
ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන රෝහල් දෙකක් සඳහා පිළිකා ප්රතිකාර සඳහා භාවිත කරන ලීනියර් ඇක්සලරේටර් (Linear Accelerator) යන්ත්ර මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් විමර්ශනයක් සිදුකළ යුතු බව විශේෂඥ වෛද්ය චමල් සංජීව මහතා පවසයි. මෙම ටෙන්ඩර් ක්රියාවලිය හරහා මහජන මුදල් විශාල ප්රමාණයක් වැයකර යල්පැන ගිය පිළිකා ප්රතිකාර තාක්ෂණය මිලදී ගැනීමේ අවදානමක් පවතින බවට ඔහු චෝදනා කරයි.

වෛද්ය හා සිවිල් අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ වෘත්තීය වෛද්යවරුන්ගේ සංගමයේ සභාපතිවරයා වන චමල් සංජීව මහතා, මෙම උපකරණ මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලිය සහ ඒවා ඇගයීමට සම්බන්ධ වූ නිලධාරීන් පිළිබඳව විමර්ශනයක් ඉල්ලා අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාවට (CIABOC) පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කර ඇති බව වාර්තා වේ.
මෙම පැමිණිල්ලට අදාළ වන්නේ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ (ADB) මූල්ය සහාය යටතේ මහරගම අපේක්ෂා රෝහල සහ ගාල්ල ජාතික රෝහල සඳහා මිලදී ගැනීමට නියමිත යන්ත්ර පිළිබඳවය.
වඩාත් දියුණු විකිරණ ප්රතිකාර පද්ධති දැනට පවතින නමුත්, මෙම මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලියේදී ඉදිරිපත් කර ඇති උපකරණ 2010 වසර ආසන්නයේදී සංවර්ධනය කරන ලද මාදිලිවලට සමාන තාක්ෂණයක් භාවිත කරන බවට සංජීව මහතා චෝදනා කරයි.
කෙසේ වෙතත්, මිලදී ගැනීමට යෝජිත උපකරණවල නිශ්චිත තාක්ෂණික පිරිවිතර, නිෂ්පාදිත දිනයන් සහ ඒවා ටෙන්ඩර් අවශ්යතාවලට අනුකූලද යන්න ස්වාධීනව තහවුරු කර නොමැත.
මිලදී ගැනීමට යෝජිත පිළිකා ප්රතිකාර තාක්ෂණය පිළිබඳ මතුව ඇති ගැටලු
ලීනියර් ඇක්සලරේටර් හෙවත් LINAC යන්ත්ර පිළිකා රෝගීන්ට විකිරණ ප්රතිකාර ලබාදීම සඳහා භාවිත කරනු ලබයි.
මෙම යන්ත්රවල සායනික හැකියාවන් තීරණය වන්නේ විකිරණ කදම්භ ලබාදීමේ ක්රමවේදය, රූප ලබාගැනීමේ තාක්ෂණය, ප්රතිකාර සැලසුම් කිරීම සහ අවට ඇති නිරෝගී පටක අනවශ්ය විකිරණවලට නිරාවරණය වීම අවම කරමින් පිළිකා ගෙඩි නිවැරදිව ඉලක්ක කර ප්රතිකාර ලබාදීමේ හැකියාව ඇතුළු සාධක කිහිපයක් මතය.
සංජීව මහතාට අනුව, යල්පැන ගිය බවට තමන් සලකන තාක්ෂණය වෙනුවට වර්තමාන ප්රතිකාර අවශ්යතා සපුරාලිය හැකි නවීන පද්ධති මිලදී ගැනීමට ප්රමුඛතාව ලබාදිය යුතුය.
විශාල මුදලක් වැයකර අඩු තාක්ෂණික හැකියාවන් සහිත උපකරණ මිලදී ගැනීමෙන් රජයේ භාණ්ඩාගාරයට අනවශ්ය මූල්ය බරක් පැටවිය හැකි අතර, රෝගීන්ට ලබාගත හැකි ප්රතිකාර ප්රතිලාභද සීමා විය හැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
මෙම පැමිණිල්ලේ සඳහන් වන්නේ මීට වසර 16කට පමණ පෙර හඳුන්වා දුන් තාක්ෂණයට සමාන උපකරණ පිළිබඳවය.
