ශ්රී ලංකාව තුළ ස්වාධීන දෙමළ රාජ්යයක් බිහිවීම සම්බන්ධ දේශපාලන හා ජාත්යන්තර නීතිමය කතිකාවන් අධ්යයනය කිරීම සඳහා පශ්චාත් ආචාර්ය පර්යේෂකයෙකු බඳවා ගැනීමට The Chinese University of Hong Kong (CUHK) නීති පීඨය කටයුතු කරමින් සිටී.
CUHK නීති පීඨය විසින් පළ කර ඇති නිල බඳවා ගැනීමේ දැන්වීම අනුව, මෙම පර්යේෂණ ව්යාපෘතිය Professor Alex Green යටතේ ක්රියාත්මක වන අතර, Transnational Government of Tamil Eelam (TGTE) සමඟ සහයෝගයෙන් සිදු කිරීමට නියමිතය.
CUHK නිල දැන්වීමේ දැක්වෙන පරිදි, පර්යේෂණයේ අවධානය යොමුවන්නේ ශ්රී ලංකා ප්රජාතාන්ත්රික සමාජවාදී ජනරජය තුළ ස්වාධීන දෙමළ රාජ්යයක් බිහිවීම සම්බන්ධ දේශපාලන හා ජාත්යන්තර නීතිමය කරුණු වෙතය.
එහි ප්රධාන අරමුණ ලෙස දක්වා ඇත්තේ එවැනි නව රාජ්යයක් බිහි කිරීමේදී මතුවිය හැකි නීතිමය අභියෝග පිළිබඳ “objective academic assessment” එකක් සිදු කිරීමයි.
පර්යේෂකයෙකු බඳවා ගැනීමට නිල දැන්වීමක්
CUHK නීති පීඨය මෙම ව්යාපෘතිය සඳහා පශ්චාත් ආචාර්ය පර්යේෂකයෙකු බඳවා ගැනීමට අයදුම්පත් කැඳවා තිබේ.
නිල දැන්වීම අනුව ශ්රී ලංකා සිවිල් යුද්ධය පිළිබඳ විශේෂඥ දැනුමක් සහිත ඉතිහාසය හෝ Public International Law පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධිධාරීන්ගෙන් අයදුම්පත් කැඳවා ඇත.
පර්යේෂකයාගේ වගකීම් අතර ඓතිහාසික පර්යේෂණ සිදු කිරීම, නීතිමය හා ප්රතිපත්තිමය briefs සකස් කිරීම, ශාස්ත්රීය ප්රකාශන සඳහා පර්යේෂණ ලිපි සකස් කිරීම සහ ව්යාපෘතියට සම්බන්ධ පාර්ශ්ව සමඟ කටයුතු කිරීම ඇතුළත් වේ.
මෙම පත්වීම මුලින් මාස හයක කාලයක් සඳහා වන අතර, අන්යෝන්ය එකඟතාව මත දීර්ඝ කළ හැකි බව CUHK නිල දැන්වීමේ සඳහන් වේ.
අයදුම්පත් භාරගැනීමේ අවසන් දිනය 2026 ඔක්තෝබර් 18 වන අතර, පර්යේෂකයා 2027 ජනවාරි 4 පමණ වන විට සේවය ආරම්භ කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
Professor Alex Green කවුද?
මෙම පර්යේෂණ ව්යාපෘතිය මෙහෙයවන Professor Alex Green ජාත්යන්තර නීතිය, Legal Philosophy සහ Political Theory සම්බන්ධ පර්යේෂණ සිදුකරන නීති විද්වතෙකි.
ඔහුගේ පර්යේෂණ ක්ෂේත්ර අතර රාජ්ය බිහිවීම, රාජ්ය අඛණ්ඩතාව සහ රාජ්ය අවසන් වීම, ජනතාවගේ self-determination සහ collective rights වැනි කරුණු ඇතුළත් වේ.
2024දී Cambridge University Press හරහා ඔහු Statehood as Political Community: International Law and the Emergence of New States නමැති කෘතිය ප්රකාශයට පත් කර තිබේ.
එම කෘතියේදී Green නව රාජ්ය බිහිවීම පිළිබඳ ජාත්යන්තර නීතිය විග්රහ කරමින්, නව රාජ්යයක් බිහිවීමේදී “genuine political community” යන සංකල්පය සහ දේශපාලන ක්රියාකාරීත්වයේ වැදගත්කම පිළිබඳ අවධානය යොමු කරයි.
