, වන්දි වශයෙන් රුපියල් 100,000ක් ගෙවීමට ඇයට නියෝග කළ අතර, රජයට තවත් රුපියල් 50,000ක් ගෙවන ලෙස ද නියෝග කෙරිණි.
එම තීන්දුව වෙනත් සිද්ධියකට අදාළව අධිකරණය විසින් තහවුරු කළ නීතිමය නිගමනයකි.
එය වර්තමාන මූල්ය විමර්ශනයේදී ඇය වරදකාරිය බවට සාක්ෂියක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.
වගකීම් සහගත මහජන සංවාදයක් සඳහා මෙම වෙනස අවබෝධ කරගැනීම අත්යවශ්ය වේ. මීට පෙර සිදුකළ විෂමාචාරයක් අධිකරණයක් විසින් තහවුරු කර තිබුණද, නව චෝදනාවලට මුහුණ දෙන අවස්ථාවක නිසි නීතිමය ක්රියාවලියකට හිමිකම් කීමට පුද්ගලයෙකුට ඇති අයිතිය එයින් අහිමි නොවේ.
පොලිසියේ වගවීම ශක්තිමත් කිරීමට අවශ්ය ප්රතිසංස්කරණ තුනක්
2023 අංක 9 දරන දූෂණ විරෝධී පනත මඟින් වත්කම් හා බැරකම් ප්රකාශ කිරීම සඳහා නීතිමය රාමුවක් සපයා ඇති අතර, අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) විසින් මධ්යගත විද්යුත් වත්කම් ප්රකාශන පද්ධතියක් ද සංවර්ධනය කර තිබේ.
මෙහි ප්රධාන අභියෝගය වන්නේ එම ප්රකාශන ඵලදායී ලෙස සත්යාපනය කිරීම සහ විශ්වාසදායක අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥා හඳුනාගත් විට ඒවායේ ස්වභාවයට හා බරපතළකමට සරිලන විමර්ශන සිදුකිරීම සහතික කිරීමයි.
මේ සම්බන්ධයෙන් විශේෂ අවධානය යොමු කළ යුතු ක්රියාමාර්ග තුනක් තිබේ.
පොලිස් නිලධාරීන්ගේ වත්කම් ක්රමානුකූලව සත්යාපනය කිරීම: දැනට පවතින වත්කම් ප්රකාශ කිරීමේ නීතිමය අවශ්යතා, ඒවා අදාළ වන සියලුම පොලිස් නිලයන් සඳහා එක හා සමානව ක්රියාත්මක කළ යුතුය. නිලධාරීන්ගේ සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වල පෞද්ගලිකත්ව අයිතිවාසිකම් මෙන්ම නීතිමය සීමාවන් ද ආරක්ෂා කරමින්, ප්රකාශිත ආදායම්, වත්කම් සහ වියදම් අතර ඇති සැලකිය යුතු නොගැළපීම් සත්යාපනය කිරීමට අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව ප්රමුඛත්වය ලබාදිය යුතුය.
සංවේදී විමර්ශන තනතුරු සඳහා වැඩිදියුණු කළ පරීක්ෂාවක්: මූල්ය අපරාධ, සංවිධානාත්මක අපරාධ සහ නීතිවිරෝධී වත්කම් පිළිබඳ විමර්ශන සඳහා පත්කරන නිලධාරීන් සුදුසු අවංකභාවය සහ විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳ පරීක්ෂාවන්ට යටත් කළ යුතුය. එවැනි ආරක්ෂණ ක්රමවේද මඟින් ඇතිවිය හැකි බැඳියාවන් අතර ගැටුම් හඳුනාගැනීමටත්, අයුතු මූල්ය සබඳතා ඇතිවීමේ අවස්ථා අවම කිරීමටත් හැකි වනු ඇත.
අවදානම මත පදනම් වූ මූල්ය අධීක්ෂණය: නීතියෙන් අවසර ලැබෙන අවස්ථාවලදී මූල්ය නියාමන ආයතන, බදු බලධාරීන් සහ වාහන ලියාපදිංචි කිරීමේ ආයතන අතර සහයෝගීතාව අදාළ බලධාරීන් විසින් ශක්තිමත් කළ යුතුය. එවිට වාහන ලීසිං ගෙවීම්, දේපළ හිමිකාරිත්වය හෝ පැහැදිලි කළ නොහැකි මුදල් හුවමාරු සම්බන්ධයෙන් සත්යාපනය වූ නොගැළපීම් හඳුනාගත් විට, නිසි නීතිමය අධීක්ෂණයක් යටතේ ඒවාට සරිලන විමර්ශන ආරම්භ කිරීමට හැකි වනු ඇත.
මෙම යෝජනා ක්රියාත්මක කළ යුත්තේ විනිවිදභාවයෙන් යුත් ක්රියාපටිපාටි, ස්වාධීන අධීක්ෂණය සහ බලය අයුතු ලෙස භාවිත කිරීම වැළැක්වීම සඳහා ඵලදායී ආරක්ෂණ ක්රමවේද යටතේය.
සමාන යුක්තිය පොලිසියේ සෑම නිලයකටම ක්රියාත්මක විය යුතුය
බෝගහවත්තගේ සිද්ධිය, පුද්ගල වගවීම මෙන්ම ශ්රී ලංකා පොලිසියේ සමස්ත අවංකභාවය සහ විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳව ද විමසා බැලීමට සාධාරණ අවස්ථාවක් සපයයි.
ඇයට එරෙහි චෝදනා තහවුරු වුවහොත්, නීතියට අනුව ඉදිරි ක්රියාමාර්ග ගත යුතුය. එම චෝදනා තහවුරු නොවන්නේ නම්, නීතියෙන් හිමිවන පූර්ණ ආරක්ෂාව සහ සාධාරණ අධිකරණ ක්රියාවලියක් ලබාගැනීමේ අයිතිය ඇයට තවදුරටත් හිමි වේ.
මෙහි වඩාත් පුළුල් ගැටලුව වන්නේ වෙනත් පොලිස් නිලධාරීන් සම්බන්ධයෙන් ද මෙවැනිම මූල්ය අක්රමිකතා අනාවරණය වුවහොත්, ඒවාට ද සමාන අවධානයක් යොමු කරනු ඇත්ද යන්නයි.
තෝරාගත් සිදුවීම්වලට පමණක් ප්රසිද්ධිය ලබාදීමෙන්, හුදෙකලා සේවා අත්හිටුවීම්වලින් හෝ බලධාරීත්වයේ ඇතැම් මට්ටම්වලින් ඔබ්බට නොයන බවක් පෙනෙන විමර්ශනවලින් මහජන විශ්වාසය නැවත ගොඩනැගිය නොහැකිය.
ශ්රී ලංකාවට අවශ්ය වන්නේ පහළම නිලයේ සිට ඉහළම අණදෙන නිලය දක්වා ඕනෑම පොලිස් නිලධාරියෙකුට එරෙහිව ඉදිරිපත් වන විශ්වාසදායක චෝදනා පරීක්ෂා කළ හැකි, අඛණ්ඩව සහ එක හා සමානව ක්රියාත්මක වන මූල්ය වගවීමේ පද්ධතියකි.
නීතියේ ආධිපත්යය පිළිබඳ අවසාන පරීක්ෂණය වන්නේ එක් පොලිස් නිලධාරියෙකු විමර්ශනයට ලක්කළ හැකිද යන්න නොව, නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ වගකීම පැවරී ඇති සෑම පුද්ගලයෙකුම එකම ප්රමිතීන්ට යටත් කර වගවීමට ලක්කළ හැකිද යන්නයි.