කෙසේ වෙතත්, යම් තාක්ෂණයක් මුලින්ම හඳුන්වා දුන් වසර පමණක් පදනම් කරගෙන යන්ත්රයක වයස තීරණය කළ නොහැකිය. ඒ සඳහා අදාළ යන්ත්රයේ නිශ්චිත මාදිලිය, තාක්ෂණික පිරිවිතර, යාවත්කාලීන කිරීමේ හැකියාව සහ සායනික කාර්යසාධනය පරීක්ෂා කිරීම අවශ්ය වේ.
ගාල්ල ජාතික රෝහල සඳහා සෞඛ්ය අමාත්යාංශය ප්රකාශයට පත්කර ඇති ටෙන්ඩර් ලේඛනවල, රෝගියාගේ ශරීර මතුපිට පිහිටීම නිරීක්ෂණය කරමින් විකිරණ ප්රතිකාර ලබාදෙන පද්ධතියක් (Surface-Guided Radiotherapy System) සහිත උසස් මට්ටමේ ලීනියර් ඇක්සලරේටර් යන්ත්රයක් මෙන්ම වෙනත් විශේෂිත ප්රතිකාර උපකරණද අවශ්ය බව සඳහන් වේ.
ටෙන්ඩර් සඳහා ඉදිරිපත් වූ එක් එක් ලංසුකරුවන් යෝජනා කර ඇති උපකරණ එම අවශ්යතා සපුරාලන්නේද යන්න තීරණය කිරීම මිලදී ගැනීමේ සහ තාක්ෂණික ඇගයීම් ක්රියාවලියට අයත් කාර්යයකි.
බැඳියාවන් අතර ගැටුම් පවතින බවට චෝදනා
ලංසු ඇගයීමට සම්බන්ධ වූ නිලධාරීන්ගේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳවද සංජීව මහතා ප්රශ්න කර තිබේ.
ඇතැම් වෛද්ය භෞතික විද්යාඥයන්ගේ පෞද්ගලික මනාපයන් සහ උපකරණ සැපයුම්කරුවන් සමඟ පවතින සබඳතා ඇගයීම් ක්රියාවලියට බලපෑම් කර තිබිය හැකි බවට ඔහුගේ පැමිණිල්ලෙන් සැක මතුකර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම චෝදනා ස්වාධීන විමර්ශනයක් මගින් මෙතෙක් තහවුරු කර නොමැත.
තවත් ගැටලුවක් මතුව ඇත්තේ උපකරණ සැපයීමට ඉදිරිපත් විය හැකි සමාගමකට සම්බන්ධ ආයතනයක් විසින් සංවිධානය කරන ලද ප්රවර්ධන වැඩසටහන් සම්බන්ධයෙනි.
එවැනි වැඩසටහන්වලදී ටෙන්ඩර් ඇගයීම් ක්රියාවලියට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් සහභාගී වූ ඉදිරිපත් කිරීම් සහ ආගන්තුක සත්කාර ඇතුළත් වූ බවට සංජීව මහතා චෝදනා කර තිබේ.
මීට පෙර ප්රසිද්ධියේ අදහස් දක්වමින් ඔහු, ලංසු විවෘත කිරීමට නියමිතව තිබූ දිනයට කෙටි කලකට පෙර කොළඹ හෝටලයක පැවැත්වූ ප්රවර්ධන වැඩසටහනක් පිළිබඳවද ප්රශ්න කර තිබුණි.
තාක්ෂණික ඇගයීම්වලට සම්බන්ධ නිලධාරීන් එම වැඩසටහනට සහභාගී වූයේද, එසේ සහභාගී වීමෙන් බැඳියාවන් අතර ගැටුමක් ඇතිවූයේද යන්න පරීක්ෂා කළ යුතු බව ඔහු ඉල්ලා සිටියේය.
වෘත්තීය හෝ ප්රවර්ධන වැඩසටහනකට සහභාගී වීම පමණක් දූෂණයක් සිදුවූ බවට සාක්ෂියක් නොවේ.
එසේ වුවද, මිලදී ගැනීම් සම්බන්ධ නිලධාරීන් සැපයුම්කරුවන් සමඟ සබඳතා පැවැත්වීම, තමන්ට පවතින බැඳියාවන් හෙළිදරව් කිරීම සහ අපක්ෂපාතී ඇගයීම් සිදුකිරීම සම්බන්ධයෙන් බලපැවැත්වෙන නීතිරීතිවලට අනුකූලව කටයුතු කළ යුතුය.