TGTE සමඟ ඇති සම්බන්ධය
මෙම පර්යේෂණයේ විශේෂ අවධානයට ලක්වන කරුණක් වන්නේ CUHK නිල බඳවා ගැනීමේ දැන්වීම තුළම මෙම ව්යාපෘතිය TGTE සමඟ සහයෝගයෙන් සිදුකරන බව සඳහන් වීමයි.
TGTE යනු ශ්රී ලංකාවෙන් පිටත ක්රියාත්මක වන අතර, දෙමළ ඊළාම් රාජ්යයක් පිහිටුවීමේ දේශපාලන අරමුණ ප්රවර්ධනය කරන සංවිධානයකි.
Professor Alex Green සහ TGTE අතර සම්බන්ධතාව මීට පෙරද ප්රසිද්ධියේ දක්නට ලැබී තිබේ.
2025දී TGTE විසින් පැවැත්වූ පාර්ලිමේන්තු සැසියකට Professor Alex Green ප්රධාන දේශකයෙකු ලෙස සහභාගී වී ඇති අතර, එහි සාකච්ඡා මාතෘකා අතර “Tamils’ Right to Statehood in Accordance with International Law” යන්නද ඇතුළත් වී තිබුණි.
ඒ අනුව වර්තමාන CUHK පර්යේෂණ ව්යාපෘතිය Greenගේ රාජ්ය බිහිවීම සහ self-determination පිළිබඳ පෙර පැවති ශාස්ත්රීය අවධානය සමඟද සම්බන්ධ වන බව පෙනේ.
ශ්රී ලංකාවේ නීතියෙන් වෙනම රාජ්යයක් පිළිබඳ ස්ථාවරය කුමක්ද?
මෙහිදී ජාත්යන්තර නීතිය සහ ශ්රී ලංකාවේ අභ්යන්තර ව්යවස්ථාමය නීතිය වෙන වෙනම සලකා බැලීම වැදගත්ය.
ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ Article 157A මගින් ශ්රී ලංකා භූමිය තුළ වෙනම රාජ්යයක් පිහිටුවීම සඳහා සෘජුව හෝ වක්රව සහය දැක්වීම, ප්රවර්ධනය කිරීම, මුදල් සැපයීම, දිරිගැන්වීම හෝ ඒ වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම තහනම් කර තිබේ.
එමෙන්ම වෙනම රාජ්යයක් පිහිටුවීම අරමුණක් ලෙස දක්වන දේශපාලන පක්ෂයක් හෝ සංවිධානයක් සම්බන්ධයෙන්ද ව්යවස්ථාමය ප්රතිපාදන පවතී.
මෙම ප්රතිපාදන 1983දී හයවන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය හරහා එක් කරන ලදී.
ඒ අනුව ශ්රී ලංකාවේ වර්තමාන ව්යවස්ථාමය රාමුව තුළ රටේ භූමියෙන් කොටසක් වෙන්කර වෙනම රාජ්යයක් පිහිටුවීම සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි නීතිමය සීමාවක් පවතී.
කෙසේ වෙතත්, 2017දී ශ්රී ලංකා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය ITAK සම්බන්ධ නඩුවකදී පෙන්වා දුන්නේ, පවතින ශ්රී ලංකා රාජ්ය ව්යුහය තුළ ෆෙඩරල් පාලන ක්රමයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම පමණක් Article 157A යටතේ වෙනම රාජ්යයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමක් ලෙස සැලකිය නොහැකි බවයි.
එමගින් “ෆෙඩරල්වාදය” සහ “වෙනම රාජ්යයක්” යන සංකල්ප දෙක නීතිමය වශයෙන් එකිනෙකට සමාන නොවන බව පැහැදිලි වේ.
ජාත්යන්තර නීතියෙන් වෙනම රාජ්යයක් බිහිවීම ස්වයංක්රීය අයිතියක්ද?
මෙහිදී self-determination සහ secession යන සංකල්ප දෙක එකිනෙකට සමාන නොවන බව අවධාරණය කළ යුතුය.
එක්සත් ජාතීන්ගේ නීතිමය රාමුව තුළ ජනතාවගේ self-determination යන මූලධර්මය පිළිගෙන තිබුණද, එය සෑම අවස්ථාවකදීම පවතින ස්වෛරී රාජ්යයකින් වෙන්වීමට ස්වයංක්රීය අයිතියක් ලබා දෙන බව සරලව පැවසිය නොහැක.