ඕනෑම විමර්ශනයකදී එම වැඩසටහනේ ස්වභාවය, සහභාගී වූ පුද්ගලයන්, ආගන්තුක සත්කාර ලබාදී තිබුණේද යන්න සහ සහභාගී වූවන්ට අදාළ ටෙන්ඩරය සම්බන්ධ වගකීම් පැවරී තිබුණේද යන්න තහවුරු කළ යුතුය.
උපකරණ මිලදී ගැනීමට සම්බන්ධ නිලධාරීන් පිළිබඳ විමර්ශනයක් ඉල්ලයි
මෙම උපකරණ මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලියට සම්බන්ධ ආයතන සහ නිලධාරීන් පිළිබඳව විමර්ශනයක් සිදුකළ යුතු බව වෛද්ය සංගමය ඉල්ලා තිබේ.
එම ඉල්ලීමට පහත සඳහන් පාර්ශ්වයන් පිළිබඳව පරීක්ෂා කිරීම ඇතුළත් වේ.
- අදාළ ප්රසම්පාදන කමිටුවල සාමාජිකයන්.
- තාක්ෂණික ඇගයීම් කමිටුවල කටයුතු කරන නිලධාරීන්.
- ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ මූල්ය සහාය යටතේ සිදුකරන ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය පරිපාලනය කිරීමට සම්බන්ධ නියෝජිතයන්.
- මෙම ක්රියාවලිය අනුමත කිරීම සහ අධීක්ෂණය කිරීමේ වගකීම දරන සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්.
- බැඳියාවන් අතර ගැටුම් ඇතිවීමට හේතුවිය හැකි ක්රියාකාරකම්වල නිරත වූ සැපයුම්කරුවන් හෝ දේශීය නියෝජිතයන්ගේ කාර්යභාරය.
ප්රසම්පාදන අවශ්යතා නිසි ලෙස අනුගමනය කර තිබුණේද, රෝගී සත්කාරය හෝ වැය කරන මුදලට සරිලන වටිනාකම ලබාගැනීම යන කරුණුවලට අදාළ නොවන වෙනත් සාධක තාක්ෂණික තීරණවලට බලපෑම් කර තිබුණේද යන්න තහවුරු කරන ලෙස සංජීව මහතා විමර්ශකයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටී.
සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයා ඇතුළු ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්ගේ වගකීම් පිළිබඳවද පරීක්ෂා කළ යුතු බව ඔහුගේ පැමිණිල්ලේ සඳහන් වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි ඉල්ලීම් විමර්ශනය කළ යුතු චෝදනා වන අතර, අදාළ පුද්ගලයන් වැරදි සිදුකර ඇති බවට තහවුරු වූ නිගමන නොවේ.
ප්රමාදයන් හේතුවෙන් පිළිකා රෝගීන් පිළිබඳ කනස්සල්ල ඉහළට
ශ්රී ලංකාවේ විකිරණ ප්රතිකාර ලබාදීමේ ධාරිතාව පුළුල් කිරීමේදී දිගු කලක සිට පවතින ප්රමාදයන් පිළිබඳ කනස්සල්ල මධ්යයේ මෙම මතභේදය මතුව තිබේ.
නිලධාරීන් සහ වාණිජමය අවශ්යතා අතර පවතින මතභේද හේතුවෙන් අත්යවශ්ය උපකරණ මිලදී ගැනීම අනවශ්ය ලෙස ප්රමාද වී ඇති බව සංජීව මහතා පවසයි.
රාජ්ය සෞඛ්ය සේවාව හරහා නියමිත වේලාවට විකිරණ ප්රතිකාර ලබාගැනීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින රෝගීන්ට මෙම ප්රමාදයන් බලපෑම් කළ හැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
ලීනියර් ඇක්සලරේටර් යන්ත්ර මිලදී ගැනීම යනු එම යන්ත්ර මිලදී ගැනීමට පමණක් සීමා වූ ක්රියාවලියක් නොවේ. ඒ සඳහා රෝහල්වල සුදුසු ප්රතිකාර පහසුකම්, යන්ත්ර ස්ථාපනය කිරීම, ක්රියාත්මක කිරීමට පෙර පරීක්ෂා කර සූදානම් කිරීම, තත්ත්ව සහතික කිරීම සහ පුහුණු කාර්ය මණ්ඩලයද අවශ්ය වේ.