1960 සහ 1970 එක්සත් ජාතීන්ගේ self-determination සම්බන්ධ ප්රතිපත්තිවලදී ජනතාවගේ දේශපාලන තත්ත්වය නිදහසේ තීරණය කිරීමේ අයිතිය පිළිගන්නා අතරම, ස්වෛරී රාජ්යවල භෞමික අඛණ්ඩතාව සම්බන්ධ මූලධර්මද අවධාරණය කර තිබේ.
Kosovo සම්බන්ධයෙන් 2010දී ජාත්යන්තර අධිකරණය (ICJ) ලබාදුන් Advisory Opinion එකද මේ සම්බන්ධයෙන් නිතර සාකච්ඡා කෙරෙන නඩු තීන්දුවකි.
එහෙත් එම තීන්දුව මගින් ඕනෑම ප්රදේශයකට unilateral secession සඳහා සාමාන්ය අයිතියක් තහවුරු කර නොමැත.
ඒ අනුව CUHK ව්යාපෘතියේ වැදගත්කම “දෙමළ රාජ්යයක් අනිවාර්යයෙන්ම බිහිවිය හැකිද?” යන්නට සරල පිළිතුරක් ලබාදීමකට වඩා, එවැනි රාජ්යයක් බිහිවීම පිළිබඳ නීතිමය ප්රශ්න ජාත්යන්තර නීතිය යටතේ කෙසේ විග්රහ කළ හැකිද යන්න අධ්යයනය කිරීම තුළ පවතී.
මෙය චීන රජයේ නිල ප්රතිපත්තියක්ද?
මෙය වෙනම සලකා බැලිය යුතු වැදගත් කරුණකි.
The Chinese University of Hong Kong (CUHK) හොංකොංහි පිහිටි චීන විශ්වවිද්යාලයක් වුවද, මෙම එක් පර්යේෂණ ව්යාපෘතිය පමණක් පදනම් කරගෙන චීන රජය ශ්රී ලංකාවේ වෙනම දෙමළ රාජ්යයක් පිහිටුවීමට සහය දක්වන නිල ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන බව නිගමනය කිරීමට මේ වන විට ප්රමාණවත් සාක්ෂි නොමැත.
ඒ වෙනුවට නිල තොරතුරු මගින් තහවුරු කළ හැකි කරුණ වන්නේ, හොංකොංහි පිහිටි ප්රමුඛ විශ්වවිද්යාලයක නීති පීඨයක් විසින්, දෙමළ ඊළාම් රාජ්ය සංකල්පය ප්රවර්ධනය කරන සංවිධානයක් සමඟ සහයෝගයෙන්, ශ්රී ලංකාව තුළ ස්වාධීන දෙමළ රාජ්යයක් බිහිවීම සම්බන්ධ නීතිමය හා දේශපාලන කතිකාව අධ්යයනය කිරීම සඳහා පර්යේෂකයෙකු බඳවා ගැනීමයි.
එබැවින් මෙම පර්යේෂණ ව්යාපෘතිය සහ චීන රජයේ නිල විදේශ ප්රතිපත්තිය එකම දෙයක් ලෙස සැලකීම සඳහා මේ වන විට ප්රමාණවත් සාක්ෂි නොමැත.
එහෙත් භූදේශපාලනික අවධානය ඇතිවීම පුදුමයක් නොවේ
ශාස්ත්රීය පර්යේෂණයක් academic freedom යටතේ සිදුවීම සහ එය අදාළ රාජ්යයක නිල විදේශ ප්රතිපත්තියක් වීම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරුණු දෙකකි.
එහෙත් මෙම පර්යේෂණයේ මාතෘකාව සහ ඊට සම්බන්ධ පාර්ශ්ව හේතුවෙන් එය කලාපීය භූදේශපාලනික අවධානයකට ලක්වීම අසාමාන්ය කරුණක් නොවේ.
ශ්රී ලංකාව ඉන්දියන් සාගරයේ උපායමාර්ගික වශයෙන් වැදගත් ස්ථානයක පිහිටා ඇති අතර, ඉන්දියාව සහ චීනය අතර කලාපීය බල සම්බන්ධතාද පසුගිය කාලය තුළ දැඩි අවධානයට ලක්ව තිබේ.