එබැවින් මෙම ක්රියාවලියේ ඕනෑම අදියරක සිදුවන ප්රමාදයක් ප්රතිකාර ලබාදීමේ හැකියාවට බලපෑම් කළ හැකිය.
විකිරණ ප්රතිකාර උපකරණ නවීකරණය කිරීම සහ නවීන පිළිකා ප්රතිකාර සඳහා ප්රවේශය වැඩිදියුණු කිරීමේ අවශ්යතාව පිළිබඳව සෞඛ්ය අමාත්යාංශය මීට පෙරද අවධානය යොමු කර තිබේ.
2024 ජූලි මාසයේදී, මීට පෙර පැවැති ප්රසම්පාදන ගිවිසුමක ඇතුළත් තාක්ෂණික පිරිවිතරවල සීමාවන් පිළිබඳ ගැටලු මතුවීමෙන් අනතුරුව, රෝහල් කිහිපයක උපකරණ නවීකරණය කිරීම සඳහා අමාත්ය මණ්ඩලය ක්රියාමාර්ග අනුමත කළේය.
අඛණ්ඩව පවතින මෙම විවාදය මගින් අවධාරණය කෙරෙන්නේ අලුතින් මිලදී ගන්නා උපකරණ වර්තමාන සායනික අවශ්යතා සපුරාලන බව තහවුරු කිරීමේ වැදගත්කමයි.
ජනාධිපතිවරයාගේ මැදිහත්වීම ඉල්ලයි
මෙම උපකරණ මිලදී ගැනීමේ ක්රියාවලිය පරීක්ෂා කර අනවශ්ය ප්රමාදයකින් තොරව අවසන් කිරීමට මැදිහත් වන ලෙස සංජීව මහතා ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතාගෙන්ද ඉල්ලා තිබේ.
මහජන මුදල් භාවිත කළ යුත්තේ සුදුසු සායනික ප්රතිලාභ සහ දිගුකාලීන වටිනාකමක් ලබාදෙන උපකරණ මිලදී ගැනීම සඳහා බව ඔහු අවධාරණය කරයි.
ස්වාධීන සමාලෝචනයක් මගින් යෝජිත යන්ත්ර ප්රකාශයට පත්කර ඇති තාක්ෂණික පිරිවිතර සපුරාලන්නේද, තාක්ෂණික ඇගයීම් අපක්ෂපාතීව සිදුකර තිබුණේද සහ ප්රසම්පාදන නීතිරීති කිසිවක් උල්ලංඝනය වී තිබුණේද යන්න තහවුරු කළ හැකිය.
එමගින් ටෙන්ඩර් ක්රියාවලියේ වර්තමාන තත්ත්වය පැහැදිලි කරගැනීමටත්, උපකරණ රෝහල් වෙත ලබාදීම සඳහා ගත යුතු ඉදිරි පියවර හඳුනා ගැනීමටත් හැකිවනු ඇත.
විශ්වාසදායක සාක්ෂි සහ අදාළ පාර්ශ්වයන්ට තම කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාවක් ලබාදීමකින් තොරව, කිසිදු සැපයුම්කරුවෙකු හෝ රාජ්ය නිලධාරියෙකු අයථා ලෙස කටයුතු කර ඇති බවට නිගමනය නොකළ යුතුය.
මෙහිදී ප්රමුඛතාව ලබාදිය යුත්තේ ප්රතිකාර බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින රෝගීන්ගේ යහපත ආරක්ෂා කරමින් මතුව ඇති ගැටලු විනිවිදභාවයෙන් යුතුව විසඳීම සඳහාය.
ශ්රී ලංකාවේ පිළිකා රෝගීන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මෙම ක්රියාවලියේ අවසාන ප්රතිඵලය මැනිය යුත්තේ ප්රසම්පාදන ආරවුලක් අවසන් වීම මත නොව, ආරක්ෂිත, ඵලදායී සහ සුදුසු විකිරණ ප්රතිකාර සේවා නියමිත වේලාවට ලබාගැනීමට හැකිවීම මතය.