එවැනි පසුබිමක ශ්රී ලංකාවේ වාර්ගික, භෞමික සහ self-determination සම්බන්ධ ප්රශ්නයක් චීනයේ හොංකොංහි පිහිටි ප්රමුඛ විශ්වවිද්යාලයක ජාත්යන්තර නීති පර්යේෂණයකට ඇතුළත් වීම, දේශපාලන විශ්ලේෂකයන්ගේ අවධානයට ලක්වීම ස්වභාවිකය.
කෙසේ වෙතත්, මෙහිදීද ශාස්ත්රීය පර්යේෂණයක් සහ රාජ්ය මට්ටමේ භූදේශපාලනික මෙහෙයුමක් අතර වෙනස පැහැදිලිව තබාගැනීම අත්යවශ්යය.
ඉදිරියේදී අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණු
මෙම පර්යේෂණයේ සැබෑ වැදගත්කම තීරණය වන්නේ පර්යේෂකයා පත්කිරීමෙන් පමණක් නොව, ඉදිරියේදී නිකුත් කරන පර්යේෂණ, නීතිමය briefs, policy papers සහ ජාත්යන්තර forums තුළ ඉදිරිපත් කරන නිගමන මතය.
විශේෂයෙන්,
- ශ්රී ලංකාවේ උතුරු හා නැගෙනහිර ප්රදේශ පිළිබඳ historical claims කෙසේ විග්රහ කරන්නේද,
- Tamil self-determination පිළිබඳ නීතිමය පදනම කෙසේ අර්ථ දක්වන්නේද,
- secession සඳහා “remedial” argument එකක් පිළිගන්නේද,
- ශ්රී ලංකා ව්යවස්ථාවේ Article 157A සහ අනෙකුත් නීතිමය සීමා කෙසේ සලකන්නේද,
- ජාත්යන්තර පිළිගැනීම සහ නව රාජ්යයක් ලෙස statehood ලබාගැනීමේ අවශ්යතා කෙසේ විග්රහ කරන්නේද,
- සහ TGTE වැනි පාර්ශ්වයක සහභාගීත්වය පර්යේෂණයේ methodology එකට කෙසේ බලපාන්නේද
යන කරුණු ඉදිරි පර්යේෂණවලදී විශේෂ අවධානයට ලක්වනු ඇත.
අවසානයේ සිදුවී ඇත්තේ කුමක්ද?
මේ වන විට සිදුවී ඇත්තේ “ශ්රී ලංකාවේ වෙනම දෙමළ රාජ්යයක් පිහිටුවීමට තීරණයක් ගැනීමක්” නොවේ.
තහවුරු කළ හැකි කරුණ වන්නේ, The Chinese University of Hong Kong (CUHK) නීති පීඨය විසින් TGTE සමඟ සහයෝගයෙන්, ශ්රී ලංකාව තුළ ස්වාධීන දෙමළ රාජ්යයක් බිහිවීම සම්බන්ධ නීතිමය හා දේශපාලනික හැකියාවන් සහ අභියෝග අධ්යයනය කිරීම සඳහා පර්යේෂකයෙකු බඳවා ගැනීමේ පර්යේෂණ ව්යාපෘතියක් ආරම්භ කර තිබීමයි.
එමෙන්ම, මෙම පර්යේෂණය චීන රජයේ නිල ප්රතිපත්තියක් බවට මේ වන විට සාක්ෂි නොමැති බවද පැහැදිලිව සඳහන් කළ යුතුය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම පර්යේෂණය සිදුවන්නේ ශ්රී ලංකාවේ භෞමික අඛණ්ඩතාව පිළිබඳ දැඩි ව්යවස්ථාමය සීමා පවතින පසුබිමකය. එමෙන්ම දෙමළ ඊළාම් රාජ්ය සංකල්පය දශක ගණනාවක් පුරා ජාත්යන්තර දේශපාලන හා නීතිමය කතිකාව තුළ පැවතීමද මෙහි වැදගත් පසුබිමකි.
ඒ නිසා ඉදිරියේදී මෙම පර්යේෂණයෙන් නිකුත් වන නීතිමය විශ්ලේෂණ, policy papers සහ ශාස්ත්රීය නිගමන ශ්රී ලංකාව සම්බන්ධ ජාත්යන්තර කතිකාවට කුමන ආකාරයේ බලපෑමක් ඇති කළ හැකිද යන්න අවධානයෙන් නිරීක්ෂණය කිරීම වැදගත් වනු ඇත.
